ദര്ശനദ്വയമ് അപ്യ് ഏതത് സത്യമ് അത്യന്തസിദ്ധിദമ് । യദ് ഏകമ് ഏതയോര് വേത്സി രമ്യം തദ് രാമ സംശ്രയ
രാമാ, ഈ രണ്ട് ദർശനങ്ങളും സത്യമാണ്, പരമസിദ്ധി നൽകുന്നതുമാണ്. ഇതിൽ നിന്നു നിനക്ക് മനസ്സിലാവുന്നതെന്താണോ അതിൽ ആശ്രയം എടുക്കുക, അതാണ് മനോഹരം.
ദ്വാഭ്യാമ് ഏവാഥ വൈ താഭ്യാം ദര്ശനാഭ്യാമ് ഇഹാനഘ । വിഹരന് കുരു കല്യാണം രാഗദ്വേഷപരിക്ഷയാത്
ദോഷരഹിതനായ രാമാ, ഈ രണ്ട് ദർശനങ്ങൾ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ഈ ലോകത്ത് സ്വതന്ത്രമായി ജീവിച്ചാൽ മതി. ആസക്തിയും ദ്വേഷവും തീർന്നാൽ നന്മ ചെയ്യുക.
യത് കിഞ്ചിദ് ഉചിതം ലോകേ യന് നഭസ്യ് അഥ യത് പരേ । തത് സര്വം പ്രാപ്യതേ രാമ രാഗദ്വേഷപരിക്ഷയാത്
ലോകത്തിൽ എന്ത് ഉചിതമാണോ, ആകാശത്തോ അതിൽ അപ്പുറത്തോ എന്താണോ, അതൊക്കെയും രാമാ, ആസക്തിയും ദ്വേഷവും നശിച്ചാൽ ലഭിക്കും.
രാഗാഹിഹിതയാ ബുദ്ധ്യാ യാദൃഗ് രാമ വിചേഷ്ട്യതേ । തത് തദ് ഏവ പ്രയാത്യ് ആശു മൂഢാനാം വിപരീതതാമ്
രാമാ, ആസക്തിയാൽ ബാധിച്ച മനസ്സോടെ ആരെങ്കിലും എന്ത് പ്രവർത്തിച്ചാലും, അതേ പ്രവർത്തികൾ തന്നെ അവിവേകികൾക്ക് വേഗത്തിൽ വിപരീതഫലം നൽകും.
ദ്വേഷദോഷോപരുദ്ധാസു ന ഗുണാശ് ചിത്തവൃത്തിഷു । പദം കുര്വന്തി ദഗ്ധാസു സ്ഥലീഷു ഹരിണാ ഇവ
വൈരവും ദോഷവും കൊണ്ട് മനസ്സിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ തടയപ്പെട്ടാൽ, അവിടെ ഗുണങ്ങൾ വളരാറില്ല. കാട്ടുതീയിൽ ചുട്ടുപോയ വയലിൽ മൃഗങ്ങൾ താമസിക്കാത്തതുപോലെ.
രാഗോ ദ്വേഷശ് ച സര്പൌ ദ്വൌ ന നിലീനൌ മനോബിലേ । യസ്യ കല്പതരോസ് തസ്മാത് കിം നാമാങ്ഗ ന ലഭ്യതേ
ആസക്തിയും വൈരവും എന്ന രണ്ടു പാമ്പുകൾ, ആരുടെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ പൂക്കുന്ന വൃക്ഷം പുഷ്പിച്ചിരിക്കുകയോ, അവിടെ ഒളിച്ചിരിക്കാറില്ല. അങ്ങനെയുള്ളവനു ലഭിക്കാത്തത് എന്താണ്?
യേ ഹി പ്രാജ്ഞാസ് സുനിയതാ വിദഗ്ധാശ് ശാസ്ത്രശാലിനഃ । രാഗദ്വേഷമയാസ് തേ ചേജ് ജമ്ബുകാസ് തദ് ധിഗ് അസ്തു താന്
ബുദ്ധിമാന്മാരും നിയന്ത്രിതരും ചതുരരുമായും ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരുമായവരും, ആസക്തിയും വൈരവും നിറഞ്ഞവരാണെങ്കിൽ, അവർ നരികളുപോലെയാണ്; അത്തരവരെ അപഹസിക്കട്ടെ.
മദ് ധനം ഭുക്തമ് അന്യേന ധനം ഭുക്തം മയാന്യതഃ । ഇത്ഥം സംവ്യവഹാരേഹാ കോ രാഗദ്വേഷയോഃ ക്രമഃ
എന്റെ സമ്പത്ത് മറ്റൊരാൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു, മറ്റൊരാളുടെ സമ്പത്ത് ഞാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ ഇടപാടുകളിലും ആഗ്രഹത്തിലും, ആസക്തിക്കും വൈരത്തിനും എന്ത് ക്രമമുണ്ട്?
ധനാനി ബന്ധവോ മിത്രം പുനര് ആയാന്തി യാന്തി ച । കിമ് ഏതേഷു നരഃ പ്രാജ്ഞോ രജ്യതേ വാ വിരജ്യതേ
സമ്പത്ത്, ബന്ധുക്കൾ, സുഹൃത്തുകൾ ഇവ വരികയും പോകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ കാര്യങ്ങളിൽ ഒരു ജ്ഞാനി ആകർഷിക്കപ്പെടുമോ, അകറ്റപ്പെടുമോ?
ഭാവാഭാവഭവാഭോഗാ മായേയം പാരമേശ്വരീ । സംസാരരചനാസര്പീ പ്രസക്തം പ്രദഹത്യ് അലമ്
ഇഹലോക സൃഷ്ടിയുടെ പാമ്പുപോലെയുള്ള ഈ മഹാമായ, ഉണ്ടാകലും ഇല്ലായ്മയും അനുഭവിക്കുന്നതും, അതിൽ മുഴുകിയവരെ കത്തിച്ചുരുക്കുന്നു.
ന ധനം ന ജനോ നാസ്മി സത്യം രാഘവ വസ്തുതഃ । മിഥ്യൈവ മിഥ്യാവലിതമ് ഇതീദം പരിലക്ഷ്യതേ
രാഘവ, സമ്പത്തും ജനങ്ങളും ഞാനും യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ല. എല്ലാം മിഥ്യയായതിൽ മാത്രം പ്രതിഫലിക്കുന്ന മിഥ്യയാണ് എന്ന് കാണാം.
ആദ്യന്തയോസ് സര്വമ് അസന് മധ്യേ ഽപ്യ് അസ്ഥിരമ് ആധിമത് । ക്വ ബധ്നാതു ധൃതിം ധീരോ ഹ്യ് അന്യകല്പിതഖദ്രുമേ
ആദ്യത്തിലും അവസാനം എല്ലാം അസത്യമാണ്; നടുവിലും അതിന് സ്ഥിരതയില്ല, എങ്കിലും ഭരിതമായി തോന്നുന്നു. മറ്റൊരാൾ സൃഷ്ടിച്ച ഒരു കാട്ടിൽ ജ്ഞാനി എവിടെ ദൃഢത കണ്ടെത്തും?
ഏകേന കല്പിതാ ഖേ സ്ത്രീ ഭുങ്ക്തേ താം ദൂരഗോ ഽപരഃ । ഇതീയമ് അങ്ഗ സംസാരരചനാ നേതരഃ ക്രമഃ
ഒരുവൻ ആകാശത്തിൽ ഒരു സ്ത്രീയെ മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച് ആനന്ദിക്കുന്നു; മറ്റൊരാൾ അകലെ നിന്നു അതിൽ പങ്കാളിയാകുന്നില്ല. ഇങ്ങനെയാണ്, പ്രിയമേ, ഈ ലോകജീവിതത്തിന്റെ രൂപം. ഇതിനു വേറൊരു വഴി ഇല്ല.
ഇഹാജവഞ്ജവീഭാവമ് ഇമമ് ആകുലമ് ആതതമ് । ഗന്ധര്വപുരനിര്മാണവിനാശേന സമം വിദുഃ
ഇവിടെ കാണുന്ന ഈ അശാന്തമായ, വ്യാപകമായ അവസ്ഥയെ, ഗന്ധർവനഗരം സൃഷ്ടിച്ചു നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയാണ് അവർ മനസ്സിലാക്കുന്നത്.
സ്വപ്നസങ്കല്പപുരവദ് അസദ് ഏവേദമ് ഉത്ഥിതമ് । കാലദൈര്ഘ്യധിയാ ജാതപ്രത്യയം ജാതമ് അദ്യ വഃ
സ്വപ്നത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ ചിന്തയിൽ സൃഷ്ടിച്ച ഒരു നഗരത്തെപ്പോലെ, ഇതെല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തതായാണ് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്. ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്നുവെന്ന ധാരണയാൽ നിങ്ങൾക്ക് ഇന്ന് ഇതെല്ലാം സത്യമായെന്ന വിശ്വാസം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു.
നാസി നായം പടോ നാര്ഥോ വിദ്യതേ ഭിത്തിഭാഗവാന് । സങ്കല്പകലനൈവേയമ് അഭ്യാസാത് പുഷ്ടതാം ഗതാ
നീ ഇല്ല, ഈ തുണി ഇല്ല, മതിലിലും യാതൊരു വസ്തുവുമില്ല; മനസ്സിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇതെല്ലാം ഉറപ്പുള്ളതായിപ്പോയത്.
സുഷുപ്തസംസ്ഥിതോ നിത്യം വിതതേ ശാശ്വതേ പദേ । ന കശ്ചിദ് ഏവ പരമേ ഭവാന് ആത്മനി സംസ്ഥിതഃ
നീ അദ്വിതീയമായ അതി വിശാലവും ശാശ്വതവുമായ അവസ്ഥയില് സദാ ആഴം ഉറക്കത്തില് നിലകൊള്ളുമ്പോള്, ആ പരമാത്മാവില് നിന്നൊഴികെ മറ്റാരുമില്ല.
സര്വം തത്രസ്ഥ ഏവേദം സുഷുപ്തപദവിച്യുതഃ । പരിപശ്യസി സംസാരദീര്ഘസ്വപ്നമ് ഉരുഭ്രമമ്
ഈ എല്ലാം അവിടെയാണ് നിലനില്ക്കുന്നത്; ആഴം ഉറക്കത്തിന്റെ അവസ്ഥയില് നിന്നും നീ മാറിപ്പോയാല്, നീ ഈ ലോകജീവിതത്തിന്റെ നീണ്ട സഞ്ചാരസ്വപ്നം കാണുന്നു.
അജ്ഞാനനിദ്രാസുഘനസ്വസ്വഭാവാന് മനാക് ച്യുതഃ । സംസാരസ്വപ്നസമ്ഭ്രാന്തോ ഭവാന് അയമ് ഇഹ സ്ഥിതഃ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഉറക്കം കനലായിരിക്കുന്ന നിന്റെ സ്വഭാവത്തില് നിന്ന് അല്പം മാറിയാല്, നീ ഈ ലോകസ്വപ്നത്തില് ആശ്ചര്യപ്പെടുന്നവനായി ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
തദ് ഏതാം വിതതാം നിദ്രാം ഘനാജ്ഞാനമയാത്മികാമ് । ത്യജാലക്ഷ്മീമ് ഇവ പ്രാപ്തനിധാനഃ പുരുഷോത്തമ
അതിനാല്, മഹാനായ മനുഷ്യനേ, കനലായ അജ്ഞാനമാണ് ഈ വ്യാപകമായ ഉറക്കത്തിന്റെ സ്വഭാവം; നിധി കണ്ടെത്തിയവന് ദാരിദ്ര്യം ഉപേക്ഷിക്കുന്നപോലെ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കണം.
പ്രബോധമ് ഏഹി പശ്യാച്ഛമ് ആത്മാനമ് ഉദിതം സദാ । നിര്വികല്പചിദാഭാസം പ്രാതഃ പദ്മോ രവിം യഥാ
ഉണരൂ, ശാന്തമായ നിന്റെ ആത്മാവിനെ നോക്കൂ. അതു എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രകാശിക്കുന്ന, മാറ്റമില്ലാത്ത ബോധത്തിന്റെ പ്രകാശം പോലെ ആണ്—പ്രഭാതത്തിലെ താമര സൂര്യനെ നോക്കുന്നതുപോലെ.
പ്രബുധ്യസ്വ പ്രബുധ്യസ്വ പുനഃ പുനര് അയം മയാ । പ്രബോധ്യസേ മഹാബാഹോ പശ്യാത്മാര്കമ് അനാമയമ്
ഉണരൂ, ഉണരൂ—വീണ്ടും വീണ്ടും ഞാൻ നിന്നെ ഉണർത്തുന്നു. മഹാബാഹുവേ, ഉണരൂ, ദോഷമില്ലാത്ത നിന്റെ ഉള്ളിലെ സൂര്യനെ കാണൂ.
മയൈതേനാതിശീതേന വൃഷ്ടേന ജ്ഞാനവാരിണാ । സുശബ്ദശാലിനാ രാമ ഘനേനേവാസി ബോധിതഃ
ഈ തണുത്ത, സുതാര്യമായ ജ്ഞാനമഴയാൽ, നല്ല ശബ്ദം നിറഞ്ഞതുകൊണ്ട്, രാമാ, ഞാൻ നിന്നെ ഉണർത്തിയിരിക്കുന്നു, ഒരു മേഘം മഴ പെയ്യുന്നതുപോലെ.
ബോധമ് ആസാദയ പരം പ്രബുദ്ധോ ഽസ്യ് ഏവ രാഘവ । സത്യമ് ആലോകയാലീകം ത്യക്ത്വേമം ജാഗതം ഭ്രമമ്
പരമമായ ഉണർവ് നേടൂ; നീ ഇപ്പോൾ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു രാഘവാ. സത്യം കാണൂ, അസത്യം ഉപേക്ഷിക്കൂ, ഈ ലോകഭ്രമം വിട്ടുകളയൂ.
ന തേ ജന്മ ന തേ ദുഃഖം ന ദോഷസ് തേ ന തേ ഭ്രമഃ । സര്വസങ്കല്പമുക്തസ് ത്വം സ്വാത്മനാത്മനി സംസ്ഥിതഃ
നിനക്ക് ജനനം ഇല്ല, ദു:ഖം ഇല്ല, പിഴവ് ഇല്ല, ഭ്രമം ഇല്ല; എല്ലാ ഭാവനകളിൽ നിന്നും മോചിതനായ്, നീ നിന്റെ ആത്മാവിൽ തന്നെ സ്ഥിരതയോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
പരിഗലിതവികല്പദോഷജാലസ് സമസിതസാരസുഷുപ്തസോമ്യവൃത്തിഃ । അതിവിതതമ് ഇദം ച സോമ്യരൂപം സമുപശമാത്മനി തിഷ്ഠ ഹേ മഹാത്മന്
തെറ്റായ ധാരണകളുടെ വലകെട്ട് അകറ്റപ്പെട്ട്, സാരഭാവത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന, ഗഹനമായ ഉറക്കത്തിലെ സമാധാനപോലെയുള്ള മനോഭാവത്തോടെ, ഈ എല്ലാടും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ശാന്തമായ സത്യത്തിൽ, മഹാത്മാവേ, നീ നിന്റെ ശാന്തമായ ആത്മാവിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുക.
ഇത്യ് ആകര്ണയതി സ്വച്ഛസമചേതസി രാഘവേ । വിശ്രാന്തേ സ്വാത്മനി സ്വൈരം പരമാനന്ദമ് ആഗതേ
രാഘവൻ ഈ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുമ്പോൾ, മനസ്സ് ശുദ്ധവും സമവുമായ്, ആത്മാവിൽ വിശ്രമിച്ചു, പരമാനന്ദം അവനിൽ ഉദിച്ചു.
തത്രസ്ഥേഷു ച സര്വേഷു തേഷൂപശമശാലിഷു । അപരിക്ഷുബ്ധചിത്തേഷു സ്ഥിതേഷ്വ് അഭ്യുദിതാത്മസു
അവിടെ നിലകൊണ്ട എല്ലാവരും സമാധാനത്തോടെ, മനസ്സിൽ അശാന്തിയില്ലാതെ, ഉണർന്ന ആത്മാവിൽ സ്ഥിരതയോടെ നിലകൊണ്ടു.
സംശാന്തസകലസ്പന്ദശബ്ദസംവ്യവഹാരിണി । സഭാഭോഗേ സ്ഥിതേ സോമ്യേ രാത്രാവ് ഇവ മഹീതലേ
എല്ലാ ചലനവും ശബ്ദവും നിശ്ശബ്ദമായപ്പോൾ, സഭയിലെ എല്ലാവരും ശാന്തതയോടെ ഇരുന്നപ്പോൾ, ഭൂമി രാത്രിയിൽ എങ്ങനെയോ അങ്ങനെ സമാധാനത്തോടെ അവിടെ ഇരുന്നു.
പ്രമൂകമുഗ്ധഘണ്ടാസു നിഷണ്ണാസു നഭസ്തലേ । ശൃണ്വന്തീഷ്വ് ഇവ ശുദ്ധാസു പതാകാസു വചോ മുനേഃ
ആകാശത്ത് മിണ്ടാതെയും അശബ്ദമായും തൂങ്ങിയ മണികൾ പോലെ, ശുദ്ധമായ പതാകകൾ പോലും മുനിയുടെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കുന്നപോലെ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.