ഏവം ഭുസുണ്ഡവൃത്താന്തഃ കഥിതസ് തേ മയാനഘ । അനയാ പ്രജ്ഞയാ തീര്ണോ ഭുസുണ്ഡോ മോഹസങ്കടാത്
ഇങ്ങനെ, പാപരഹിതനായവനേ, ഭുസുണ്ടന്റെ കഥ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഈ ജ്ഞാനത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ ഭുസുണ്ടൻ മോഹത്തിന്റെ കുഴിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു.
ഏതാം ദൃഷ്ടിമ് അവഷ്ടഭ്യ സ്വപ്രാണാഭ്യാസപൂര്വികാമ് । ഭുസുണ്ഡവന് മഹാബാഹോ ഭവ തീര്ണഭവാര്ണവഃ
ഈ ദർശനം, സ്വയം അന്വേഷിക്കുന്ന അഭ്യാസം മുൻകൂട്ടി സ്വീകരിച്ച്, മഹാബാഹുവേ, നീയും ഭുസുണ്ടനെപ്പോലെ സംസാരസമുദ്രം കടന്നവനാകണം.
യഥാ ജ്ഞാനേന യോഗേന സന്തതാഭ്യാസജന്മനാ । ഭുസുണ്ഡോ ഽവാപ്തവാന് പ്രാപ്യം തഥാ സാധയ തത് പദമ്
എങ്ങനെ ഭുസുണ്ടൻ ജ്ഞാനത്താൽ, യോഗത്താൽ, തുടർച്ചയായ അഭ്യാസം കൊണ്ടു ലഭിക്കേണ്ടത് നേടിയോ, അതുപോലെ നീയും ആ നിലയിലേക്കു ശ്രമിക്കണം.
അസക്തബുദ്ധയസ് സന്തോ ഭുസുണ്ഡവദ് അവസ്ഥിതിമ് । പ്രാപ്നുവന്തി പരേ തത്ത്വേ പ്രാണാപാനാവലോകിനഃ
ബുദ്ധി ആസ്വാദനങ്ങളോട് അകറ്റി, ശ്വാസം ശ്രദ്ധയോടെ നിരീക്ഷിക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾ ഭുസുണ്ടനുപോലെയുള്ള പരമസത്യത്തിലെ അവസ്ഥയിലേക്കെത്തുന്നു.
ഏതാ വിചിത്രാ ഭവതാ ശ്രുതാ വിജ്ഞാനദൃഷ്ടയഃ । ഇദാനീം ധിയമ് ആലമ്ബ്യ യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
നിനക്ക് ഈ വിവിധ ജ്ഞാനദൃഷ്ടികൾ കേൾക്കാനായല്ലോ; ഇപ്പോൾ നിന്റെ മനസ്സിനെ ആശ്രയിച്ച് ഇഷ്ടംപോലെ ചെയ്യുക.
ഭഗവന് ഭവതാ ഭൂമിഭാസ്വതാ ജ്ഞാനരശ്മിഭിഃ । ഹാര്ദമ് ഉദ്ദാമദൌരാത്മ്യം പ്രമൃഷ്ടമ് അഖിലം തമഃ
ഭഗവൻ, ഭൂമിയിൽ നിന്റെ പ്രകാശത്താൽ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ കിരണങ്ങളാൽ, ഹൃദയത്തിലെ കടുത്ത ദുഷ്പ്രവൃത്തികളുടെ ഇരുണ്ടതയൊക്കെയും പൂര്ണമായി അകറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രബുദ്ധാസ് സ്മഃ പ്രഹൃഷ്ടാസ് സ്മഃ പ്രവിഷ്ടാസ് സ്മസ് സ്വമ് ആസ്പദമ് । സ്ഥിതാസ് സ്മോ ജ്ഞാതവിജ്ഞേയാ ഭവന്തോ ഹ്യ് അപരാ ഇവ
നാം ഉണര്ന്നിരിക്കുന്നു, സന്തോഷത്തോടെ നമ്മുടെ സ്വന്തം വാസസ്ഥലത്തില് പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു. അറിയേണ്ടതെല്ലാം അറിഞ്ഞ്, നാം ഉറപ്പോടെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. നാം മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെയാണ്.
അഹോ ഭുസുണ്ഡചരിതം പരം വിസ്മയകാരകമ് । ഭഗവന് ഭവതാ പ്രോക്തമ് ഉത്തമാര്ഥാവബോധദമ്
ഭുസുണ്ടയുടെ കഥ അതീവ അത്ഭുതകരമാണ്. മഹാനേ, നിങ്ങള് പറഞ്ഞതുപോലെ ഈ കഥ ഉന്നതമായ അറിവ് നല്കുന്നു.
ഭുസുണ്ഡചരിതേ ബ്രഹ്മന്ന് ഏതസ്മിന് യത് ത്വയാ വിഭോ । തച് ഛരീരഗൃഹം പ്രോക്തം മാംസചര്മാസ്ഥിനിര്മിതമ്
ഭൂഷുണ്ഡന്റെ കഥയിൽ, മഹാനേ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ ഈ ശരീരഗൃഹം മാംസം, ചർമ്മം, അസ്ഥി എന്നിവകൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചതെന്ന് പറയുന്നു.
തത് കേന നാമ രചിതം കുതോ വാ തത് സമുത്ഥിതമ് । കഥം വാ സ്ഥിതിമ് ആയാതം കോ വാ തത്രാവതിഷ്ഠതേ
അത് ആരാണ് ഉണ്ടാക്കിയതെന്ന്? അത് എവിടുനിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്? എങ്ങനെ അതിന് നിലനിൽപ്പ് ലഭിച്ചു? അതിൽ ആരാണ് വസിക്കുന്നത്?
പരമാര്ഥാവബോധായ ദോഷാപാകരണായ ച । ശൃണു രാഘവ തത്ത്വേന വക്ഷ്യമാണമ് ഇദം മയാ
യഥാർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാനും തെറ്റായ ധാരണകൾ മാറ്റാനും, രാഘവാ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ സത്യമായി പറയുന്ന ഈ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
അസ്ഥിസ്ഥൂണം നവദ്വാരം രക്തമാംസാവലേപനമ് । ശരീരസദനം രാമ ന കേനചിദ് ഇദം കൃതമ്
അസ്ഥികൾ ആധാരമായും, ഒമ്പതു വാതിലുകളുമായി, രക്തവും മാംസവും പൂശിയ ഈ ശരീരസദനം, രാമാ, ആരും ഉണ്ടാക്കിയതല്ല.
ആഭാസമാത്രമ് ഏവേദമ് ഇത്ഥമ് ഏവാവഭാസതേ । ദ്വിചന്ദ്രവിഭ്രമാകാരം സദ് അസച് ച വ്യവസ്ഥിതമ്
ഇത് വെറും പ്രത്യക്ഷം മാത്രമാണ്; ഇരട്ടചന്ദ്രഭ്രമം പോലെ, സത്യംപോലും അസത്യംപോലും ഒരുപോലെ കാണപ്പെടുന്നു.
ദ്വിചന്ദ്രവിഭ്രമവിധൌ ദ്വിചന്ദ്രത്വം സദ് ഏവ ഹി । വസ്തുതശ് ചൈക ഏവേന്ദുസ് സ്ഥിതിര് ദേഹേ തഥൈവ ഹി
രണ്ടു ചന്ദ്രന്മാർ കാണുന്ന ഭ്രമത്തിൽ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു ചന്ദ്രനാണ് ഉള്ളത്; ശരീരത്തിലും അതുപോലെയാണ്.
ദേഹപ്രത്യയകാലേ ഹി ദേഹോ ഽയം സന് വ്യവസ്ഥിതഃ । അസന്ന് ഏവ വസ്തുതസ് സ പ്രോക്തസ് സദസദാത്മകഃ
ദേഹത്തെ അനുഭവിക്കുന്ന സമയത്ത് ഈ ദേഹം ഉണ്ടെന്ന് തോന്നുന്നു. പക്ഷേ യഥാർത്ഥത്തിൽ, അതിന് ഉണ്ടെന്നും ഇല്ലെന്നും ഉള്ള സ്വഭാവം മാത്രമേയുള്ളൂ, അതുകൊണ്ട് അതിനെ ഇല്ലാത്തതാണെന്ന് പറയാം.
സ്വപ്നസ് സ്വപ്നവിധൌ സത്യസ് ത്വ് അന്യദാ സ മുധൈവ ഹി । ബുദ്ബുദോ ബുദ്ബുദവിധൌ സത്യോ മിഥ്യൈവ ചാന്യദാ
സ്വപ്നം കാണുന്നപ്പോൾ സ്വപ്നം സത്യമാണ്, പക്ഷേ മറ്റുസമയങ്ങളിൽ അതു മിഥ്യയാണു. കുപ്പായം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ അതു സത്യമാണ്, പക്ഷേ പിന്നെ അതു ഇല്ലാതായി പോവുന്നു.
ദേഹോ ദേഹാവധൌ സത്യോ ഽപ്യ് അസത്യ ഇതരാവധൌ । പ്രതിഭാസാവധൌ താപേ ജലം സദ് അസദ് അന്യദാ
ദേഹം നിലനിൽക്കുന്നവരെ സത്യമാണ്, പക്ഷേ പിന്നെ അതു മിഥ്യയാകുന്നു. മരുഭൂമിയിലെ താപത്തിൽ വെള്ളം കാണുമ്പോൾ അത് സത്യമായി തോന്നുന്നു, പക്ഷേ മറ്റുസമയങ്ങളിൽ അതു ഇല്ല.
പ്രതിഭാസാവധൌ ദേഹസ് സന്ന് അസംസ് ത്വ് അന്യദാ സ്മൃതഃ । ആഭാസമാത്രമ് ഏവേദമ് ഇത്ഥം സമ്പ്രതി ഭാസതേ
കാണുന്ന സമയത്ത് ദേഹം ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ മറ്റുസമയങ്ങളിൽ അതു ഇല്ലെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ, ഇപ്പോൾ കാണുന്നതെല്ലാം വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
അയം നാമാഹമ് ഇത്യ് അന്തര് ഗൃഹീതമനനം സ്ഥിതമ്
ഞാൻ ഇതാണ് എന്ന ധാരണ മനസ്സിനുള്ളിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു.
മാംസാസ്ഥിമയനിര്മാണം ദേഹോ നാന്യദ് ഇതി ഭ്രമമ് । ത്യജ സങ്കല്പനിര്മാണാ ദേഹാസ് സന്തി സഹസ്രശഃ
മാംസം, അസ്ഥി എന്നിവകൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയ ഈ ശരീരമാണ് ഞാൻ എന്നുള്ള തെറ്റിദ്ധാരണ മനസ്സിൽ നിന്നുള്ള ഭ്രമം മാത്രമാണ്; ഈ ഭാവനകൾ ഉപേക്ഷിക്കണം, ചിന്തകളാൽ ആയിരക്കണക്കിന് ശരീരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു.
വരതല്പഗതോ യേന സ്വപ്നേ ദേഹേന ദിക്തടമ് । പരിഭ്രമസി ഹേ രാമ സ ദേഹസ് തേ ക്വ സംസ്ഥിതഃ
രാമാ, നീ കിടക്കയിൽ കിടക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നത്തിൽ മറ്റൊരു ശരീരമെടുത്ത് ദൂരദേശങ്ങളിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു; ആ ശരീരം എവിടെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്?
ജാഗരായാം മനോരാജ്യേ യേന സ്വര്ഗപുരാന്തരമ് । പരിഭ്രമസി മേരും വാ സ ദേഹസ് തേ ക്വ സംസ്ഥിതഃ
ജാഗ്രതയിൽ മനസ്സിന്റെ രാജ്യത്തിൽ നീ സ്വർഗ്ഗനഗരങ്ങളിലേക്കോ, മേരുപർവതത്തിലേക്കോ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ആ ശരീരം എവിടെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്?
സ്വപ്നേഷ്വ് അപി ച യസ് സ്വപ്നസ് തത്ര യേന മഹീതടാന് । പരിഭ്രമസി ഹേ രാമ സ ദേഹസ് തേ ക്വ സംസ്ഥിതഃ
രാമാ, സ്വപ്നത്തിൽ പോലും നീ മറ്റൊരു ശരീരത്തിൽ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി നടക്കുമ്പോൾ, ആ ശരീരം എവിടെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്?
ഗതൈര് ദേഹൈര് മനോരാജ്യേ മഹാവിഭവഭൂമിഷു । പരിഭ്രമസി യേനേഹ സ ദേഹസ് തേ ക്വ സംസ്ഥിതഃ
നിന്റെ മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച ശരീരങ്ങളുമായി നീ വലിയ സമ്പത്തുള്ള ദേശങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, ആ ശരീരം എവിടെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്?
മനോരാജ്യേ മനോരാജ്യേ വിചിത്രാ യാ ജഗത്ക്രിയാഃ । പ്രകരോഷി മഹാബാഹോ യൈര് ദേഹൈസ് തേ ക്വ സംസ്ഥിതാഃ
മഹാബാഹുവായ രാമാ, മനസ്സിന്റെ ലോകത്തിൽ നീ അനേകം അത്ഭുതങ്ങൾ പല ശരീരങ്ങളിലൂടെ ചെയ്യുമ്പോൾ, ആ ശരീരങ്ങൾ എവിടെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്?
വിലാസിന്യാനുരാഗിണ്യാ യേന സങ്കല്പകാന്തയാ । നിര്വൃതിം യാസി ദേഹേന സ ദേഹസ് തേ ക്വ സംസ്ഥിതഃ
നിന്റെ ആഗ്രഹത്തിൽ നിന്നു പിറന്ന ശരീരത്തിൽ, മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച പ്രിയയോടൊപ്പം ആനന്ദം അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, ആ ശരീരം എവിടെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്?
ഏതേ രാമ യഥാ ദേഹാ മാനസസ്പന്ദസന്മയാഃ । തഥൈവ താദൃഗാരമ്ഭോ ദേഹോ ഽയം മാനസസ് സ്മൃതഃ
രാമാ, ഈ ശരീരം മനസ്സിന്റെ സ്പന്ദനങ്ങളാൽ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, ഈ ശരീരം തന്നെ മനസ്സിന്റെ തീരുമാനത്തിൽ നിന്നു രൂപം കൊണ്ടതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ഇദം ധനമ് അയം ദേഹോ ദേശോ ഽയമ് ഇതി യോ ഭ്രമഃ । തത് സര്വം ചിത്തവീര്യസ്യ സങ്കല്പസ്യ വിജൃമ്ഭിതമ്
‘ഇത് ധനം’, ‘ഇത് ശരീരം’, ‘ഇത് സ്ഥലം’ എന്നിങ്ങനെയുള്ള എല്ലാ ധാരണകളും മനസ്സിന്റെ ശക്തിയുടെയും ആഗ്രഹത്തിന്റെയും പ്രകടനങ്ങളാണ്.
ദീര്ഘം സ്വപ്നമ് ഇമം വിദ്ധി ദീര്ഘം വാ ചിത്തവിഭ്രമമ് । ദീര്ഘം വാപി മനോരാജ്യം സംസാരം രഘുനന്ദന
രഘുനന്ദനാ, ഈ ലോകജീവിതം നീ ദീർഘമായ ഒരു സ്വപ്നം എന്നോ, മനസ്സിന്റെ നീണ്ട ഭ്രമം എന്നോ, അല്ലെങ്കിൽ മനസ്സിന്റെ വലിയ കളിപ്പുര എന്നോ മനസ്സിലാക്കണം.
പ്രബോധമ് ഏഷ്യസി യദാ പരമ് ആത്മേച്ഛയാ സ്വയാ । ദ്രക്ഷ്യസി ത്വം തദാ സമ്യഗ് ഇദമ് ഊര്ധ്വാദ് അധോ യഥാ
നിന്റെ പരമമായ ആഗ്രഹം കൊണ്ടു നീ ഉണരുമ്പോൾ, അപ്പോൾ നീ ഇതെല്ലാം മുകളിൽ നിന്നും താഴെ വരെ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണും.