മയി യാതേ തതോ ദീര്ഘേ ഗഗനാധ്വന്യ് അദൃശ്യതാമ് । നിവൃത്തോ ഽസൌ വിഹങ്ഗേശോ ദുസ്ത്യജാ സങ്ഗതിസ് സതാമ്
ഞാൻ ആകാശമാർഗത്തിൽ ദൂരേയ്ക്ക് പോയപ്പോൾ, ആ പക്ഷിരാജാവിനെ ഇനി കാണാനായില്ല; നല്ലവരോടുള്ള സൗഹൃദം ഉപേക്ഷിക്കാൻ എളുപ്പമല്ല.
അന്യോഽന്യം മയി തസ്മിംശ് ച തരങ്ഗക ഇവാമ്ബുധൌ । വ്യോമന്യ് അദൃശ്യതാം യാതേ ഗതസ് സ്മൃത്യാ മുനീന് അഹമ്
ഞാനും അവനും ആകാശത്തിൽ അദൃശ്യരായി, സമുദ്രത്തിലെ തിരകളെപ്പോലെ അകലുമ്പോൾ, ഞാൻ സന്യാസിമാരെ ഓർമ്മിച്ചു.
സപ്തര്ഷിമണ്ഡലം പ്രാപ്യ ജായയാ പരിപൂജിതഃ । വിസ്മയോത്ഫുല്ലഹൃദയസ് തതോ ഽഹം രാഘവാവസമ്
ഏഴു മഹർഷിമാരുടെ വട്ടത്തേക്ക് എത്തി, ഭാര്യയുടെ ആദരവും ലഭിച്ചു; അത്ഭുതത്തിൽ ഹൃദയം പുഷ്പിച്ചു, അങ്ങനെ ഞാൻ രാഘവനോടൊപ്പം തുടരുകയായിരുന്നു.
ഭുസുണ്ഡോ ഭവ്യതുണ്ഡോ ഽസൌ തസ്മിന് കല്പലതാലയേ । സമശ് ശാന്തമനാ മാന്യസ് സ്വസമാധാനവാന് അഭൂത്
ആ ഭുസുണ്ടൻ, ശുഭമായ തൂവലുള്ളവൻ, ആ ആശാപാലകവള്ളിയുടെ വാസസ്ഥലത്തിൽ, സമമായ മനസ്സോടെ, ആദരിക്കപ്പെട്ടവനും, തന്റെ ധ്യാനത്തിൽ അചഞ്ചലനുമായിരുന്നതു.
ജീവത്യ് അദ്യാപി മതിമാംസ് തസ്മിന്ന് ഏവ ലതാദലേ । തത്രൈവ സംസ്ഥിതോ മേരോസ് തഥൈവ കനകദ്രുമേ
ഇന്നുമുതല് ആ ജ്ഞാനിയ്ക്കു അതേ വള്ളിയുടെ ഇലയില് തന്നെയാണ് ജീവിക്കുന്നത്. അതേ പൊന്നിന്മരത്തില്, മേരു പര്വ്വതത്തില് തന്നെയാണ് അവന് ഇപ്പോഴും.
യാതേ കൃതയുഗസ്യാദൌ പുരാ വര്ഷശതദ്വയേ । സങ്ഗതോ ഽഹം ഭുസുണ്ഡേന മേരൌ ശൃങ്ഗദ്രുമേ ഽഭവമ്
കൃതയുഗത്തിന്റെ ആദിയില് ഇരുനൂറ് വര്ഷങ്ങള് കഴിഞ്ഞപ്പോള്, ഞാന് മേരുവിന്റെ കൊടുമുടിയില് ആ മരത്തില് ഭുസുണ്ടനുമായി കൂടിക്കാഴ്ച്ച ചെയ്തു.
അദ്യ രാമ കൃതേ ക്ഷീണേ ത്രേതാ സമ്പരിവര്തതേ । മധ്യേ ത്രേതായുഗസ്യാസ്യ ജാതസ് ത്വം രിപുസൂദന
ഇപ്പോള്, രാമാ, കൃതയുഗം അവസാനിച്ച് ത്രേതായുഗം ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ത്രേതായുഗത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്താണ് നീ ജനിച്ചത്, ശത്രുനാശകനേ.
പുനര് അദ്യാഷ്ടമം വര്ഷം തത്രൈവോപരി ഭൂഭൃതഃ । മിലിതോ ഽഭൂദ് ഭുസുണ്ഡോ ഽസൌ തഥൈവാജരരൂപവാന്
ഇന്ന് വീണ്ടും, ആ പര്വ്വതത്തിന്റെ മുകളിലെ എട്ടാം വര്ഷത്തില്, ഭുസുണ്ടന് അതേ വയസ്സില്ലാത്ത രൂപത്തില് എന്നോടൊപ്പം വീണ്ടും കൂടിയിരിക്കുന്നു.
ഇതീദം കഥിതം ചിത്രം ഭുസുണ്ഡോദന്തമ് ഉത്തമമ് । ശ്രുത്വാ വിചാര്യ ചൈവാന്തര് യദ് യുക്തം തത് സമാചര
ഇങ്ങനെ ഭുസുണ്ടന്റെ അത്ഭുതകരമായ ഉത്തമമായ കഥ ഞാൻ പറഞ്ഞുതുടങ്ങി. ഇതു കേട്ടും ആലോചിച്ചും, ശരിയായതാണെന്ന് തോന്നുന്നതു ചെയ്യുക.
ഇതി സുമുനിഭുസുണ്ഡസങ്കഥാം യോ വിമലമതിഃ പ്രവിചാരയിഷ്യതീഹ । ഭവഭയബഹലാം കുസംസൃതിം സ പ്രസഭമ് അസത്സരിതം തരിഷ്യതീതി
ആ ഭുസുണ്ടൻ മഹർഷിയുടെ സംഭാഷണം ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ആലോചിക്കുന്നവൻ, ഈ ഭയങ്കരവും കള്ളമായും കഠിനവുമായ സംസാരസമുദ്രം ശക്തിയായി കടക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ഉറപ്പാണ്.
ഏവം ഭുസുണ്ഡവൃത്താന്തഃ കഥിതസ് തേ മയാനഘ । അനയാ പ്രജ്ഞയാ തീര്ണോ ഭുസുണ്ഡോ മോഹസങ്കടാത്
ഇങ്ങനെ, പാപരഹിതനായവനേ, ഭുസുണ്ടന്റെ കഥ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഈ ജ്ഞാനത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ ഭുസുണ്ടൻ മോഹത്തിന്റെ കുഴിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു.
ഏതാം ദൃഷ്ടിമ് അവഷ്ടഭ്യ സ്വപ്രാണാഭ്യാസപൂര്വികാമ് । ഭുസുണ്ഡവന് മഹാബാഹോ ഭവ തീര്ണഭവാര്ണവഃ
ഈ ദർശനം, സ്വയം അന്വേഷിക്കുന്ന അഭ്യാസം മുൻകൂട്ടി സ്വീകരിച്ച്, മഹാബാഹുവേ, നീയും ഭുസുണ്ടനെപ്പോലെ സംസാരസമുദ്രം കടന്നവനാകണം.
യഥാ ജ്ഞാനേന യോഗേന സന്തതാഭ്യാസജന്മനാ । ഭുസുണ്ഡോ ഽവാപ്തവാന് പ്രാപ്യം തഥാ സാധയ തത് പദമ്
എങ്ങനെ ഭുസുണ്ടൻ ജ്ഞാനത്താൽ, യോഗത്താൽ, തുടർച്ചയായ അഭ്യാസം കൊണ്ടു ലഭിക്കേണ്ടത് നേടിയോ, അതുപോലെ നീയും ആ നിലയിലേക്കു ശ്രമിക്കണം.
അസക്തബുദ്ധയസ് സന്തോ ഭുസുണ്ഡവദ് അവസ്ഥിതിമ് । പ്രാപ്നുവന്തി പരേ തത്ത്വേ പ്രാണാപാനാവലോകിനഃ
ബുദ്ധി ആസ്വാദനങ്ങളോട് അകറ്റി, ശ്വാസം ശ്രദ്ധയോടെ നിരീക്ഷിക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾ ഭുസുണ്ടനുപോലെയുള്ള പരമസത്യത്തിലെ അവസ്ഥയിലേക്കെത്തുന്നു.
ഏതാ വിചിത്രാ ഭവതാ ശ്രുതാ വിജ്ഞാനദൃഷ്ടയഃ । ഇദാനീം ധിയമ് ആലമ്ബ്യ യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
നിനക്ക് ഈ വിവിധ ജ്ഞാനദൃഷ്ടികൾ കേൾക്കാനായല്ലോ; ഇപ്പോൾ നിന്റെ മനസ്സിനെ ആശ്രയിച്ച് ഇഷ്ടംപോലെ ചെയ്യുക.
ഭഗവന് ഭവതാ ഭൂമിഭാസ്വതാ ജ്ഞാനരശ്മിഭിഃ । ഹാര്ദമ് ഉദ്ദാമദൌരാത്മ്യം പ്രമൃഷ്ടമ് അഖിലം തമഃ
ഭഗവൻ, ഭൂമിയിൽ നിന്റെ പ്രകാശത്താൽ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ കിരണങ്ങളാൽ, ഹൃദയത്തിലെ കടുത്ത ദുഷ്പ്രവൃത്തികളുടെ ഇരുണ്ടതയൊക്കെയും പൂര്ണമായി അകറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രബുദ്ധാസ് സ്മഃ പ്രഹൃഷ്ടാസ് സ്മഃ പ്രവിഷ്ടാസ് സ്മസ് സ്വമ് ആസ്പദമ് । സ്ഥിതാസ് സ്മോ ജ്ഞാതവിജ്ഞേയാ ഭവന്തോ ഹ്യ് അപരാ ഇവ
നാം ഉണര്ന്നിരിക്കുന്നു, സന്തോഷത്തോടെ നമ്മുടെ സ്വന്തം വാസസ്ഥലത്തില് പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു. അറിയേണ്ടതെല്ലാം അറിഞ്ഞ്, നാം ഉറപ്പോടെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. നാം മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെയാണ്.
അഹോ ഭുസുണ്ഡചരിതം പരം വിസ്മയകാരകമ് । ഭഗവന് ഭവതാ പ്രോക്തമ് ഉത്തമാര്ഥാവബോധദമ്
ഭുസുണ്ടയുടെ കഥ അതീവ അത്ഭുതകരമാണ്. മഹാനേ, നിങ്ങള് പറഞ്ഞതുപോലെ ഈ കഥ ഉന്നതമായ അറിവ് നല്കുന്നു.
ഭുസുണ്ഡചരിതേ ബ്രഹ്മന്ന് ഏതസ്മിന് യത് ത്വയാ വിഭോ । തച് ഛരീരഗൃഹം പ്രോക്തം മാംസചര്മാസ്ഥിനിര്മിതമ്
ഭൂഷുണ്ഡന്റെ കഥയിൽ, മഹാനേ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ ഈ ശരീരഗൃഹം മാംസം, ചർമ്മം, അസ്ഥി എന്നിവകൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചതെന്ന് പറയുന്നു.
തത് കേന നാമ രചിതം കുതോ വാ തത് സമുത്ഥിതമ് । കഥം വാ സ്ഥിതിമ് ആയാതം കോ വാ തത്രാവതിഷ്ഠതേ
അത് ആരാണ് ഉണ്ടാക്കിയതെന്ന്? അത് എവിടുനിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്? എങ്ങനെ അതിന് നിലനിൽപ്പ് ലഭിച്ചു? അതിൽ ആരാണ് വസിക്കുന്നത്?
പരമാര്ഥാവബോധായ ദോഷാപാകരണായ ച । ശൃണു രാഘവ തത്ത്വേന വക്ഷ്യമാണമ് ഇദം മയാ
യഥാർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാനും തെറ്റായ ധാരണകൾ മാറ്റാനും, രാഘവാ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ സത്യമായി പറയുന്ന ഈ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
അസ്ഥിസ്ഥൂണം നവദ്വാരം രക്തമാംസാവലേപനമ് । ശരീരസദനം രാമ ന കേനചിദ് ഇദം കൃതമ്
അസ്ഥികൾ ആധാരമായും, ഒമ്പതു വാതിലുകളുമായി, രക്തവും മാംസവും പൂശിയ ഈ ശരീരസദനം, രാമാ, ആരും ഉണ്ടാക്കിയതല്ല.
ആഭാസമാത്രമ് ഏവേദമ് ഇത്ഥമ് ഏവാവഭാസതേ । ദ്വിചന്ദ്രവിഭ്രമാകാരം സദ് അസച് ച വ്യവസ്ഥിതമ്
ഇത് വെറും പ്രത്യക്ഷം മാത്രമാണ്; ഇരട്ടചന്ദ്രഭ്രമം പോലെ, സത്യംപോലും അസത്യംപോലും ഒരുപോലെ കാണപ്പെടുന്നു.
ദ്വിചന്ദ്രവിഭ്രമവിധൌ ദ്വിചന്ദ്രത്വം സദ് ഏവ ഹി । വസ്തുതശ് ചൈക ഏവേന്ദുസ് സ്ഥിതിര് ദേഹേ തഥൈവ ഹി
രണ്ടു ചന്ദ്രന്മാർ കാണുന്ന ഭ്രമത്തിൽ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു ചന്ദ്രനാണ് ഉള്ളത്; ശരീരത്തിലും അതുപോലെയാണ്.
ദേഹപ്രത്യയകാലേ ഹി ദേഹോ ഽയം സന് വ്യവസ്ഥിതഃ । അസന്ന് ഏവ വസ്തുതസ് സ പ്രോക്തസ് സദസദാത്മകഃ
ദേഹത്തെ അനുഭവിക്കുന്ന സമയത്ത് ഈ ദേഹം ഉണ്ടെന്ന് തോന്നുന്നു. പക്ഷേ യഥാർത്ഥത്തിൽ, അതിന് ഉണ്ടെന്നും ഇല്ലെന്നും ഉള്ള സ്വഭാവം മാത്രമേയുള്ളൂ, അതുകൊണ്ട് അതിനെ ഇല്ലാത്തതാണെന്ന് പറയാം.
സ്വപ്നസ് സ്വപ്നവിധൌ സത്യസ് ത്വ് അന്യദാ സ മുധൈവ ഹി । ബുദ്ബുദോ ബുദ്ബുദവിധൌ സത്യോ മിഥ്യൈവ ചാന്യദാ
സ്വപ്നം കാണുന്നപ്പോൾ സ്വപ്നം സത്യമാണ്, പക്ഷേ മറ്റുസമയങ്ങളിൽ അതു മിഥ്യയാണു. കുപ്പായം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ അതു സത്യമാണ്, പക്ഷേ പിന്നെ അതു ഇല്ലാതായി പോവുന്നു.
ദേഹോ ദേഹാവധൌ സത്യോ ഽപ്യ് അസത്യ ഇതരാവധൌ । പ്രതിഭാസാവധൌ താപേ ജലം സദ് അസദ് അന്യദാ
ദേഹം നിലനിൽക്കുന്നവരെ സത്യമാണ്, പക്ഷേ പിന്നെ അതു മിഥ്യയാകുന്നു. മരുഭൂമിയിലെ താപത്തിൽ വെള്ളം കാണുമ്പോൾ അത് സത്യമായി തോന്നുന്നു, പക്ഷേ മറ്റുസമയങ്ങളിൽ അതു ഇല്ല.
പ്രതിഭാസാവധൌ ദേഹസ് സന്ന് അസംസ് ത്വ് അന്യദാ സ്മൃതഃ । ആഭാസമാത്രമ് ഏവേദമ് ഇത്ഥം സമ്പ്രതി ഭാസതേ
കാണുന്ന സമയത്ത് ദേഹം ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ മറ്റുസമയങ്ങളിൽ അതു ഇല്ലെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ, ഇപ്പോൾ കാണുന്നതെല്ലാം വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
അയം നാമാഹമ് ഇത്യ് അന്തര് ഗൃഹീതമനനം സ്ഥിതമ്
ഞാൻ ഇതാണ് എന്ന ധാരണ മനസ്സിനുള്ളിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു.
മാംസാസ്ഥിമയനിര്മാണം ദേഹോ നാന്യദ് ഇതി ഭ്രമമ് । ത്യജ സങ്കല്പനിര്മാണാ ദേഹാസ് സന്തി സഹസ്രശഃ
മാംസം, അസ്ഥി എന്നിവകൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയ ഈ ശരീരമാണ് ഞാൻ എന്നുള്ള തെറ്റിദ്ധാരണ മനസ്സിൽ നിന്നുള്ള ഭ്രമം മാത്രമാണ്; ഈ ഭാവനകൾ ഉപേക്ഷിക്കണം, ചിന്തകളാൽ ആയിരക്കണക്കിന് ശരീരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു.