ആപദ്യ് അചലധീരോ ഽസ്മി ജഗന്മിത്രം ച സമ്പദി । ഭാവാഭാവേഷു നൈവാസ്മി തേന ജീവാമ്യ് അനാമയഃ
കഷ്ടകാലത്തും എന്റെ മനസ്സ് അചഞ്ചലമാണ്; സമൃദ്ധിയിലോ ഞാൻ ലോകത്തിന് സ്നേഹിതനാണ്. എന്ത് സംഭവങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയോ ഇല്ലാതാകുകയോ ചെയ്താലും അതിൽ ഞാൻ ബാധിക്കപ്പെടുന്നില്ല; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ രോഗമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നത്.
നാഹമ് അസ്മി ന ചാന്യോ മേ നാഹമ് അന്യസ്യ കസ്യചിത് । ഇതി മേ ഭാവിതം ചേതസ് തേന ജീവാമ്യ് അനാമയഃ
ഞാൻ എന്നെ തന്നെയോ, മറ്റൊരാളെയും എന്റെതായോ, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ മറ്റൊരാളുടേതായോ കരുതുന്നില്ല. ഈ ഉറച്ച ധാരണ എന്റെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ രോഗമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നത്.
അഹം ജഗദ് അഹം വ്യോമ ദേശകാലക്രമാവ് അഹമ് । അഹം ക്രിയേതി മേ ബുദ്ധിസ് തേന ജീവാമ്യ് അനാമയഃ
ഞാനാണ് ഈ ലോകം, ഞാനാണ് ആകാശം, ഞാനാണ് ദേശവും കാലക്രമവും; ഞാൻ തന്നെയാണ് എല്ലാ പ്രവർത്തിയും എന്ന ബോധമാണ് എനിക്ക്. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ രോഗമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നത്.
ഘടശ് ചിച് ചിത് പടശ് ചിത് ഖം ചിദ് വടശ് ശകടശ് ച ചിത് । ചിത് സര്വമ് ഇതി മേ ഭാവസ് തേന ജീവാമ്യ് അനാമയഃ
കുടവും ബോധം, തുണിയും ബോധം, ആകാശവും വറ്റമരവും കാറും എല്ലാം ബോധം തന്നെയാണെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പിച്ചു മനസ്സിലാക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ രോഗമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നത്.
ഇത്യ് അഹം മുനിശാര്ദൂല ത്രിലോകീകമലാലികഃ । ഭുസുണ്ഡനാമാ കാകോലഃ കഥിതശ് ചിരജീവിതഃ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ ഭുസുണ്ട എന്ന കാക്കയാണ് — മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ കമലത്തിലെ തേൻചൂഷകൻ പോലെ, ദീർഘായുസ്സോടെ ഇവിടെ ജീവിച്ചവൻ.
ബ്രഹ്മാര്ണവേ വിലുലിതം ത്രിജഗത്തരങ്ഗമ് ഉത്പാദനാശവിഭവേന വിഭിന്നരൂപമ് । ആലീനമ് ഉന്നമിതമ് ആകുലദൃശ്യദൃശ്യമ് ആലോകയന് പ്രകലയംശ് ച ചിരം സ്ഥിതോ ഽസ്മി
ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ തിരയുന്ന മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ ഉയർച്ചയും നാശവും വിഭിന്നരൂപങ്ങളിൽ കണ്ടു, കാണുന്നതും കാണാത്തതുമായ ആ കലഹം നിരീക്ഷിച്ച്, ആലീനനായി, ഉയർത്തപ്പെട്ട മനസ്സോടെ, ദീർഘകാലം ഞാൻ ഇവിടെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഏതത് തേ കഥിതം ബ്രഹ്മന് യഥാസ്മി യദ് ഇഹാസ്മി വാ । ത്വദാജ്ഞാമാത്രസിദ്ധ്യര്ഥം ധാര്ഷ്ട്യേന ജ്ഞാനപാരഗ
ബ്രഹ്മനേ, ഞാൻ എങ്ങനെയാണെന്നും ഇവിടെ എന്താണെന്നും, നിന്റെ കല്പന പാലിക്കാനായി ധൈര്യത്തോടെ ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നത് ഇതാണ്, ജ്ഞാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനേ.
അഹോ നു ചിത്രം ഭഗവന് ഭവതാ ഭൂഷണം ശ്രുതേഃ । ആത്മോദന്തഃ പ്രകഥിതഃ പരം വിസ്മയകാരണമ്
ഭഗവനേ, നിന്റെ കഥ അത്ഭുതകരമായതും, ശ്രുതികൾക്ക് അലങ്കാരവുമാണ്; നിന്റെ ആത്മാവിന്റെ കഥ പറയപ്പെട്ടത് പരമമായ വിസ്മയത്തിന് കാരണമാണ്.
ധന്യാസ് തേ യേ മഹാത്മാനമ് അത്യന്തം ചിരജീവിതമ് । ഭവന്തം പരിപൃച്ഛന്തി ദ്വിതീയമ് ഇവ പദ്മജമ്
നീണ്ടായുസുള്ള മഹാത്മാവായ ഭവാനെ, രണ്ടാമത്തെ കമലജനനായി കണക്കാക്കി, സംശയങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നവർ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
വയമ് അദ്യ ഭൃശം ധന്യാസ് സ്വാത്മോദന്തമ് അഖണ്ഡിതമ് । യഥാവത് പാവനം ബുദ്ധേസ് സര്വം കഥിതവാന് അസി
ഇന്ന് ഞങ്ങൾ വളരെയധികം ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്, കാരണം സ്വയം സംബന്ധിച്ച ശുദ്ധവും അക്ഷതവുമായ കഥ മുഴുവനും, ബുദ്ധിയെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതെല്ലാം നീ വിശദീകരിച്ചു.
പ്രഭ്രാന്തം ദിക്ഷു സര്വാസു ദൃഷ്ടാ വിബുധഭൂമയഃ । ഭവാന് ഇവ ജഗത്യ് അസ്മിന് ന മഹാന് അവലോകിതഃ
എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ഞാൻ തിരിഞ്ഞുനോക്കി, ജ്ഞാനികളുടെ ലോകങ്ങൾ കണ്ടു; പക്ഷേ, ഈ ലോകത്ത് ഭവാനെപ്പോലൊരു മഹാനെ ഞാൻ എവിടെയും കണ്ടിട്ടില്ല.
കഥഞ്ചിത് പ്രാപ്യതേ കച്ചിദ് ഭ്രാന്ത്വേഹ ഹി മഹാജനഃ । ന ഭവാന് ഇവ ഭവ്യാത്മാ സുലഭോ ജഗതി ക്വചിത്
വളരെ തിരഞ്ഞാലും, ഈ ലോകത്ത് മഹാന്മാരെ അപൂർവമായി മാത്രമേ കാണാൻ കഴിയൂ; ഭവാനെപ്പോലൊരു ഉത്തമാത്മാവിനെ എവിടെയും എളുപ്പത്തിൽ കാണാനാവില്ല.
വംശഖണ്ഡേ ഹി കസ്മിംശ്ചിജ് ജായതേ മൌക്തികം യഥാ । ജഗത്ഖണ്ഡേ ഹി കസ്മിംശ്ചിജ് ജായതേ ത്വാദൃശസ് തഥാ
ബാംബൂവിന്റെ ഒരു തണ്ടിൽ എപ്പോഴോ ഒരു മുത്ത് ജനിക്കുന്നതുപോലെ, ലോകത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗത്ത് എപ്പോഴോ നിങ്ങളെപ്പോലൊരു മഹാനായവൻ ജനിക്കുന്നു.
മയാ തു സുമഹത് കാര്യമ് അദ്യ സമ്പാദിതം ശുഭമ് । പുണ്യദേഹോ വിമുക്താത്മാ യദ് ഭവാന് അവലോകിതഃ
ഇന്ന് ഞാൻ വളരെ വലിയൊരു ശുഭകരമായ പ്രവൃത്തി പൂർത്തിയാക്കിയിരിക്കുന്നു. പുണ്യമായ ശരീരവും മോചിതമായ ആത്മാവും ഉള്ള നിങ്ങളെ ഞാൻ കണ്ടു എന്നത് എന്റെ ഭാഗ്യമാണ്.
തദ് അസ്തു തവ കല്യാണം പ്രവിശാത്മഗുഹാം ശുഭാമ് । മധ്യാഹ്നസമയോ ഽയം മേ വ്രജാമി സുരമന്ദിരമ്
നിനക്ക് എല്ലാ മംഗളവും ഉണ്ടാകട്ടെ; നീ ആത്മാവിന്റെ ശുഭമായ ഗുഹയിലേക്ക് കടക്കൂ. ഇപ്പോൾ ഉച്ചക്കാലമാണ്, ഞാൻ ദേവാലയത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ഇത്യ് ആകര്ണ്യ ഭുസുണ്ഡോ ഽസൌ ജഗ്രാഹോത്ഥായ പാദപാത് । സങ്കല്പിതാഭ്യാം ഹസ്താഭ്യാം സുപാത്രം ഹേമപല്ലവമ്
ഇത് കേട്ടു ഭുസുണ്ടൻ എഴുന്നേറ്റ്, കാലിൽ വീണു നമസ്കരിച്ചു, രണ്ടു കൈകളും ചേർത്ത് സ്വയം ഒരുക്കിയ പൊൻ ഇലയുടെ പാത്രം എടുത്തു.
കല്പവൃക്ഷലതാപുഷ്പകേസരേണ ഹിമത്വിഷാ । തത് പാത്രം മൌക്തികാര്ഘേണ പൂരയാമ് ആസ പൂര്ണധീഃ
കൽപ്പവൃക്ഷത്തിന്റെ തണ്ടിൽ വിരിഞ്ഞ പൂക്കളുടെ തഴുകിൽ നിന്നുള്ള തണുത്ത പ്രകാശം കൊണ്ട്, മനസ്സിൽ നിറവോടെ, ആ പാത്രം മുത്ത് അർപ്പണത്തോടെ നിറച്ചു.
തേനാര്ഘ്യപാദ്യപാത്രേണ ത്രിനേത്രമ് ഇവ മാമ് അസൌ । ആപാദമസ്തകം ഭക്ത്യാ പൂജയാമ് ആസ പൂര്വജഃ
ആ അർഘ്യപാദ്യപാത്രം ഉപയോഗിച്ച്, മൂന്നു കണ്ണുള്ള ദൈവത്തെപോലെ, ആ മൂത്തവൻ ഭക്തിയോടെ എന്റെ തല മുതൽ കാലുവരെ പൂജിച്ചു.
അനുവ്രജ്യാകദര്ഥേന ഖഗേന്ദ്രാലമ് ഇതി ബ്രുവന് । വിഷ്ടരാദ് അഹമ് ഉത്ഥായ തതഃ ഖഗവദ് ആപ്ലുതഃ
'ഇത്രയൊക്കെ പിന്തുടരൽ മതിയാകട്ടെ, പക്ഷിരാജാവിന് വിശ്രമം വേണം' എന്ന് പറഞ്ഞ്, ഞാൻ ഇരിപ്പിടത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് പക്ഷിയെപ്പോലെ പറന്നു.
വ്യോമ്നി യോജനമാത്രേണ മദനുവ്രജ്യയാ ഗതഃ । കരം കരേണാവഷ്ടഭ്യ ബലാത് സംരോധിതഃ ഖഗഃ
ആകാശത്ത് ഒരു യോജന ദൂരം എന്നെ പിന്തുടർന്ന്, അവൻ തന്റെ കൈകൊണ്ട് എന്റെ കൈ പിടിച്ചു, ശക്തിയായി പക്ഷിയെ തടഞ്ഞു.
മയി യാതേ തതോ ദീര്ഘേ ഗഗനാധ്വന്യ് അദൃശ്യതാമ് । നിവൃത്തോ ഽസൌ വിഹങ്ഗേശോ ദുസ്ത്യജാ സങ്ഗതിസ് സതാമ്
ഞാൻ ആകാശമാർഗത്തിൽ ദൂരേയ്ക്ക് പോയപ്പോൾ, ആ പക്ഷിരാജാവിനെ ഇനി കാണാനായില്ല; നല്ലവരോടുള്ള സൗഹൃദം ഉപേക്ഷിക്കാൻ എളുപ്പമല്ല.
അന്യോഽന്യം മയി തസ്മിംശ് ച തരങ്ഗക ഇവാമ്ബുധൌ । വ്യോമന്യ് അദൃശ്യതാം യാതേ ഗതസ് സ്മൃത്യാ മുനീന് അഹമ്
ഞാനും അവനും ആകാശത്തിൽ അദൃശ്യരായി, സമുദ്രത്തിലെ തിരകളെപ്പോലെ അകലുമ്പോൾ, ഞാൻ സന്യാസിമാരെ ഓർമ്മിച്ചു.
സപ്തര്ഷിമണ്ഡലം പ്രാപ്യ ജായയാ പരിപൂജിതഃ । വിസ്മയോത്ഫുല്ലഹൃദയസ് തതോ ഽഹം രാഘവാവസമ്
ഏഴു മഹർഷിമാരുടെ വട്ടത്തേക്ക് എത്തി, ഭാര്യയുടെ ആദരവും ലഭിച്ചു; അത്ഭുതത്തിൽ ഹൃദയം പുഷ്പിച്ചു, അങ്ങനെ ഞാൻ രാഘവനോടൊപ്പം തുടരുകയായിരുന്നു.
ഭുസുണ്ഡോ ഭവ്യതുണ്ഡോ ഽസൌ തസ്മിന് കല്പലതാലയേ । സമശ് ശാന്തമനാ മാന്യസ് സ്വസമാധാനവാന് അഭൂത്
ആ ഭുസുണ്ടൻ, ശുഭമായ തൂവലുള്ളവൻ, ആ ആശാപാലകവള്ളിയുടെ വാസസ്ഥലത്തിൽ, സമമായ മനസ്സോടെ, ആദരിക്കപ്പെട്ടവനും, തന്റെ ധ്യാനത്തിൽ അചഞ്ചലനുമായിരുന്നതു.
ജീവത്യ് അദ്യാപി മതിമാംസ് തസ്മിന്ന് ഏവ ലതാദലേ । തത്രൈവ സംസ്ഥിതോ മേരോസ് തഥൈവ കനകദ്രുമേ
ഇന്നുമുതല് ആ ജ്ഞാനിയ്ക്കു അതേ വള്ളിയുടെ ഇലയില് തന്നെയാണ് ജീവിക്കുന്നത്. അതേ പൊന്നിന്മരത്തില്, മേരു പര്വ്വതത്തില് തന്നെയാണ് അവന് ഇപ്പോഴും.
യാതേ കൃതയുഗസ്യാദൌ പുരാ വര്ഷശതദ്വയേ । സങ്ഗതോ ഽഹം ഭുസുണ്ഡേന മേരൌ ശൃങ്ഗദ്രുമേ ഽഭവമ്
കൃതയുഗത്തിന്റെ ആദിയില് ഇരുനൂറ് വര്ഷങ്ങള് കഴിഞ്ഞപ്പോള്, ഞാന് മേരുവിന്റെ കൊടുമുടിയില് ആ മരത്തില് ഭുസുണ്ടനുമായി കൂടിക്കാഴ്ച്ച ചെയ്തു.
അദ്യ രാമ കൃതേ ക്ഷീണേ ത്രേതാ സമ്പരിവര്തതേ । മധ്യേ ത്രേതായുഗസ്യാസ്യ ജാതസ് ത്വം രിപുസൂദന
ഇപ്പോള്, രാമാ, കൃതയുഗം അവസാനിച്ച് ത്രേതായുഗം ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ത്രേതായുഗത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്താണ് നീ ജനിച്ചത്, ശത്രുനാശകനേ.
പുനര് അദ്യാഷ്ടമം വര്ഷം തത്രൈവോപരി ഭൂഭൃതഃ । മിലിതോ ഽഭൂദ് ഭുസുണ്ഡോ ഽസൌ തഥൈവാജരരൂപവാന്
ഇന്ന് വീണ്ടും, ആ പര്വ്വതത്തിന്റെ മുകളിലെ എട്ടാം വര്ഷത്തില്, ഭുസുണ്ടന് അതേ വയസ്സില്ലാത്ത രൂപത്തില് എന്നോടൊപ്പം വീണ്ടും കൂടിയിരിക്കുന്നു.
ഇതീദം കഥിതം ചിത്രം ഭുസുണ്ഡോദന്തമ് ഉത്തമമ് । ശ്രുത്വാ വിചാര്യ ചൈവാന്തര് യദ് യുക്തം തത് സമാചര
ഇങ്ങനെ ഭുസുണ്ടന്റെ അത്ഭുതകരമായ ഉത്തമമായ കഥ ഞാൻ പറഞ്ഞുതുടങ്ങി. ഇതു കേട്ടും ആലോചിച്ചും, ശരിയായതാണെന്ന് തോന്നുന്നതു ചെയ്യുക.
ഇതി സുമുനിഭുസുണ്ഡസങ്കഥാം യോ വിമലമതിഃ പ്രവിചാരയിഷ്യതീഹ । ഭവഭയബഹലാം കുസംസൃതിം സ പ്രസഭമ് അസത്സരിതം തരിഷ്യതീതി
ആ ഭുസുണ്ടൻ മഹർഷിയുടെ സംഭാഷണം ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ആലോചിക്കുന്നവൻ, ഈ ഭയങ്കരവും കള്ളമായും കഠിനവുമായ സംസാരസമുദ്രം ശക്തിയായി കടക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ഉറപ്പാണ്.