ക്ഷണമ് അസ്തങ്ഗതപ്രാണമ് അപാനോദയവര്ജിതമ് । അയത്നസിദ്ധം ബാഹ്യസ്ഥം കുമ്ഭകം തത് പദം വിദുഃ
ഒരു നിമിഷം പ്രാണൻ അസ്തമിച്ചിരിക്കുകയും അപ്പാനൻ ഉദിച്ചിട്ടില്ലാതിരിക്കയും ചെയ്യുന്നപ്പോൾ, ബാഹ്യമായി സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കുന്ന ആ കുംഭകം തന്നെയാണ് ആ നില എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ക്ഷണമ് അസ്തങ്ഗതാപാനഃ പ്രാണോദയവിവര്ജിതഃ । അയത്നസിദ്ധോ ഹ്യ് അന്തസ്സ്ഥഃ കുമ്ഭകഃ പരമം പദമ്
ഒരു നിമിഷം അപ്പാനൻ അസ്തമിച്ചിരിക്കുകയും പ്രാണൻ ഉദിച്ചിട്ടില്ലാതിരിക്കയും ചെയ്യുന്നപ്പോൾ, അകത്തുള്ള സ്വാഭാവികമായ ആ കുംഭകം പരമാവസ്ഥയാണ്.
ഏതത് തദ് ആത്മനോ രൂപം ശുദ്ധൈഷാ സാ പരൈവ ചിത് । ഏതത് സദ് അസദാഭാസമ് ഏതത് പ്രാപ്യ ന ശോച്യതേ
ഇതാണ് ആത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം: ശുദ്ധവും പരമവും ആയ ചൈതന്യം. ഇത് സത്തായും അസത്തായും പോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ഇതിനെ പ്രാപിച്ചാൽ ദുഃഖം ഒന്നും ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
പുഷ്പസ്യാന്തര് ഇവാമോദം പ്രാണസ്യാന്തര് അവസ്ഥിതമ് । ന ച പ്രാണം ന ചാപാനം ചിദാത്മാനമ് ഉപാസ്മഹേ
പൂവിനകത്ത് സുഗന്ധം നിലകൊള്ളുന്നത് പോലെ, ശ്വാസത്തിനകത്ത് ചൈതന്യം നിലകൊള്ളുന്നു. നാം ശ്വാസത്തെയോ അതിന്റെ പുറംചലനത്തെയോ ആരാധിക്കുന്നില്ല; ആത്മാവിനകത്തെ ചൈതന്യത്തെയാണ് ആരാധിക്കുന്നത്.
പ്രാണക്ഷയപദാന്തസ്ഥമ് അപാനക്ഷയകോടിഗമ് । അപാനപ്രാണയോര് മധ്യം ചിദാത്മാനമ് ഉപാസ്മഹേ
ശ്വാസം തീരുന്ന അവസാനം, പുറംചലനം ഉച്ചത്തിൽ എത്തുന്ന സമയത്ത്, ശ്വാസത്തിന്റെയും പുറംചലനത്തിന്റെയും ഇടവേളയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ആത്മാവിനകത്തെ ചൈതന്യത്തെയാണ് നാം ആരാധിക്കുന്നത്.
പ്രാണസ്യ പ്രാണനം പ്രോച്ചൈഃ പരം ജീവസ്യ ജീവിതമ് । ദേഹസ്യ ധാരണം ധുര്യം ചിദാത്മാനമ് ഉപാസ്മഹേ
ശ്വാസത്തിന്റെ ഉന്നതമായ ജീവശക്തിയും, ജീവന്റെ പരമമായ പ്രാണവും, ശരീരത്തെ നിലനിർത്തുന്ന ശക്തിയും ആയ ആത്മാവിനകത്തെ ചൈതന്യത്തെയാണ് നാം ആരാധിക്കുന്നത്.
യസ്മിന് സര്വം യതസ് സര്വം യസ് സര്വം സര്വതശ് ച യഃ । യശ് ച സര്വമയോ നിത്യം ചിദാത്മാനമ് ഉപാസ്മഹേ
എല്ലാം അതിലാണുള്ളത്, എല്ലാം അതിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്, അവൻ എല്ലാം, എല്ലിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, എന്നും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ആത്മാവായ അതുൾബോധത്തെ നാം ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുന്നു.
ആലോകാലോകനം പുണ്യം സര്വപാവനപാവനമ് । ഭാവാഭാവനമ് അന്യൂനം ചിദാത്മനമ് ഉപാസ്മഹേ
പ്രകാശത്തിന്റെ ദർശനമായും, എല്ലാപാപങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതായും, എല്ലാ ഭാവങ്ങളുടെയും അഭാവങ്ങളുടെയും സാന്നിധ്യമായും, ഒന്നും കുറവില്ലാത്ത ആത്മബോധത്തെ നാം ആരാധിക്കുന്നു.
പരസ്പരോപസങ്ഘട്ടേ ഹൃദയേ മരുതോസ് സ്ഥിതമ് । ബഹിര് അന്തസ് തഥാകാശേ ചിദാത്മനമ് ഉപാസ്മഹേ
പ്രാണവായുക്കളുടെ സംഗമത്തിൽ ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനെയും, അകത്തും പുറത്തും ആകാശംപോലെ നിലനിൽക്കുന്ന ആത്മബോധത്തെയും നാം ആരാധിക്കുന്നു.
അപാനോ ഽസ്തങ്ഗതോ യത്ര പ്രാണോ നാഭ്യുദിതഃ ക്ഷണമ് । കലാകലങ്കരഹിതം തച് ചിത്തത്ത്വമ് ഉപാസ്മഹേ
വായു പുറത്തേക്കു പോയി അവസാനിച്ചിട്ടും, അകത്തേക്കുള്ള ശ്വാസം ഉടനടി തുടങ്ങാത്ത ആ ഇടവേളയിൽ, യാതൊരു അടയാളവും കലങ്കവും ഇല്ലാത്ത ആ ചിത്തത്വത്തെ നാം ആരാധിക്കുന്നു.
നാപാനോ ഽഭ്യുദിതോ യത്ര പ്രാണശ് ചാസ്തമ് ഉപാഗതഃ । നാസാഗ്രഗഗനാവര്തം തച് ചിത്തത്ത്വമ് ഉപാസ്മഹേ
നാമെന്താണെന്നാൽ, കിഴക്കോട്ടു പോകുന്ന ശ്വാസവും മുകളിലേക്കു പോകുന്ന ശ്വാസവും ഇല്ലാത്ത, മൂക്കിന്റെ അഗ്രത്തിൽ ആകാശംപോലെയുള്ള ആ ആന്തരികാവസ്ഥയെ — അതാണ് മനസ്സിന്റെ സാരഭാവം — നാം ഭാവന ചെയ്യുന്നു.
പ്രാണാപാനോദ്ഭവസ്ഥാനേ ബാഹ്യാഭ്യന്തരസംസ്ഥിതേ । യേ ദ്വേ യോഗിപദാധാരം തച് ചിത്തത്ത്വമ് ഉപാസ്മഹേ
മുകളിലേക്കും താഴേക്കും പോകുന്ന ശ്വാസങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുകയും പുറത്തും ഉള്ളിലും നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്ന ആ രണ്ടു യോഗാവസ്ഥകൾക്ക് ആധാരമായ മനസ്സിന്റെ സാരഭാവത്തെ നാം ഭാവന ചെയ്യുന്നു.
പ്രാണാപാനരഥാരൂഢമ് അപ്രാണാപാനമ് ആതതമ് । യച് ഛക്തിരൂപം ശക്തീനാം തച് ചിത്തത്ത്വമ് ഉപാസ്മഹേ
മുകളിലേക്കും താഴേക്കും പോകുന്ന ശ്വാസങ്ങൾ എന്ന രഥത്തിൽ ഇരുന്നിട്ടും അതിനപ്പുറത്തുള്ള, എല്ലാ ശക്തികളിലും ഏറ്റവും പ്രധാനമായ ആ ശക്തിയായ മനസ്സിന്റെ സാരഭാവത്തെ നാം ഭാവന ചെയ്യുന്നു.
ഹൃത്പ്രാണകുമ്ഭകം ദേവം ബഹിശ് ചാപാനകുമ്ഭകമ് । പൂരകാംശവിമൃഷ്ടം യത് തച് ചിത്തത്ത്വമ് ഉപാസ്മഹേ
ഹൃദയത്തിൽ ശ്വാസം നിർത്തുന്ന ദൈവീകാവസ്ഥയും പുറത്തു താഴേക്കു പോകുന്ന ശ്വാസം നിർത്തുന്നതും, പൂരകശ്വാസത്തിന്റെ അളവിൽ സ്പർശിക്കപ്പെട്ടതുമായ ആ മനസ്സിന്റെ സാരഭാവത്തെ നാം ഭാവന ചെയ്യുന്നു.
പ്രാണാപാനപരാമര്ശസത്താരൂപാവബോധകമ് । യത് പ്രാപ്യം പ്രാണമനനാത് തച് ചിത്തത്ത്വമ് ഉപാസ്മഹേ
മുകളിലേക്കും താഴേക്കുമുള്ള ശ്വാസങ്ങളുടെ സ്പർശം മനസ്സിലാക്കി, അതിലൂടെ സത്തയുടെ യാഥാർത്ഥ്യം വെളിപ്പെടുത്തുന്ന മനസ്സിന്റെ സാരമായ അതിനെ, ശ്വാസവും മനസ്സും ചേർന്ന് പ്രാപിക്കുന്നതിനെ, ഞങ്ങൾ ഭാവന ചെയ്യുന്നു.
യത് പ്രാണപവനസ്പന്ദോ യത് സ്പന്ദാനന്ദകാരണമ് । കാരണം കാരണാനാം യത് തച് ചിത്തത്ത്വമ് ഉപാസ്മഹേ
പ്രാണവായുവിന്റെ സ്പന്ദനമാണ്, ആ സ്പന്ദനത്തിൽ നിന്നുള്ള ആനന്ദത്തിന് കാരണവും, എല്ലാകാര്യങ്ങൾക്കും കാരണം കൂടിയായ മനസ്സിന്റെ സാരമായ അതിനെ ഞങ്ങൾ ഭാവന ചെയ്യുന്നു.
യദ് അഖിലകലനാകലങ്കഹീനം പരിവലിതം ച സദാ കലാഗണേന । അനുഭവവിഭവം പദം തദ് അഗ്ര്യം സകലസുരാവനതം പരം പ്രപദ്യേ
എല്ലാ ചിന്തകളും കൽപ്പനകളും ഇല്ലാതെയും, എല്ലാകലകളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയുമുള്ള, അനുഭവ സമ്പത്തായ അത്യുത്തമമായ അവസ്ഥയിൽ, എല്ലാ ദേവതകളും വണങ്ങുന്ന പരമാവസ്ഥയിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു.
ഏഷാ ഹി ചിതി വിശ്രാന്തിര് മയാ പ്രാണസമാധിനാ । ക്രമേണാനേന സമ്പ്രാപ്താ സ്വയമ് ആത്മനി നിര്മലേ
ശ്വാസസമാധിയിലൂടെ ക്രമമായി ഞാൻ സ്വന്തമായി പ്രാപിച്ച എന്റെ നിർമ്മലമായ ആത്മാവിലുള്ള ഈ ചൈതന്യവിശ്രാന്തിയാണ് സത്യത്തിൽ.
ഏതാം ദൃഷ്ടിമ് അവഷ്ടഭ്യ സംസ്ഥിതോ ഽസ്മി മഹാമുനേ । ന ചലാമി നിമേഷാംശമ് അപി മേരുര് ഇവാചലഃ
ഈ ദർശനം ആശ്രയിച്ച് ഞാൻ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു, മഹാമുനീവരേ, ഒരു നിമിഷം പോലും ഞാൻ ചലിക്കുന്നില്ല, അചലമായ മേറു പർവ്വതംപോലെ.
ഗച്ഛതസ് തിഷ്ഠതോ വാപി ജാഗ്രതസ് സ്വപതോ ഽപി വാ । സ്വപ്നേ ഽപി ന ചലത്യ് ഏഷ സുസമാധിര് മമാത്മനി
നടക്കുമ്പോഴും നിൽക്കുമ്പോഴും ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും ഉറങ്ങുമ്പോഴും സ്വപ്നത്തിൽപോലും, എന്റെ ആത്മാവിൽ ഈ ഗാഢമായ ലയനം ഒരിക്കലും വിട്ടുപോകുന്നില്ല.
നിത്യാനിത്യാസു ലോലാസു ജഗത്സ്ഥിതിഷു സംസ്ഥിതഃ । അന്തര്മുഖോ ഽസ്മി തിഷ്ഠാമി സ്വയമ് ഏവാത്മനാത്മനി
നിത്യവും അനിത്യവുമായ ഈ ലോകാവസ്ഥകളിൽ എത്രയോ മാറ്റങ്ങൾ വന്നാലും, ഞാൻ ഉള്ളിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ്, സ്വയം ആത്മാവിൽ തന്നെ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു.
അപി സംരുധ്യതേ വായുര് അപി വാ സലിലം ഗതേഃ । നൈതസ്മാത് സുസമാധാനാന് നിരുദ്ധം സംസ്മരാമ്യ് അഹമ്
കാറ്റ് തടയപ്പെട്ടാലും വെള്ളം ഒഴുകുന്നത് അറ്റകഴിഞ്ഞാലും, ഈ ഗാഢമായ ലയനം ഒരിക്കലും തടസ്സപ്പെട്ടതായി ഞാൻ ഓർക്കുന്നില്ല.
പ്രാണാപാനാനുസരണാത് പരമാത്മാവലോകനാത് । അശോകമ് അനുയാതോ ഽസ്മി പദമ് ആദ്യം മഹാതപഃ
ശ്വാസം വരികയും പോകികയും ചെയ്യുന്ന പ്രവാഹം ശ്രദ്ധിച്ച് പരമാത്മാവിനെ കാണുമ്പോൾ, മഹത്തായ വ്രതശീലനായവനേ, ഞാൻ ദു:ഖമില്ലാത്ത ആദി അവസ്ഥയെ എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
ആ മഹാപ്രലയാദ് ബ്രഹ്മന്ന് ഉന്മജ്ജനനിമജ്ജനേ । അയമ് അദ്യാപി ഭൂതാനാം പശ്യഞ് ജീവാമി ധീരധീഃ
ബ്രഹ്മണേ, മഹാപ്രളയം വരുന്നതുവരെ, സകല ജീവികളും ഉദയം ചെയ്യുന്നതും അസ്തമിക്കുന്നതും ഞാൻ കാണുമ്പോൾ, ഇപ്പോഴും മനസ്സിന്റെ സ്ഥിരതയോടെ ഞാൻ ജീവിക്കുന്നു.
ന ഭൂതം ന ഭവിഷ്യച് ച ചിന്തയാമി കദാചന । ദൃഷ്ടിമ് ആലമ്ബ്യ തിഷ്ഠാമി വര്തമാനാമ് ഇഹാത്മനഃ
പഴയതോ ഭാവിയിലേതോ ഞാൻ ഒരിക്കലും ചിന്തിക്കുന്നില്ല; ഈ ദർശനത്തിൽ ആശ്രയിച്ച്, ഇപ്പോൾ ഈ സ്വയം ഉള്ളിൽ ഞാൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
യഥാപ്രാപ്തേഷു കാര്യേഷു പരിത്യക്തഫലൈഷണഃ । സുഷുപ്തസമയാ ബുദ്ധ്യാ പരിതിഷ്ഠാമി കേവലമ്
എന്ത് കാര്യങ്ങൾ വരികയോ അതിൽ ഫലലോഭം വിട്ട്, ആഴമുള്ള ഉറക്കത്തിലെ ബോധം പോലെ ഞാൻ വെറും സാക്ഷിയായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ഭാവാഭാവമയീം ചിന്താമ് ഈഹിതാനീഹിതാന്വിതാമ് । വിമുച്യാത്മനി തിഷ്ഠാമി ചിരം ജീവാമ്യ് അനാമയഃ
ഉണ്ടാവുന്നതും ഇല്ലാതാവുന്നതുമായ ചിന്തകളും, ഇഷ്ടവും അനിഷ്ടവും നിറഞ്ഞ ആലോചനകളും വിട്ടുവിട്ട്, ഞാൻ ആത്മാവിൽ തനിച്ചിരിക്കുന്നു; ദീർഘകാലം രോഗമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നു.
പ്രാണാപാനസമായോഗസമയം സമനുസ്മരന് । സ്വയമ് ആത്മനി തുഷ്യാമി തേനാസ്മി ചിരജീവിതഃ
ശ്വാസവും വിശ്വാസവും ഒന്നായി ചേരുന്ന അവസ്ഥയെ എപ്പോഴും ഓർത്ത്, ഞാൻ ആത്മാവിൽ തൃപ്തനായി ഇരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിക്കുന്നു.
ഇദമ് അദ്യ മയാ ലബ്ധമ് ഇദം ലപ്സ്യാമി സുന്ദരമ് । ഇതി ചിന്താ ന മേ തേന ചിരം ജീവാമ്യ് അനാമയഃ
ഇന്ന് ഞാൻ ഇതു നേടി, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ അതു മനോഹരമായി നേടും എന്നിങ്ങനെയുള്ള ചിന്തകൾ എനിക്ക് വരാറില്ല; അതിനാൽ ഞാൻ ദീർഘകാലം രോഗമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നു.
ന സ്തൌമി ന ച നിന്ദാമി ക്വചിത് കിഞ്ചിത് കദാചന । ആത്മനോ ഽന്യസ്യ വാ സാധോ തേന ജീവാമ്യ് അനാമയഃ
എപ്പോൾ എവിടെയും, എങ്കിലും, എനിക്ക് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാള്ക്ക്, ഞാൻ ആരെയും പ്രശംസിക്കുകയോ കുറ്റം പറയുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; അതിനാൽ ഞാൻ രോഗമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നു.