ഷോഡശാസ്യ സഹസ്രാണി യോജനാനാമ് അധഃ ക്ഷിതേഃ । സ്ഥിതാഃ പാദാഃ പ്രപൂജ്യന്തേ നാനാസുരമഹോരഗൈഃ
പതിനാറായിരം വായുകൾ ഭൂമിയുടെ താഴെ യോജനങ്ങൾ അകലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവിടെയുള്ള അവന്റെ പാദങ്ങൾ വിവിധ മഹാബലമുള്ള അസുരന്മാരും പാമ്പുകളും ആരാധിക്കുന്നു.
അശീതിസ് തു സഹസ്രാണി ദേഹോ ഽസ്യാര്കേന്ദുലോചനഃ । പൂജ്യതേ നാകസദനൈസ് സുരഗന്ധര്വകിന്നരൈഃ
അശീതിയായിരം സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള അവന്റെ ശരീരം, ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരും അടങ്ങിയ സ്വർഗ്ഗവാസികൾ ആരാധിക്കുന്നു.
ചതുര്ദശവിധാന്യ് ഏനം ഗൃഹസ്ഥമ് ഇവ ബന്ധവഃ । ഉപജീവന്തി ഭൂതാനി മിഥോഽദൃഷ്ടപുരാസ്പദമ്
പതിനാലു തരത്തിലുള്ള ജീവികൾ, ബന്ധുക്കളെപ്പോലെ, അവനെ ആശ്രയിച്ച് പരസ്പരം ജീവിക്കുന്നു. അവന്റെ വാസസ്ഥലം പുരാതനവും കാണാനാകാത്തതുമാണ്.
അസ്യ ത്വ് ഈശാനദിഗ്ഭാഗേ പദ്മരാഗമയം ബൃഹത് । വിദ്യതേ ശൃങ്ഗമ് അപരോ ദിവാകര ഇവോദിതഃ
അവന്റെ ഈശാന്യദിശയിൽ, പദ്മരാഗം കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ വലിയൊരു കുന്ന് ഉണ്ട്; മറ്റൊന്ന് സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നതുപോലെ ഉയർന്നിരിക്കുന്നു.
തസ്യാസ്തി പൃഷ്ഠേ ഭൂതൌഘവൃതഃ കല്പതരുര് മഹാന് । ജഗതശ് ശിഖരാദര്ശേ പ്രതിബിമ്ബമ് ഇവ സ്ഥിതഃ
അത്യുടെ മുകളിൽ, അനേകം ജീവികൾ ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന വലിയൊരു കല്പവൃക്ഷം നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; ലോകത്തിന്റെ പ്രതിഫലനം അതിന്റെ കുന്തലത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമായിരിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
തസ്യാസ്തി ദക്ഷിണസ്കന്ധേ ശാഖാ കനകപല്ലവാ । രത്നസ്തബകനീരന്ധ്രാ ചന്ദ്രബിമ്ബാഭസത്ഫലാ
അത്യുടെ തെക്കേ ശാഖയിൽ പൊന്നുപുതിയ ഇലകളും രത്നങ്ങളുടെ കുലകളും നിറഞ്ഞ, ചന്ദ്രൻപോലെയുള്ള ഫലങ്ങൾ കായുന്ന ഒരു കൊമ്പ് ഉണ്ട്.
തത്ര നീഡം മയാ പൂര്വം കൃതമ് ആസീത് സ്ഫുരന്മണി । ദേവ്യാം ധ്യാനനിഷണ്ണായാം യസ്മിന് കില രമേ സുതാഃ
അവിടെ, ഞാൻ മുമ്പ് രത്നങ്ങളാൽ തിളങ്ങുന്ന ഒരു കൂട് ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നു. ദേവി ധ്യാനത്തിൽ ആഴപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, എന്റെ മക്കൾ ആ കൂടിനുള്ളിൽ സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചിരുന്നതാണ്.
രത്നപുഷ്പദലച്ഛന്നം രസായനഫലാന്വിതമ് । ചിന്താമണിശലാകാഭിര് വിഹിതാലിന്ദസംസ്ഥിതി
ആ കൂട് രത്നപൂക്കളാലും ഇലകളാലും മൂടപ്പെട്ടതും, അമൃതഫലങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, ചിന്താമണികളാൽ നിർമ്മിച്ച അലയണികൾ ഉള്ളതുമായിരിന്നു.
ബുദ്ധിപൂര്വസമാചാരൈസ് സമ്പൂര്ണം കാകപുത്രകൈഃ । ശീതലാഭ്യന്തരം ഹൃദ്യം പൂരിതം കുസുമോത്കരൈഃ
കാക്കകുഞ്ഞുങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മമായ പ്രവർത്തനങ്ങളാൽ ആ കൂട് പൂർണ്ണമായിരുന്നു; അകത്ത് തണുപ്പും മനസ്സിനെ ആകർഷിക്കുന്ന സൗന്ദര്യവും, പൂക്കളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു.
തദ് ഗച്ഛത സുതാ നീഡം ദുര്ഗം നാകസദാമ് അപി । ഭോഗം മോക്ഷം ച തത്രസ്ഥാ നിര്വിഘ്നം സമവാപ്സ്യഥ
മക്കളേ, നിങ്ങൾ ആ കൂടിലേയ്ക്ക് പോകൂ. ആ കൂട് ദേവതകളുടേയും ആക്രമണങ്ങൾ തടയുന്ന സുരക്ഷയുള്ളതാണു. അവിടെ താമസിച്ചാൽ നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ആനന്ദവും മോക്ഷവും തടസ്സമില്ലാതെ ലഭിക്കും.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാസ്മാന് പിതാ തത്ര ചുചുമ്ബാഭ്യാലിലിങ്ഗ ച । ദദൌ ദേവ്യൈ യദ് ആനീതമ് അസ്മഭ്യം ച തദ് ആമിഷമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അച്ഛൻ അവിടെ ഞങ്ങളെ ചുംബിച്ചു, ആലിംഗനം ചെയ്തു. അവൻ കൊണ്ടുവന്നത് ദേവിയ്ക്കും, ഞങ്ങൾക്കുമുള്ള ഭക്ഷണവും നൽകി.
തദ് ഭുക്ത്വാ ചരണൌ ദേവ്യാഃ പിതുശ് ചൈവാഭിവന്ദ്യ ച । വിന്ധ്യകച്ഛാദ് വയം തസ്മാത് സ്ഥാനാദ് ആലമ്ബുസാത് പ്ലുതാഃ
അത് കഴിച്ച്, ദേവിയുടെ കാലിലും അച്ഛന്റെ കാലിലും നമസ്കരിച്ചു, ആ സ്ഥലം വിട്ട്, അലംബുസയിൽ നിന്ന് ചാടിക്കളഞ്ഞ്, വിന്ദ്യപർവതത്തിന്റെ താഴ്വരയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
ക്രമേണാകാശമ് ഉല്ലങ്ഘ്യ നിര്ഗത്യാമ്ബുദകോടരൈഃ । പവനസ്കന്ധമ് ആരുഹ്യ വന്ദിതവ്യോമചാരിണഃ
പടിപടിയായി ആകാശം കടന്ന്, മലകുഹരങ്ങളിലൂടെ പുറത്ത് വന്ന്, കാറ്റിന്റെ ഭുജത്തിൽ കയറി, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരെ നമസ്കരിച്ചു.
പരിഹൃത്യ ദിനാധീശം ലോകാന്തരപുരാദ് ഗതാഃ । സ്വര്ഗമ് ഉല്ലങ്ഘ്യ യാതാസ് സ്മോ ബ്രഹ്മലോകം മുനീശ്വര
സൂര്യഭഗവാനെ ഒഴിവാക്കി, മറ്റൊരു ലോകത്തിന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി; സ്വർഗ്ഗം കടന്ന്, ബ്രഹ്മലോകത്തിലെത്തിയിരിക്കുന്നു, മഹർഷേ.
പ്രണാമപൂര്വം തത്രൈതദ് യഥാവസ്തു പിതുര് വചഃ । മാത്രേ ച ഭഗവത്യൈ ച ബ്രാഹ്മ്യൈ ചാശു നിവേദ്യ ഹ
ആദ്യം, വിനയപൂർവ്വം, അച്ഛന്റെ വാക്കുകൾ അതേപോലെ അമ്മയോടും, മഹത്വമുള്ള ദേവിയോടും, ബ്രാഹ്മിയോടും ഞാൻ അറിയിച്ചു.
താഭ്യാം സസ്നേഹമ് ആലിങ്ഗ്യ ഗച്ഛഥേത്യ് ആജ്ഞയൈധിതാഃ । വയം കൃതനമസ്കാരാ ബ്രഹ്മലോകാദ് വിനിര്ഗതാഃ
അവരിരുവരും സ്നേഹത്തോടെ ഞങ്ങളെ അണികെട്ടി, പോകാൻ കല്പിച്ചപ്പോൾ, ഞങ്ങൾ വിനയപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു ബ്രഹ്മലോകം വിട്ടുപോയി.
ഉല്ലങ്ഘ്യ ലോകപാലാനാം പുരീസ് തപനഭാസുരാഃ । ആകാശഗാമിനോ ലോലാഃ പവനസ്കന്ധചാരിണഃ
ലോകപാലന്മാരുടെ ലോകങ്ങൾ കടന്ന്, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ച്, ആകാശത്തിൽ സ്വേച്ഛയായി സഞ്ചരിച്ചു, കാറ്റിന്റെ ചുമലിൽ സവാരിചെയ്തു.
ഇമം കല്പതരും പ്രാപ്യ നിജം നീഡം പ്രവിശ്യ ച । നിരസ്തബാധം തിഷ്ഠാമോ മുനേ മൌനമ് അവസ്ഥിതാഃ
ഈ കല്പവൃക്ഷം എത്തി, സ്വന്തം വാസസ്ഥലത്തിൽ കയറി, എല്ലാ ബുദ്ധിമുട്ടുകളും വിട്ട്, ഞങ്ങൾ ശാന്തതയിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു, മഹർഷേ.
ജാതാ യഥാ വയമ് ഇമേ സ്ഥിതിമ് ആഗതാശ് ച സമ്പ്രാപ്തബോധമ് ഉപശാന്തധിയോ യഥാ ച । ഏതത് തദ് ഉക്തമ് അവിഖണ്ഡമ് അലം മയാ തേ ശേഷേണ മാം സമനുശാധി മഹാനുഭാവ
നാം എങ്ങനെ ജനിച്ചു, ഈവർ അങ്ങനെ തന്നെ തങ്ങളുടെ നിലയിലേയ്ക്ക് എത്തി; നാം എങ്ങനെ ബോധവും മനസ്സിന്റെ സമാധാനവും നേടിയതുപോലെ. ഇതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞു, ഒന്നും മറച്ചുവെച്ചില്ല. മഹാനുഭാവാ, ഇനി ബാക്കിയുള്ളത് നീ എന്നെ പഠിപ്പിക്കണം.
ആസീത് കിഞ്ചിത്പുരാകല്പേ ജഗദ് യച് ചിരവിസ്മൃതമ് । സന്നിവേശേനാമുനൈവ തദ് യദ് അദ്യാതിദൂരഗമ്
പഴയ കാലഘട്ടത്തിൽ ഒരിക്കൽ ഒരു ലോകം ഉണ്ടായിരുന്നു; അതിന്റെ ഓർമ്മ ഇപ്പോൾ വളരെക്കാലമായി ഇല്ലാതായി. അതിന്റെ ക്രമം ഇതുപോലെ തന്നെയായിരുന്നു, പക്ഷേ ഇപ്പോൾ അതു വളരെ ദൂരെയായി പോയിരിക്കുന്നു.
തദ് ഏതദ് വൃത്തമ് അഭ്യാസാദ് വര്തമാനേന വര്ണിതമ് । മയാ മുനീന്ദ്ര ബോധായ പ്രാഗ്ജഗത്സാമ്യദര്ശിനാ
മുനികളിൽ പ്രധാനനായോ, പഴയ ലോകങ്ങളുടെ സമത്വം കണ്ടവനായി, ഈ സംഭവങ്ങൾ ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്തു, ഇപ്പോൾ നിന്റെ ബോധത്തിനായി വിശദീകരിച്ചു.
അദ്യ മേ ഫലിതം പുണ്യൈശ് ചിരകാലോപബൃംഹിതൈഃ । നിര്വിഘ്നമ് ഏവം പശ്യാമി യദ് ഭവന്തം മുനേ തതഃ
നാളുകളോളം സമ്പാദിച്ച പുണ്യഫലങ്ങൾ കൊണ്ട് ഇന്ന് എന്റെ ആഗ്രഹം സഫലമായി; അതിനാൽ, ഒരു തടസ്സവും ഇല്ലാതെ ഞാൻ നിന്നെ കാണാൻ കഴിയുന്നു, മഹർഷേ.
ഇദം നീഡമ് ഇമാശ് ശാഖാ അയം ചാഹമ് അയം ദ്രുമഃ । അദ്യ പാവനതാം പ്രാപ്താന്യ് ഏതാനി തവ ദര്ശനാത്
ഇതാണ് കൂട്, ഇവയാണ് ശാഖകള്, ഞാനാണ് ഇതു, ഇതാണ് മരം. ഇന്നിതെല്ലാം നിന്റെ ദര്ശനത്താല് വിശുദ്ധമാകുന്നു.
ഇദമ് അര്ഘ്യമ് ഇദം പാദ്യം ഗൃഹീത്വാ വിഭവാര്പിതമ് । നൂനം പാവനതാം നീത്വാ ശേഷേണാദിശ മാം മുനേ
ഇവിടെയുണ്ട് അര്ഘ്യം, ഇതാണ് പാദ്യജലം, ഭക്തിയോടെ സമര്പ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതു കൊണ്ടു വിശുദ്ധി പ്രാപിച്ച ശേഷം, മഹര്ഷേ, ഇനി എന്നെ ഉപദേശിക്കണമേ.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാര്ഘ്യം ച പാദ്യം ച ഭൂയോ ദത്തവതി സ്വയമ് । ഭുസുണ്ഡവിഹഗേ തസ്മിന്ന് ഇദം രാമാഹമ് ഉക്തവാന്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അര്ഘ്യവും പാദ്യവും വീണ്ടും സ്വന്തമായി നല്കി, ആ ഭുസുണ്ടപക്ഷിയോട് ഞാന് രാമന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭ്രാതരസ് തേ വിഹങ്ഗേശ താദൃക്സത്ത്വാ മഹാധിയഃ । ഇഹ കസ്മാന് ന ദൃശ്യന്തേ ത്വമ് ഏവൈകോ ഹി ദൃശ്യസേ
പക്ഷിരാജാവേ, നിന്റെ സഹോദരന്മാര് അങ്ങനെയുള്ള മഹാന്മാരും ജ്ഞാനികളുമായിരുന്നു. എന്നാല് ഇവിടെയൊരുവന് നീ മാത്രം കാണപ്പെടുന്നു; അവരെ കാണാനില്ലേ?
തിഷ്ഠതാമ് ഇഹ നഃ കാലോ മഹാന് അതിഗതോ മുനേ । യുഗാനാം പങ്ക്തയഃ ക്ഷീണാ ദിവസാനാമ് ഇവാനഘ
മഹർഷേ, ഇവിടെ നമ്മൾക്കായി അനന്തമായ കാലം കടന്നുപോയിരിക്കുന്നു; പാപരഹിതനായവരുടെ ദിവസങ്ങൾ പോലെ, യುಗങ്ങളുടെ നിരകളും തീർന്നുപോയിരിക്കുന്നു.
ഏതാവതാ ച കാലേന സര്വ ഏവ മമാനുജാഃ । തനൂസ് തൃണമ് ഇവ ത്യക്ത്വാ ശിവേ പരിണതാഃ പരേ
ഇത്രയും കാലത്തിനിടെ, എന്റെ എല്ലാ ഇളയ സഹോദരന്മാരും ദേഹങ്ങൾ പുല്ലുപോലെ ഉപേക്ഷിച്ച് പരമമായ ശിവസ്ഥിതിയിൽ എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
ദീര്ഘായുഷോ മഹാന്തോ ഽപി സന്തോ ഽപി ബലിനോ ഽപി ച । സര്വ ഏവ നിഗീര്യന്തേ കാലേനാകലിതാത്മനാ
ദീർഘായുസ്സുള്ളവരും മഹാന്മാരും സദാചാരികളും ശക്തന്മാരും എല്ലാം, ആത്മാവിനെ തിരിച്ചറിയാത്ത കാലം മുഴുവൻ വിഴുങ്ങിക്കളയുന്നു.
സ്കന്ധരൂഢാര്കശശിഷു വഹത്സ്വ് അവിരതം ജവാത് । വാതസ്കന്ധാതിവാതേഷു കച്ചിത് താത ന ഖിദ്യസേ
ആകാശത്തിന്റെ ഭുജങ്ങളിൽ കയറിയ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും, തുടർച്ചയില്ലാതെ വീശുന്ന കാറ്റിൽ വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുപോകപ്പെടുമ്പോൾ, പ്രിയനായവാ, നിനക്ക് ക്ഷീണം തോന്നുന്നില്ലേ?