വിലേസൂ രമണീയേഷു ലലനാലാസ്യഹാരിഷു । വിഹാരാഹാരരമ്യേഷു ഭോഗാഭോഗേഷു ഭൂഷിതാഃ
അവർ മനോഹരമായ സ്ഥലങ്ങളിൽ, സുന്ദരിയായ സ്ത്രീകളുടെ നൃത്തങ്ങൾ കാണുമ്പോൾ ആസ്വദിച്ചു, രസകരമായ വിനോദങ്ങളിലും ഭോഗങ്ങളിലും മുഴുകി, അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച് സന്തോഷിച്ചു.
വിചേരുശ് ചാരുചൂതാസു മന്ദാരവലിതാസു ച । അപ്സരോഗീതപൂര്ണാസു നന്ദനോദ്യാനഭൂമിഷു
അവർ മനോഹരമായ മാവു തോട്ടങ്ങളിലും മന്ദാരവൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലങ്ങളിലും, അപ്സരസുകളുടെ ഗാനം മുഴങ്ങുന്ന നന്ദനോദ്യാനങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
ഊഷുര് ആചാരപൂതേഷു വിശ്രാന്താഖിലജന്തുഷു । യജ്ഞക്രിയാകരാലേഷു ഗാര്ഹസ്ഥ്യേഷു യഥാക്രമമ്
അവർ ധർമ്മപൂർവം ശുദ്ധമായ വീടുകളിൽ പാർത്തി, എല്ലാ ജീവികളും ആശ്വാസം കണ്ടെത്തുന്നിടങ്ങളിലും യജ്ഞങ്ങൾ ക്രമമായി നടത്തപ്പെടുന്ന കുടുംബങ്ങളിലും സുഖമായി താമസിച്ചു.
തേരുര് ഹതഗജേന്ദ്രാസു ഭ്രാന്തഭൂരിശരാസു ച । ഭേരീഭാങ്കാരഭീമാസു സങ്ഗ്രാമാര്ണവവീചിഷു
അവരെ കൊല്ലപ്പെട്ട ആനകളാൽ നിറഞ്ഞു കിടക്കുന്ന, അനവധി അമ്പുകൾ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന, ഭയാനകമായ മൃദംഗനാദം മുഴങ്ങുന്ന, യുദ്ധത്തിന്റെ തിരമാലകൾ പൊങ്ങുന്ന യുദ്ധഭൂമികൾ കടന്നു പോയി.
തസ്ഥുഃ പുരുഷചിന്താസു ഹൃതചിത്തോദ്ധതാസു ച । സംരമ്ഭക്ഷോഭരൌദ്രാസു സര്വാസു ദ്വന്ദ്വനീതിഷു
മനുഷ്യരുടെ ചിന്തകളിൽ, മനസ്സുകൾ കലങ്ങിയും ഉണർന്നും കിടക്കുന്നിടങ്ങളിലും, ക്രോധം നിറഞ്ഞ എല്ലാ ദ്വന്ദ്വങ്ങളിലുമാണ് അവർ ഉറച്ചുനിന്നത്.
മനസ് തേഷാം തു നീരാഗമ് അനുപാധി ഗതഭ്രമമ് । അസക്തമ് ഉത്തമം ശാന്തം പരം സത്ത്വപദം ഗതമ്
എന്നാൽ അവരുടെ മനസ്സ് ആസക്തിയില്ലാതെ, ഉപാധികളില്ലാതെ, ഭ്രമം ഇല്ലാതെ, അകപ്പെടാതെ, ഉന്നതവും ശാന്തവും പരമമായ സത്ത്വാവസ്ഥയിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ന മമജ്ജ ക്വചിദ് അപി സങ്കടേഷു മഹത്സു ച । മുഹുര് അപ്യ് ഉപയാതേഷു കുലശൈലസ് സരസ്സ്വ് ഇവ
വലിയ കഷ്ടതകളും repeatedly വരുമ്പോഴും, ഒരു പർവ്വതം അല്ലെങ്കിൽ തടാകം വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ മുങ്ങാത്തതുപോലെ, എനിക്ക് ഒരിക്കലും യാതൊരു ബുദ്ധിമുട്ടിലും കീഴടങ്ങേണ്ടി വന്നിട്ടില്ല.
നോല്ലലാസ വിലാസിന്യാ ശ്രിയാ പരമകാന്തയാ । പരിപൂര്ണേന്ദുലക്ഷ്മ്യേവ ജലരാശീ രഘൂദ്വഹ
രഘുവംശജ, പൂർണ്ണചന്ദ്രന്റെ ഭംഗിയാൽ സമുദ്രം ആഹ്ലാദിക്കുന്നില്ലാത്തതുപോലെ, ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഐശ്വര്യത്തിൽ പോലും ഞാൻ ആസ്വാദനത്തിൽ ലീനനായിട്ടില്ല.
ന മമ്ലൌ ദുഃഖശോഷേണ ഗ്രീഷ്മേണേവ വനസ്ഥലമ് । ജഹര്ഷ ച ന ഭോഗൌഘൈര് അവശ്യായൈര് ഇവൌഷധിഃ
ഉഷ്ണകാലത്ത് കാടുകൾ ഉണങ്ങുന്നതുപോലെ ദു:ഖത്തിന്റെ വരണ്ടത്വത്തിൽ ഞാൻ ക്ഷീണിച്ചില്ല; മഴക്കാലത്ത് ഔഷധികൾ ആനന്ദിക്കുന്നതുപോലെ അനുഭവങ്ങളുടെ തിരമാലകളിൽ ഞാൻ സന്തോഷിച്ചുമില്ല.
തേ ഹി കേവലമ് അവ്യഗ്രാഃ കുര്വന്തഃ കാര്യപഞ്ജരമ് । ഇഷ്ടാനിഷ്ടഫലം രാമ നാഭിലേഷുര് ന തത്യജുഃ
രാമ, അവർ നിർഭാഗ്യവും സന്തോഷവും ആഗ്രഹിക്കാതെയും ഉപേക്ഷിക്കാതെയും, മനസ്സിൽ അലക്ഷ്യം കൂടാതെ, നിർദ്ദിഷ്ടമായ ജോലി മാത്രം നിർവഹിച്ചു.
നോദഗുഃ കാര്യസമ്പത്താവ് ആക്രാന്താ നാസ്തമ് ആയയുഃ । ജഹൃഷുര് ന സുഖപ്രാപ്തൌ മമ്ലുര് നൈവ ച സങ്കടേ
പ്രവൃത്തിയിൽ വിജയിച്ചപ്പോൾ അവർ അഹങ്കരിച്ചില്ല; തടസ്സങ്ങൾ നേരിട്ടപ്പോൾ അവർ ക്ഷയിച്ചുമില്ല. സന്തോഷം ലഭിച്ചപ്പോൾ അവർ അതിൽ അതിശയിച്ചില്ല; കഷ്ടതയിൽ അവർ തളർന്നുമില്ല.
മുമുഹുര് ന വിമോഹേഷു മമജ്ജുര് ന വിപത്ക്രമേ । ശുശുചുര് ന ശുചാ ശോകേ രുരുദുര് ന ഭവാന് ഇവ
മോഹത്തിൽ അവർ മനസ്സു നഷ്ടപ്പെടുത്തിയില്ല; ദുർഭാഗ്യത്തിൽ അവർ താഴ്ന്നുമില്ല. ദുഃഖത്തിൽ അവർ ദുഃഖിച്ചില്ല; സാധാരണ ആളുകൾ പോലെ അവർ വിലപിച്ചുമില്ല.
പ്രകൃതാചാരസമ്പ്രാപ്തം കുര്വന്തഃ കര്മ കേവലമ് । സ്ഥിതാ വിഗതസംരമ്ഭമ് അപരാ ഇവ മേരവഃ
സ്വാഭാവികമായുള്ള കാര്യങ്ങൾ മാത്രം ചെയ്തുകൊണ്ട്, അവർ ശാന്തരായി, ഉന്മാദമില്ലാതെ, മറ്റുള്ള മേരുപർവതങ്ങൾപോലെ അചഞ്ചലരായി നിലകൊണ്ടു.
താം ത്വം ദൃഷ്ടിമ് അവഷ്ടഭ്യ രാഘവാഘവിഘാതിനീമ് । അനഹങ്കൃത്യലങ്കാരോ വിഹരേഹ യഥാസുഖമ്
രാമാ, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുട്ട് നീക്കുന്ന ആ ദൃഷ്ടി ഉറപ്പിച്ച്, അഹങ്കാരമില്ലാത്ത വിനയത്താൽ അലങ്കരിച്ച്, ഇവിടെ ഇഷ്ടാനുസരണം ജീവിച്ചുകൊൾക.
യഥാഭൂതാമ് ഇമാമ് ഏവം പശ്യന് സര്ഗപരമ്പരാമ് । മേരുസ്ഥിരോ ഽബ്ധിഗമ്ഭീരസ് സമാസ്സ്വ വിഗതഭ്രമഃ
സൃഷ്ടിയുടെ ഈ അനന്തശ്രംഖല യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെയാണോ അതുപോലെ കാണുമ്പോൾ, നീ മേരു പർവ്വതംപോലെ അചഞ്ചലനും, സമുദ്രംപോലെ ആഴമുള്ളവനും, മനസ്സിൽ സമാധാനവും സംശയമില്ലാത്തവനും ആയിരിക്കുക.
ചിന്മാത്രം സര്വമ് ഏവേദമ് ഇത്ഥമ് ആഭാസതാം ഗതമ് । നേഹ സത്യമ് അസത്യം വാ ക്വചിദ് അപ്യ് അസ്തി കിഞ്ചന
ഇവിടെയുള്ള എല്ലാം ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാണ്, വെറും പ്രത്യക്ഷതയായി തോന്നുന്നതു മാത്രം. ഇവിടെ യഥാർത്ഥത്തിൽ യാഥാർത്ഥ്യവും അസത്യവും ഒന്നുമില്ല.
മഹത്താമ് അലമ് ആലമ്ബ്യ ത്യക്ത്വേദമ് അവഹേലയാ । അസക്തബുദ്ധിസ് സര്വത്ര ഭവ ഭവ്യ ഭവക്ഷയീ
മഹത്വത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയും, ഈ ലോകത്തെ അവഗണിച്ച് വിട്ടുകളയുകയും, എല്ലായിടത്തും മനസ്സിൽ ആസക്തിയില്ലാത്തവനായി, ഭാവികൾക്കിടയിൽ അവസാനമെത്തുന്നവനായി ഇരിക്കുക.
കിം രോദിഷി ഘനോദ്വേഗം മൂഢവച് ചാനുശോചസി । ഭ്രമസ്യ് ഉദ്ഭ്രാന്തചിത്തം ച സോമ്യാവര്തേ തൃണം യഥാ
നീ എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ ദു:ഖത്തോടെ കരയുന്നത്, ഭ്രമിച്ചവനുപോലെ വിഷമിക്കുന്നത്? നിന്റെ മനസ്സ് സംശയത്തിൽ അലയുന്നു, സുന്ദരമായ ഒരു ചുഴലിക്കാറ്റിൽ പുല്ല് എങ്ങനെയോ അതുപോലെ.
അഹോ നു ഭഗവന് നൂനം സമ്യഗ്രൂപം വിലക്ഷയേ । ത്വത്പ്രസാദാത് പ്രബുദ്ധോ ഽസ്മി സൂര്യാസങ്ഗാദ് ഇവാമ്ബുജമ്
ഭഗവന്, ഇപ്പോൾ ഞാൻ ശരിയായ രൂപം സുതാര്യമായി കാണുന്നു. നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഉണർന്നത്, സൂര്യന്റെ സ്പർശത്തിൽ താമരപൂവ് ഉണരുന്നതുപോലെ.
ഭ്രാന്തിര് അസ്തങ്ഗതാ നൂനം മിഹികാ ശരദീവ മേ । സംശാന്താഖിലസന്ദേഹഃ കരിഷ്യേ വചനം തവ
ഇപ്പോൾ എന്റെ ഭ്രമം ശരത്കാലത്തിലെ മഞ്ഞുപോലെ അകന്നു പോയിരിക്കുന്നു. എല്ലാ സംശയങ്ങളും ശാന്തമായിരിക്കുന്നു. ഞാൻ നിങ്ങളുടെ വാക്ക് നിർബന്ധമായി അനുസരിക്കും.
വ്യപഗതമദമോഹോ മാനമാത്സര്യമുക്തശ് ചിരതരമ് ഉദിതാത്മാ ശാന്തശോകശ് ചിരേണ । പുനര് അസുഖമ് അഗച്ഛന് സ്വച്ഛയൈകാന്തബുദ്ധ്യാ വദസി യദ് അസി സാധോ തത് കരിഷ്യേ വിശങ്കമ്
ഗർവ്വം, ഭ്രമം, അഹങ്കാരം, അസൂയ എന്നിവയെല്ലാം ഞാൻ ദീർഘകാലമായി വിട്ടുകളഞ്ഞു. ആത്മാവ് ഉണർന്നിരിക്കുന്നു, ദു:ഖം ശമിച്ചിരിക്കുന്നു, ഇനി വീണ്ടും ദു:ഖത്തിലേക്ക് തിരിയുന്നില്ല. മനസ്സ് തികച്ചും ശുദ്ധവും ഉറപ്പുമുള്ളതുമാണ്. മഹാനേ, നിങ്ങൾ പറയുന്നതെന്തും ഞാൻ നിർഭയമായി ചെയ്യാം.
സമ്യഗ്ജ്ഞാനവിലാസേന വാസനാവിലയോദയേ । ജീവന്മുക്തപദേ ബ്രഹ്മന് വദ വിശ്രമ്യതേ കഥമ്
ബ്രഹ്മനേ, ശരിയായ ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ വാസനകൾ അകന്നു, ജീവന്മുക്താവസ്ഥയിൽ എത്തുമ്പോൾ, ആ നിലയിൽ എങ്ങനെ വിശ്രമിക്കുന്നു എന്ന് ദയവായി പറയൂ.
സംസാരോത്തരണേ യുക്തിര് യോഗശബ്ദേന കഥ്യതേ । താം വിദ്ധി ദ്വിപ്രകാരാം ത്വം ചിത്തോപശമധര്മിണീമ്
ലോകജീവിതം കടന്ന് പോവാനുള്ള മാർഗ്ഗം 'യോഗം' എന്ന പേരിലാണ് പറയുന്നത്. അതിന് മനസ്സിന്റെ ശാന്തതയാണ് മുഖ്യമായ ലക്ഷണം. ഈ മാർഗ്ഗം രണ്ടു വിധമാണ് എന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
ആത്മജ്ഞാനം പ്രകാരോ ഽസ്യാ ഏകഃ പ്രകഥിതോ ഭുവി । ദ്വിതീയഃ പ്രാണസംരോധശ് ശൃണു സോ ഽയം മയോച്യതേ
ഈ രണ്ടു വഴികളിൽ ഒന്നാണ് ആത്മജ്ഞാനം എന്ന് ലോകത്ത് പറയുന്നു. രണ്ടാമത്തേത് ശ്വാസം നിയന്ത്രിക്കുന്നതാണു്. അതിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
സുലഭത്വാദ് അദുഃഖത്വാത് കതരശ് ശോഭനോ ഽനയോഃ । യേനാവഗതമാത്രേണ ഭൂയഃ ക്ഷോഭോ ന ബാധതേ
ഈ രണ്ടിൽ എളുപ്പവും വേദനയില്ലാത്തതും ആയ മാർഗ്ഗമാണ് ഉത്തമം. അതു് ഒരിക്കൽ ലഭിച്ചാൽ, പിന്നെ മനസ്സിൽ കലഹം ഉണ്ടാകാറില്ല.
പ്രകാരൌ ദ്വാവ് അപി പ്രോക്തൌ യോഗശബ്ദേന യദ്യ് അപി । തഥാപി രൂഢിമ് ആയാതഃ പ്രാണയുക്താവ് അസൌ ഭൃശമ്
ഇരുവിധമായ ഈ മാർഗ്ഗങ്ങൾക്കും 'യോഗം' എന്ന പേരാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും, ശ്വാസം ഉൾപ്പെടുന്ന മാർഗ്ഗമാണ് പൊതുവെ കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഏവം യോഗസ് തഥാ ജ്ഞാനം സംസാരോത്തരണക്രമേ । സമാവ് ഉപായൌ ദ്വാവ് ഏവ പ്രോക്താവ് ഏകഫലപ്രദൌ
ഇങ്ങനെ, യോഗവും ജ്ഞാനവും ലോകസമുദ്രം കടക്കാനുള്ള രണ്ടു മാർഗങ്ങളാണ്. ഇവ രണ്ടും മാത്രമാണ് പഠിപ്പിക്കുന്നത്, രണ്ടും ഒരേ ഫലമാണ് നൽകുന്നത്.
അസാധ്യഃ കസ്യചിദ് യോഗഃ കസ്യചിജ് ജ്ഞാനനിശ്ചയഃ । മമ ത്വ് അഭിമതസ് സാധോ സുസാധോ ജ്ഞാനജഃ ക്രമഃ
ചിലർക്കു യോഗം പ്രാപിക്കാനാവില്ല; മറ്റുചിലർക്കു ജ്ഞാനത്തിൽ ഉറപ്പു വരുത്താൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ, മഹാനേ, എനിക്ക് ഏറ്റവും എളുപ്പം സാധ്യമാകുന്നത് ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള മാർഗമാണ്.
യജ് ജ്ഞാതം ന തദ് അജ്ഞാതം സ്വപ്നേഷ്വ് അപി പുനര് ഭവേത് । ജ്ഞാനം സര്വാസ്വ് അവസ്ഥാസു നിത്യമ് ഏവ പ്രവര്തതേ
ഏത് ജ്ഞാനം നേടിയാലും, അതു പിന്നെ സ്വപ്നത്തിലും മറന്നുപോകുന്നില്ല; ജ്ഞാനം എല്ലാവസ്ഥകളിലും എപ്പോഴും പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ധാരണാസനദേശാദിസാധ്യത്വേന സുസാധതാം । നായാതി യോഗോ ഹ്യ് അഥ വാ വികല്പോ നൈഷ ശോഭനഃ
ധാരണ, ആസനം, സ്ഥലം തുടങ്ങിയവയിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ യോഗം എളുപ്പത്തിൽ സാധ്യമാവുന്നില്ല; ഇതിന് പകരം മറ്റൊന്നും അത്ര നല്ലതല്ല.