അസ്മിന് ബ്രഹ്മഘനേ നിത്യമ് ഏകസ്മിന് സര്വതസ് സ്ഥിതേ । ന കിഞ്ചിന് മ്രിയതേ രാമ ന ച കിഞ്ചന ജീവതി
ഈ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, സ്ഥിരമായ ബ്രഹ്മത്തില്, രാമാ, ഒന്നും മരിക്കുന്നില്ല, ഒന്നും ജീവിക്കുന്നതുമില്ല.
യഥോല്ലാസവിലാസേഷു ന നശ്യതി ന ജായതേ । തരങ്ഗാദി മഹാമ്ഭോധൌ ഭൂതവൃന്ദം തഥാത്മനി
വലിയ സമുദ്രത്തില് തരംഗങ്ങള് ഉണരുകയോ നശിക്കുകയോ ചെയ്യാത്തതുപോലെ, ആത്മാവില് ജീവികള്ക്കും ജനനമോ നാശമോ ഇല്ല.
ഇദം നാസ്തീദമ് അസ്തീതി ഭ്രാന്തിനാമ്നാത്മനാത്മനി । ശക്തിര് നിര്ഹേതുകൈവാന്തസ് സ്ഫുരതി സ്ഫടികാംശുവത്
ഇത് ഇല്ല, ഇത് ഉണ്ടെന്നു പറയുന്ന ഭ്രമയെന്ന ശക്തി, അതിന്റെ ഉള്ളിലൊതുങ്ങി, സ്ഫടികത്തിലെ പ്രകാശകിരണങ്ങൾപോലെ, യാതൊരു കാരണമില്ലാതെ തിളങ്ങുന്നു.
ജഗച്ഛക്ത്യാത്മനാത്മൈവ ബ്രഹ്മ സ്വാത്മനി സംസ്ഥിതമ് । തരങ്ഗകണജാലേന പയസീവ പയോഘനമ്
ലോകം എന്നത് ആത്മാവിന്റെ ശക്തിയാണ്; അതു തന്നെ ബ്രഹ്മം തന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നതാണ്. ജലത്തിൽ തരംഗങ്ങളും തുള്ളികളും ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, ജലരാശിയിലാണ് അവയൊക്കെ.
ശരീരനാശേന കഥം ബ്രഹ്മണോ മൃതധീര് ഭവേത് । ബ്രഹ്മണോ വ്യതിരിക്തം ഹി ന ശരീരാദി വിദ്യതേ । പയസോ വ്യതിരേകേണ തരങ്ഗാദി യഥാര്ണവേ
ശരീരം നശിച്ചാൽ മനസ്സ് മരിച്ചവൻ എങ്ങനെ ബ്രഹ്മമായി മാറും? ബ്രഹ്മം ഒഴികെ ശരീരം പോലുള്ള മറ്റൊന്നും ഇല്ല; സമുദ്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴികെ തരംഗങ്ങളോ മറ്റൊന്നുമില്ലാത്തതുപോലെ.
യഃ കണോ യാ ച കണികാ യാ വീചീ യസ് തരങ്ഗകഃ । യഃ ഫേനോ യാ ച ലഹരീ തദ് യഥാ വാരി വാരിണി
ഒരു തുള്ളി, ഒരു കണിക, ഒരു തരംഗം, ഒരു ചെറിയ തിര, ഒരു നുര, ഒരു വലിയ തിര—ഇവയൊക്കെയും എങ്ങനെയായാലും വെള്ളത്തിനകത്തുള്ള വെള്ളം തന്നെയാണ്.
യോ ദേഹോ യാ ച കലനാ യദ് ദൃശ്യം യൌ ക്ഷയാവ്യയൌ । യേഹാ യാ രചനാ യോ ഽര്ഥസ് തത് തഥാ ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മണി
എന്താണ് ശരീരം, എന്താണ് മാറ്റം, എന്തെല്ലാം കാണപ്പെടുന്നു, നശിക്കുന്നതോ നശിക്കാത്തതോ ആയത്, ശ്രമം, സൃഷ്ടി, വസ്തു—ഇവയൊക്കെയും അതേപോലെ ബ്രഹ്മത്തിനുള്ളിൽ ബ്രഹ്മമാണ്.
സംസ്ഥാനരചനാ ചിത്രാ ബ്രഹ്മണഃ കനകാദ് ഇവ । നാന്യരൂപാ വിമൂഢാനാം മുധൈവ ദ്വിത്വഭാവനമ്
വിവിധ രൂപങ്ങളും ഘടനകളും ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സ്വരൂപം തന്നെയാണ്, പൊന്നിൽനിന്നുള്ള ആഭരണങ്ങൾ പോലെ. ഭേദബോധം വെറുതെ ഭ്രമിതരിൽ മാത്രം ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു ഭ്രാന്തമാണ്.
മനോ ബുദ്ധിര് അഹങ്കാരസ് തന്മാത്രാണീന്ദ്രിയാണി ച । ബ്രഹ്മൈവ സര്വം നാന്യാത്മ സുഖദുഃഖാദി വിദ്യതേ
മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അഹംഭാവം, സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെയും ബ്രഹ്മം മാത്രമാണ്; അതിനപ്പുറം മറ്റൊന്നുമില്ല, ആനന്ദം ദു:ഖം എന്നിങ്ങനെയുള്ളതൊന്നും വേറെയില്ല.
അയം സോ ഽഹമ് അയം ച ത്വമ് ഇത്യാദ്യര്ഥോത്ഥയാ ഗിരാ । ശബ്ദഃ പ്രതിശ്രവേണാദ്രാവ് ഇവാത്മാത്മനി ജൃമ്ഭതേ
‘ഇവൻ ഞാൻ’, ‘ഇവൻ നീ’ എന്നിങ്ങനെയുള്ള അർത്ഥത്തിൽ നിന്നുള്ള വാക്കുകൾ, പർവതത്തിൽ പ്രതിധ്വനിക്കുന്ന ശബ്ദംപോലെ, ആത്മാവിനകത്ത് വ്യാപിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മൈവാജ്ഞാതമ് അജ്ഞത്വമ് അഭ്യാഗതമ് ഇവ സ്ഥിതമ് । തഥാ ഹി ദൃശ്യതേ സ്വപ്നചേതസാത്മാത്മനാ മൃതഃ
ബ്രഹ്മം അറിയപ്പെടാതിരിക്കുമ്പോള്, അതു അജ്ഞതയായി തോന്നുന്നു, അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. സ്വപ്നാവസ്ഥയിലെ മനസ്സിന്, ആത്മാവിനകത്തുള്ള ആത്മാവായി, മരിച്ചുപോയതുപോലെ അതു കാണപ്പെടുന്നു.
അഭാവിതം ബ്രഹ്മതയാ ബ്രഹ്മാജ്ഞാനമയം ഭവേത് । അഭാവിതം ഹേമതയാ യഥാ ഹേമൈവ മൃദ് ഭവേത്
ബ്രഹ്മമായി മനസ്സിലാക്കപ്പെടാത്തപ്പോള്, ബ്രഹ്മം അജ്ഞതയുടെ രൂപമാകുന്നു. അതുപോലെ, പൊന്നായി തിരിച്ചറിയപ്പെടാത്തപ്പോള്, പൊന്നിനെ മണ്ണായി കാണുന്നപോലെ.
ജ്ഞാതം ബ്രഹ്മതയാ ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മൈവ ഭവതി ക്ഷണാത് । ജ്ഞാതം ഹേമതയാ ഹേമ ഹേമൈവ ഭവതി ക്ഷണാത്
ബ്രഹ്മമായി അറിയപ്പെടുമ്പോള്, ബ്രഹ്മം ഉടനെ ബ്രഹ്മമായിത്തീരുന്നു. പൊന്നായി തിരിച്ചറിയുമ്പോള്, പൊന്നും ഉടനെ പൊന്നായിത്തീരുന്നു.
ബ്രഹ്മാത്മാ സര്വശക്തിര് ഹി യദ് യഥാ ഭാവയത്യ് അലമ് । നിര്ഹേതുകം സ്വയം ശക്ത്യാ തത് തഥാശു പ്രപശ്യതി
ബ്രഹ്മമായ ആത്മാവ് എല്ലാശക്തിയും ഉള്ളവനാണ്. അതു എന്തെന്ത് ചിന്തിച്ചാലും, യാതൊരു കാരണം കൂടാതെ തന്നെ, സ്വന്തം ശക്തിയാല് അതു ഉടനെ അതുപോലെയാണ് കാണുന്നത്.
അകര്മകര്തൃകരണമ് അകാരണമ് അനാമയമ് । സ്വയംപ്രഭു മഹാത്മൈതദ് ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മവിദോ വിദുഃ
ആ മഹാത്മാവായ ബ്രഹ്മം പ്രവർത്തനമില്ലാത്തതും, ചെയ്യുന്നവനല്ലാത്തതും, ഉപകരണങ്ങളില്ലാത്തതും, കാരണമില്ലാത്തതും, ദു:ഖരഹിതവുമായതുമാണ്. ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുന്നവർ അതിനെ സ്വയം ഭരണശക്തിയുള്ളതെന്നു മനസ്സിലാക്കുന്നു.
അപരിജ്ഞാതമ് അജ്ഞാനമ് അജ്ഞാനമ് ഇതി കഥ്യതേ । പരിജ്ഞാതം ഭവേജ് ജ്ഞാനമ് അജ്ഞാനപരിനാശനമ്
അറിയപ്പെടാത്തത് അജ്ഞാനം എന്നാണു പറയുന്നത്. അതു മനസ്സിലായാൽ അതു ജ്ഞാനമാകുന്നു; അജ്ഞാനത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതാണു ജ്ഞാനം.
ബന്ധുര് ഏവാപരിജ്ഞാതോ ഹ്യ് അബന്ധുര് ഇതി കഥ്യതേ । പരിജ്ഞാതോ ഭവേദ് ബന്ധുര് അബന്ധുഭ്രമനാശനാത്
അറിയപ്പെടാത്തവനെ സ്നേഹിതൻ അല്ലെന്ന് പറയുന്നു. ഒരുവൻ സ്നേഹിതനാണെന്ന് മനസ്സിലായാൽ, സ്നേഹമില്ലെന്ന ഭ്രമം അകറ്റി, അവൻ സ്നേഹിതനാകുന്നു.
ഇദം ത്വ് അയുക്തമ് ഇത്യ് അന്തര് ജ്ഞാതേ സോദേതി ഭാവനാ । തസ്മാദ് അയുക്താദ് വൈരസ്യാദ് യയാ കില വിരജ്യതേ
ഇത് ശരിയല്ലെന്നു ഉള്ളിൽ മനസ്സിലായാൽ, അപ്രിയവും അനുചിതവുമായതിൽ നിന്ന് സ്വയം വിട്ടുനിൽക്കാനുള്ള ഭാവന ഉദയം ചെയ്യുന്നു. അതുകൊണ്ടു മനസ്സിന് ഇഷ്ടമല്ലാത്തതിൽ നിന്ന് ഒരാൾ വിട്ടുനിൽക്കുന്നു.
ദ്വൈതം ത്വ് അസത്യമ് ഇത്യ് അന്തര് ജ്ഞാതേ സോദേതി ഭാവനാ । തസ്മാദ് ദ്വൈതാത് സുവൈരസ്യാദ് യയാ കില വിരജ്യതേ
രണ്ടായിരിപ്പ് യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെന്ന് ഉള്ളിൽ മനസ്സിലാകുമ്പോൾ, അതിൽനിന്ന് യഥാർത്ഥത്തിൽ വിരക്തി ഉണ്ടാകുന്ന മനോഭാവം ഉദിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് രണ്ടായിരിപ്പിൽ നിന്ന് യഥാർത്ഥ വിരക്തി ലഭിക്കുന്നു.
അയം നാഹമ് ഇതി ജ്ഞാതേ സ്ഫുടം സോദേതി ഭാവനാ । മിഥ്യാഹങ്കാരതാദാത്മ്യാദ് യയാ നൂനം വിരജ്യതേ
‘ഇത് ഞാൻ അല്ല’ എന്ന് വ്യക്തമായി മനസ്സിലാകുമ്പോൾ, മിഥ്യാ അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നുള്ള ബന്ധം തീർന്നുപോകുന്ന മനോഭാവം ഉണരുന്നു.
ബ്രഹ്മൈവാഹമ് ഇതി ജ്ഞാതേ സത്യം സോദേതി ഭാവനാ । തസ്മിന് സത്യേ നിജേ രൂപേ യയാന്തഃ പരിലീയതേ
‘ഞാൻ തന്നെ ബ്രഹ്മം’ എന്ന് സത്യമായി മനസ്സിലാകുമ്പോൾ, ആ സത്യത്തിൽ, സ്വന്തം യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തിൽ ഉള്ളിൽ ലയിക്കുന്ന മനോഭാവം ഉണരുന്നു.
സര്വമ് ഏവേഹ ബ്രഹ്മേതി ജ്ഞാതേ ബ്രഹ്മൈവ ശിഷ്യതേ । പീതേ ഽമൃതേ ഽമൃതമയഃ കോ നാമ ന ഭവേത് കില
ഇവിടെ എല്ലാം ബ്രഹ്മം തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാകുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മം മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു; അമൃതം കുടിച്ചവൻ അമൃതസ്വഭാവനാകാതെ ആരാകും?
ചേതോ യദ് ഏവാഹരതി തദ് ഏവാശു ഭവത്യ് അലമ് । ബ്രഹ്മൈകാഭ്യവഹാരേണ ബ്രഹ്മൈവ ഭവതി ക്ഷണാത്
മനസ്സ് യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്തിനെ സ്വീകരിച്ചാലും, അതു ഉടൻ സത്യമായിത്തീരുന്നു. ഒരുവൻ ബ്രഹ്മം മാത്രമേ കാണുകയുള്ളൂ എങ്കിൽ, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ബ്രഹ്മമായിത്തീരുന്നു.
യന് മിഥ്യാ തന് മുധൈവേതി ജ്ഞാതേ സോദേതി ഭാവനാ । മിഥ്യാപ്രതീതിര് അഖിലാ യയാ നൂനം പ്രമാര്ജ്യതേ
അത് വ്യാജമാണെന്നും അതിനൊന്നും അർത്ഥമില്ലെന്നും മനസ്സിലായാൽ, എല്ലാം വ്യാജമായി കാണുന്ന മനോഭാവം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്ന ഒരു മനോഭാവം ഉദിക്കുന്നു.
സര്വം സദ് ഏവേതി തതേ ജ്ഞാതേ സോദേതി ഭാവനാ । തസ്മിന് സത്യേ തതേ സ്ഫാരേ യയാന്തഃ പ്രാപ്യതേ സ്ഥിതിഃ
എല്ലാം സത്യമാണെന്നു മനസ്സിലായാൽ, ആ മഹത്തായ സത്യത്തിൽ അകത്തുള്ള സ്ഥിരത ലഭിക്കുന്ന മനോഭാവം ഉദിക്കുന്നു.
യഥാഭൂതേ യഥാതത്ത്വേ യഥാരൂപേ യഥാസ്ഥിതേ । ഭാവനാ സ്ഥിതിമ് ആയാതി നാന്യത്രാങ്ഗ കദാചന
യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉള്ളതിലും, സത്യത്തിലും, യഥാർത്ഥ രൂപത്തിലും, ഉറപ്പുള്ളതിലും മാത്രമേ ആ മനോഭാവം നിലനിൽക്കൂ; മറ്റൊരിടത്തും, പ്രിയനേ, ഒരിക്കലും ഇല്ല.
സമാശതോപയാതേ ഽപി വിസ്മൃതേ ഽപി നിജേ ജനേ । അബന്ധുവത് സ്ഥിതേ ഽപ്യ് അന്തസ് സ്നിഹ്യത്യ് ഏവ ബലാന് മനഃ
നൂറു വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും, സ്വന്തം ആളുകളെ മറന്നാലും, ബന്ധുക്കളില്ലാത്തവനായി നിന്നാലും, മനസ്സ് അകത്തുതന്നെ സ്വാഭാവികമായി സ്നേഹം കാണിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും.
ജന്മാന്തരശതാഭ്യസ്തേ സ്ഥിതേ ഽപി ഹി ഭവഭ്രമേ । ആത്മാത്മന്യ് ഏവ വിമലേ നിര്വൃതിം വിന്ദതേ പരാം
നൂറുകണക്കിന് ജന്മങ്ങളിൽ ലോകചക്രത്തിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോഴും, ശുദ്ധമായ ആത്മാവ് സ്വയം അതിൽ തന്നെ പരമസന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നു.
നിത്യമ് അന്തികസംസ്ഥേ ഽപി പരേ ബന്ധാവ് ഇവാശ്രിതേ । ബന്ധുഭാവം ഗതേ ഽപ്യ് അന്തര് മനോ യാതി ന നിര്വൃതിമ്
മറ്റൊരാൾ ബന്ധുവിനെപ്പോലെ എപ്പോഴും അടുത്ത് ഉണ്ടാകുമ്പോഴും, ബന്ധത്തിന്റെ ആഭാവം അകത്തുണ്ടെങ്കിൽ, മനസ്സ് സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നില്ല.
അത്യന്തഗുപ്തേ ഽപി വിഷേ ഭോജനസ്ഥേ നനു സ്മൃതിഃ । നിവൃത്താപി പ്രവൃത്താപി സ്ഫുരത്യ് ഏവ ചകോരവത്
ഏതാണ്ട് മറച്ചുവെച്ച വിഷം ഭക്ഷണത്തിൽ ഉണ്ടെങ്കിലും, അതിന്റെ ഓർമ്മ മനസ്സിൽ ഉദിക്കും; മറന്നാലും സജീവമായാലും, ചകോരപ്പക്ഷി ചന്ദ്രനെ അന്വേഷിക്കുന്നതുപോലെ അത് തെളിയുന്നു.