ഘടോ ബ്രഹ്മ പടോ ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മാഹമ് ഇദമ് ആതതമ് । അതോ രാഗവിരാഗാണാം മുധൈവ കലനൈവ കാ
കുടവും ബ്രഹ്മവും, തുണിയും ബ്രഹ്മവും, ഞാനും ബ്രഹ്മവും—ഇവയെല്ലാം ബ്രഹ്മംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അങ്ങനെ വന്നാൽ, ആസക്തിയ്ക്കോ അനാസക്തിയ്ക്കോ എന്തിനാണ് കണക്കാക്കേണ്ടത്? അതിന് അർത്ഥമുണ്ടോ?
മരണബ്രഹ്മണി സ്വൈരം ദേഹബ്രഹ്മണി സങ്ഗതേ । ദുഃഖിതാ നാമ കേവ സ്യാദ് രജ്ജുസര്പഭ്രമോപമാ
മരണം ബ്രഹ്മത്തിൽ സംഭവിച്ചാലോ, ശരീരം ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിച്ചാലോ, ആരെയാണ് ദുഃഖിതൻ എന്നു വിളിക്കാനാവുക? ഇത് കയറിൽ പാമ്പ് കാണുന്ന ഭ്രമംപോലെയാണ്.
സമ്ഭോഗാദൌ സുഖേ ബ്രഹ്മണ്യ് ആസ്ഥിതേ ദേഹബ്രഹ്മണി । സമ്പന്നമ് ഏതന് മ ഇതി മുധാ സ്യാത് കലനാ കുതഃ
ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നതിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ബ്രഹ്മം ആനന്ദത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോഴും, ശരീരം ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും, 'ഈ ആനന്ദം എന്റേതാണ്' എന്ന ധാരണ വ്യർത്ഥമാണ്—അങ്ങനെ ഒരു ചിന്ത എങ്ങനെയുണ്ടാകും?
വീച്യമ്ഭസോസ് സ്പന്ദവതോര് ന സ്തസ് ത്വന്മന്മതീ യഥാ । ത്വത്താമത്തേ തഥാ ന സ്തോ ബ്രഹ്മണി സ്പന്ദരൂപിണി
ഒരേ ജലത്തിൽ തിരയും ജലവും വേറിട്ടു സ്പന്ദനമില്ലാത്തതുപോലെ, മനസേ, ബ്രഹ്മത്തിൽ സ്പന്ദനരൂപമായിരിക്കുന്നപ്പോൾ, രണ്ടായി വേർതിരിയുന്ന ഒന്നുമില്ല.
യഥാവര്തേ മൃതേ തോയേ ന കിഞ്ചിന് മ്രിയതേ ക്വചിത് । മൃതേ ബ്രഹ്മത്വമ് ആയാതേ ദേഹബ്രഹ്മണി വൈ തഥാ
ഒരു ചുഴലിക്കുളളിലെ വെള്ളം ഉണങ്ങിയാൽ ഒന്നും നശിക്കുന്നില്ലല്ലോ, അതുപോലെ തന്നെ ശരീരം ബ്രഹ്മസ്വരൂപം പ്രാപിച്ചാൽ ഒന്നും നഷ്ടമാവുന്നില്ല.
യഥാ ചലാചലേ തോയേ ത്വത്താമത്തേ ന തിഷ്ഠതഃ । തഥാ ജഡാജഡേ രൂപേ ന സ്ഥിതേ പരമാത്മനി
വെള്ളത്തിന്റെ സ്വഭാവം ഇല്ലാതായാൽ അതിൽ ചലനവും അചലതയും ഉണ്ടാകില്ലല്ലോ, അതുപോലെ പരമാത്മാവിൽ ജഡതയും ചൈതന്യവും നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
കടകത്വം യഥാ ഹേമ്നോ യഥാവര്തോ ജലസ്യ ച । തദതദ്ഭാവരൂപേയം തഥാ പ്രകൃതിര് ആത്മനഃ
പൊന്നിന് കട്ടകമായിരിക്കുന്നതുപോലെയും വെള്ളത്തിന് ചുഴലിയായിരിക്കുന്നതുപോലെയും, അതുപോലെ ആത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം അതിന്റെതും അതിന്റെതല്ലാത്തതുമായ രൂപങ്ങളിൽ കാണാം.
ഇദം ഹി ഭൂതം ജീവാത്മ ജഡരൂപമ് ഇദം ഭവേത് । ഇത്യ് അജ്ഞാതാത്മനോ മോഹോ ന തു ജ്ഞാതാത്മനഃ ക്വചിത്
ഇത് ഭൂതം, ഇത് ജീവാത്മാവാണ്, ഇത് ജഡരൂപമാണ് എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഭ്രമം ആത്മാവിനെ അറിയാത്തവർക്കാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്; ആത്മാവിനെ spഹ്യായവർക്കു ഒരിക്കലും ഇത്തരമൊരു മോഹം ഉണ്ടാകില്ല.
അജ്ഞസ്യ ദുഃഖൌഘമയം ജ്ഞസ്യാനന്ദമയം ജഗത് । അന്ധം ഭുവനമ് അന്ധസ്യ പ്രകാശം തു സചക്ഷുഷഃ
അജ്ഞാനിക്ക് ഈ ലോകം ദുഃഖം നിറഞ്ഞതാണ്; ജ്ഞാനിക്ക് അതു ആനന്ദം നിറഞ്ഞതാണ്. കണ്ണില്ലാത്തവന് ഈ ഭൂമി ഇരുട്ടാണ്, കണ്ണുള്ളവന് വെളിച്ചമാണ്.
ജഗദ് ഏകാത്മകം ജ്ഞസ്യ ജഡസ്യ ദ്വൈതദുഃഖദമ് । ശിശോര് ഏവ സ്ഫുരദ്യക്ഷാ നിശാ പുംസസ് തു കേവലാ
ജ്ഞാനിക്ക് ലോകം ഒറ്റ സത്യമാണ്; ജഡനിലയിലുള്ളവന് അതു ദ്വൈതദുഃഖം നല്കുന്നു. കുട്ടിയുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങള് ഉണര്ന്നിരിക്കുമ്പോള് രാത്രിയും ആവേശഭരിതമാണ്; പുരുഷന് അതു വെറും രാത്രി മാത്രമാണ്.
അസ്മിന് ബ്രഹ്മഘനേ നിത്യമ് ഏകസ്മിന് സര്വതസ് സ്ഥിതേ । ന കിഞ്ചിന് മ്രിയതേ രാമ ന ച കിഞ്ചന ജീവതി
ഈ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, സ്ഥിരമായ ബ്രഹ്മത്തില്, രാമാ, ഒന്നും മരിക്കുന്നില്ല, ഒന്നും ജീവിക്കുന്നതുമില്ല.
യഥോല്ലാസവിലാസേഷു ന നശ്യതി ന ജായതേ । തരങ്ഗാദി മഹാമ്ഭോധൌ ഭൂതവൃന്ദം തഥാത്മനി
വലിയ സമുദ്രത്തില് തരംഗങ്ങള് ഉണരുകയോ നശിക്കുകയോ ചെയ്യാത്തതുപോലെ, ആത്മാവില് ജീവികള്ക്കും ജനനമോ നാശമോ ഇല്ല.
ഇദം നാസ്തീദമ് അസ്തീതി ഭ്രാന്തിനാമ്നാത്മനാത്മനി । ശക്തിര് നിര്ഹേതുകൈവാന്തസ് സ്ഫുരതി സ്ഫടികാംശുവത്
ഇത് ഇല്ല, ഇത് ഉണ്ടെന്നു പറയുന്ന ഭ്രമയെന്ന ശക്തി, അതിന്റെ ഉള്ളിലൊതുങ്ങി, സ്ഫടികത്തിലെ പ്രകാശകിരണങ്ങൾപോലെ, യാതൊരു കാരണമില്ലാതെ തിളങ്ങുന്നു.
ജഗച്ഛക്ത്യാത്മനാത്മൈവ ബ്രഹ്മ സ്വാത്മനി സംസ്ഥിതമ് । തരങ്ഗകണജാലേന പയസീവ പയോഘനമ്
ലോകം എന്നത് ആത്മാവിന്റെ ശക്തിയാണ്; അതു തന്നെ ബ്രഹ്മം തന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നതാണ്. ജലത്തിൽ തരംഗങ്ങളും തുള്ളികളും ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, ജലരാശിയിലാണ് അവയൊക്കെ.
ശരീരനാശേന കഥം ബ്രഹ്മണോ മൃതധീര് ഭവേത് । ബ്രഹ്മണോ വ്യതിരിക്തം ഹി ന ശരീരാദി വിദ്യതേ । പയസോ വ്യതിരേകേണ തരങ്ഗാദി യഥാര്ണവേ
ശരീരം നശിച്ചാൽ മനസ്സ് മരിച്ചവൻ എങ്ങനെ ബ്രഹ്മമായി മാറും? ബ്രഹ്മം ഒഴികെ ശരീരം പോലുള്ള മറ്റൊന്നും ഇല്ല; സമുദ്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴികെ തരംഗങ്ങളോ മറ്റൊന്നുമില്ലാത്തതുപോലെ.
യഃ കണോ യാ ച കണികാ യാ വീചീ യസ് തരങ്ഗകഃ । യഃ ഫേനോ യാ ച ലഹരീ തദ് യഥാ വാരി വാരിണി
ഒരു തുള്ളി, ഒരു കണിക, ഒരു തരംഗം, ഒരു ചെറിയ തിര, ഒരു നുര, ഒരു വലിയ തിര—ഇവയൊക്കെയും എങ്ങനെയായാലും വെള്ളത്തിനകത്തുള്ള വെള്ളം തന്നെയാണ്.
യോ ദേഹോ യാ ച കലനാ യദ് ദൃശ്യം യൌ ക്ഷയാവ്യയൌ । യേഹാ യാ രചനാ യോ ഽര്ഥസ് തത് തഥാ ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മണി
എന്താണ് ശരീരം, എന്താണ് മാറ്റം, എന്തെല്ലാം കാണപ്പെടുന്നു, നശിക്കുന്നതോ നശിക്കാത്തതോ ആയത്, ശ്രമം, സൃഷ്ടി, വസ്തു—ഇവയൊക്കെയും അതേപോലെ ബ്രഹ്മത്തിനുള്ളിൽ ബ്രഹ്മമാണ്.
സംസ്ഥാനരചനാ ചിത്രാ ബ്രഹ്മണഃ കനകാദ് ഇവ । നാന്യരൂപാ വിമൂഢാനാം മുധൈവ ദ്വിത്വഭാവനമ്
വിവിധ രൂപങ്ങളും ഘടനകളും ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സ്വരൂപം തന്നെയാണ്, പൊന്നിൽനിന്നുള്ള ആഭരണങ്ങൾ പോലെ. ഭേദബോധം വെറുതെ ഭ്രമിതരിൽ മാത്രം ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു ഭ്രാന്തമാണ്.
മനോ ബുദ്ധിര് അഹങ്കാരസ് തന്മാത്രാണീന്ദ്രിയാണി ച । ബ്രഹ്മൈവ സര്വം നാന്യാത്മ സുഖദുഃഖാദി വിദ്യതേ
മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അഹംഭാവം, സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെയും ബ്രഹ്മം മാത്രമാണ്; അതിനപ്പുറം മറ്റൊന്നുമില്ല, ആനന്ദം ദു:ഖം എന്നിങ്ങനെയുള്ളതൊന്നും വേറെയില്ല.
അയം സോ ഽഹമ് അയം ച ത്വമ് ഇത്യാദ്യര്ഥോത്ഥയാ ഗിരാ । ശബ്ദഃ പ്രതിശ്രവേണാദ്രാവ് ഇവാത്മാത്മനി ജൃമ്ഭതേ
‘ഇവൻ ഞാൻ’, ‘ഇവൻ നീ’ എന്നിങ്ങനെയുള്ള അർത്ഥത്തിൽ നിന്നുള്ള വാക്കുകൾ, പർവതത്തിൽ പ്രതിധ്വനിക്കുന്ന ശബ്ദംപോലെ, ആത്മാവിനകത്ത് വ്യാപിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മൈവാജ്ഞാതമ് അജ്ഞത്വമ് അഭ്യാഗതമ് ഇവ സ്ഥിതമ് । തഥാ ഹി ദൃശ്യതേ സ്വപ്നചേതസാത്മാത്മനാ മൃതഃ
ബ്രഹ്മം അറിയപ്പെടാതിരിക്കുമ്പോള്, അതു അജ്ഞതയായി തോന്നുന്നു, അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. സ്വപ്നാവസ്ഥയിലെ മനസ്സിന്, ആത്മാവിനകത്തുള്ള ആത്മാവായി, മരിച്ചുപോയതുപോലെ അതു കാണപ്പെടുന്നു.
അഭാവിതം ബ്രഹ്മതയാ ബ്രഹ്മാജ്ഞാനമയം ഭവേത് । അഭാവിതം ഹേമതയാ യഥാ ഹേമൈവ മൃദ് ഭവേത്
ബ്രഹ്മമായി മനസ്സിലാക്കപ്പെടാത്തപ്പോള്, ബ്രഹ്മം അജ്ഞതയുടെ രൂപമാകുന്നു. അതുപോലെ, പൊന്നായി തിരിച്ചറിയപ്പെടാത്തപ്പോള്, പൊന്നിനെ മണ്ണായി കാണുന്നപോലെ.
ജ്ഞാതം ബ്രഹ്മതയാ ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മൈവ ഭവതി ക്ഷണാത് । ജ്ഞാതം ഹേമതയാ ഹേമ ഹേമൈവ ഭവതി ക്ഷണാത്
ബ്രഹ്മമായി അറിയപ്പെടുമ്പോള്, ബ്രഹ്മം ഉടനെ ബ്രഹ്മമായിത്തീരുന്നു. പൊന്നായി തിരിച്ചറിയുമ്പോള്, പൊന്നും ഉടനെ പൊന്നായിത്തീരുന്നു.
ബ്രഹ്മാത്മാ സര്വശക്തിര് ഹി യദ് യഥാ ഭാവയത്യ് അലമ് । നിര്ഹേതുകം സ്വയം ശക്ത്യാ തത് തഥാശു പ്രപശ്യതി
ബ്രഹ്മമായ ആത്മാവ് എല്ലാശക്തിയും ഉള്ളവനാണ്. അതു എന്തെന്ത് ചിന്തിച്ചാലും, യാതൊരു കാരണം കൂടാതെ തന്നെ, സ്വന്തം ശക്തിയാല് അതു ഉടനെ അതുപോലെയാണ് കാണുന്നത്.
അകര്മകര്തൃകരണമ് അകാരണമ് അനാമയമ് । സ്വയംപ്രഭു മഹാത്മൈതദ് ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മവിദോ വിദുഃ
ആ മഹാത്മാവായ ബ്രഹ്മം പ്രവർത്തനമില്ലാത്തതും, ചെയ്യുന്നവനല്ലാത്തതും, ഉപകരണങ്ങളില്ലാത്തതും, കാരണമില്ലാത്തതും, ദു:ഖരഹിതവുമായതുമാണ്. ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുന്നവർ അതിനെ സ്വയം ഭരണശക്തിയുള്ളതെന്നു മനസ്സിലാക്കുന്നു.
അപരിജ്ഞാതമ് അജ്ഞാനമ് അജ്ഞാനമ് ഇതി കഥ്യതേ । പരിജ്ഞാതം ഭവേജ് ജ്ഞാനമ് അജ്ഞാനപരിനാശനമ്
അറിയപ്പെടാത്തത് അജ്ഞാനം എന്നാണു പറയുന്നത്. അതു മനസ്സിലായാൽ അതു ജ്ഞാനമാകുന്നു; അജ്ഞാനത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതാണു ജ്ഞാനം.
ബന്ധുര് ഏവാപരിജ്ഞാതോ ഹ്യ് അബന്ധുര് ഇതി കഥ്യതേ । പരിജ്ഞാതോ ഭവേദ് ബന്ധുര് അബന്ധുഭ്രമനാശനാത്
അറിയപ്പെടാത്തവനെ സ്നേഹിതൻ അല്ലെന്ന് പറയുന്നു. ഒരുവൻ സ്നേഹിതനാണെന്ന് മനസ്സിലായാൽ, സ്നേഹമില്ലെന്ന ഭ്രമം അകറ്റി, അവൻ സ്നേഹിതനാകുന്നു.
ഇദം ത്വ് അയുക്തമ് ഇത്യ് അന്തര് ജ്ഞാതേ സോദേതി ഭാവനാ । തസ്മാദ് അയുക്താദ് വൈരസ്യാദ് യയാ കില വിരജ്യതേ
ഇത് ശരിയല്ലെന്നു ഉള്ളിൽ മനസ്സിലായാൽ, അപ്രിയവും അനുചിതവുമായതിൽ നിന്ന് സ്വയം വിട്ടുനിൽക്കാനുള്ള ഭാവന ഉദയം ചെയ്യുന്നു. അതുകൊണ്ടു മനസ്സിന് ഇഷ്ടമല്ലാത്തതിൽ നിന്ന് ഒരാൾ വിട്ടുനിൽക്കുന്നു.
ദ്വൈതം ത്വ് അസത്യമ് ഇത്യ് അന്തര് ജ്ഞാതേ സോദേതി ഭാവനാ । തസ്മാദ് ദ്വൈതാത് സുവൈരസ്യാദ് യയാ കില വിരജ്യതേ
രണ്ടായിരിപ്പ് യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെന്ന് ഉള്ളിൽ മനസ്സിലാകുമ്പോൾ, അതിൽനിന്ന് യഥാർത്ഥത്തിൽ വിരക്തി ഉണ്ടാകുന്ന മനോഭാവം ഉദിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് രണ്ടായിരിപ്പിൽ നിന്ന് യഥാർത്ഥ വിരക്തി ലഭിക്കുന്നു.
അയം നാഹമ് ഇതി ജ്ഞാതേ സ്ഫുടം സോദേതി ഭാവനാ । മിഥ്യാഹങ്കാരതാദാത്മ്യാദ് യയാ നൂനം വിരജ്യതേ
‘ഇത് ഞാൻ അല്ല’ എന്ന് വ്യക്തമായി മനസ്സിലാകുമ്പോൾ, മിഥ്യാ അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നുള്ള ബന്ധം തീർന്നുപോകുന്ന മനോഭാവം ഉണരുന്നു.