ദീപഹസ്തോ യദാഭ്യേതി തമോരൂപദിദൃക്ഷയാ । തദാ ഗലതി തത് സര്വം തമസ് താപേ ഘൃതം യഥാ
ഒരു വിളക്കുമായി ഇരുണ്ടിടം കാണാനായി ഒരാൾ അടുത്താൽ, ആ ഇരുണ്ടതെല്ലാം അകറ്റപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ചൂടിൽ നെയ്യ് ഉരുകുന്നതുപോലെയാണ്.
ന തു സംലക്ഷ്യതേ ദീപൈസ് തമസോ രൂപനിശ്ചയഃ । ഉദേതി കേവലം ധ്വാന്തധ്വംസോ വിമലമൂര്തിമാന്
വിളക്കുകൾ കൊണ്ട് ഇരുണ്ടതിന്റെ രൂപം കാണാൻ കഴിയില്ല; അവിടെ വെളിച്ചം വന്നപ്പോൾ ഇരുണ്ടത് അകന്നതിന്റെ ശുദ്ധമായ സ്വഭാവം മാത്രം കാണാം.
ഏവമ് ആലോക്യമാനൈഷാ ക്വാപി യാതി പലായതേ । അസദ്രൂപാ ഹ്യ് അവസ്തുത്വം ദൃശ്യതേ ഽസ്യാ വിചാരണാത്
ഇങ്ങനെ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, അതു എവിടെയോ ഒളിച്ചുപോകുന്നു; കാരണം, അതിന് യാഥാർത്ഥ്യമില്ല, വസ്തുതയില്ലെന്നതാണു അന്വേഷിച്ചാൽ മനസ്സിലാവുന്നത്.
ആലോക ആഗതേ യാദൃഗ് യദ് യത് തദ് ദൃശ്യതേ തഥാ । അവസ്തുത്വേ ത്വ് അവിദ്യായാസ് ത്വ് അവസ്തുത്വം പ്രതീയതേ
വെളിച്ചം വന്നാൽ, കാണുന്നതെല്ലാം അതുപോലെ തന്നെ കാണാം; എന്നാൽ അജ്ഞാനത്തിന് യാഥാർത്ഥ്യമില്ല, അതിന് വസ്തുതയില്ലെന്നു മനസ്സിലാവുന്നു.
യാവന് നാലോക്യതേ താവന് ന കിഞ്ചിദ് അപി ദൃശ്യതേ । ആലോക്യതേ യഥാ യദ് യത് തത് തഥാ പ്രതിപദ്യതേ
ഒന്നും കാണപ്പെടാത്തതുവരെ ഒന്നും കാണുന്നില്ല; എന്താണ് കാണപ്പെടുന്നത്, അതു അതുപോലെയാണ് മനസ്സിലാവുന്നത്.
രക്തമാംസാസ്ഥിയന്ത്രേ ഽസ്മിന് കസ് സ്യാമ് അഹമ് ഇതി സ്വയമ് । യാവദ് വിചാര്യതേ താവത് സര്വമ് ആശു പ്രലീയതേ
ഈ മാംസം, രക്തം, അസ്ഥി എന്നിവകൊണ്ടുള്ള ശരീരത്തിൽ 'ഞാൻ ആരാണ്?' എന്ന് ആലോചിക്കുമ്പോൾ, ആ അന്വേഷണമുണ്ടായിരിക്കുന്നതുവരെ എല്ലാം വേഗത്തിൽ ലയിച്ചുപോകുന്നു.
ആദ്യന്തയോര് അസദ്രൂപേ നൂനം പരിഹൃതേ ഹൃദഃ । സര്വസ്മിന്ന് ഏവ യശ് ശേഷസ് തമ് അവിദ്യാക്ഷയം വിദുഃ
ആദിയും അന്തവും അസത്യമായതാണെന്ന് ഹൃദയം ഉറപ്പായി വിട്ടുകളഞ്ഞാൽ, എല്ലായിടത്തും ശേഷിക്കുന്നതെന്താണോ, അതാണ് അജ്ഞാനത്തിന്റെ നാശം എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.
തന് നകിഞ്ചിച് ച കിഞ്ചിച് ച യത് സത് തദ് ബ്രഹ്മ ശാശ്വതമ് । തദ് വസ്തു തദ് ഉപാദേയം തദ് അവിദ്യാനിവര്തനമ്
ഒന്നുമല്ലാത്തതും ഒന്നായതും, യഥാർത്ഥത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നതെന്താണോ, അതാണ് ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മം; അതാണ് സത്യം, അതാണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടത്, അതാണ് അജ്ഞാനം നീക്കുന്നത്.
സ്വരൂപം നാമ്ന ഏവാസ്യാ ജ്ഞായതേ നിസ്സ്വഭാവകമ് । ന ഹി ജിഹ്വാഗതസ്യേക്ഷോസ് സ്വാദോ ഽന്യസ്മാത് പ്രതീയതേ
ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം പേരിലൂടെയാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, അതിന് സ്വതന്ത്രമായ ഒരു സങ്കല്പമോ അർത്ഥമോ ഇല്ല. നാവിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന രുചി മറ്റൊന്നിൽ നിന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ലല്ലോ.
നാവിദ്യാ ക്വചിദ് അപ്യ് അസ്തി ബ്രഹ്മൈവേദമ് അഖണ്ഡിതമ് । സദസത്കലനാസ്ഫാരമ് അശേഷം യേന മണ്ഡിതമ്
അജ്ഞാനം എവിടെയും ഇല്ല; ഈ അഖണ്ഡമായ ബ്രഹ്മം മാത്രമാണ് എല്ലാം. സതും അസതും എന്ന ധാരണകളുടെ കളിയാലാണ് അതു മുഴുവനും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
ഏതാവദ് ഏവാവിദ്യാ യന് നേദം ബ്രഹ്മേതി നിശ്ചയഃ । ഏതദ് ഏവ ക്ഷയോ യസ് സ്യാദ് ഇദം ബ്രഹ്മേതി നിശ്ചയഃ
‘ഇത് ബ്രഹ്മം അല്ല’ എന്ന ഉറച്ച ധാരണയാണു അജ്ഞാനം. അതിന്റെ അവസാനമാണ് ‘ഇതെല്ലാം ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്’ എന്ന ഉറപ്പ്.
ഘടപടശകടാവഭാസജാലം ന വിഭുര് ഇതീത്യ് ഉദിതേഹ സാ ത്വ് അവിദ്യാ । ഘടപടശകടാവഭാസജാലം വിഭുര് ഇതി ചേദ് ഗലിതൈവ സാ ത്വ് അവിദ്യാ
കുടം, വസ്ത്രം, കാറ് എന്നിവയുടെ ഭാസം എല്ലാം പരവ്യാപകമായതല്ല എന്ന് പറയുമ്പോൾ അതാണ് അജ്ഞാനം. എന്നാൽ, ഈ ഭാസങ്ങൾ എല്ലാം പരവ്യാപകമായതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അജ്ഞാനം അകന്നു പോകുന്നു.
പുനഃ പുനര് ഇദം രാമ പ്രബോധാര്ഥം മയോച്യതേ । അഭ്യാസേന വിനാ സാധോ നാഭ്യുദേത്യ് ആത്മഭാവനമ്
രാമാ, ഉണരുവാൻ വേണ്ടി ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പറയുന്നുണ്ട്: അഭ്യാസം ഇല്ലാതെ, മഹാനേ, ആത്മാവിന്റെ സാക്ഷാത്കാരം ഉണ്ടാവില്ല.
അജ്ഞാനമ് ഏതദ് ബലവദ് അവിദ്യേതരനാമകമ് । ജന്മാന്തരശതപ്രൌഢം നൂനം സ്ഥിതിമ് ഉപാഗതമ്
ഇതായ അജ്ഞാനം, അത്യന്തം ശക്തമായതും 'അവിദ്യ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നതും, നൂറുകണക്കിന് ജന്മങ്ങളിൽ ഉറപ്പായി പടർന്നിരിക്കുന്നു.
സബാഹ്യാഭ്യന്തരം സര്വൈര് ഇന്ദ്രിയൈര് അനുഭൂയതേ । ഭാവാഭാവേഷു ദേഹസ്യ തേനാതിഘനതാം ഗതമ്
ഇത് ശരീരത്തിന്റെ ഉള്ളിലും പുറത്തുമായി എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾകൊണ്ടും അനുഭവപ്പെടുന്നു; ശരീരത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലോ അഭാവത്തിലോ, അതിനാൽ ഇത് വളരെ ദൃഢമായിരിക്കുന്നു.
ആത്മജ്ഞാനം തു സര്വേഷാമ് ഇന്ദ്രിയാണാമ് അഗോചരമ് । സത്താം കേവലമ് ആയാതി മനഷ്ഷഷ്ഠേന്ദ്രിയക്ഷയേ
ആത്മജ്ഞാനം എല്ലായ്പ്പോഴും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതമാണ്; മനസ്സും ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങളും നശിക്കുമ്പോൾ മാത്രം അതിന്റെ സത്ത വെളിപ്പെടുന്നു.
പ്രോല്ലങ്ഘ്യേന്ദ്രിയജാശ് ശക്തീര് യത് സ്ഥിതം തത് കഥം കില । യാതി പ്രത്യക്ഷതാം ജന്തോഃ പ്രത്യക്ഷാതീതവൃത്തിമത്
ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന ശക്തികളെ അതിജീവിച്ചിരിക്കുന്നതു, സാധാരണ മനുഷ്യന്റെ കണ്ണിൽ എങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷമാകും? അതിന്റെ പ്രവർത്തികൾ എല്ലാം മനുഷ്യന്റെ നേരിട്ടുള്ള അനുഭവത്തിനപ്പുറത്താണ്.
നിത്യമ് അജ്ഞാനമ് ഏവാതസ് സ്വഭ്യസ്തം സര്വദേഹിനാമ് । ന കദാചന വിജ്ഞാനമ് ഇഹ വാമുത്ര വാനഘ
അതിനാൽ, എല്ലാ ജീവികളിലും എല്ലായ്പ്പോഴും അജ്ഞാനമേ പതിവായി നിലനിൽക്കുന്നു; അറിവ് എവിടെയും, ഒരിക്കലും, ഉദയിക്കുന്നില്ല, പാപരഹിതനേ.
തസ്മാദ് അവിദ്യാഭാഗേന പ്രധാനേനേതരം ദഹേത് । താവദ് യാവന് മിഥോഘര്ഷാത് സ്വയം ശാമ്യേച് ഛിവം ഭവേത്
അതിനാൽ, അറിവ് പ്രധാനമായാൽ, അതിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ അജ്ഞാനം ദഹിപ്പിക്കണം; ഇരുവരും തമ്മിലുള്ള ഘർഷണത്തിൽ, അജ്ഞാനം അകറ്റപ്പെടുമ്പോൾ, മനസ്സിൽ സമാധാനം പൂർണ്ണമാകും.
ന ഹ്യ് അഭ്യാസം വിനാ കിഞ്ചിത് ഫലദം ഭവതി ക്വചിത് । യദ് യദ് ആസാദ്യതേ യത്ര തദ് അഭ്യാസതരോഃ ഫലമ്
ഏതൊന്നും, എവിടെയും, അഭ്യാസമില്ലാതെ ഫലം തരാറില്ല; ലഭിക്കുന്നതൊന്നും, എവിടെയും, അഭ്യാസമെന്ന വൃക്ഷത്തിന്റെ ഫലമായിരിക്കും.
അവിദ്യാം സുചിരാഭ്യസ്താം പ്രരൂഢാമ് അപി യത്നതഃ । ആത്മജ്ഞാനദൃഢാഭ്യാസാദ് അനുദ്വേഗാച് ഛമം നയേത്
നാം ഏറെക്കാലം അഭ്യസിച്ചും, മനസ്സിൽ ആഴമായി വേരൂന്നിയതുമായ അജ്ഞാനത്തെയും ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്ഥിരമായ അഭ്യാസം കൊണ്ടും മനസ്സിൽ കലഹം ഉണ്ടാക്കാതെ ശാന്തമാക്കണം.
ത്വമ് അവിദ്യാലതാമ് ഏതാം പ്രരൂഢാം ഹൃദയദ്രുമേ । ജ്ഞാനാഭ്യാസവിലാസാസിപാതേന ച്ഛിന്ദ്ധി സിദ്ധയേ
നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ആഴമായി വേരൂന്നിയ അജ്ഞാനത്തിന്റെ വെള്ളരിക്കച്ചെടി ജ്ഞാനത്തിന്റെ ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭ്യാസത്തിന്റെ വാൾകൊണ്ട് വെട്ടി നീക്കണം, പരിപൂർണ്ണത നേടാൻ.
യഥാ വിഹരതി ജ്ഞാതജ്ഞേയോ ജനകഭൂപതിഃ । ആത്മജ്ഞാനഘനാഭ്യാസസ് തഥാ വിഹര രാഘവ
എന്താണ് അറിയേണ്ടത് എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ജനകമഹാരാജാവ് എങ്ങനെ സ്വതന്ത്രമായി ജീവിച്ചുവോ, അതുപോലെ തന്നെ നീയും ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്ഥിരമായ അഭ്യാസം കൊണ്ട്, രാഘവ, സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കണം.
നിശ്ചയോ യോ മരുത്തസ്യ കാര്യാകാര്യവിചാരണേ । ജാഗ്രതസ് തിഷ്ഠതോ വാപി തജ് ജ്ഞാനം തേന സത്യതാ
ഏത് കാര്യമാണ് ചെയ്യേണ്ടത്, ചെയ്യരുതത് എന്നതിൽ മാർുത്തന് ഉറപ്പുള്ളത് പോലെ, ജാഗ്രതയോടെയോ ഉറച്ച നിലയിലോ നിന്നാലും, അവനു ആ ജ്ഞാനമാണ് സത്യം.
നിശ്ചയേന ഹരിര് യേന വിവിധാചാരകാരണാത് । യോനിഷ്വ് അവതരത്യ് ഉര്വ്യാം തത് തജ്ജ്ഞത്വമ് ഉദാഹൃതമ്
ഹരിച്ഛിത്തം പലവിധ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടു ഭൂമിയിൽ വിവിധ ഗർഭങ്ങളിൽ അവതരിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന അത്യന്തിക തീരുമാനമാണ് അവന്റെ ജ്ഞാനം എന്നു പറയുന്നത്.
നിശ്ചയോ യസ് ത്രിനേത്രസ്യ കാന്തയാ സഹ തിഷ്ഠതഃ । ബ്രഹ്മണോ വാപ്യ് അരാഗസ്യ സ തേ ഭവതു രാഘവ
മൂന്നു കണ്ണുള്ളവൻ തന്റെ പ്രിയയോടൊപ്പം നിലകൊള്ളുന്ന ഉറച്ച മനസ്സോ, വാസനകളില്ലാത്ത ബ്രഹ്മാവിന്റെ നിർണയശക്തിയോ, അതൊക്കെയും നിന്നാകട്ടെ, രാഘവ.
യോ നിശ്ചയസ് സുരഗുരോര് വാക്പതേര് ഭാര്ഗവസ്യ ച । ദിവാകരസ്യ ശശിനഃ പവനസ്യാനലസ്യ ച
ദേവഗുരുവിന്റെ, വാഗ്ദേവതയുടെ, ഭൃഗുവിന്റെ വംശജന്റെ, സൂര്യന്റെ, ചന്ദ്രന്റെ, വായുവിന്റെ, അഗ്നിയുടെ മനസ്സിലെ ഉറച്ച തീരുമാനവും,
നാരദസ്യ പുലസ്ത്യസ്യ മമ വാങ്ഗിരസസ് തഥാ । പ്രചേതസോ ഭൃഗോശ് ചൈവ ക്രതോര് അത്രേശ് ശുകസ്യ ച
നാരദന്റെ, പുലസ്ത്യന്റെ, എന്റെ, അങ്കിരസിന്റെ, പ്രചേതസിന്റെ, ഭൃഗുവിന്റെ, ക്രതുവിന്റെ, അത്രിയുടെ, ശുകന്റെ മനസ്സിലെ ഉറച്ച തീരുമാനവും,
അന്യേഷാം ദേവവിപ്രേന്ദ്രരാജര്ഷീണാം ച രാഘവ । യോ നിശ്ചയോ ഽന്തര്മുക്താനാം ജീവതാം തേ ഭവത്വ് അസൌ
രാഘവാ, ദേവന്മാരോ, ബ്രാഹ്മണന്മാരോ, മഹർഷിമാരോ, രാജർഷിമാരോ ആയിട്ടുള്ള, ഉള്ളിൽ മോചിതരായി ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരുടെ ഉറച്ച വിശ്വാസം നിനക്കും ലഭിക്കട്ടെ.
യേനൈതേ ഭഗവന് വീരാ നിശ്ചയേന മഹാധിയഃ । വിശോകാസ് സംസ്ഥിതാസ് തം മേ ബ്രഹ്മന് പ്രബ്രൂഹി തത്ത്വതഃ
ഭഗവനേ, മഹാശക്തിയും മഹാബുദ്ധിയും ഉള്ള ഈ വീരന്മാർ ദുഃഖരഹിതരായി എങ്ങനെ ഉറച്ച നിലയിൽ നിലകൊണ്ടു എന്ന് ആ ഉറച്ച വിശ്വാസം സത്യമായി എനിക്ക് പറയൂ, ബ്രഹ്മനേ.