ബീജേഷൂല്ലാസരൂപേണ ജാഡ്യേന ജഡരൂപിഷു । ദ്രവേഷു ദ്രവഭാവേന കാഠിന്യേനേതരേഷു ച
വിത്തുകളിൽ അതു മുളയ്ക്കാനുള്ള ശേഷിയായി, ജഡ വസ്തുക്കളിൽ ജഡത്വമായി, ദ്രവ്യങ്ങളിൽ ദ്രവത്വമായി, മറ്റുള്ളവയിൽ കഠിനത്വമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ഭസ്മന്യ് അഥാദിത്യരുചൌ പാംസുഷ്വ് അപ്യ് അണുരൂപിണീ । അസിതേഷു തലസ്ഥിത്യാ ശിതധാരതയാസിഷു
ചാരിൽ അതു സൂക്ഷ്മതയായി, സൂര്യപ്രഭയിൽ പ്രകാശമായി, പൊടിയിൽ ചെറുതായി, ഇരുണ്ടതിൽ അടിത്തട്ടിൽ നിലകൊള്ളുന്നതായി, വാളുകളിൽ മൂർച്ചയായി പ്രകടമാകുന്നു.
ആത്മശക്തിഃ പദാര്ഥേഷു ഘടാവടപടാദിഷു । സര്വത്ര സത്താസാമാന്യം രൂപമ് ആശ്രിത്യ തിഷ്ഠതി
ആത്മാവിന്റെ ശക്തി കൂഴ, ഗുഹ, തുണി മുതലായ വസ്തുക്കളിൽ എല്ലായിടത്തും ഒരേ നിലയിലുള്ള സത്ത്വരൂപം സ്വീകരിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു.
ഇതീയമ് അഖിലാം ദൃശ്യദശാമ് ആദായ സംസ്ഥിതാ । യഥാ ഘനപടാ പ്രാവൃഡ് അമ്ബരാലമ്ബിനീ തഥാ
ഇങ്ങനെ ഈ ദൃശ്യലോകം മുഴുവൻ ഏറ്റെടുത്ത്, അതു മഴക്കാലത്തിൽ ആകാശത്ത് തൂങ്ങിയിരിക്കുന്ന കനത്ത മേഘങ്ങൾപോലെ നിലനിൽക്കുന്നു.
സ്വരൂപമ് അസ്യാശ് ചൈവൈതത് കഥിതം പ്രവിചാരിതമ് । അസര്വം സര്വതോ വ്യാപി സദ് ഇവാസന്മയാത്മകമ്
ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഇങ്ങനെ വിശദീകരിക്കുകയും പരിശോധിക്കുകയും ചെയ്തു; എല്ലാം അല്ലെങ്കിലും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, സത്ത്വംപോലെയും ശുദ്ധചൈതന്യസ്വരൂപമായും.
ആത്മദൃഷ്ടിര് അദൃഷ്ടൈഷാ സംസൃതിഭ്രമദായിനീ । ദൃഷ്ടാ സതീ സമഗ്രാണാം ദുഃഖാനാം ക്ഷയകാരിണീ
ആത്മാവിന്റെ ഈ ദർശനം, കാണപ്പെടാതിരുന്നാൽ, സംസാരത്തിൽ അലയുന്ന കാരണമാകുന്നു; അതു സത്യമായി കാണുമ്പോൾ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.
അസ്യാസ് ത്വ് അദര്ശനം യത് തദ് അവിദ്യേത്യ് ഉച്യതേ ബുധൈഃ । അവിദ്യാ ഹി ജഗദ്ധേതുസ് തതസ് സര്വം പ്രവര്തതേ
ഇതിന്റെ അനുഭവം ഇല്ലാത്തതിനെ ജ്ഞാനികൾ അജ്ഞാനം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അജ്ഞാനമാണ് ലോകത്തിന്റെ കാരണം, അതിൽ നിന്നാണ് എല്ലാം ഉദിക്കുന്നത്.
അവിദ്യാ രൂപരഹിതാ യാവദ് ഏവാവലോക്യതേ । താവദ് ഏവ ഗലത്യ് ആശു തുഹിനാണുര് യഥാതപേ
രൂപമില്ലാത്ത അജ്ഞാനം നമ്മൾ കാണുന്നത്ര സമയം മാത്രം നിലനിൽക്കും; പനിനീര് തുള്ളി വെളിച്ചത്തില് വേഗം ഉരുകുന്നതുപോലെ അതും അപ്രത്യക്ഷമാകും.
യഥാ നരോ ഗലന്നിദ്രോ യാവത് കലനയാ മനാക് । വിമൃശത്യ് ആശയം താവന് നിദ്രാ തസ്യ വിലീയതേ
ഒരു മനുഷ്യന് ഉറക്കം വരുമ്പോൾ, മനസ്സിൽ അല്പം പോലും ആലോചിച്ചാൽ, അവന്റെ ഉറക്കം അങ്ങിനെ അകന്നുപോകും.
തഥാ കീദൃഗ് അവസ്ത്വ് ഏതദ് ഇതി യാവദ് വികല്പ്യതേ । അവിദ്യാ ക്ഷീയതേ താവദ് ആലോകേനാന്ധതാ യഥാ
ഇത് എങ്ങനെയുള്ള അസത്യമാണ് എന്ന് ഒരാൾ അന്വേഷിക്കുന്നതുവരെ, അജ്ഞാനം കുറയുന്നു; വെളിച്ചം വന്നപ്പോൾ ഇരുണ്ടുപോവുന്നത് പോലെ.
ദീപഹസ്തോ യദാഭ്യേതി തമോരൂപദിദൃക്ഷയാ । തദാ ഗലതി തത് സര്വം തമസ് താപേ ഘൃതം യഥാ
ഒരു വിളക്കുമായി ഇരുണ്ടിടം കാണാനായി ഒരാൾ അടുത്താൽ, ആ ഇരുണ്ടതെല്ലാം അകറ്റപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ചൂടിൽ നെയ്യ് ഉരുകുന്നതുപോലെയാണ്.
ന തു സംലക്ഷ്യതേ ദീപൈസ് തമസോ രൂപനിശ്ചയഃ । ഉദേതി കേവലം ധ്വാന്തധ്വംസോ വിമലമൂര്തിമാന്
വിളക്കുകൾ കൊണ്ട് ഇരുണ്ടതിന്റെ രൂപം കാണാൻ കഴിയില്ല; അവിടെ വെളിച്ചം വന്നപ്പോൾ ഇരുണ്ടത് അകന്നതിന്റെ ശുദ്ധമായ സ്വഭാവം മാത്രം കാണാം.
ഏവമ് ആലോക്യമാനൈഷാ ക്വാപി യാതി പലായതേ । അസദ്രൂപാ ഹ്യ് അവസ്തുത്വം ദൃശ്യതേ ഽസ്യാ വിചാരണാത്
ഇങ്ങനെ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, അതു എവിടെയോ ഒളിച്ചുപോകുന്നു; കാരണം, അതിന് യാഥാർത്ഥ്യമില്ല, വസ്തുതയില്ലെന്നതാണു അന്വേഷിച്ചാൽ മനസ്സിലാവുന്നത്.
ആലോക ആഗതേ യാദൃഗ് യദ് യത് തദ് ദൃശ്യതേ തഥാ । അവസ്തുത്വേ ത്വ് അവിദ്യായാസ് ത്വ് അവസ്തുത്വം പ്രതീയതേ
വെളിച്ചം വന്നാൽ, കാണുന്നതെല്ലാം അതുപോലെ തന്നെ കാണാം; എന്നാൽ അജ്ഞാനത്തിന് യാഥാർത്ഥ്യമില്ല, അതിന് വസ്തുതയില്ലെന്നു മനസ്സിലാവുന്നു.
യാവന് നാലോക്യതേ താവന് ന കിഞ്ചിദ് അപി ദൃശ്യതേ । ആലോക്യതേ യഥാ യദ് യത് തത് തഥാ പ്രതിപദ്യതേ
ഒന്നും കാണപ്പെടാത്തതുവരെ ഒന്നും കാണുന്നില്ല; എന്താണ് കാണപ്പെടുന്നത്, അതു അതുപോലെയാണ് മനസ്സിലാവുന്നത്.
രക്തമാംസാസ്ഥിയന്ത്രേ ഽസ്മിന് കസ് സ്യാമ് അഹമ് ഇതി സ്വയമ് । യാവദ് വിചാര്യതേ താവത് സര്വമ് ആശു പ്രലീയതേ
ഈ മാംസം, രക്തം, അസ്ഥി എന്നിവകൊണ്ടുള്ള ശരീരത്തിൽ 'ഞാൻ ആരാണ്?' എന്ന് ആലോചിക്കുമ്പോൾ, ആ അന്വേഷണമുണ്ടായിരിക്കുന്നതുവരെ എല്ലാം വേഗത്തിൽ ലയിച്ചുപോകുന്നു.
ആദ്യന്തയോര് അസദ്രൂപേ നൂനം പരിഹൃതേ ഹൃദഃ । സര്വസ്മിന്ന് ഏവ യശ് ശേഷസ് തമ് അവിദ്യാക്ഷയം വിദുഃ
ആദിയും അന്തവും അസത്യമായതാണെന്ന് ഹൃദയം ഉറപ്പായി വിട്ടുകളഞ്ഞാൽ, എല്ലായിടത്തും ശേഷിക്കുന്നതെന്താണോ, അതാണ് അജ്ഞാനത്തിന്റെ നാശം എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.
തന് നകിഞ്ചിച് ച കിഞ്ചിച് ച യത് സത് തദ് ബ്രഹ്മ ശാശ്വതമ് । തദ് വസ്തു തദ് ഉപാദേയം തദ് അവിദ്യാനിവര്തനമ്
ഒന്നുമല്ലാത്തതും ഒന്നായതും, യഥാർത്ഥത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നതെന്താണോ, അതാണ് ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മം; അതാണ് സത്യം, അതാണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടത്, അതാണ് അജ്ഞാനം നീക്കുന്നത്.
സ്വരൂപം നാമ്ന ഏവാസ്യാ ജ്ഞായതേ നിസ്സ്വഭാവകമ് । ന ഹി ജിഹ്വാഗതസ്യേക്ഷോസ് സ്വാദോ ഽന്യസ്മാത് പ്രതീയതേ
ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം പേരിലൂടെയാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, അതിന് സ്വതന്ത്രമായ ഒരു സങ്കല്പമോ അർത്ഥമോ ഇല്ല. നാവിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന രുചി മറ്റൊന്നിൽ നിന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ലല്ലോ.
നാവിദ്യാ ക്വചിദ് അപ്യ് അസ്തി ബ്രഹ്മൈവേദമ് അഖണ്ഡിതമ് । സദസത്കലനാസ്ഫാരമ് അശേഷം യേന മണ്ഡിതമ്
അജ്ഞാനം എവിടെയും ഇല്ല; ഈ അഖണ്ഡമായ ബ്രഹ്മം മാത്രമാണ് എല്ലാം. സതും അസതും എന്ന ധാരണകളുടെ കളിയാലാണ് അതു മുഴുവനും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
ഏതാവദ് ഏവാവിദ്യാ യന് നേദം ബ്രഹ്മേതി നിശ്ചയഃ । ഏതദ് ഏവ ക്ഷയോ യസ് സ്യാദ് ഇദം ബ്രഹ്മേതി നിശ്ചയഃ
‘ഇത് ബ്രഹ്മം അല്ല’ എന്ന ഉറച്ച ധാരണയാണു അജ്ഞാനം. അതിന്റെ അവസാനമാണ് ‘ഇതെല്ലാം ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്’ എന്ന ഉറപ്പ്.
ഘടപടശകടാവഭാസജാലം ന വിഭുര് ഇതീത്യ് ഉദിതേഹ സാ ത്വ് അവിദ്യാ । ഘടപടശകടാവഭാസജാലം വിഭുര് ഇതി ചേദ് ഗലിതൈവ സാ ത്വ് അവിദ്യാ
കുടം, വസ്ത്രം, കാറ് എന്നിവയുടെ ഭാസം എല്ലാം പരവ്യാപകമായതല്ല എന്ന് പറയുമ്പോൾ അതാണ് അജ്ഞാനം. എന്നാൽ, ഈ ഭാസങ്ങൾ എല്ലാം പരവ്യാപകമായതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അജ്ഞാനം അകന്നു പോകുന്നു.
പുനഃ പുനര് ഇദം രാമ പ്രബോധാര്ഥം മയോച്യതേ । അഭ്യാസേന വിനാ സാധോ നാഭ്യുദേത്യ് ആത്മഭാവനമ്
രാമാ, ഉണരുവാൻ വേണ്ടി ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പറയുന്നുണ്ട്: അഭ്യാസം ഇല്ലാതെ, മഹാനേ, ആത്മാവിന്റെ സാക്ഷാത്കാരം ഉണ്ടാവില്ല.
അജ്ഞാനമ് ഏതദ് ബലവദ് അവിദ്യേതരനാമകമ് । ജന്മാന്തരശതപ്രൌഢം നൂനം സ്ഥിതിമ് ഉപാഗതമ്
ഇതായ അജ്ഞാനം, അത്യന്തം ശക്തമായതും 'അവിദ്യ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നതും, നൂറുകണക്കിന് ജന്മങ്ങളിൽ ഉറപ്പായി പടർന്നിരിക്കുന്നു.
സബാഹ്യാഭ്യന്തരം സര്വൈര് ഇന്ദ്രിയൈര് അനുഭൂയതേ । ഭാവാഭാവേഷു ദേഹസ്യ തേനാതിഘനതാം ഗതമ്
ഇത് ശരീരത്തിന്റെ ഉള്ളിലും പുറത്തുമായി എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾകൊണ്ടും അനുഭവപ്പെടുന്നു; ശരീരത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലോ അഭാവത്തിലോ, അതിനാൽ ഇത് വളരെ ദൃഢമായിരിക്കുന്നു.
ആത്മജ്ഞാനം തു സര്വേഷാമ് ഇന്ദ്രിയാണാമ് അഗോചരമ് । സത്താം കേവലമ് ആയാതി മനഷ്ഷഷ്ഠേന്ദ്രിയക്ഷയേ
ആത്മജ്ഞാനം എല്ലായ്പ്പോഴും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതമാണ്; മനസ്സും ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങളും നശിക്കുമ്പോൾ മാത്രം അതിന്റെ സത്ത വെളിപ്പെടുന്നു.
പ്രോല്ലങ്ഘ്യേന്ദ്രിയജാശ് ശക്തീര് യത് സ്ഥിതം തത് കഥം കില । യാതി പ്രത്യക്ഷതാം ജന്തോഃ പ്രത്യക്ഷാതീതവൃത്തിമത്
ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന ശക്തികളെ അതിജീവിച്ചിരിക്കുന്നതു, സാധാരണ മനുഷ്യന്റെ കണ്ണിൽ എങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷമാകും? അതിന്റെ പ്രവർത്തികൾ എല്ലാം മനുഷ്യന്റെ നേരിട്ടുള്ള അനുഭവത്തിനപ്പുറത്താണ്.
നിത്യമ് അജ്ഞാനമ് ഏവാതസ് സ്വഭ്യസ്തം സര്വദേഹിനാമ് । ന കദാചന വിജ്ഞാനമ് ഇഹ വാമുത്ര വാനഘ
അതിനാൽ, എല്ലാ ജീവികളിലും എല്ലായ്പ്പോഴും അജ്ഞാനമേ പതിവായി നിലനിൽക്കുന്നു; അറിവ് എവിടെയും, ഒരിക്കലും, ഉദയിക്കുന്നില്ല, പാപരഹിതനേ.
തസ്മാദ് അവിദ്യാഭാഗേന പ്രധാനേനേതരം ദഹേത് । താവദ് യാവന് മിഥോഘര്ഷാത് സ്വയം ശാമ്യേച് ഛിവം ഭവേത്
അതിനാൽ, അറിവ് പ്രധാനമായാൽ, അതിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ അജ്ഞാനം ദഹിപ്പിക്കണം; ഇരുവരും തമ്മിലുള്ള ഘർഷണത്തിൽ, അജ്ഞാനം അകറ്റപ്പെടുമ്പോൾ, മനസ്സിൽ സമാധാനം പൂർണ്ണമാകും.
ന ഹ്യ് അഭ്യാസം വിനാ കിഞ്ചിത് ഫലദം ഭവതി ക്വചിത് । യദ് യദ് ആസാദ്യതേ യത്ര തദ് അഭ്യാസതരോഃ ഫലമ്
ഏതൊന്നും, എവിടെയും, അഭ്യാസമില്ലാതെ ഫലം തരാറില്ല; ലഭിക്കുന്നതൊന്നും, എവിടെയും, അഭ്യാസമെന്ന വൃക്ഷത്തിന്റെ ഫലമായിരിക്കും.