കഥം ബ്രഹ്മന് ഭഗവതോ ലോകേ ജ്ഞാനാവതാരണേ । സര്ഗാദ് അനന്തരം ബുദ്ധിഃ പ്രവൃത്താ പരമേഷ്ഠിനഃ
ബ്രഹ്മനേ, സൃഷ്ടിക്ക് ഉടൻപിന്നാലെ, ലോകത്തിൽ ജ്ഞാനത്തിന്റെ അവതാരത്തിനിടെ, ഭഗവാന്റെ ബുദ്ധി എങ്ങനെ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു?
പരമേ ബ്രഹ്മണി ബ്രഹ്മാ സ്വഭാവവശതസ് സ്വയമ് । ജാതസ് സ്പന്ദമയോ നിത്യമ് ഊര്മിര് അമ്ബുനിധാവ് ഇവ
പരമബ്രഹ്മത്തിൽ, ബ്രഹ്മാവ് സ്വഭാവപ്രകാരം തന്നെ, സമുദ്രത്തിലെ തിരയുപോലെ, സ്ഥിരമായ ഒരു സ്പന്ദനമായി ഉദിച്ചു.
സൃഷ്ട്വൈവമ് ആതതം സര്ഗം സര്ഗസ്യ സകലാ ഗതീഃ । ഭൂതഭവ്യഭവിഷ്യത്സ്ഥാ ദദര്ശ പരമേശ്വരഃ
ഇങ്ങനെ പരന്ന സൃഷ്ടിയും അതിന്റെ എല്ലാ വഴികളും സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, പരമേശ്വരൻ ഭൂതകാലം, വരുംകാലം, ഇപ്പോഴുള്ളത് — ഈ മൂന്നു നിലകളും കണ്ടു.
സത്ക്രിയാക്രമകാലസ്യ കൃതാദേഃ ക്ഷയ ആഗതേ । മോഹമ് ആലോക്യ ലോകാനാം കാരുണ്യമ് അഗമത് പ്രഭുഃ
ശുദ്ധമായ ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ച കാലവും ആദ്യ സൃഷ്ടിയുടെ കാലവും അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ലോകങ്ങൾ മായയിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതു കണ്ടു, പ്രഭു കരുണയോടെ നിറഞ്ഞു.
തതോ മാമ് ഈശ്വരസ് സൃഷ്ട്വാ ജ്ഞാനേനായോജ്യ ചാസകൃത് । വിസസര്ജ മഹീപീഠേ ലോകസ്യാജ്ഞാനശാന്തയേ
അപ്പോൾ, ലോകത്തിലെ അജ്ഞാനത്തിന് ശാന്തി നൽകാൻ, അങ്ങ് എന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും ജ്ഞാനത്തിലൂടെ എന്നെ ഉണർത്തി, ഭൂമിയിൽ അയച്ചു.
യഥാഹം പ്രഹിതസ് തേന തഥാന്യേ ഽപി മഹര്ഷയഃ । സനത്കുമാരപ്രമുഖാ നാരദാദ്യാശ് ച ഭൂരിശഃ
എന്നെ അങ്ങ് അയച്ചതുപോലെ തന്നെ, സനത്കുമാരൻമാർക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്ന മറ്റു മഹർഷിമാരെയും, നാരദനും അനവധി മറ്റുള്ളവരെയും അയച്ചു.
ക്രിയാക്രമേണ പുണ്യേന തഥാ ജ്ഞാനക്രമേണ ച । മനോമഹാമയോത്തബ്ധമ് ഉദ്ധര്തും ലോകമ് ഈരിതാഃ
ധർമ്മപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയും ജ്ഞാനത്തിന്റെ വഴിയിലൂടെയും, മനസ്സിന്റെ മഹാമായയിൽ കുടുങ്ങിയ ലോകത്തെ ഉയർത്താൻ ഞങ്ങൾക്കു നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു.
മഹര്ഷിഭിസ് തതസ് തൈസ് തു ക്ഷീണേ കൃതയുഗേ പുരാ । ക്രമാത് ക്രിയാക്രമേ ശുദ്ധേ പൃഥിവ്യാം തനുതാം ഗതേ
അങ്ങനെ മഹർഷിമാർ പ്രവർത്തിച്ച ശേഷം, പുരാതനകാലത്ത് കൃതയുഗം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ, ശുദ്ധമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ക്രമേണ കുറയുകയും, ഭൂമി ദുർബലമാകുകയും ചെയ്തു.
ക്രിയാക്രമവിധാനാര്ഥം മര്യാദാനിയമായ ച । പൃഥഗ്ദേശവിഭാഗേന ഭൂപാലാഃ പരികല്പിതാഃ
നടപ്പിന്റെ ക്രമവും അതിരുകളുടെ നിയന്ത്രണവും ഉറപ്പാക്കാനായി, ഭൂമിയിലെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഓരോ രാജാക്കന്മാരെയും നിയോഗിച്ചു.
ബഹൂനി സ്മൃതിശാസ്ത്രാണി യജ്ഞശാസ്ത്രാണി ചാവനൌ । ധര്മകാമാര്ഥസിദ്ധ്യര്ഥം കല്പിതാന്യ് ഉദിതാന്യ് അഥ
ധർമ്മം, ആഗ്രഹം, സമ്പത്ത് എന്നിവ നേടാൻ ഭൂമിയിൽ അനേകം സ്മൃതി ഗ്രന്ഥങ്ങളും യജ്ഞ സംബന്ധമായ ശാസ്ത്രങ്ങളും രൂപപ്പെടുത്തിയിട്ടും പ്രസിദ്ധമാക്കിയിട്ടുമുണ്ട്.
കാലചക്രേ വഹത്യ് അസ്മിംസ് തതോ വിഗലിതേ ക്രമേ । പ്രത്യഹം ഭോജനപരേ ജനേ ശാല്യര്ജനോന്മുഖേ
ഇവിടെ കാലചക്രം മുന്നോട്ട് പോവുമ്പോൾ, ക്രമം അപ്രഭാവം ആകുമ്പോൾ, മനുഷ്യർ ദിവസേന ഭക്ഷണത്തിൽ മാത്രം ലയിച്ച് നെല്ല് കൃഷിയിൽ മുഴുകുന്നു.
ദ്വന്ദ്വാനി സമ്പ്രവൃത്താനി വിഷയാര്ഥം മഹീഭുജാമ് । ദണ്ഡ്യതാം സമ്പ്രയാതാനി ഭൂതാനി ഭുവി ഭൂരിശഃ
ഭോഗസാധനങ്ങൾക്കായി രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ സംഘർഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു; ഭൂമിയിൽ അനേകം ജീവികൾ ശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയരാകുന്നു.
തതോ യുദ്ധം വിനാ ഭൂപാ മഹീം പാലയിതും ക്രമാത് । അസമര്ഥാസ് തദ് ആയാതാഃ പ്രജാഭിസ് സഹ ദീനതാമ്
അതിനുശേഷം, യുദ്ധം കൂടാതെ ഭൂമി ഭരിക്കാൻ കഴിയാതിരുന്ന രാജാക്കന്മാർ, അവരുടെ പ്രജകളോടൊപ്പം ദു:ഖത്തിലേക്ക് വീണു.
തേഷാം ദൈന്യാപനോദാര്ഥം സമ്യക്സൃഷ്ടിക്രമായ ച । തതോ ഽസ്മദാദിഭിഃ പ്രോക്താ മഹത്യോ ജ്ഞാനദൃഷ്ടയഃ
അവരുടെ ദു:ഖം മാറ്റാനും സൃഷ്ടിയുടെ ക്രമം ശരിയായി നിലനിര്ത്താനും ഞങ്ങൾ പോലുള്ളവർ മഹത്തായ ജ്ഞാനദർശനങ്ങൾ പ്രസ്താവിച്ചു.
അധ്യാത്മവിദ്യാ തേനേയം പൂര്വം രാജസു വര്ണിതാ । തദനു പ്രസൃതാ ലോകേ രാജവിദ്യേത്യ് ഉദാഹൃതാ
ഇങ്ങനെ ഈ ആത്മവിദ്യ ആദ്യം രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് ലോകത്ത് വ്യാപിച്ചു രാജവിദ്യ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
രാജവിദ്യാ രാജഗുഹ്യമ് അധ്യാത്മഗ്രന്ഥമ് ഉത്തമമ് । ജ്ഞാത്വാ രാഘവ രാജാനഃ പരാം നിര്ദുഃഖതാം ഗതാഃ
രാജവിദ്യ, രാജഗുഹ്യം, അത്യുത്തമമായ ആത്മഗ്രന്ഥം — ഇവയെ മനസ്സിലാക്കി, രാഘവ, രാജാക്കന്മാർ പരമമായ ദുഃഖമുക്തി നേടി.
അഥ രാജസ്വ് അതീതേഷു ബഹുഷ്വ് അമലകീര്തിഷു । അസ്മാദ് ദശരഥാദ് രാമ ജാതോ ഽദ്യ ത്വമ് ഇഹാവനൌ
ഇപ്പോൾ അനേകം നിർമലകീര്ത്തിയുള്ള രാജാക്കന്മാർ കഴിഞ്ഞശേഷം, ദശരഥനിൽ നിന്ന് നീ, രാമ, ഈ ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചു.
തവ ചാതിപ്രസന്നേ ഽസ്മിഞ് ജാതം മനസി പാവനമ് । നിര്നിമിത്തമ് ഇദം ചാരു വൈരാഗ്യമ് അരിമര്ദന
നിന്റെ അത്യന്തം വിശുദ്ധവും സന്തുഷ്ടവുമായ മനസ്സിൽ, കാരണമില്ലാതെ ഈ മനോഹരമായ വൈരാഗ്യം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു, ശത്രുനാശകാ.
സര്വസ്യൈവ ഹി ഭവ്യസ്യ സാധോര് അപി വിവേകിനഃ । നിമിത്തപൂര്വം വൈരാഗ്യം ജായതേ രാമ രാജസമ്
എല്ലാ സദ്ഭവനുള്ള, വിവേകമുള്ള നല്ലവർക്കും, രാമ, സാധാരണയായി വൈരാഗ്യം ഏതെങ്കിലും കാരണത്താൽ ഉണരുന്നു; അതാണ് രാജസമായത്.
ഇദം ത്വ് അപൂര്വമ് ഉത്പന്നം ചമത്കാരകരം സതാമ് । തവാനിമിത്തം വൈരാഗ്യം സാത്ത്വികം സ്വവിവേകജമ്
പക്ഷേ, നിനക്കിൽ ഉദിച്ച ഈ വൈരാഗ്യം അത്യപൂർവവും സത്സജ്ജനരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതും ആണു. നിന്റെ വൈരാഗ്യം കാരണമില്ലാത്തതും, ശുദ്ധവും, നിന്റെ സ്വന്തം വിവേകത്തിൽ നിന്നുമുള്ളതുമാണ്.
ബീഭത്സം വിഷമം ദൃഷ്ട്വാ കോ നാമ ന വിരജ്യതേ । സതാം തൂത്തമവൈരാഗ്യം വിവേകാദ് ഏവ ജായതേ
അശുദ്ധവും അന്യായവുമായ കാര്യങ്ങൾ കണ്ടാൽ ആരാണ് വിരക്തനാകാത്തത്? എന്നാൽ സത്യസന്ധരായവർക്കു ഏറ്റവും ഉന്നതമായ വിരക്തി ഉണരുന്നത് വിവേകത്തിലൂടെ മാത്രമാണ്.
തേ മഹാന്തോ മഹാപ്രജ്ഞാ നിമിത്തേന വിനൈവ ഹി । വൈരാഗ്യം ജായതേ യേഷാം ത ഏവാമലമാനസാഃ
പ്രപഞ്ചത്തിലെ മഹത്തായ ജ്ഞാനികൾക്ക് പുറം കാരണങ്ങളില്ലാതെ തന്നെ വിരക്തി ഉണരുന്നു; അങ്ങനെയുള്ളവർക്കാണ് സത്യത്തിൽ നിർമലമായ മനസ്സ്.
സ്വവിവേകചമത്കാരപരാമര്ശവിരക്തയാ । രാജതേ ഹി ധിയാ ജന്തുര് യുവേവ വനമാലയാ
സ്വന്തം വിവേകത്തിന്റെ അത്ഭുതം കൊണ്ടും വിരക്തിയുടെ സ്പർശം കൊണ്ടും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ബുദ്ധിയുള്ള ജീവി, കാട്ടുപൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച യുവാവിനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
പരാമൃശ്യ വിവേകേന സംസാരരചനാമ് ഇമാമ് । വിരാഗം യേ ഽധിഗച്ഛന്തി ത ഏവ പുരുഷോത്തമാഃ
ഈ ലോകത്തിന്റെ ഘടനയെ വിവേകത്തോടെ ആലോചിച്ച് വിരക്തി നേടുന്നവരാണ് മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതർ.
സ്വവിവേകവശാദ് ഏവ വിചാര്യേദം പുനഃ പുനഃ । ഇന്ദ്രജാലം പരിത്യാജ്യം സബാഹ്യാഭ്യന്തരം ബലാത്
സ്വന്തം വിവേകത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ഈ മായയെ വീണ്ടും വീണ്ടും പരിശോധിച്ച്, പുറത്തും ഉള്ളിലും അതിനെ ശക്തിയായി ഉപേക്ഷിക്കണം.
ശ്മശാനമ് ആപദം ദൈന്യം ദൃഷ്ട്വാ കോ ന വിരജ്യതേ । തദ് വൈരാഗ്യം പരം ശ്രേയസ് സ്വതോ യദ് അഭിജായതേ
ശ്മശാനം, ദുരന്തം, ദു:ഖം എന്നിവ കണ്ടാൽ ആരാണ് വിരക്തനാകാത്തത്? എന്നാൽ സ്വയം ഉണരുന്ന വിരക്തിയാണു് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ മംഗളം.
അകൃത്രിമവിരാഗസ് ത്വം മഹത്താമ് അലമ് ആഗതഃ । യോഗ്യോ ഽസി ജ്ഞാനസാരസ്യ ബീജസ്യേവ മൃദുസ്ഥലമ്
നിസ്സ്വാർത്ഥമായ വിരക്തിയും സത്യമായ മഹത്വവും നിനക്കുണ്ട്; വിത്തിനായി മൃദുവായ നിലം എങ്ങനെ അനുയോജ്യമായോ, അങ്ങനെ ജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരത്തിന് നീ യോജ്യനാണ്.
പ്രസാദാത് പരമേശസ്യ നാഥസ്യ പരമാത്മനഃ । ത്വാദൃശസ്യ ശുഭാ ബുദ്ധിര് വിവേകമ് അനുധാവതി
പരമാത്മാവായ പരമേശ്വരന്റെ കൃപയാൽ, നിനക്കുപോലുള്ളവരിൽ ശുഭമായ ബുദ്ധി വിവേകത്തെ പിന്തുടരുന്നു.
ക്രിയാക്രമേണ മഹതാ തപസാ നിയമേന ച । ദാനേന തീര്ഥയാത്രാഭിശ് ചിരകാലവിവേകതഃ
വലിയ പരിശ്രമം, കഠിനമായ തപസ്സ്, നിയന്ത്രണം, ദാനം, തീർത്ഥയാത്രകൾ, ദീർഘകാലം വിവേകത്തോടെ ആലോചനം എന്നിവയിലൂടെ—
ദുഷ്കൃതേ ക്ഷയമ് ആപന്നേ പരമാര്ഥവിചാരണേ । കാകതാലീയയോഗേന ബുദ്ധിര് ജന്തോഃ പ്രവര്തതേ
ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ അവസാനിച്ചപ്പോൾ, പരമാർത്ഥത്തിൽ ആലോചന ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, കാക്കയും താളപ്പഴവും പോലെ യാദൃശ്ചികമായ സംഗമത്തിൽ, ഒരു ജീവിയിൽ വിവേകം ഉദയം ചെയ്യുന്നു.