അഹോ ബത മഹച് ചിത്രം ഭവദ്വാക്യാര്ഥഭാവനാത് । ശാന്തം ജഗജ്ജാലമ് ഇദമ് അഗ്രസ്ഥമ് അപി നാഥ മേ
അയ്യോ, എത്ര അത്ഭുതം! ഭഗവാൻ, നിങ്ങളുടെ വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം ആലോചിച്ചപ്പോൾ, എന്റെ മുന്നിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്ന ഈ വിശാലമായ ലോകം ശാന്തമായിരിക്കുന്നു.
പരാമ് അന്തഃ പ്രയാതോ ഽസ്മി സ്വയമ് ആത്മനി നിര്വൃതിമ് । ദീര്ഘാവഗ്രഹസന്തപ്തം വൃഷ്ട്യേവ വസുധാതലമ്
നാന്ന് എന്റെ ഉള്ളിൽ പരമമായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചിരിക്കുകയാണ്; ദീർഘകാലം ചൂടേറ്റ് കത്തിയ ഭൂമി മഴപെയ്ത് തണുത്തതുപോലെ.
ശാമ്യാമി ശീതലാകാരസ് സുഖം തിഷ്ഠാമി കേവലമ് । പ്രസാദമ് ഉപയാതോ ഽസ്മി സരോ നിര്വാരണം യഥാ
എനിക്ക് മനസ്സ് ശാന്തമായിരിക്കുന്നു, മനസ്സിൽ തണുത്തതും സുഖകരവുമാണ്. ഞാൻ നിർമലമായ സന്തോഷത്തിൽ നില്ക്കുന്നു; ഒരു തടാകം പോലെ, യാതൊരു കലഹവും ഇല്ലാതെ സമാധാനത്തിലാണു ഞാൻ.
സമ്യക് പ്രസന്നമ് അഖിലം ദിങ്മണ്ഡലമ് ഇദം മുനേ । യഥാഭൂതം പ്രപശ്യാമി നിര്നീഹാരമ് ഇവാധുനാ
മഹർഷേ, ഇപ്പോൾ എല്ലാ ദിക്കുകളും മുഴുവനായി തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. മൂടൽമഞ്ഞ് മാറിയതുപോലെ, ഞാൻ എല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ കാണുന്നു.
ജാതോ ഽസ്മി ഗതസന്ദേഹശ് ശാന്താശാമൃഗതൃഷ്ണികഃ । രജോനീഹാരനിര്മുക്തോ വൃഷ്ടജങ്ഗലശീതലഃ
ഇപ്പോൾ എനിക്ക് സംശയങ്ങൾ ഇല്ല, മനസ്സിലെ മായാജലത്തിന്റെ ദാഹം ശമിച്ചിരിക്കുന്നു. പൊടിയും മൂടലും മാറി, മഴപെയ്ത് തണുത്ത മരുഭൂമിപോലെയാണ് എന്റെ മനസ്സ്.
ആത്മനൈവാന്തര് ആനന്ദം തം പ്രാപ്തോ ഽസ്മ്യ് അന്തവര്ജിതമ് । രസായനരസാസ്വാദോ യത്ര നാഥ തൃണായതേ
സ്വന്തം ഉള്ളിൽ അതിയായ ആനന്ദം ഞാൻ കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു, അതിന് യാതൊരു പരിധിയും ഇല്ല. പ്രഭോ, അവിടെ അമൃതത്തിന്റെ രുചിയും പുല്ലുപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്.
അദ്യായം പ്രകൃതിസ്ഥോ ഽസ്മി സ്വസ്ഥോ ഽസ്മി മുദിതോ ഽസ്മി ച । ലോകാരാമോ ഽസ്മി രാമോ ഽസ്മി നമോ മഹ്യം നമോ ഽസ്തു തേ
ഇന്ന് ഞാൻ എന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ ഉറപ്പോടെ നില്ക്കുന്നു, മനസ്സിൽ സമാധാനവും സന്തോഷവും നിറയുന്നു. ലോകത്തിൽ സുഖം അനുഭവിക്കുന്നു, ഞാൻ തന്നെയാണ് രാമൻ. എനിക്ക് തന്നെ വന്ദനം, നിനക്കും വന്ദനം.
തേ സംശയാസ് താഃ കലനാസ് സര്വമ് അസ്തങ്ഗതം മമ । രാത്രിവേതാലസഞ്ചാരഃ പ്രഭാത ഇവ ഭാസ്വരേ
എന്റെ എല്ലാ സംശയങ്ങളും കണക്കുകൂട്ടലുകളും അസ്തമിച്ചുപോയി; രാത്രിയിൽ ഭൂതങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, പ്രകാശമുള്ള പ്രഭാതം വന്നപ്പോൾ അവയൊക്കെയും അപ്രത്യക്ഷമായി.
നിര്മലേ ഹൃദി വിസ്തീര്ണേ സപദ്മേ ഹിമശീതലേ । മതിര് നിര്വൃതിമ് ആയാതാ സാരസീ സരസീവ മേ
നിറമില്ലാത്ത, വിശാലമായ, താമസമുള്ളതുപോലുള്ള എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ എന്റെ മനസ്സ് സമാധാനമെത്തി, ശാന്തമായ തടാകത്തിൽ സാരസങ്ങൾ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ.
കലങ്ക ആത്മനഃ കസ്മാത് കഥം വേത്യാദിസംശയഃ । നൂനം നിര്മൂലതാം യാതോ മമാര്കാഗ്രേ യഥാ തമഃ
ആത്മാവിൽ എങ്ങനെ അശുദ്ധി വരുന്നു എന്ന സംശയം എന്റെ ഉള്ളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും അകന്നു പോയി; സൂര്യന്റെ മുന്നിൽ ഇരുണ്ടിരിപ്പ് അകന്നുപോകുന്നതുപോലെ.
സര്വമ് ആത്മൈവ സര്വത്ര സര്വദാ ഭാവിതാകൃതിഃ । ഇദമ് അന്യദ് ഇദം ചാന്യദ് ഇത്യ് അസത്കലനാഃ കുതഃ
എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും ആത്മാവാണ് എല്ലാം, അതിന്റെ രൂപങ്ങളാണ് എല്ലാം. 'ഇത് വേറെയും, അതു വേറെയും' എന്ന തെറ്റായ ധാരണകള് എവിടെ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്?
കോ ഽഭൂവം പ്രാഗ് അഹം താദൃക് തൃഷ്ണാനിഗഡയന്ത്രിതഃ । അന്തരാത്മാനമ് ഏവേതി വിഹസാമി വികാസവാന്
മുന്പ് ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ചങ്ങലയില് കുടുങ്ങിയിരുന്ന ആള് ആരായിരുന്നു? ഇപ്പോള് അകത്തുള്ള ആത്മാവിനെ മാത്രം തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, ഉള്ളില് പുഷ്പിച്ചു ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ പുഞ്ചിരിക്കുന്നു.
ആമ് ഇദാനീം സ്മൃതം സമ്യങ് മയൈഷ സ കിലാസ്മ്യ് അജഃ । യസ് ത്വദ്വാഗമൃതാപൂരസ്നാനേനായമ് അഹം സ്ഥിതഃ
അതെ, ഇപ്പോള് ശരിക്കും ഓര്മ്മവന്നു: ജനനം ഇല്ലാത്ത ആ ആത്മാവാണ് ഞാന്. നിന്റെ അമൃതസമമായ വാക്കുകളുടെ പ്രവാഹത്തില് കുളിച്ച്, ഈ നിലയിലാണു ഞാന് നിലകൊള്ളുന്നത്.
അഹോ നു വിതതാം ഭൂമിമ് അധിരൂഢോ ഽസ്മി പാവനീമ് । ഇഹസ്ഥ ഏവ യത്രാര്കോ നഃ പാതാലമ് ഇവാസ്ഥിതഃ
അയ്യോ, വിശുദ്ധവും വിശാലവുമായ നിലത്താണ് ഞാന് ഉയര്ന്നിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ തന്നെ, സൂര്യന് നമ്മുടെ മുമ്പില് പാതാളത്തില് നില്ക്കുന്നപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.
മഹ്യം സത്താമ് ഉപേതായ വ്യപേതായ ഭവാര്ണവാത് । നമോ നിത്യനമസ്യായ ജയാമ്യ് ആത്മാത്മനാത്മനി
എനിക്ക് സത്ത്വം ലഭിച്ചവനും ഭവസമുദ്രത്തിൽ നിന്നു മോചിതനുമായ, എപ്പോഴും നമസ്കാരയോഗ്യനുമായ നിത്യനാഥനോടു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ആത്മാവിൽ ആത്മാവിനാൽ ആത്മാവിൽ ഞാൻ വിജയിക്കുന്നു.
അനുഭവവശതോ ഹൃദബ്ജകോശേ സ്ഫുടമ് അലിതാം സമുപാഗതേന നാഥ । തവ വരവചസേഹ വീതശോകാം ചിരമ് ഉദിതാം സ്വദശാമ് ഉപാഗതോ ഽസ്മി
അനുഭവത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, പ്രഭാപൂർണ്ണമായ ഹൃദയകമലത്തിൽ കടന്നുചെന്നു, നാഥാ, നിന്റെ ഉത്തമവചനങ്ങൾകൊണ്ട് ഞാൻ ദു:ഖരഹിതനായി, എന്റെ യഥാർത്ഥ നിലയിൽ ദീർഘകാലം എത്തിച്ചേർന്നു.
ഭൂയ ഏവ മഹാബാഹോ ശൃണു മേ പരമം വചഃ । യത് തേ ഽഹം പ്രീയമാണായ വക്ഷ്യാമി ഹിതകാമ്യയാ
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ളവനേ, വീണ്ടും എന്റെ പരമമായ വചനങ്ങൾ കേൾക്കൂ. ഞാൻ സ്നേഹത്തോടും നിന്റെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ചുമാണ് ഇവ പറയുന്നത്.
ബോധമ് അഭ്യുപഗമ്യാപി ശൃണു ബോധവിവൃദ്ധയേ । ഭവേദ് അല്പപ്രബുദ്ധാനാമ് അപി നിര്ദുഃഖതാ യഥാ
ബോധം ലഭിച്ചിട്ടും, ബോധം വളരാൻ വീണ്ടും കേൾക്കണം; അൽപം മാത്രം ഉണർന്നവർക്കും എങ്ങനെ ദു:ഖരഹിതത്വം ലഭിക്കാമെന്നത് അറിയാൻ.
യസ്യാജ്ഞാതാത്മനോ ഽജ്ഞസ്യ ദേഹ ഏവാത്മഭാവനാ । ഉദിതാര്തിം രുഷേവാക്ഷരിപവോ ഽഭിഭവന്തി തമ്
ആത്മാവിനെ അറിയാത്തവനും ശരീരത്തെ തന്നെ ആത്മാവായി കരുതുന്നവനും ദു:ഖങ്ങൾ ഉയർന്ന്, ശത്രുക്കളെപ്പോലെ ക്രൂരമായ വികാരങ്ങൾ അവനെ കീഴടക്കും.
യസ്യ ജ്ഞാതാത്മനോ ജ്ഞസ്യ സത്യേ സ്വാത്മനി സംസ്ഥിതിഃ । തുഷ്ട്യേവ ചാക്ഷസുഹൃദോ ന ഘ്നന്തി തമ് അനിന്ദിതമ്
ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവനും സത്യം ഉള്ളിൽ ആലോചിക്കുന്നവനും, സുഹൃത്തായ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പോലെ ആനന്ദങ്ങൾ അവനെ ദോഷപ്പെടുത്തില്ല.
പരാര്ഥം സ്ഫുരതോ യസ്യ ന സ്തുതിര് നിന്ദനാദ് ഋതേ । സ ദേഹീ ദേഹദുഃഖൌഘമ് ആദത്തേ കേന ഹേതുനാ
മറ്റുള്ളവരുടെ നന്മക്കായി മനസ്സ് തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്നവന്, പ്രശംസയോ അപമാനമോ ഒഴികെ ശരീരദു:ഖങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കാൻ എന്ത് കാരണമുണ്ട്?
നാത്മാ ശരീരസമ്ബദ്ധശ് ശരീരമ് അപി നാത്മനി । മിഥോ വിലക്ഷണേ ഏതേ പ്രകാശതമസീ യഥാ
ആത്മാവ് ശരീരത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടതല്ല, ശരീരവും ആത്മാവിൽ ഇല്ല; ഇവ രണ്ടും പരസ്പരം വ്യത്യസ്തമാണ്, വെളിച്ചവും ഇരുണ്ടതും പോലെ.
സര്വൈര് ഭാവവികാരൈസ് തു നിത്യമുക്തോ ഽസ്ത്യ് അലേപകഃ । നാത്മാസ്തമ് ഏതി ഭഗവാന് ന ചോദേതി സദോദിതഃ
സകല ഭാവങ്ങളുടെ മാറ്റങ്ങളെയും തൊടാതെ, എപ്പോഴും സ്വതന്ത്രനും അഴുക്കില്ലാത്തവനും ആയ ആത്മാവ് ഒരിക്കലും അസ്തമിക്കുകയോ ഉദയിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; അവൻ എപ്പോഴും തെളിഞ്ഞ് നിലകൊള്ളുന്നു.
ജഡസ്യാജ്ഞസ്യ തുച്ഛസ്യ കൃതഘ്നസ്യ വിനാശിനഃ । ശരീരകോപലസ്യാസ്യ യദ് ഭവത്യ് അസ്തു തത് തഥാ
ഈ ശരീരം ബുദ്ധിയില്ലാത്തതും അജ്ഞതയും വിലകുറഞ്ഞതും നന്ദിയില്ലാത്തതും നശിക്കുന്നതുമാണ്. അതിന് സംഭവിക്കുന്നതെന്തും അതുപോലെയാകട്ടെ.
ന ചാസ്യ കിഞ്ചിദ് ഭവതി പൃഥഗ് ആത്മന്യ് അവേക്ഷിതേ । ജഡസ്യാസത്സ്വരൂപസ്യ കിമ് ഇവാങ്ഗോപപദ്യതേ
ശരീരം ബുദ്ധിയില്ലാത്തതും അസത്യമുള്ളതുമാണെന്ന് ആത്മാവിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ച് നോക്കുമ്പോൾ അതിന് ഒന്നും സംഭവിക്കുന്നില്ല; അങ്ങനെയുള്ള ഒന്നുമല്ലാത്തതിൽ എന്താണ് ഉണ്ടാകാൻ പോകുന്നത്?
നിപുണായാവബോധായ യത് പ്രോക്തം തത് പുനഃ പുനഃ । ഭങ്ഗിഭിഃ പ്രവിചിത്രാഭീ രാഘവേദം പ്രബോധ്യതേ
നൂലായുള്ള ബോധം ലഭിക്കാനായി, രാഘവ, ഇതുവരെ പറഞ്ഞതെല്ലാം പലവിധങ്ങളായും വിവിധ ഉദാഹരണങ്ങളോടുകൂടി വീണ്ടും വീണ്ടും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
യദി ദേഹഗുണാന് ആത്മാ ഗൃഹ്ണാതി പരമാര്ഥതഃ । നാദത്തേ തത് കഥം തസ്മാജ് ജഡതാം ശവരൂപിണഃ
ആത്മാവ് ശരീരത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ സത്യത്തിൽ ഏറ്റെടുക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ശരീരം പോലെ അതിന് ജഡത്വം എന്തുകൊണ്ട് വരുന്നില്ല?
യദി വാത്മഗുണാന് ദേഹോ ഗൃഹ്ണാതി പരമാര്ഥതഃ । നാദത്തേ തത് കഥം ചൈത്തം ചിന്മയത്വം സദോദിതമ്
അല്ലെങ്കിൽ, ആത്മാവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ ശരീരം സത്യത്തിൽ ഏറ്റെടുക്കുന്നുവെങ്കിൽ, മനസ്സിന്റെ സദാ തെളിയുന്ന ചൈതന്യവും ശരീരത്തിന് എന്തുകൊണ്ട് ലഭിക്കുന്നില്ല?
യയോര് ഏകപരിജ്ഞാനേ ജഡതൈവാപരേ സ്ഥിതാ । തയോഃ കീദൃഗ്വിധാ ബ്രൂത സമാനസുഖദുഃഖതാ
രണ്ടിൽ ഒരാളുടെ അറിവിൽ മറ്റൊന്നിന്റെ ജഡത്വം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, ഇരുവരും ഒരുപോലെ സന്തോഷവും ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുന്നു എന്ന് എങ്ങനെ പറയാം?
യൌ സമൌ സമകര്മാണൌ ന കദാചന തൌ കഥമ് । ദ്വാവ് അപ്യ് അസന്താവ് അന്യോഽന്യം കഥം സമ്ബന്ധമ് ഏഷ്യതഃ
രണ്ടുപേരും ഒരുപോലെ നിർജ്ജീവരായി ഒന്നും ചെയ്യാതെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഇരുവരും ഇല്ലാത്തവരാണെങ്കിൽ പരസ്പരം എങ്ങിനെ ബന്ധപ്പെടും?