അധ്യാത്മശാസ്ത്രമന്ത്രേണ തൃഷ്ണാവിഷവിഷൂചികാ । ക്ഷീയതേ ഭാവിതേനാന്തശ് ശരദാ മിഹികാ യഥാ
ആത്മവിഷയമായ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ മന്ത്രം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചാൽ, തൃശ്യ എന്ന വിഷം അകത്തുതന്നെ കുറയുന്നു, ശരത്കാലത്തിലെ സൂര്യപ്രകാശം മഞ്ഞ് കെടുത്തുന്നതുപോലെ.
മൌര്ഖ്യേ ക്ഷീണേ ക്ഷതം വിദ്ധി ചിത്തം രാമ സബാന്ധവമ് । വിലീനേ ഽമ്ബുധരേ വ്യോമ്നി ജാഡ്യം ശാമ്യത്യ് അവിഘ്നതഃ
അജ്ഞാനം നശിച്ചാൽ, രാമാ, മനസ്സും അതിന്റെ ബന്ധങ്ങളും സൗഖ്യപ്പെടുന്നു; ആകാശത്തിൽ മേഘങ്ങൾ ലയിച്ചാൽ മന്ദത്വം തടസ്സമില്ലാതെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ.
അചിത്തത്വം ഗതേ ചിത്തേ ക്ഷീയതേ വാസനാഭ്രമഃ । ഹാരമുക്താസമാവേശശ് ഛിന്നേ തന്താവ് ഇവാനഘ
മനസ്സ് ഇല്ലാതായാൽ, മനസ്സിലുള്ള വാസനകളുടെ ഭ്രമം അകന്നു പോകുന്നു, പാവം, ഹാരത്തിന്റെ തന്തു മുറിഞ്ഞാൽ മുത്തുകൾ ചിതറുന്നതുപോലെ.
ന ഘനാഘവിഘാതായ ശാസ്ത്രാര്ഥം ഭാവയന്തി യേ । ക്രിമികീടത്വഭോഗായ ചേതസസ് സമ്മിലന്തി തേ
ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥം ആലോചിക്കാത്തവർക്ക് കനത്ത മേഘങ്ങൾ നീക്കാൻ കഴിയില്ല; അവർ മനസ്സിനെ കീടങ്ങളുടെ അനുഭവത്തിനായി മാത്രം കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.
തവ താമരസാകാരകാന്തലോചന ലോലതാ । ശാന്താ മൌര്ഖ്യകൃതാ വാതചലതാ സരസോ യഥാ
നിന്റെ താമരപോലെയുള്ള മനോഹരമായ കണ്ണുകളുടെ ചഞ്ചലത, അജ്ഞാനത്താൽ ഉണർന്നത്, കാറ്റ് തടഞ്ഞതുപോലെ ഇപ്പോൾ ശാന്തമായിരിക്കുന്നു.
സ്ഥിരതാമ് ഉപയാതോ ഽസി ഭാവാഭാവവിവര്ജിതേ । പദേ പരമവിസ്താരേ നഭസീവ പ്രഭഞ്ജനഃ
നീ ഇപ്പോൾ സത്യമോ അസത്യമോ ഇല്ലാത്ത അത്യന്തം വിശാലമായ അവസ്ഥയിൽ, ആകാശത്തിലെ കാറ്റുപോലെ, സ്ഥിരത നേടിക്കഴിഞ്ഞു.
മന്യേ മദ്വചനൈര് ബോധമ് ആയാതോ ഽസി രഘൂദ്വഹ । വിതതാജ്ഞാനനിദ്രാതോ നിദ്രാതഃ പടഹൈര് ഇവ
രഘുവംശജ, എന്റെ വാക്കുകൾകൊണ്ട് നീ ബോധം നേടിയെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; ആഴത്തിലുള്ള ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് പറ്റങ്ങൾ അടിച്ചുണർത്തുന്നതുപോലെ.
സാമാന്യേ ഽപി ലഗന്ത്യ് ഏവ മന്യേ കുലഗുരോര് ഗിരഃ । അത്യുദാരമതൌ രാമ ന ലഗന്തി കഥം ത്വയി
സാധാരണ കുടുംബഗുരുവിന്റെ വാക്കുകളും പലപ്പോഴും മനസ്സിൽ പതിയാറുണ്ട്; അതുപോലെ മഹത്തായ മനസ്സുള്ള രാമനിൽ അവ പതിയാതെപോവുമോ?
യത്രോപാദേയവാക്യത്വം ഭാവിതം സ്വേന ചേതസാ । തദ്വചോ ഽന്തര് വിശത്യ് ഉച്ചൈസ് തപ്തേ ക്ഷേത്രേ യഥാ പയഃ
സ്വന്തം മനസ്സിൽ സ്വീകരിക്കേണ്ട വാക്കുകൾ ആലോചിച്ചാൽ, ആ വാക്കുകൾ അതിന്റെ ഉള്ളിലേക്ക് കടക്കുന്നു, അതുപോലെ കനലേറിയ നിലത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിച്ചാൽ അതിൽ വെള്ളം കുടിയേറുന്നതുപോലെ.
വയമ് ഇഹ ഹി മഹാനുഭാവ നിത്യം കുലഗുരവോ ഗുരവോ രഘൂദ്വഹാനാമ് । തദുദിതമ് ഇദമ് ആശു കാര്യമ് ആര്യ സ്ഫുടവചനം ഹൃദി ഹാരവത് ത്വയേതി
ഇവിടെ ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും രഘുവംശജന്മാരുടെ കുടുംബഗുരുക്കന്മാരാണ്, മഹാനുഭാവാ. അതുകൊണ്ട്, മഹാനേ, ഞങ്ങൾ പറഞ്ഞ ഈ തെളിയുന്ന വാക്കുകൾ ഹൃദയത്തിൽ ആഭരണമായി സൂക്ഷിച്ച് ഉടൻ പ്രവർത്തിപ്പിക്കണം.
അഹോ ബത മഹച് ചിത്രം ഭവദ്വാക്യാര്ഥഭാവനാത് । ശാന്തം ജഗജ്ജാലമ് ഇദമ് അഗ്രസ്ഥമ് അപി നാഥ മേ
അയ്യോ, എത്ര അത്ഭുതം! ഭഗവാൻ, നിങ്ങളുടെ വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം ആലോചിച്ചപ്പോൾ, എന്റെ മുന്നിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്ന ഈ വിശാലമായ ലോകം ശാന്തമായിരിക്കുന്നു.
പരാമ് അന്തഃ പ്രയാതോ ഽസ്മി സ്വയമ് ആത്മനി നിര്വൃതിമ് । ദീര്ഘാവഗ്രഹസന്തപ്തം വൃഷ്ട്യേവ വസുധാതലമ്
നാന്ന് എന്റെ ഉള്ളിൽ പരമമായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചിരിക്കുകയാണ്; ദീർഘകാലം ചൂടേറ്റ് കത്തിയ ഭൂമി മഴപെയ്ത് തണുത്തതുപോലെ.
ശാമ്യാമി ശീതലാകാരസ് സുഖം തിഷ്ഠാമി കേവലമ് । പ്രസാദമ് ഉപയാതോ ഽസ്മി സരോ നിര്വാരണം യഥാ
എനിക്ക് മനസ്സ് ശാന്തമായിരിക്കുന്നു, മനസ്സിൽ തണുത്തതും സുഖകരവുമാണ്. ഞാൻ നിർമലമായ സന്തോഷത്തിൽ നില്ക്കുന്നു; ഒരു തടാകം പോലെ, യാതൊരു കലഹവും ഇല്ലാതെ സമാധാനത്തിലാണു ഞാൻ.
സമ്യക് പ്രസന്നമ് അഖിലം ദിങ്മണ്ഡലമ് ഇദം മുനേ । യഥാഭൂതം പ്രപശ്യാമി നിര്നീഹാരമ് ഇവാധുനാ
മഹർഷേ, ഇപ്പോൾ എല്ലാ ദിക്കുകളും മുഴുവനായി തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. മൂടൽമഞ്ഞ് മാറിയതുപോലെ, ഞാൻ എല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ കാണുന്നു.
ജാതോ ഽസ്മി ഗതസന്ദേഹശ് ശാന്താശാമൃഗതൃഷ്ണികഃ । രജോനീഹാരനിര്മുക്തോ വൃഷ്ടജങ്ഗലശീതലഃ
ഇപ്പോൾ എനിക്ക് സംശയങ്ങൾ ഇല്ല, മനസ്സിലെ മായാജലത്തിന്റെ ദാഹം ശമിച്ചിരിക്കുന്നു. പൊടിയും മൂടലും മാറി, മഴപെയ്ത് തണുത്ത മരുഭൂമിപോലെയാണ് എന്റെ മനസ്സ്.
ആത്മനൈവാന്തര് ആനന്ദം തം പ്രാപ്തോ ഽസ്മ്യ് അന്തവര്ജിതമ് । രസായനരസാസ്വാദോ യത്ര നാഥ തൃണായതേ
സ്വന്തം ഉള്ളിൽ അതിയായ ആനന്ദം ഞാൻ കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു, അതിന് യാതൊരു പരിധിയും ഇല്ല. പ്രഭോ, അവിടെ അമൃതത്തിന്റെ രുചിയും പുല്ലുപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്.
അദ്യായം പ്രകൃതിസ്ഥോ ഽസ്മി സ്വസ്ഥോ ഽസ്മി മുദിതോ ഽസ്മി ച । ലോകാരാമോ ഽസ്മി രാമോ ഽസ്മി നമോ മഹ്യം നമോ ഽസ്തു തേ
ഇന്ന് ഞാൻ എന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ ഉറപ്പോടെ നില്ക്കുന്നു, മനസ്സിൽ സമാധാനവും സന്തോഷവും നിറയുന്നു. ലോകത്തിൽ സുഖം അനുഭവിക്കുന്നു, ഞാൻ തന്നെയാണ് രാമൻ. എനിക്ക് തന്നെ വന്ദനം, നിനക്കും വന്ദനം.
തേ സംശയാസ് താഃ കലനാസ് സര്വമ് അസ്തങ്ഗതം മമ । രാത്രിവേതാലസഞ്ചാരഃ പ്രഭാത ഇവ ഭാസ്വരേ
എന്റെ എല്ലാ സംശയങ്ങളും കണക്കുകൂട്ടലുകളും അസ്തമിച്ചുപോയി; രാത്രിയിൽ ഭൂതങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, പ്രകാശമുള്ള പ്രഭാതം വന്നപ്പോൾ അവയൊക്കെയും അപ്രത്യക്ഷമായി.
നിര്മലേ ഹൃദി വിസ്തീര്ണേ സപദ്മേ ഹിമശീതലേ । മതിര് നിര്വൃതിമ് ആയാതാ സാരസീ സരസീവ മേ
നിറമില്ലാത്ത, വിശാലമായ, താമസമുള്ളതുപോലുള്ള എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ എന്റെ മനസ്സ് സമാധാനമെത്തി, ശാന്തമായ തടാകത്തിൽ സാരസങ്ങൾ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ.
കലങ്ക ആത്മനഃ കസ്മാത് കഥം വേത്യാദിസംശയഃ । നൂനം നിര്മൂലതാം യാതോ മമാര്കാഗ്രേ യഥാ തമഃ
ആത്മാവിൽ എങ്ങനെ അശുദ്ധി വരുന്നു എന്ന സംശയം എന്റെ ഉള്ളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും അകന്നു പോയി; സൂര്യന്റെ മുന്നിൽ ഇരുണ്ടിരിപ്പ് അകന്നുപോകുന്നതുപോലെ.
സര്വമ് ആത്മൈവ സര്വത്ര സര്വദാ ഭാവിതാകൃതിഃ । ഇദമ് അന്യദ് ഇദം ചാന്യദ് ഇത്യ് അസത്കലനാഃ കുതഃ
എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും ആത്മാവാണ് എല്ലാം, അതിന്റെ രൂപങ്ങളാണ് എല്ലാം. 'ഇത് വേറെയും, അതു വേറെയും' എന്ന തെറ്റായ ധാരണകള് എവിടെ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്?
കോ ഽഭൂവം പ്രാഗ് അഹം താദൃക് തൃഷ്ണാനിഗഡയന്ത്രിതഃ । അന്തരാത്മാനമ് ഏവേതി വിഹസാമി വികാസവാന്
മുന്പ് ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ചങ്ങലയില് കുടുങ്ങിയിരുന്ന ആള് ആരായിരുന്നു? ഇപ്പോള് അകത്തുള്ള ആത്മാവിനെ മാത്രം തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, ഉള്ളില് പുഷ്പിച്ചു ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ പുഞ്ചിരിക്കുന്നു.
ആമ് ഇദാനീം സ്മൃതം സമ്യങ് മയൈഷ സ കിലാസ്മ്യ് അജഃ । യസ് ത്വദ്വാഗമൃതാപൂരസ്നാനേനായമ് അഹം സ്ഥിതഃ
അതെ, ഇപ്പോള് ശരിക്കും ഓര്മ്മവന്നു: ജനനം ഇല്ലാത്ത ആ ആത്മാവാണ് ഞാന്. നിന്റെ അമൃതസമമായ വാക്കുകളുടെ പ്രവാഹത്തില് കുളിച്ച്, ഈ നിലയിലാണു ഞാന് നിലകൊള്ളുന്നത്.
അഹോ നു വിതതാം ഭൂമിമ് അധിരൂഢോ ഽസ്മി പാവനീമ് । ഇഹസ്ഥ ഏവ യത്രാര്കോ നഃ പാതാലമ് ഇവാസ്ഥിതഃ
അയ്യോ, വിശുദ്ധവും വിശാലവുമായ നിലത്താണ് ഞാന് ഉയര്ന്നിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ തന്നെ, സൂര്യന് നമ്മുടെ മുമ്പില് പാതാളത്തില് നില്ക്കുന്നപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.
മഹ്യം സത്താമ് ഉപേതായ വ്യപേതായ ഭവാര്ണവാത് । നമോ നിത്യനമസ്യായ ജയാമ്യ് ആത്മാത്മനാത്മനി
എനിക്ക് സത്ത്വം ലഭിച്ചവനും ഭവസമുദ്രത്തിൽ നിന്നു മോചിതനുമായ, എപ്പോഴും നമസ്കാരയോഗ്യനുമായ നിത്യനാഥനോടു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ആത്മാവിൽ ആത്മാവിനാൽ ആത്മാവിൽ ഞാൻ വിജയിക്കുന്നു.
അനുഭവവശതോ ഹൃദബ്ജകോശേ സ്ഫുടമ് അലിതാം സമുപാഗതേന നാഥ । തവ വരവചസേഹ വീതശോകാം ചിരമ് ഉദിതാം സ്വദശാമ് ഉപാഗതോ ഽസ്മി
അനുഭവത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, പ്രഭാപൂർണ്ണമായ ഹൃദയകമലത്തിൽ കടന്നുചെന്നു, നാഥാ, നിന്റെ ഉത്തമവചനങ്ങൾകൊണ്ട് ഞാൻ ദു:ഖരഹിതനായി, എന്റെ യഥാർത്ഥ നിലയിൽ ദീർഘകാലം എത്തിച്ചേർന്നു.
ഭൂയ ഏവ മഹാബാഹോ ശൃണു മേ പരമം വചഃ । യത് തേ ഽഹം പ്രീയമാണായ വക്ഷ്യാമി ഹിതകാമ്യയാ
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ളവനേ, വീണ്ടും എന്റെ പരമമായ വചനങ്ങൾ കേൾക്കൂ. ഞാൻ സ്നേഹത്തോടും നിന്റെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ചുമാണ് ഇവ പറയുന്നത്.
ബോധമ് അഭ്യുപഗമ്യാപി ശൃണു ബോധവിവൃദ്ധയേ । ഭവേദ് അല്പപ്രബുദ്ധാനാമ് അപി നിര്ദുഃഖതാ യഥാ
ബോധം ലഭിച്ചിട്ടും, ബോധം വളരാൻ വീണ്ടും കേൾക്കണം; അൽപം മാത്രം ഉണർന്നവർക്കും എങ്ങനെ ദു:ഖരഹിതത്വം ലഭിക്കാമെന്നത് അറിയാൻ.
യസ്യാജ്ഞാതാത്മനോ ഽജ്ഞസ്യ ദേഹ ഏവാത്മഭാവനാ । ഉദിതാര്തിം രുഷേവാക്ഷരിപവോ ഽഭിഭവന്തി തമ്
ആത്മാവിനെ അറിയാത്തവനും ശരീരത്തെ തന്നെ ആത്മാവായി കരുതുന്നവനും ദു:ഖങ്ങൾ ഉയർന്ന്, ശത്രുക്കളെപ്പോലെ ക്രൂരമായ വികാരങ്ങൾ അവനെ കീഴടക്കും.
യസ്യ ജ്ഞാതാത്മനോ ജ്ഞസ്യ സത്യേ സ്വാത്മനി സംസ്ഥിതിഃ । തുഷ്ട്യേവ ചാക്ഷസുഹൃദോ ന ഘ്നന്തി തമ് അനിന്ദിതമ്
ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവനും സത്യം ഉള്ളിൽ ആലോചിക്കുന്നവനും, സുഹൃത്തായ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പോലെ ആനന്ദങ്ങൾ അവനെ ദോഷപ്പെടുത്തില്ല.