യഥാ വിഷാണി നിഘ്നന്തി മദയന്തി മധൂനി ച । വമയന്തി ച ഭുക്താനി മദനാനി ഫലാനി ച
വിഷങ്ങൾ കൊല്ലുന്നതുപോലെയും, മദ്യം കുടിച്ചാൽ മദം വരുന്നതുപോലെയും, ചില പഴങ്ങൾ കഴിച്ചാൽ ഛർദിയുണ്ടാകുന്നതുപോലെയും,
തഥാ സ്വഭാവവശതോ ദ്രവ്യകാലക്രിയാക്രമാഃ । നിയതം സാധയന്ത്യ് ആശു പ്രയോഗം യുക്തിയോഗജാഃ
അതു പോലെ തന്നെ, ദ്രവ്യങ്ങൾ, കാലം, പ്രവർത്തികൾ എന്നിവ യുക്തിപൂർവ്വം ചേർത്തുപയോഗിച്ചാൽ, അവയുടെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു തന്നെ അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ ഉടൻ ഉണ്ടാകും.
ഏതസ്മാത് സമതീതസ്യ യുക്ത്യാ യുക്തസ്യ രാഘവ । ആത്മജ്ഞാനസ്യ നാസ്ത്യ് ഏവ കര്തൃതാ നാപ്യ് അകര്തൃതാ
രാഘവ, യുക്തിയോടെ ഈ അവസ്ഥയെ അതിജയിച്ച് ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നവർക്കു ചെയ്യുന്നതെന്നോ ചെയ്യാത്തതെന്നോ പറയാനാവില്ല.
ദ്രവ്യമന്ത്രക്രിയാകാലയുക്തയസ് സാധുസിദ്ധിദാഃ । പരമാത്മപദപ്രാപ്തൌ നോപകുര്വന്തി കാശ്ചന
വസ്തുക്കൾ, മന്ത്രങ്ങൾ, പ്രവർത്തികൾ, കാലം എന്നിവയുടെ യോജിപ്പുകൾ ലോകത്തിലെ നേട്ടങ്ങൾ നൽകാം; എന്നാൽ പരമാത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയിലേക്കെത്താൻ ഇവ ഒന്നും സഹായിക്കില്ല.
യസ്യേച്ഛാ വിദ്യതേ കാചിത് സ സിദ്ധിം സാധയത്യ് അലമ് । ആത്മജ്ഞാനസ്യ പൂര്ണത്വാന് നേച്ഛാ സമ്ഭവതി ക്വചിത്
ആർക്കെങ്കിലും ഏതെങ്കിലും ഇച്ഛ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ ഏതെങ്കിലും നേട്ടം നേടാം. എന്നാൽ ആത്മജ്ഞാനം പൂർണ്ണമായതിനാൽ, അവിടെ എവിടെയും ഇച്ഛ ഉയരുന്നില്ല.
സര്വേച്ഛാജാലസംശാന്താവ് ആത്മലാഭോദയോ ഹി യഃ । തദ്വിരുദ്ധാ കഥം തസ്മാദ് ഇച്ഛാ സഞ്ജായതേ ഽനഘ
എല്ലാ ഇച്ഛകളുടെയും വല സമാധാനമായവനിൽ ആത്മാവിന്റെ സാക്ഷാത്കാരം ഉദയിക്കുന്നു; അതിനോട് വിരുദ്ധമായ ഇച്ഛ എങ്ങനെയാകും ഉദിക്കുക, പാപരഹിതനായവാ?
യാ യോദേതി ച യസ്യേച്ഛാ സ തയാ യതതേ തഥാ । യഥാ കാലം തദ് ആപ്നോതി ജ്ഞോ വാപ്യ് അജ്ഞതരോ ഽപി വാ
ആർക്കും ഉള്ള ആഗ്രഹം ഉയർന്നാൽ, അതനുസരിച്ച് അവൻ ശ്രമിക്കും. സമയമായാൽ, ജ്ഞാനിയാകട്ടെ അജ്ഞാനിയാകട്ടെ, ആഗ്രഹിച്ചതു് അവൻ നേടും.
വീതഹവ്യേന യതിതം നാജാതേച്ഛേന കിഞ്ചന । ജാതേച്ഛേനാശു യതിതം പ്രോത്ഥിതോ ഽസൌ യഥാവനേഃ
വീതഹവ്യന് ആഗ്രഹം ഇല്ലാതെ ഒന്നും ലഭിച്ചില്ല. ആഗ്രഹം ജനിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ഉടൻ ഉണർന്ന് ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന് വന്നതുപോലെ ശ്രമിച്ചു.
ഏവം കാലക്രിയാദ്രവ്യകര്മയുക്തിസ്വഭാവജാഃ । യഥേഷ്ടമ് ഏവ സിധ്യന്തി സിദ്ധയസ് സ്വാഃ ക്രമാര്ജിതാഃ
ഇങ്ങനെ, സമയം, പ്രവർത്തി, വസ്തു, മാർഗം, സ്വഭാവം എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള സിദ്ധികൾ ഓരോന്നും തക്കക്രമത്തിൽ, ആഗ്രഹിച്ചപോലെ സഫലമാകും.
യാഃ ഫലാവലയോ യേന സമ്പ്രാപ്താസ് സിദ്ധിനാമികാഃ । താസ് തേനാധിഗതാ രാമ നിജാത് പ്രയതനദ്രുമാത്
രാമാ, ആരെങ്കിലും നേടുന്ന സിദ്ധികൾ എന്ന പേരിലുള്ള ഫലങ്ങൾ, അവൻ സ്വന്തം പരിശ്രമരൂപിയായ വൃക്ഷത്തിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
മഹതാം നിത്യതൃപ്താനാം തജ്ജ്ഞാനാം ഭാവിതാത്മനാമ് । ഈപ്സിതാന്തം പ്രയാതാനാം നോപകുര്വന്തി സിദ്ധയഃ
എപ്പോഴും തൃപ്തരായ മഹാന്മാരും, യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം ഉള്ളവരും, മനസ്സ് ശുദ്ധമായവരും, ആഗ്രഹിച്ച ലക്ഷ്യത്തിലെത്തിയവരും, ഇവർക്കു സിദ്ധികൾക്ക് യാതൊരു പ്രയോജനവും ഇല്ല.
അയം മേ സംശയോ ബ്രഹ്മന് വീതഹവ്യസ്യ സാ തനുഃ । ക്രവ്യാദൈര് ന കഥം ഭുക്താ കഥം ക്ലിന്നാ ന ഭൂതലേ
ബ്രഹ്മനേ, എനിക്ക് ഒരു സംശയമുണ്ട്: വീതഹവ്യന്റെ ശരീരം കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ തിന്നാതിരിക്കുകയും, ഭൂമിയിൽ കുഴഞ്ഞുപോകാതിരിക്കുകയും ചെയ്തതെങ്ങനെ?
തദൈവ വീതഹവ്യോ ഽസൌ കഥം ച ന ഗതഃ പ്രഭോ । വിദേഹമുക്തതാം ശീഘ്രം യഥാവദ് ഇതി മേ വദ
അന്നേ ആ സമയത്ത് വീതഹവ്യൻ എങ്ങനെ ഉടൻ ശരീരമില്ലാത്ത മോക്ഷം നേടാതെ നിന്നു, പ്രഭോ? ദയവായി ഇതിന് ശരിയായ ഉത്തരം പറയൂ.
യാ സംവിദ് വലിതാ സാധോ വാസനാമലതന്തുനാ । സുഖദുഃഖദശാദാഹഭാഗിനീ ഭവതീഹ സാ
സജ്ജനനേ, വാസനകളുടെ സൂക്ഷ്മമായ നൂലാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട那个 ചൈതന്യം തന്നെയാണ് ഇവിടെ സുഖദുഃഖങ്ങൾക്കും ജാഗ്രതാദി അവസ്ഥകൾക്കും അനുഭവം നൽകുന്നത്.
നിര്മുക്തവാസനാ ശുദ്ധസംവിന്മാത്രമയീ തു യാ । തനുസ് തിഷ്ഠതി തച്ഛേദേ ശക്താ നേഹ ഹി കേചന
എല്ലാ വാസനകളും വിട്ടൊഴിഞ്ഞ് ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോള്, ശരീരം വേര്പെടുത്തിയ ശേഷം നിലനില്ക്കുമെങ്കിലും, ഇവിടെ ഇനി യാതൊരു ശക്തിയും ശേഷിക്കില്ല.
ശൃണു യുക്ത്യാ യയാ യോഗിതനുശ് ഛേദാദിഭിര് ഭ്രമൈഃ । നാക്രമ്യതേ മഹാബാഹോ ബഹുവര്ഷശതൈര് അപി
മഹാബാഹുവേ, യോഗിയുടെ ശരീരം വെട്ടിപ്പിരിച്ചാലോ മറ്റേതെങ്കിലും ബുദ്ധിമുട്ടുകളാലോ, നൂറുകണക്കിന് വര്ഷങ്ങള്ക്കു ശേഷവും എങ്ങനെ ബാധിക്കപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് യുക്തിപൂര്വ്വം കേള്ക്കു.
ചേതഃ പദാര്ഥേ പതതി യസ്മിന് യസ്മിന് യദാ യദാ । തന്മയം തദ് ഭവത്യ് ആശു തസ്മിംസ് തസ്മിംസ് തദാ തദാ
മനസ്സ് ഏത് വസ്തുവിലേക്കും, ഏത് സമയത്തും, ഏത് സ്ഥലത്തും പതിക്കുമ്പോള്, അതിവേഗം അതിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെ ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
തഥാ ദൃഷ്ടാരി ഹി മനോ വികാരമ് ഉപഗച്ഛതി । ദൃഷ്ടമിത്രം ച ഹൃദ്യത്വം സ്വയമ് ഏവാഭിപദ്യതേ
അങ്ങനെ, മനസ്സ് ശത്രുവിനെ കണ്ടാല് അതില് കലഹം ഉണ്ടാകും; സുഹൃത്ത് കണ്ടാല് സ്വയം സ്നേഹവും സാന്ത്വനവും മനസ്സില് പകരും.
രാഗദ്വേഷവിഹീനേ തു പഥികേ പാദപേ ഗിരൌ । ഭവത്യ് അരാഗവിദ്വേഷം സ്വയമ് ഇത്യ് അനുഭൂയതേ
ആസ്വാദനവും വെറുപ്പും ഇല്ലാത്ത യാത്രക്കാരന്, മരത്തിന് സമീപമോ പർവ്വതത്തിൽ തന്നെയോ ആയാലും, ആസ്വാദനമില്ലായ്മയും വെറുപ്പില്ലായ്മയും സ്വാഭാവികമായി ഉണ്ടാകുന്നു, അതു തന്നെ അനുഭവപ്പെടുന്നു.
മൃഷ്ടേ ലൌല്യമ് ഉപാദത്തേ ദുര്ഭോജ്യേ യാതി നസ്പൃഹാമ് । വൈരസ്യം യാതി കടുനി സ്വയമ് ഇത്യ് അനുഭൂയതേ
രുചികരമായ ഭക്ഷ്യത്തിന് ആഗ്രഹം ഉളവാകുന്നു, മോശം ഭക്ഷ്യത്തിന് ആഗ്രഹം ഇല്ലാതാകും, കയ്പുള്ളതിൽ സ്വയം വെറുപ്പ് തോന്നും — ഇതൊക്കെയും സ്വാഭാവികമായ അനുഭവങ്ങളാണ്.
സമസംവിദ്വിലാസാഢ്യേ യദ് യദാ യോഗിദേഹകേ । ഹിംസ്രം ചേതഃ പതത്യ് ആശു സമതാമ് ഏതി തത് തദാ
സമത്വബോധം നിറഞ്ഞ യോഗിയുടെ ശരീരത്തിൽ, മനസ്സ് എപ്പോഴെങ്കിലും ഹാനികരമായതിലേക്കു ചെല്ലുമ്പോൾ, അതു ഉടനെ സമത്വത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു.
സമം സദ്ഭാവമുക്തത്വാച് ഛേദാദൌ ന പ്രവര്തതേ । പാന്ഥോ വ്യര്ഥം പഥി ഗ്രാമേ യഥാ ഗ്രാമീണകര്മണി
സമത്വഭാവത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതിനാൽ, മുറിക്കൽ പോലുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ പങ്കാളിയാകുന്നില്ല; വഴിയാത്രക്കാരൻ ഗ്രാമത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ ഗ്രാമത്തിലെ കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടാത്തതുപോലെയാണ്.
യോഗിദേഹസമീപാത് തു ഗത്വാ പ്രാപ്നോതി ഹിംസ്രതാമ് । യദ് യദ് ഭവതി തത്രാശു തഥാരൂപം ന സംശയഃ
യോഗിയുടെ ശരീരത്തിനരികിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ, അതിന് ക്രൂരതയുണ്ടാകും; അവിടെ എന്ത് സംഭവിച്ചാലും അതേ രൂപം അതിവേഗം സ്വീകരിക്കും — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഇതി ഹിംസ്രൈര് മൃഗവ്യാഘ്രസിംഹകീടസരീസൃപൈഃ । ന ച്ഛിന്നാ വീതഹവ്യസ്യ തനുര് ഭൂതലശായിനീ
ഇങ്ങനെ ക്രൂരമായ മൃഗങ്ങൾ, കടുവ, സിംഹം, കീടങ്ങൾ, പാമ്പുകൾ എന്നിവ ആക്രമിച്ചിട്ടും, ഭൂമിയിൽ കിടക്കുന്ന വീതഹവ്യന്റെ ശരീരം നശിച്ചില്ല.
സര്വത്ര വിദ്യതേ സംവിത് കാഷ്ഠലോഷ്ടോപലാദികേ । സത്താസാമാന്യരൂപേണ സംസ്ഥിതാ ബാലമൂകവത്
കട്ട, മണ്ണ്, കല്ല് എന്നിവയിലുപോലും എല്ലായിടത്തും ബോധം നിലനിൽക്കുന്നു; അത് സകലത്തിൽ പൊതുവായുള്ള നിലയിൽ, ഒരു കുഞ്ഞുപോലോ മൗനിയായവനുപോലോ അപ്രത്യക്ഷമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
പോപ്ലൂയമാനാ തരലാ കേവലം പരിദൃശ്യതേ । തന്വീ പുര്യഷ്ടകേഷ്വ് ഏവ പ്രതിബിമ്ബം ജലേഷ്വ് ഇവ
അത് വളരെ സൂക്ഷ്മവും ചഞ്ചലവുമായ പ്രതിഫലനമായി എട്ടു ഘടകങ്ങളുള്ള ശരീരത്തിനുള്ളിലേയ്ക്ക് മാത്രം കാണപ്പെടുന്നു, വെള്ളത്തിൽ പ്രതിബിംബം കാണുന്നതുപോലെ.
തേന ഭൂജലവായ്വഗ്നിസംവിത്ത്യാ സമരൂപയാ । ന വികാരം തനുര് നീതാ വീതഹവ്യസ്യ രാഘവ
രാഘവ, ഭൂമി, വെള്ളം, വായു, അഗ്നി എന്നിവയിലെയും അവയുടെ ചൈതന്യവും ഒരുപോലെയായതിനാൽ, വീതഹവ്യന്റെ ശരീരത്തിൽ യാതൊരു മാറ്റവും സംഭവിച്ചില്ല.
അന്യച് ച ശൃണു ഹേ രാമ സ്പന്ദോ നാശസ്യ കാരണമ് । വികാരസ്യ ച ചിത്തോത്ഥോ വാതജോ വാ ജഗത്സ്ഥിതൌ
കൂടുതൽ കേൾക്കൂ രാമ, ഈ ലോകത്തിൽ ചലനം നാശത്തിന് കാരണമാകുന്നു; മാറ്റങ്ങൾ മനസ്സിൽ നിന്നോ വായുവിൽ നിന്നോ ഉദയിക്കുന്നു.
പ്രാണാനാം പ്രാണതാ സ്പന്ദാത് തച്ഛാന്തൌ തേ ദൃഷത്സമാഃ । യതസ് സ്ഥിതാ ധാരണയാ തേനാനഷ്ടാസ്യ സാ തനുഃ
പ്രാണശക്തിക്ക് ജീവൻ നൽകുന്നത് ചലനമാണ്; അതു നിൽക്കുമ്പോൾ അവ ശൂന്യമായി മാറുന്നു. ആ ശക്തി നിലനിർത്തിയതിനാൽ അവന്റെ ശരീരം നഷ്ടമായില്ല.
സബാഹ്യാഭ്യന്തരം സ്പന്ദശ് ചേതസോ വാതജോ ഽഥ വാ । ന യസ്യ വിദ്യതേ തസ്യ ദൂരസ്ഥൌ വികൃതിക്ഷയൌ
ശരീരത്തിനകത്തോ പുറത്തോ മനസ്സിന്റെ ചലനമോ വായുവിന്റെ ചലനമോ ഇല്ലെങ്കിൽ, ആ വ്യക്തിക്ക് മാറ്റവും നാശവും വളരെ ദൂരെയായിരിക്കും.