തതോ ജഹൌ തമോമാത്രം പ്രതിഭാതമ് ഇവാന്തരേ । ഉത്തിഷ്ഠത് പ്രസ്ഫുരദ്രൂപം പ്രാജ്ഞഃ കോപലവം യഥാ
അതിനുശേഷം, അകത്തുണ്ടായിരുന്ന ഇരുണ്ടതിന്റെ ശേഷിപ്പും, ഒരു ജ്ഞാനി ഉള്ളിൽ ഉണരുന്ന ക്രോധത്തിന്റെ ചെറിയ അംശം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ ഉപേക്ഷിച്ചു.
പ്രതിഭാതം തതസ് തേജോ നിമേഷാര്ധം വിചാര്യ സഃ । ജഹൌ ബഭൂവ ച തദാ ന തമോ ന പ്രകാശകമ്
അവൻ ആ പ്രകാശം അൽപനേരം പരിശോധിച്ചശേഷം ഉപേക്ഷിച്ചു; അപ്പോൾ അവിടെ ഇരുണ്ടതുമില്ല, പ്രകാശവും ഇല്ല.
താമ് അവസ്ഥാമ് അഥാസാദ്യ മനസാ തന് മനസ്തൃണമ് । സ്ഫുരിതം ന മനാഗ് ഏവ നിമേഷാര്ധാദ് അശാതയത്
അവസ്ഥ അതിൽ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, മനസ്സുകൊണ്ട് തന്നെ മനസ്സിനെ പുല്ലുപോലെയായി നിരസിച്ചു, ചിന്തയുടെ അലസലുകൾ ഒരു കണ്ണിറുക്കിന്റെ പാതി സമയത്തിലും അകറ്റി.
തതോ ഽങ്ഗസംവിദം സ്വസ്ഥാം പ്രതിഭാസമ് ഉപാഗതാമ് । സദ്യോജാതശിശുജ്ഞാനസമാമ് അകലനാമലാമ്
അതിനുശേഷം, ശരീരബോധം സ്വാഭാവികവും തെളിഞ്ഞതുമായ അവസ്ഥയിൽ എത്തി, പുതുതായി ജനിച്ച കുഞ്ഞിന്റെ അറിവുപോലെയുള്ള, ആശയങ്ങൾക്കോ മലിനതയ്ക്കോ ഇടമില്ലാത്ത ശുദ്ധമായ അവസ്ഥയിൽ.
നിമേശാര്ധാര്ധഭാഗേന കാലേനാകലനഃ പ്രഭുഃ । ജഹൌ ചിതശ് ചേത്യദശാം സ്പന്ദശക്തിമ് ഇവാനിലഃ
ഒരു കണ്ണിറുക്കിന്റെ പാതിയുടെ പകുതിയിലൊന്നും, ആ മഹാത്മാവ് ആശയങ്ങൾക്കപ്പുറം ചെന്നു, അറിയുന്നവൻ എന്ന നിലയും ഉപേക്ഷിച്ചു, കാറ്റ് തൻ്റെ ചലനശക്തി ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ.
പശ്യന്തീപദമ് ആസാദ്യ സത്താമാത്രാത്മകം തതഃ । സുഷുപ്തപദമ് ആസാദ്യ തസ്ഥൌ മേരുര് ഇവാചലഃ
ശുദ്ധസത്ത്വസ്വഭാവമുള്ള പശ്യന്തി അവസ്ഥയിൽ എത്തി, പിന്നെ ആഴമുള്ള ഉറക്കത്തിന്റെ അവസ്ഥയിൽ പ്രവേശിച്ച്, മേരുപർവ്വതംപോലെ അചഞ്ചലനായി നില്ക്കുന്നു.
തതസ് സുഷുപ്തസംസ്ഥാനസ്ഥിത്യാ സ്ഥിത്വാ വിഭുര് മനാക് । സുഷുപ്തേ സ്ഥൈര്യമ് ആസാദ്യ തുര്യരൂപമ് ഉപായയൌ
അതിനുശേഷം, ആ രാജാവ് കുറച്ചു നേരം ഗഹനനിദ്രയുടെ അവസ്ഥയിൽ നിലകൊണ്ടു. ആ നിലയിൽ സ്ഥിരത നേടുമ്പോൾ, അവൻ നാലാമത്തെ അവസ്ഥയിലേക്ക് കടന്നു.
നിരാനന്ദോ ഽപി സാനന്ദസ് സച് ചാസച് ചാപി തത്ര സഃ । ആസീന് നകിഞ്ചിത് കിഞ്ചിച് ച പ്രകാശസ് തിമിരം തഥാ
അവിടെ, സന്തോഷമില്ലാതെയും സന്തോഷത്തോടെയും, ഉണ്ട് എന്നപോലെയും ഇല്ല എന്നപോലെയും, ഒന്നുമില്ലാത്തതും ഒന്നായതും, വെളിച്ചവും ഇരുട്ടും എന്നിങ്ങനെയും അവൻ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
അചിന്മയം ചിന്മയം ച നേതി നേതി യദ് ഉച്യതേ । തത് തതസ് സമ്ബഭൂവാസൌ മദ്ഗിരാമ് അപ്യ് അഗോചരഃ
അവിടെ നിന്നാണ് 'അറിയില്ലാത്തതും അറിയുന്നതും അല്ല, ഇതുമല്ല അതുമല്ല' എന്നുവിളിക്കപ്പെടുന്ന അവസ്ഥയിൽ നിന്ന്, എന്റെ വാക്കുകൾക്കപ്പുറത്തേക്ക് അവൻ ഉയർന്നു.
തദ് അസൌ സുഷമം സ്ഥാനം പദം പരമപാവനമ് । സര്വഭാവാന്തരഗതമ് അഭൂത് സര്വവിവര്ജിതമ്
അത് തന്നെയാണ് പൂർണ്ണമായ സമത്വമുള്ള അവസ്ഥ, അത്യന്തം വിശുദ്ധമായ സ്ഥലം, എല്ലാ നിലകളിലും ഉള്ളതും, എല്ലാത്തിനും അതീതവുമാണ്.
യച് ഛൂന്യവാദിനാം ശൂന്യം ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മവിദാം വരമ് । വിജ്ഞാനമാത്രം വിജ്ഞാനവിദാം യദ് അമലാത്മകമ്
ശൂന്യവാദികൾ ശൂന്യം എന്നു വിളിക്കുന്നതും, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ ബ്രഹ്മം എന്നു പറയുന്നതും, ചൈതന്യജ്ഞാനികൾ ശുദ്ധമായ ബോധം എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതും—allാം കറക്കില്ലാത്ത സ്വഭാവമുള്ളതാണു.
പുരുഷസ് സാങ്ഖ്യദൃഷ്ടീനാമ് ഈശ്വരോ യോഗവാദിനാമ് । ശിവശ് ശശികലങ്കാനാം കാലഃ കാലകവാദിനാമ്
സാംഖ്യശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർക്ക് അതു പുരുഷനാണ്, യോഗശാസ്ത്രപണ്ഡിതർക്കു അതു ഈശ്വരനാണ്, ശിവഭക്തർക്കു ശിവനാണ്, കാലത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നവർക്ക് അതു കാലമാണ്.
ആത്മാത്മനസ് തദ്വിദുഷാം നൈരാശ്യം താദൃശാത്മനാമ് । മധ്യം മാധ്യമികാനാം ച സര്വം സുശമചേതസാമ്
ആത്മജ്ഞാനികൾക്ക് അതു ആത്മാവാണ്, വേരോടു വിട്ടവർക്കു അതു പൂര്ണ വൈരാഗ്യമാണ്, മാധ്യമികർക്കു അതു മധ്യമാണ്, മനസ്സിൽ സമാധാനം നിറഞ്ഞവർക്കു അതു എല്ലാം തന്നെയാണ്.
യത് സര്വശാസ്ത്രസിദ്ധാന്തോ യത് സര്വഹൃദയാനുഗമ് । യത് സര്വം സര്വദാ സാര്വം യത് സത് തത് സദ് അസൌ സ്ഥിതഃ
എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും അന്തിമതത്വവും, എല്ലാവരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ എത്തിപ്പെടുന്നതും, എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലായ്പ്പോഴും സത്യമായുള്ളതും, യഥാർത്ഥത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നതും അതു മാത്രമാണ്.
യദ് അനുത്തമനിഷ്ഷ്യന്ദോ ദീപം യത് തേജസാമ് അപി । സ്വാനുഭൂത്യേകമാനം യത് തത് തത് തത് തദ് അസൌ സ്ഥിതഃ
അക്ഷയമായ പരമസാരവും, പ്രകാശങ്ങളുടെ പ്രകാശവും, സ്വാനുഭവം കൊണ്ടു മാത്രമേ അളക്കാനാകൂ എന്നതും, അതാണ് സത്യമായുള്ളത്, അതാണ് സത്യമായുള്ളത്, അതാണ് സത്യമായുള്ളത്.
യദ് ഏകം ചാപ്യ് അനേകം ച സാഞ്ജനം ച നിരഞ്ജനമ് । യത് സര്വം ചാപ്യ് അസര്വം ച തത് തത് തത് തദ് അസൌ സ്ഥിതഃ
ഒന്നായും പലതായും, നിറമുള്ളതായും നിറമില്ലാത്തതായും, എല്ലായിടത്തും ഉണ്ടായതായും എല്ലായിടത്തും ഇല്ലാത്തതായും ഉള്ളത്, അതാണ് സത്യമായുള്ളത്, അതാണ് സത്യമായുള്ളത്, അതാണ് സത്യമായുള്ളത്.
അജമ് അജരമ് അനാദ്യമ് ആദ്യമ് ഏകം പദമ് അകലം സകലം ച നിഷ്കലം ച । സ്ഥിത ഇതി സ തദാ നഭസ്സ്വരൂപാദ് അപി വിമലസ്ഥിതിര് ഈശ്വരഃ ക്ഷണേന
ജനനം ഇല്ലാത്തതും, ക്ഷയം ഇല്ലാത്തതും, ആദിയില്ലാത്തതും, ആദിയായതും, ഏകസ്ഥിതിയായതും, വിഭജിക്കപ്പെടാത്തതും, വിഭജിക്കപ്പെട്ടതും, ഭാഗങ്ങളുള്ളതും ഭാഗങ്ങളില്ലാത്തതുമായത്, ആ നിലയിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ ആ ശുദ്ധാവസ്ഥ ആകാശത്തേക്കാൾ ഉന്നതമായത്, അതാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്, അതാണ് കണികയിൽ തന്നെ ഭഗവാൻ.
പ്രാപ്യ സംസൃതിസീമാന്തം ദുഃഖാബ്ധേഃ പാരമ് ആഗതഃ । വീതഹവ്യശ് ശശാമൈവമ് അപുനര്മനസേ മുനിഃ
സംസാരത്തിന്റെ അതിരുകൾ കടന്ന്, ദുഃഖത്തിന്റെ സമുദ്രം മറികടന്ന്, വീതഹവ്യൻ എന്ന മുനി, തിരിച്ചുവരാത്ത മനസ്സോടെ, ഇങ്ങനെ ശാന്തനായി.
തസ്മിംസ് തഥോപശാന്തേ ഹി പരാം നിര്വൃതിമ് ആഗതേ । പയഃകണ ഇവാമ്ഭോധൌ സ്വേ പദേ പരിണാമിനി
അവസ്ഥ ആകുലതയില്ലാതെ ശാന്തമായപ്പോൾ, പരമമായ തൃപ്തി ലഭിച്ചപ്പോൾ, അതു തനതായ സ്വഭാവത്തിൽ ലയിച്ചു, സമുദ്രത്തിൽ ഒരു ജലബിന്ദു ലയിക്കുന്നതുപോലെ.
തഥൈവ തിഷ്ഠന് നിസ്സ്പന്ദസ് സ കായോ മ്ലാനിമ് ആയയൌ । അന്തര് വിരസതാം പ്രാപ്യ മാര്ഗശീര്ഷാന്തപര്ണവത്
അങ്ങനെ അശാന്തിയില്ലാതെ നിശ്ചലമായി നിന്നപ്പോൾ, ആ ശരീരം ഉണർവില്ലാതെ ക്ഷീണിച്ചു, ഉള്ളിൽ രുചിയില്ലാതെ, മാർഗശീർഷ മാസത്തിന്റെ അവസാനം ഇല ഉണങ്ങുന്നതുപോലെ.
തസ്യ ദേഹദ്രുമാന്തസ്സ്ഥം ത്യക്ത്വാ ഹൃന്നീഡമ് ആയയുഃ । പ്രോഡ്ഡീയ പ്രാണവിഹഗാ യന്ത്രോന്മുക്താശ്മവന് നഭഃ
അവന്റെ ശരീരവൃക്ഷത്തിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ പാർത്തിരുന്ന ജീവൻപക്ഷികൾ ആ കൂട് ഉപേക്ഷിച്ച് ഉയരത്തിലേക്ക് പറന്നു, യന്ത്രത്തിൽ നിന്നു മോചിതമായ കല്ലുകൾ ആകാശത്തേക്ക് പോകുന്നതുപോലെ.
ഭൂതേഷ്വ് ഏവ പ്രവിഷ്ടാനി ഭൂതാനി സകലാന്യ് അലമ് । മാംസാസ്ഥിയന്ത്രം ദേഹസ് തു വനാവനിതലേ ഽവസത്
എല്ലാ ഘടകങ്ങളും തങ്ങളുടേതായ ഘടകങ്ങളിൽ ലയിച്ചു; മാംസം, അസ്ഥി, യന്ത്രം എന്നിവകൊണ്ട് രൂപപ്പെട്ട ശരീരം കാട്ടിന്റെ നിലത്തിരുന്നു.
ചിദര്ണവം പ്രവിഷ്ടാ ചിദ് ധാതവോ ധാതുഷു സ്ഥിതാഃ । സ്വേ സ്വരൂപേ സ്ഥിതം സര്വം മുനാവ് ഉപശമം ഗതേ
ചൈതന്യസമുദ്രത്തിൽ ചൈതന്യം ലയിച്ചു; ഘടകങ്ങൾ ഓരോന്നും തങ്ങളുടേതായ ഘടകങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടു; മഹർഷി സമാധി പ്രാപിച്ചപ്പോൾ എല്ലാം സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ നിലനിന്നു.
ഏഷാ തേ കഥിതാ രാമ വിചാരശതശാലിനീ । വിശ്രാന്തിര് വീതഹവ്യസ്യ പ്രജ്ഞയൈതാം വിവേചയ
രാമ, നൂറുകണക്കിന് ചിന്തകൾ നിറഞ്ഞ ഈ കഥ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു; വിറ്റഹവ്യന്റെ വിശ്രാന്തി ഇതാണ്. നീ അതിന്റെ അർത്ഥം നിന്റെ ബുദ്ധിയാൽ മനസ്സിലാക്കുക.
ഏവമ്പ്രകാരയാ യുക്ത്യാ സ്വവിചാരണയേദ്ധയാ । തത്ത്വമ് ആലോക്യ തത്സാരമ് ആതിഷ്ഠോത്ഥായ രാഘവ
ഇങ്ങനെ യുക്തിയോടെ, സ്വയം ആലോചിച്ച്, സത്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, അതിന്റെ സാരത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുക, രാഘവ.
യദ് ഏതദ് അഖിലം രാമ ഭവതേ വര്ണിതം മയാ । യദ് ഇദം വര്ണയാമ്യ് അന്യദ് വര്ണയിഷ്യാമി യച് ച വാ
രാമ, ഞാൻ നിന്നോട് ഇതുവരെ പറഞ്ഞതും ഇനി പറയുന്നതും പറയാൻ പോകുന്നതും എല്ലാം നിനക്കായിട്ടാണ്.
ത്രികാലദര്ശിനാ നിത്യം ചിരം ച കില ജീവതാ । വിചാരിതം ച ദൃഷ്ടം ച മയാ തദ് അഖിലം സ്വയമ്
മൂന്നു കാലങ്ങളെയും എപ്പോഴും വ്യക്തമായി കാണുന്നവനായി, ദീർഘകാലം ജീവിച്ചവനായി, ഈ എല്ലാം ഞാൻ സ്വയം പരിശോധിച്ചും നേരിട്ട് കണ്ടുമാണ് പറയുന്നത്.
തദ് ഏതാമ് അമലാം ദൃഷ്ടിമ് അവലമ്ബ്യ മഹാമതേ । ജ്ഞാനമ് ആസാദയ പരം ജ്ഞാനാന് മുക്തിര് ഹി ലഭ്യതേ
അതിനാൽ, മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, ഈ നിർമലമായ ദൃഷ്ടിയിൽ ആശ്രയമിട്ട് പരമജ്ഞാനം നേടുക; കാരണം മോക്ഷം ജ്ഞാനത്തിലൂടെയാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
ജ്ഞാനാന് നിര്ദുഃഖതോദേതി ജ്ഞാനാദ് അജ്ഞാനസങ്ക്ഷയഃ । ജ്ഞാനാദ് ഏവ പരാ സിദ്ധിര് നാന്യസ്മാദ് രാമ വസ്തുതഃ
ജ്ഞാനത്തിലൂടെ സകല ദു:ഖങ്ങളും അകറ്റപ്പെടുന്നു; ജ്ഞാനത്തിലൂടെ അജ്ഞാനം നശിക്കുന്നു; രാമാ, പരമമായ സിദ്ധി ജ്ഞാനത്തിലൂടെയല്ലാതെ മറ്റൊന്നിനാലും സത്യത്തിൽ ലഭ്യമല്ല.
ജ്ഞാനേന സകലാന് പാശാന് വിനികൃത്യ സമന്തതഃ । ശാതിതാശേഷചിത്താദ്രിര് വീതഹവ്യോ മുനീശ്വരഃ
ജ്ഞാനത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും എല്ലാടും നിന്ന് മുറിച്ചുവിട്ട്, വിറ്റഹവ്യ എന്ന മഹർഷി തന്റെ മനസ്സിന്റെ പർവ്വതം മുഴുവൻ തകർത്തു മോചിതനായി.