അജ്ഞാനാം മന ഏവേദമ് ഇത്ഥം സമ്പ്രവിജൃമ്ഭതേ । പ്രത്യുല്ലാസവിലാസാത്മ ജലമ് അമ്ബുനിധാവ് ഇവ
അജ്ഞാനികളുടെ മനസ്സാണ് ഇങ്ങനെ വ്യാപിച്ചു വളരുന്നത്, സമുദ്രത്തിലെ വെള്ളം പോലെ ഉയർന്നിറങ്ങുന്ന കളിയാട്ടം കാണിച്ചുകൊണ്ട്.
യഥാസ്ഥിതേനൈവ ചിദമ്ബരേണ സ്വചിത്ത്വമ് ഏവേതി മനോഽഭിധാനമ് । സ്ഫാരീകൃതം തേന ജഗച് ച ദൃശ്യമ് ഏവം തതം നൈവ തതം ച കിഞ്ചിത്
യഥാസ്ഥിതിയായ ചൈതന്യാകാശം കൊണ്ടു തന്നെ, മനസ്സ് എന്നത് സ്വന്തം ബോധമാണ്; അതിലൂടെ ലോകം വ്യാപിച്ചും കാണപ്പെടുന്നു — അങ്ങനെ എല്ലാം അതിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, എന്നാൽ യാഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നില്ല.
അഥ കിം വീതഹവ്യസ്യ സ്ഥിതം തസ്മിന് വനോദരേ । കഥമ് ഉദ്ധൃതവാന് ദേഹം സ സമ്പന്നശ് ച കിം കഥമ്
അപ്പോള് വീതഹവ്യന് ആ കാട്ടിലെ കുഴിയില് തുടരുമ്പോള് എന്ത് സംഭവിച്ചു? അവന് എങ്ങനെ ശരീരം വിട്ടു, എന്താണ് അവന് നേടിയതും അതെങ്ങനെ?
അനന്തരമ് അനന്താത്മ വീതഹവ്യാഭിധം മനഃ । സ്വമ് ഏവാത്മചമത്കാരമ് ഇത്ഥം തമ് അവബുദ്ധവാന്
അതിനുശേഷം, അനന്തസ്വരൂപാ, വീതഹവ്യ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന മനസ്സ് തന്റെ അത്ഭുതകരമായ സ്വഭാവം ഇങ്ങനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
സര്വസ്യാസ്യ ഗണസ്യാഭൂത് പ്രാഗ്ജാതിസ്മരണേ സ്വയമ് । ഇച്ഛാ കദാചിത് സകലപ്രാഗ്ജന്മാലോകനം പ്രതി
അവിടെയുള്ള എല്ലാവര്ക്കും ഒരിക്കല് പണ്ടത്തെ ജന്മങ്ങള് നേരിട്ട് ഓര്മ്മിക്കാന് ഒരു ആഗ്രഹം ഉദിച്ചു; തങ്ങളുടെ പഴയ ജന്മങ്ങള് എല്ലാം കാണാന്.
അശേഷാന് സ ദദര്ശാഥ നഷ്ടാന് നഷ്ടാന് സ്വദേഹകാന് । അനഷ്ടാനാം തതോ മധ്യാത് തം ധരാകോടരസ്ഥിതമ്
അവന് തന്റെ നഷ്ടപ്പെട്ട എല്ലാ ശരീരങ്ങളും കണ്ടു; നഷ്ടമാകാത്തവയില് നിന്ന്, ഭൂമിയിലെ ആ കുഴിയില് നിലനില്ക്കുന്ന ശരീരം അവന് കണ്ടു.
യദൃച്ഛയൈവ പ്രോദ്ധര്തും ദേഹം തസ്യാഭവന് മതിഃ । ശരീരം വീതഹവ്യാഖ്യം ധരാകോടരപീഡിതമ്
അവിടെ യാദൃശ്ചികമായി അവനു തന്റെ ശരീരം ഉയർത്തേണ്ടതെന്നൊരു ചിന്ത വന്നു. ഭൂമിയുടെ കുഴിയിലൊതുങ്ങിയിരുന്ന ആ ശരീരത്തിന് വീതഹവ്യ എന്നായിരുന്നു പേര്.
പ്രാവൃഡോഘോപനീതം സ്വപൃഷ്ഠസ്ഥം പങ്കമണ്ഡലമ് । തൃണജാലാവകീര്ണത്വം ദേഹപൃഷ്ഠമൃദസ് തഥാ
മഴക്കാലത്തെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ കൊണ്ടുവന്ന ചളി ശരീരത്തിന്റെ പുറകിൽ പടർന്നു കിടന്നു. അതിന്മേൽ പുല്ലിന്റെ വലപോലെ പടർന്നിരുന്നതുപോലെ, ഭൂമിയുടെ പുറകിലും അങ്ങനെ തന്നെ ചളിയും പുല്ലും പടർന്നിരുന്നു.
ഏതദ് ദൃഷ്ട്വാ മഹാതേജാ ധരാവിവരയന്ത്രിതഃ । ഭൂയോ ഽപി ചിന്തയാമ് ആസ ധിയാ പരമബോധയാ
ഇത് കണ്ട മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള അവൻ, ഭൂമിയുടെ കുഴിയിൽ കുടുങ്ങിയവനായി, ഉന്നതമായ വിവേകത്തോടെ വീണ്ടും ആലോചിച്ചു.
സര്വസമ്പിണ്ഡിതാങ്ഗത്വാത് കായോ മേ പ്രാണവായുഭിഃ । മൂകശ് ചലിതുമ് ആക്രാന്തശ് ശക്നോതി ന മനാഗ് അപി
എന്റെ ശരീരത്തിലെ എല്ലാ അവയവങ്ങളും പ്രാണവായുവുകൾകൊണ്ട് കെട്ടിപ്പിടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഈ ശരീരം ഒറ്റത്തുള്ളി പോലും നീങ്ങാൻ കഴിയുന്നില്ല.
തദ് ഗത്വാ പ്രവിശാമ്യ് ആശു ദേഹമ് ഏതം വിവസ്വതഃ । തദീയഃ പിങ്ഗലോ ദേഹമ് ഉദ്ധരിഷ്യതി മേ തതഃ
ഞാൻ വേഗത്തിൽ പോയി വിവസ്വാന്റെ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കാം. അവന്റെ പിങ്ക് നിറമുള്ള ശരീരം എന്നെ അവിടെ നിന്ന് ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുപോകും.
അഥ വാ കിം മമൈതേന ശാമ്യാമ്യ് അഹമ് അവിഘ്നതഃ । നിര്വാമി സ്വം പദം യാമി കോ ഽര്ഥോ മേ ദേഹലീലയാ
അല്ലെങ്കിൽ, ഇതിൽ എനിക്ക് എന്താണ്? ഞാൻ ശാന്തമായി തടസ്സമില്ലാതെ നിലയ്ക്കാം; എന്റെ സ്വഭാവസ്ഥയിലേക്ക് ലയിക്കാം. ഈ ശരീരത്തിന്റെ കളിക്ക് എനിക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം?
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ വീതഹവ്യോ മഹാമതേ । തൂഷ്ണീം സ്ഥിത്വാ ക്ഷണം ഭൂയശ് ചിന്തയാമ് ആസ ഭൂതലേ
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചിട്ട്, മഹാശയനായ വീതഹവ്യൻ ഒരു നിമിഷം മൗനമായി നിന്നു. പിന്നെ ഭൂമിയിൽ വീണ്ടും ആലോചിച്ചു.
ഉപാദേയോ ഹി ദേഹസ്യ ന മേ ത്യാഗോ ന സംശ്രയഃ । യാദൃശോ ദേഹസന്ത്യാഗസ് താദൃശോ ദേഹസംശ്രയഃ
ശരീരം എടുക്കാനും ഉപേക്ഷിക്കാനും എനിക്ക് ആവശ്യമില്ല. ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് എങ്ങനെയോ, അതുപോലെയാണ് ശരീരം സ്വീകരിക്കുന്നതും.
തദ് യാവദ് അസ്തി ദേഹോ ഽയം ന യാവദ് അണുതാം ഗതഃ । താവദ് ഏനമ് ഉപാരുഹ്യ കിഞ്ചിത് പ്രവിചരാമ്യ് അഹമ്
ഈ ശരീരം നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, അതു സൂക്ഷ്മമായിട്ടില്ലാത്തവരെ, ഞാൻ ഇതിൽ കയറി കുറേ നേരം സഞ്ചരിക്കാം എന്ന് വിചാരിച്ചു.
പിങ്ഗലേന ശരീരം സ്വമ് ഉദ്ധര്തും താപനം വപുഃ । പ്രവിശാമി നഭസ്സംസ്ഥം മകുരം പ്രതിബിമ്ബവത്
പിംഗലനാളിയുടെ ശക്തിയാൽ എന്റെ ശരീരം ഉയർത്താൻ, ഞാൻ ആകാശത്തിൽ നില്ക്കുന്ന കണ്ണാടിപോലെയുള്ള പ്രതിബിംബത്തിൽ കയറിയതുപോലെ പ്രവേശിച്ചു.
ഇത്യ് അസൌ മുനിര് ആദിത്യം വിവേശാനിലരൂപധൃത് । പുര്യഷ്ടകവപുര് ഭൂത്വാ ശസ്ത്രപിണ്ഡമ് ഇവാനലഃ
അങ്ങനെ ആ മുനി, വായുവിന്റെ രൂപം ധരിച്ച്, സൂക്ഷ്മശരീരമായി, അഗ്നി ഇരുമ്പ് കഷ്ണത്തിൽ കയറുന്നതുപോലെ സൂര്യനിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ഭഗവാന് രവിര് അപ്യ് ഏനം ഹൃദ്ഗതം മുനിനായകമ് । ദൃഷ്ട്വാ സോ ഽചിന്തയത് കാര്യപൌര്വാപര്യമ് ഉദാരധീഃ
ഭഗവാൻ രവി, തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആ മുനിനായകനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഉന്നതമായ മനസ്സോടെ എന്ത് ചെയ്യണം എന്നതിന്റെ ക്രമം ആലോചിച്ചു.
വിന്ധ്യകന്ദരഭൂദേശമ് അഗ്രം മുനികലേവരമ് । തൃണോപലപരിച്ഛന്നം ദദര്ശ ഗതസംവിദമ്
വിന്ദ്യപർവ്വതത്തിലെ ഒരു ഗുഹയുടെ വാതിലിന് സമീപം, പുല്ലും ഇലകളും കൊണ്ട് മൂടിയ നിലയിൽ, അവബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഒരു മുനിയുടെ ശരീരം അവൻ കണ്ടു.
ഋഷേശ് ചികീര്ഷിതം ജ്ഞാത്വാ ഭാനുര് ഗഗനമധ്യഗഃ । ധരാതോ മുനിമ് ഉദ്ധര്തുമ് ആദിദേശാഗ്രഗം ഗണമ്
മുനിയുടെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി, ആകാശത്തിന്റെ നടുവിൽ നിലകൊണ്ട സൂര്യൻ, തന്റെ പ്രധാന അനുചരന്മാരെ ആ മുനിയെ ഭൂമിയിൽ നിന്നു ഉയർത്താൻ ആജ്ഞാപിച്ചു.
വീതഹവ്യമുനേസ് സംവിത് സാ പുര്യഷ്ടകരൂപിണീ । രവിം വാതമയീ പൂജ്യം പ്രണനാമാശു ചേതസാ
വീതഹവ്യമുനിയുടെ അവബോധം, സൂക്ഷ്മശരീരത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ, വായുവിൽ നിന്നുണ്ടായ മഹത്വമുള്ള സൂര്യനോട് ഭക്തിപൂർവ്വം വേഗത്തിൽ നമസ്കരിച്ചു.
ഭാനുനാഥാഭ്യനുജ്ഞാതോ മാനപൂര്വകമ് അഗ്രഗമ് । വിവേശ പിങ്ഗലാകാരം വിന്ധ്യകന്ദരഗാമിനമ്
സൂര്യദേവന്റെ അനുമതിയോടെ, ആ പ്രധാന അനുചരൻ ആദരപൂർവ്വം വിന്ദ്യഗുഹയിലേക്ക് പോകുന്ന പിംഗലാനാളത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
പിങ്ഗലോ ഽസൌ നഭസ് ത്യക്ത്വാ കുഞ്ജകുഞ്ജരസുന്ദരമ് । പ്രാപ വിന്ധ്യവനം പ്രാവൃണ്മത്താഭ്രാമ്ബരഭാസുരമ്
അവൻ, കവിള് നിറഞ്ഞ മഞ്ഞനിറം, ആകാശം വിട്ട്, കുഞ്ഞാനയെപ്പോലെ മനോഹരമായ്, മഴയാൽ ഉല്ലാസമുള്ള മേഘങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രകാശമുള്ള വിന്ധ്യകാടിലേക്ക് എത്തി.
ഉദ്ദധാര ധരാകോശാന് നഖനിഷ്കൃഷ്ടഭൂധരഃ । കലേവരം മുനേഃ പങ്കാന് മൃണാലമ് ഇവ സാരസഃ
അവൻ തനിക്കു nails ഉപയോഗിച്ച് പർവ്വതം പുറത്തെടുക്കുന്നതുപോലെ, ഭൂമിയുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ ഉയർത്തി, മുനിയുടെ ശരീരത്തിലെ ചെളിയിൽ നിന്ന് ഹംസ ഒരു താമരത്തണ്ട് എടുക്കുന്നതുപോലെ ചെയ്തു.
മൌനം പുര്യഷ്ടകമ് അഥ സ്വം വിവേശ കലേവരമ് । നഭസ്തലപരിശ്രാന്തോ വിഹങ്ഗമ ഇവാലയമ്
ശേഷം, സൂക്ഷ്മശരീരം തനിക്കു തന്നെ ഉള്ള ശരീരത്തിലേക്ക് കടന്നു, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു ക്ഷീണിച്ച പക്ഷി തൻറെ കൂടിലേക്കു മടങ്ങുന്നതുപോലെ.
പ്രണമ്യാശു മിഥോ മൂര്തീ വീതഹവ്യനഭശ്ചരൌ । ബഭൂവതുസ് സ്വകാര്യൈകതത്പരൌ തേജസാം നിധീ
അവർ രണ്ടുപേരും ഒരുമിച്ച് വേഗത്തിൽ പരസ്പരം നമസ്കരിച്ചു, വിറ്റഹവ്യനെപ്പോലെ ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച ശേഷം, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങളിൽ മുഴുകി, പ്രകാശത്തിന്റെ നിധികളായി മാറി.
ജഗാമ പിങ്ഗലോ വ്യോമ മുനിശ് ച വിമലം സരഃ । താരകാകാരകുമുദം സൂര്യാംശുകചദാകൃതി
പിംഗളൻ ആകാശത്തിലേക്ക് പോയി, മുനി ശുദ്ധമായ തടാകത്തിലേക്ക് ചെന്നു. ആ തടാകം നക്ഷത്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആകാശംപോലെയും, അതിലെ കുമുദങ്ങൾ നക്ഷത്രങ്ങൾപോലെയും, അതിൽ വീണു പടർന്ന സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെയും കാണപ്പെട്ടു.
വീതഹവ്യോ മമജ്ജാശു സരസ്യ് ഉത്ഫുല്ലപങ്കജേ । പങ്കപല്വലലീലാന്തേ വനേ കലഭകോ യഥാ
വീതഹവ്യൻ പുഷ്പിച്ച കുമുദങ്ങളുള്ള ആ തടാകത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ ചാടിക്കയറി. കാട്ടിലെ ചതുപ്പുനീരിന്റെ അരികിൽ കളിക്കുന്ന കുഞ്ഞാനയെപ്പോലെയായിരുന്നു അവൻ.
തത്ര സ്നാത്വാ ജപം കൃത്വാ പൂജയിത്വാ ദിവാകരമ് । തപോഭൂഷിതയാ തന്വാ പൂര്വവത് പുനര് ആബഭൌ
അവിടെ കുളിച്ച്, ജപം ചെയ്ത്, സൂര്യനെ ആരാധിച്ച ശേഷം, തപസ്സിന്റെ മഹിമകൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ശരീരത്തോടെ, മുമ്പുപോലെ അവൻ വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
മൈത്ര്യാ തയാ സമതയാ പരയാ ച ശാന്ത്യാ സത്പ്രജ്ഞയാ മുദിതയാ കൃപയാ ശ്രിയാ ച । യുക്തോ മുനിസ് സകലസങ്ഗവിമുക്തചേതാ വിന്ധ്യേ സരിത്തടഗതോ ദിനമ് ഏവ രേമേ
സ്നേഹം, സമത, പരമശാന്തി, സത്യബുദ്ധി, ആനന്ദം, കരുണ, ഐശ്വര്യം എന്നിവയാൽ സമ്പന്നനും, എല്ലാ ബന്ധങ്ങളിൽനിന്നും മനസ്സു മോചിതനുമായ മുനി, വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിലെ നദീതീരത്ത് ആ ദിവസം മാത്രം സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞു.