ക്വ സമഗ്രകലാതീതഃ ക്വ സമഗ്രകലാന്വിതഃ । ക്വ നിത്യസ് സമ്പ്രകാശാത്മാ ക്വാനിത്യസ് തിമിരാകൃതിഃ
സകലകാലങ്ങളെ അതിജീവിച്ചവൻ എവിടെയാണ്, എല്ലാ കാലത്തെയും അനുഭവിക്കുന്നവൻ എവിടെയാണ്? ശാശ്വതമായ പ്രകാശസ്വരൂപൻ എവിടെയാണ്, അശാശ്വതമായ അന്ധകാരരൂപൻ എവിടെയാണ്?
നിത്യമ് അസ്തമിതാകാരഃ ക്വ നിത്യോദിതചിദ്വപുഃ । ക്വ ചാസജ്ജഡമൂകാന്ധഃ ക്വ സര്വാലോകചിദ്ഘനഃ
എപ്പോഴും അസ്തമായ രൂപം ഉള്ളവൻ എവിടെയാണ്, എപ്പോഴും ഉദിച്ചിരിക്കുന്ന ചൈതന്യസ്വരൂപൻ എവിടെയാണ്? അജ്ഞാനിയും ജഡനും മൂകനും കുരുടനും എവിടെയാണ്, എല്ലാം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ചൈതന്യഘനം എവിടെയാണ്?
ആത്മേന്ദ്രിയഗണൈര് യുക്ത ഇത്യ് അനര്ഥായ നിശ്ചയഃ । യാവദ് അജ്ഞാനമ് ഏവാന്തര് ബാലാനാമ് ഏവ വല്ഗതി
ആത്മാവ് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നു എന്ന ധാരണയൊക്കെ വ്യർത്ഥമാണ്; അജ്ഞാനം ഉള്ളിൽ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, അതു ബാലന്മാരിൽ മാത്രം നിലനിൽക്കും.
തജ്ജ്ഞാനാമ് ആത്മനാ സങ്ഗോ നേന്ദ്രിയാണാമ് ഇതി സ്ഥിതേ । അക്ഷഗ്രാമേ ക്ഷയം യാതേ പരമാത്മമയം ജഗത്
ജ്ഞാനത്തിനും ആത്മാവിനുമാണ് യഥാർത്ഥ ഐക്യം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കല്ല. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എല്ലാം നിലച്ചു പോയാൽ, ഈ ലോകം പരമാത്മാവാൽ നിറഞ്ഞതാണെന്ന് വ്യക്തമായി കാണാം.
യയായുക്ത്യാ മുധൈഷാ തേ ശങ്കാ സ്ഫുരതി പീവരീ । ആത്മാ കലങ്കിത ഇതി സാ വിനഷ്ടാജ്ഞതാധുനാ
ഏത് തെറ്റായ ചിന്തയാൽ ആണ് ആത്മാവ് അശുദ്ധമാണെന്ന വലിയ സംശയം നിനക്കു തോന്നുന്നത്? അജ്ഞാനം ഇപ്പോൾ നശിച്ചിരിക്കുന്നു.
അനിഗീര്ണവിഷോ മൂര്ഖസ് സ യാതോ വിഷമൂര്ഛനാമ് । ആത്മേന്ദ്രിയശഠൈര് യുക്ത ഇതി യേനാശ്രിതോ ഽന്തരമ്
വിഷം പൂർണ്ണമായി ദഹിപ്പിക്കാത്തവൻ വിഷം ബാധിച്ച അവസ്ഥയിലാകും. അതുപോലെ, ആറ് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുമായി ചേർന്ന് ഉള്ളിൽ ആശ്രയിക്കുന്നവനും അങ്ങനെ തന്നെ ബാധിക്കപ്പെടും.
ദുഃഖിഷ്വ് ഇന്ദ്രിയമൂര്ഖേഷു സുഖേഷൂപഹതേഷു വാ । സാക്ഷിണോ ഽക്ഷീണസദ്വൃത്തേര് ആത്മനഃ കിമ് ഇവാഗതമ്
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ദു:ഖിതരിൽ വിഷമത്തിലോ, സന്തോഷികളിൽ തടസ്സപ്പെട്ടോ എങ്കിലും, സാക്ഷിയായ ആത്മാവിന്, അതിന്റെ ഉത്തമസ്വഭാവം കുറയാതെ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, എന്ത് ബാധ ഉണ്ടാകും?
ചിത്തേന്ദ്രിയാത്മനാം സങ്ഗ ഇതി നോ സമ്ഭവത്യ് അലമ് । സമ്ബന്ധാഭാവസംസിദ്ധൌ ഭോക്തൃതാകര്തൃതേ കഥമ്
ചിത്തം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ആത്മാവ് — ഇവയ്ക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നിച്ച് ചേരാൻ കഴിയില്ല. ഇവ തമ്മിൽ ബന്ധമില്ലെന്നു മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, അനുഭവിക്കുന്നവനും ചെയ്യുന്നതും ആരാകുമെന്നു ചോദിക്കാനാകുമോ?
നാതഃ കര്താ ന ഭോക്താസ്മി ന മോക്ഷോ ഽസ്തി ന ബന്ധനമ് । നാഹമ് അസ്മി ന ചാന്യോ ഽസ്തി സംവിദാത്മാസ്ത്യ് അലേപകഃ
അതുകൊണ്ട്, ഞാൻ ചെയ്യുന്നവനല്ല, അനുഭവിക്കുന്നവനുമല്ല. മോക്ഷമോ ബന്ധമോ ഇല്ല. ഞാൻ എന്നതുമില്ല, മറ്റൊന്നുമില്ല. ശുദ്ധമായ ചൈതന്യാത്മാവ് മാത്രമേയുള്ളൂ.
സ ഏവാഹം സ ഏവ ത്വം സ ജഗത് സോ ഽമ്ബരം സ ഭൂഃ । സര്വം നൂനം സ ഏവേതി നിര്ണീതേ കിം വിമുഹ്യസി
അത് തന്നെയാണ് ഞാൻ, നീയും അതു തന്നെയാണ്, ലോകവും ആകാശവും ഭൂമിയും അതു തന്നെയാണ്. എല്ലാം അതു മാത്രമാണെന്നു വ്യക്തമായാൽ, നീ എന്തിനാണ് ഇനിയും സംശയിക്കുന്നത്?
സംവിദശ് ച്യവനം ദുഃഖം സംവിദോ മാ ച്യുതോ ഭവ । ഏതാവതൈകധ്യാനേന നിത്യധ്യാനോ ഭവാത്മദൃക്
ചൈതന്യത്തിൽ നിന്ന് അകന്ന് പോകുന്നത് തന്നെയാണ് ദു:ഖം. ചൈതന്യത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റപ്പെടരുത്. ഈ ഏകാഗ്രമായ ധ്യാനത്തിലൂടെ, എല്ലായ്പ്പോഴും ആത്മാവിനെ കാണുന്നവനായി ഇരിക്കൂ.
അഭാവേ ദുഃഖദസ്യാന്തര് ദൃശ്യാദൃശ്യസ്യ വസ്തുനഃ । സങ്കല്പോന്മുഖതാം വിദ്ധി ദുഃഖദാം സംവിദശ് ച്യുതിമ്
കാണാവുന്നതും കാണാതിരിക്കുന്നതുമായ വസ്തുക്കളുടെ ഉള്ളിലെ ദു:ഖം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, മനസ്സ് കற்பനയിലേക്കാണ് ചായുന്നു; അതാണ് ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കുന്ന മനസ്സിന്റെ തളർച്ച.
ജഡേഷൂപലഭേദേഷു മനോദേഹേന്ദ്രിയാദിഷു । കീദൃശീ കര്തൃതാ ചിത്ത കഥം വ്യോമ്നി വനം ഭവേത്
മനസ്സ്, ശരീരം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ജഡമായ അനുഭവങ്ങളിൽ മനസ്സിന് എങ്ങനെയെങ്കിലും ചെയ്യാനുള്ള ശക്തി ഉണ്ടാകുമോ? ആകാശത്തിൽ കാട് ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ അതും അസാധ്യമാണ്.
നിരസ്തകലനാപങ്കേ മനനധ്വംസരൂപിണി । ന ചൈവാത്മനി കര്തൃത്വം സമ്ഭവത്യ് അമ്ബരാങ്ഗവത്
കണക്കുകളുടെ ചളി നീങ്ങി, ചിന്ത നശിച്ചാൽ, ആത്മാവിൽ ചെയ്യാനുള്ള ശക്തി ഉണ്ടാകില്ല; ആകാശത്തിൽ അവകാശമില്ലാത്തതുപോലെ.
അയം കേവലമ് ആത്മൈവ നാനാനാനാതയാത്മനി । സ്ഫുരത്യ് അബ്ധിര് ഇവാമ്ഭോഭിര് മുധാ ലോകഃ കദര്ഥിതഃ
ഇത് ആത്മാവിൽ ആത്മാവു മാത്രം തിളങ്ങുന്നതാണ്; പലതും ഒന്നുമല്ല. സമുദ്രം വെള്ളത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ ലോകം വെറുതെ ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നു.
ആഭാസമാത്രേ സര്വസ്മിന് സ്ഫുരത്യ് അസ്മിംശ് ചിദാത്മനി । ദ്വിതീയാ നാസ്തി കലനാ തപ്താങ്ഗാര ഇവാമ്ബുധൌ
ഈ ചൈതന്യസ്വരൂപത്തില് എല്ലാം വെറും പ്രത്യക്ഷമായാണ് തിളങ്ങുന്നത്; രണ്ടാമതൊന്നും ഇവിടെ ഇല്ല, കടലില് ചൂടുപിടിച്ച കല്ല് പോലെയാണ്.
കലനാരഹിതേ ദേവേ ദേഹേ മനസി വാ ജഡേ । സംവിത് സംവേദ്യനിര്മുക്താ സാരാ സുന്ദര നേതരത്
കല്പനയില്ലാത്ത ദൈവത്തിലും ശരീരത്തിലും മണ്ടായ മനസ്സിലും, അവിടെ ജ്ഞാനവും അറിയപ്പെടുന്നതും ഇല്ലാത്ത ശുദ്ധമായ മനസ്സാക്ഷി മാത്രം ഉണ്ട്, അതാണ് സാരവും സുന്ദരവുമുള്ളത്, മറ്റൊന്നുമില്ല.
ഇദമ് അന്യദ് ഇദം ചാന്യച് ഛുഭം വാശുഭമ് ഏവ വാ । ഇതി സങ്കല്പനാ നാസ്തി യഥാ നഭസി കാനനമ്
‘ഇത് വേറെയും അതു വേറെയും, ഇത് നല്ലതോ മോശമോ’ എന്നൊന്നും അവിടെ ഇല്ല; ആകാശത്തില് കാട് ഇല്ലാത്തതുപോലെയാണ്.
സംവേദ്യരഹിതം സംവിന്മാത്രമ് ഏവേദമ് ആതതമ് । തത്രായമ് അഹമ് അന്യോ ഽയമ് ഇതി സങ്കല്പനാ കഥമ്
അവിടെ അറിവിന്റെ വസ്തുക്കള് ഇല്ലാത്ത ശുദ്ധമായ മനസ്സാക്ഷി മാത്രം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അങ്ങനെയുള്ളതില് ‘ഞാന് ഇതാണ്, അവന് മറ്റൊരാളാണ്’ എന്ന ധാരണ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുമെന്നു പറയൂ.
അനാദിമതി നീരൂപേ സര്വഗേ വിതതാത്മനി । ആരോപയേത് കഃ കലനാമ് ഋഗ്വേദം വ്യോമ്നി കോ ലിഖേത്
ആദിയില്ലാത്തതും രൂപമില്ലാത്തതും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന അത്മാവിൽ ആരാണ് വ്യത്യാസങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനാവുക? ആകാശത്തിൽ ആരാണ് ഋഗ്വേദം എഴുതാൻ കഴിവുള്ളത്?
നിത്യോദിതേ സകലവസ്തുപദാര്ഥസാരേ ദേവേ സ്ഥിതേ ഭരിതനിര്ഭരഭൂരിദിക്കമ് । ആത്മന്യ് അസത് ത്വമ് ഇതി സാധു ഗതേ ഽമലത്വാത് ക്ഷീണൌ സുഖാസുഖലവൌ മമ വൈ സമോഹമ്
എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും സാരമായ ദൈവം എല്ലാദിശകളും നിറച്ച് തിളങ്ങുമ്പോൾ, ആത്മാവ് നിർമലമായി നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, 'നീ യാഥാർത്ഥ്യമല്ല' എന്ന ബോധം ഉറപ്പായിരിക്കുമ്പോഴും, സുഖദുഃഖങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇല്ലാതായി എന്റെ മോഹം അവസാനിക്കുന്നു.
ഭൂയോ മുനിവരോ ധീരോ ധിയാ ധവലയേദ്ധയാ । സ്വമ് ഇന്ദ്രിയഗണം ഗുപ്തം ബോധയാമ് ആസ സാധ്വ് ഇദമ്
വിവേകമുള്ള മഹർഷി വീണ്ടും തന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ കരുതലോടെ ഉണർത്തി, അവയെ മനസ്സിലാക്കി നല്ലപോലെ ഉപദേശിച്ചു.
തവേന്ദ്രിയഗണ സ്വാര്ഥം ശൃണു വക്ഷ്യാമ്യ് അതിസ്ഫുടമ് । ശ്രുത്വാ തദ്ഭാവതാമ് ഏത്യ പരാം നിര്ദുഃഖതാം വ്രജ
എന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളേ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യം വ്യക്തമായി പറയാം; അതു ശ്രദ്ധിച്ച് മനസ്സിലാക്കി, അതിലേക്കു എത്തി, പരമമായ ദുഃഖരഹിതാവസ്ഥയിൽ എത്തുവിൻ.
ഭവതാമ് ആത്മസത്തൈകാ ദുഃഖായൈവാനപായിനീ । അസത്യാമ് ആത്മനസ് സത്താം തദ് ഭവന്തസ് ത്യജന്ത്വ് ഇതി
നിങ്ങളുടെ നില അവിഭാജ്യമായി ആത്മാവിൽ മാത്രം അടിയുറച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ദു:ഖം വിട്ടുപോകില്ല. ആത്മാവിന്റെ നില ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ആ നിലയും നിങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കണം.
മദീയേനോപദേശേന സത്തൈഷാ ഭവതാം ക്ഷയമ് । ഗതൈവേതി സ്ഫുടം മത്തോ യൂയം ഹ്യ് അജ്ഞാനസമ്ഭവാഃ
എന്റെ ഉപദേശമനുസരിച്ച്, ഈ നില നിങ്ങളിൽ നിന്നു അവസാനിക്കും; നിങ്ങൾ അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത് എന്ന് ഞാൻ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
സ്വസത്താസ്ഫുടതൈവാതിദുഃഖായ തവ ചിത്തക । തപ്തക്വാഥേ ജതൂല്ലാസോ ദാഹായൈവ സ്വപാര്ശ്വയോഃ
സ്വന്തം നിലയുടെ തെളിച്ചം തന്നെ, മനസേ, നിന്നെ അതീവ ദു:ഖത്തിലാക്കുന്നു; തിളച്ച വെള്ളത്തിൽ കാട്ടുപിച്ചിലിന്റെ പൊങ്ങൽ അതിന്റെ ഇരുവശത്തും കത്തലേ ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെ.
പശ്യ ത്വയി സതി ഭ്രാതര് ജഡകല്ലോലസങ്കുലാഃ । വിശന്തി കാലജലധിം സംസാരസരിതാം ഗണാഃ
സഹോദരാ, നീ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, മണ്ടത്തതിന്റെ തിരമാലകൾ നിറഞ്ഞ കൂട്ടങ്ങൾ കാലസമുദ്രത്തിലേക്ക്, അതായത് സംസാരനദികളിലേക്ക്, ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് നോക്ക്.
പതന്ത്യ് അഹമഹമികാവിഹിതാന്യോഽന്യവേല്ലനാഃ । കുതോ ഽപി ദുഃഖാവലയോ ധാരാ ആസാരഗാ ഇവ
അഹങ്കാരവും പരസ്പര കലഹവും നിറഞ്ഞ മനസ്സിൽ നിന്ന് എവിടെയോ നിന്നു ദു:ഖത്തിന്റെ തിരമാലകൾ കനത്ത മഴയുടെ ഒഴുക്കുപോലെ പതിക്കുന്നു.
പരിസ്ഫുരത്യ് അപര്യന്താ ഹൃദയോന്മൂലനോദ്യതാ । ആക്രന്ദകാരിണീ ക്രൂരാ ഭാവാഭാവവിഷൂചികാ
ഉണ്ടായതും ഇല്ലാതായതുമായ ഭാവങ്ങൾ ഹൃദയം പിഴുതെറിയാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് അങ്ങേയറ്റം ക്രൂരമായി, നിലയ്ക്കാതെ, ആരവം ഉയർത്തുന്ന ഒരു മഹാവ്യാധിപോലെ ഉണരുന്നു.
കാസശ്വാസരണദ്ഭൃങ്ഗേ കലേവരജരദ്ദ്രുമേ । വികസത്യ് അമലോദ്ദ്യോതാ ജരാമരണമഞ്ജരീ
ഉറച്ചും ചോരച്ചും പോകുന്ന ശരീരമെന്ന വൃക്ഷത്തിൽ, ചുമയും ശ്വാസവും തേനീച്ചകളായി, വൃദ്ധാപ്യവും മരണവും വെടിപ്പും പ്രകാശവും നിറഞ്ഞ പൂക്കളായി വിരിയുന്നു.