സമഗ്രപരിവാരേ ഽസ്മിന് സര്വനാശേ തവോത്ഥിതേ । നൂനമ് ഏവാഭ്യുദേത്യ് ആത്മാ തമസീവ ക്ഷതേ രവിഃ
സമസ്ത സുഹൃത്തുക്കളും ചുറ്റുമിരിക്കുന്ന ഈ അവസ്ഥയിൽ, നിന്റെ ഉള്ളിൽ നിന്നു പൂർണ്ണമായ നാശം ഉയരുമ്പോൾ, ഇരുണ്ടതിൽ ഒരു കയറ്റം വന്നപ്പോൾ സൂര്യൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുപോലെ, ആത്മാവ് ഉറപ്പായും ഉദിക്കും.
നിത്യോദിതോ ഽപി ഭവതോ നോദേതി പരമേശ്വരഃ । രവിര് അന്ധേക്ഷണസ്യേവ വാസനാവലിതാത്മനഃ
പരമേശ്വരൻ എന്നും സന്നിഹിതനാണെങ്കിലും, വാസനകളാൽ മൂടപ്പെട്ട മനസ്സുള്ളവർക്കു അവൻ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നില്ല. അതുപോലെ, കണ്ണ് കുരുടനായവന് സൂര്യൻ ഉദയിക്കുന്നില്ല.
വാസനാമലസംശാന്തൌ ത്വം സമൂലം വിനശ്യസി । തതഃ പ്രകടതാമ് ഏതി ബ്രഹ്മ ബൃംഹിതചിദ്ഘനമ്
വാസനകളുടെ മലിനത പൂർണ്ണമായി ശമിച്ചാൽ, നീ ആധാരത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഇല്ലാതാവുന്നു. അപ്പോൾ, അനന്തമായ ചൈതന്യമായ ബ്രഹ്മം വ്യക്തമായി തെളിയുന്നു.
ബന്ധോ ഹി വാസനാമാത്രം തത്ക്ഷയോ മോക്ഷ ഉച്യതേ । വാസനാരജ്ജുവിച്ഛേദവിലാസേനോദിതോ ഭവ
ബന്ധനം വാസനകൾ മാത്രമാണ്; അവ നശിച്ചാൽ അതാണ് മോക്ഷം. വാസനകളെന്ന കയറു മുറിഞ്ഞാൽ, ഭാവം സ്വാഭാവികമായി ഉദിക്കുന്നു.
ഇന്ദ്രിയാലീ വിഭൌ ദൃഷ്ടേ ക്ഷീയതേ സഹവാസനാ । ആന്ധ്യസങ്കല്പനാ കാലേ നാന്ധ്യക്ഷയ ഇവോദിതേ
പരമേശ്വരനെ നേരിട്ട് കാണുമ്പോൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ കൂട്ടവും വാസനകളും ഒപ്പം ഇല്ലാതാകുന്നു. പക്ഷേ, കുരുടതയുടെ ഭാവന മനസ്സിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, സൂര്യൻ ഉദിച്ചാലും കുരുടത അവസാനിക്കില്ല.
ആത്മലാഭേ ക്ഷയം യാതി മനഷ്ഷഷ്ഠേന്ദ്രിയാവലീ । ഇന്ദ്രിയാവലിനാശേ ച സ്വാത്മനാത്മോപലഭ്യതേ
ആത്മാവിനെ ലഭിച്ചാൽ, മനസ്സും ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ചേർന്ന ബന്ധം അവസാനിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ഈ ബന്ധം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, സ്വന്തം സ്വഭാവത്തിൽ ആത്മാവ് വ്യക്തമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു.
സതതം ശ്രേയസേ തസ്മാദ് ദ്വയമ് ഏവ സമാചരേത് । ആത്മലാഭേന്ദ്രിയവശാവ് അഭ്യാസേനൈവ സിധ്യതഃ
അതുകൊണ്ട്, ഉത്തമമായ ക്ഷേമത്തിനായി ഈ രണ്ടെണ്ണം മാത്രം എന്നും അഭ്യസിക്കണം: ആത്മാവിനെ ലഭിക്കുക, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുക — ഇവ അഭ്യാസത്തിലൂടെ മാത്രമേ സാധിക്കൂ.
സ്വയം ഗുണസമാഹാരഃ ക്ഷീയതേ ദൃഷ്ട ആത്മനി । ശാര്വരോ ഭൂതസംരമ്ഭോ ദിവാകര ഇവോദിതേ
സ്വയം ആത്മാവിനെ കാണുമ്പോൾ, ഗുണങ്ങളുടെ കൂട്ടം സ്വാഭാവികമായി കുറയുന്നു; അതുപോലെ രാത്രി ഇരുണ്ടിരിപ്പ് സൂര്യൻ ഉദിക്കുമ്പോൾ അകന്നുപോകുന്നതുപോലെയാണ്.
യസ്മിന് ദൃഷ്ടേ ക്ഷയം യാതി യസ് സ തേന സതാ ക്ഷയീ । കഥം സമ്ബന്ധമ് ആയാതി ചേതനേന ജഡാത്മകഃ
ഏതിനെ കണ്ടാൽ എന്തെങ്കിലും നശിക്കുന്നു, അതിനൊപ്പം ആ നശിക്കുന്നതും ഇല്ലാതാകും. ജഡസ്വഭാവമുള്ളത് എങ്ങനെ ചൈതന്യത്തോടൊപ്പം ബന്ധപ്പെടും?
പ്രകാശസ്യാപ്രകാശേന ശീതലേനോഷ്ണരൂപിണഃ । ജീവതാ പ്രമൃതസ്യേവ ന സമ്ഭവതി സങ്ഗമഃ
പ്രകാശവും അന്ധകാരവും, തണുപ്പും ചൂടും, ജീവനും മരിച്ചവനും ഒരുപോലും ഒരുമിക്കാനാവില്ല.
ക്വ സമഗ്രകലാതീതഃ ക്വ സമഗ്രകലാന്വിതഃ । ക്വ നിത്യസ് സമ്പ്രകാശാത്മാ ക്വാനിത്യസ് തിമിരാകൃതിഃ
സകലകാലങ്ങളെ അതിജീവിച്ചവൻ എവിടെയാണ്, എല്ലാ കാലത്തെയും അനുഭവിക്കുന്നവൻ എവിടെയാണ്? ശാശ്വതമായ പ്രകാശസ്വരൂപൻ എവിടെയാണ്, അശാശ്വതമായ അന്ധകാരരൂപൻ എവിടെയാണ്?
നിത്യമ് അസ്തമിതാകാരഃ ക്വ നിത്യോദിതചിദ്വപുഃ । ക്വ ചാസജ്ജഡമൂകാന്ധഃ ക്വ സര്വാലോകചിദ്ഘനഃ
എപ്പോഴും അസ്തമായ രൂപം ഉള്ളവൻ എവിടെയാണ്, എപ്പോഴും ഉദിച്ചിരിക്കുന്ന ചൈതന്യസ്വരൂപൻ എവിടെയാണ്? അജ്ഞാനിയും ജഡനും മൂകനും കുരുടനും എവിടെയാണ്, എല്ലാം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ചൈതന്യഘനം എവിടെയാണ്?
ആത്മേന്ദ്രിയഗണൈര് യുക്ത ഇത്യ് അനര്ഥായ നിശ്ചയഃ । യാവദ് അജ്ഞാനമ് ഏവാന്തര് ബാലാനാമ് ഏവ വല്ഗതി
ആത്മാവ് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നു എന്ന ധാരണയൊക്കെ വ്യർത്ഥമാണ്; അജ്ഞാനം ഉള്ളിൽ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, അതു ബാലന്മാരിൽ മാത്രം നിലനിൽക്കും.
തജ്ജ്ഞാനാമ് ആത്മനാ സങ്ഗോ നേന്ദ്രിയാണാമ് ഇതി സ്ഥിതേ । അക്ഷഗ്രാമേ ക്ഷയം യാതേ പരമാത്മമയം ജഗത്
ജ്ഞാനത്തിനും ആത്മാവിനുമാണ് യഥാർത്ഥ ഐക്യം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കല്ല. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എല്ലാം നിലച്ചു പോയാൽ, ഈ ലോകം പരമാത്മാവാൽ നിറഞ്ഞതാണെന്ന് വ്യക്തമായി കാണാം.
യയായുക്ത്യാ മുധൈഷാ തേ ശങ്കാ സ്ഫുരതി പീവരീ । ആത്മാ കലങ്കിത ഇതി സാ വിനഷ്ടാജ്ഞതാധുനാ
ഏത് തെറ്റായ ചിന്തയാൽ ആണ് ആത്മാവ് അശുദ്ധമാണെന്ന വലിയ സംശയം നിനക്കു തോന്നുന്നത്? അജ്ഞാനം ഇപ്പോൾ നശിച്ചിരിക്കുന്നു.
അനിഗീര്ണവിഷോ മൂര്ഖസ് സ യാതോ വിഷമൂര്ഛനാമ് । ആത്മേന്ദ്രിയശഠൈര് യുക്ത ഇതി യേനാശ്രിതോ ഽന്തരമ്
വിഷം പൂർണ്ണമായി ദഹിപ്പിക്കാത്തവൻ വിഷം ബാധിച്ച അവസ്ഥയിലാകും. അതുപോലെ, ആറ് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുമായി ചേർന്ന് ഉള്ളിൽ ആശ്രയിക്കുന്നവനും അങ്ങനെ തന്നെ ബാധിക്കപ്പെടും.
ദുഃഖിഷ്വ് ഇന്ദ്രിയമൂര്ഖേഷു സുഖേഷൂപഹതേഷു വാ । സാക്ഷിണോ ഽക്ഷീണസദ്വൃത്തേര് ആത്മനഃ കിമ് ഇവാഗതമ്
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ദു:ഖിതരിൽ വിഷമത്തിലോ, സന്തോഷികളിൽ തടസ്സപ്പെട്ടോ എങ്കിലും, സാക്ഷിയായ ആത്മാവിന്, അതിന്റെ ഉത്തമസ്വഭാവം കുറയാതെ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, എന്ത് ബാധ ഉണ്ടാകും?
ചിത്തേന്ദ്രിയാത്മനാം സങ്ഗ ഇതി നോ സമ്ഭവത്യ് അലമ് । സമ്ബന്ധാഭാവസംസിദ്ധൌ ഭോക്തൃതാകര്തൃതേ കഥമ്
ചിത്തം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ആത്മാവ് — ഇവയ്ക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നിച്ച് ചേരാൻ കഴിയില്ല. ഇവ തമ്മിൽ ബന്ധമില്ലെന്നു മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, അനുഭവിക്കുന്നവനും ചെയ്യുന്നതും ആരാകുമെന്നു ചോദിക്കാനാകുമോ?
നാതഃ കര്താ ന ഭോക്താസ്മി ന മോക്ഷോ ഽസ്തി ന ബന്ധനമ് । നാഹമ് അസ്മി ന ചാന്യോ ഽസ്തി സംവിദാത്മാസ്ത്യ് അലേപകഃ
അതുകൊണ്ട്, ഞാൻ ചെയ്യുന്നവനല്ല, അനുഭവിക്കുന്നവനുമല്ല. മോക്ഷമോ ബന്ധമോ ഇല്ല. ഞാൻ എന്നതുമില്ല, മറ്റൊന്നുമില്ല. ശുദ്ധമായ ചൈതന്യാത്മാവ് മാത്രമേയുള്ളൂ.
സ ഏവാഹം സ ഏവ ത്വം സ ജഗത് സോ ഽമ്ബരം സ ഭൂഃ । സര്വം നൂനം സ ഏവേതി നിര്ണീതേ കിം വിമുഹ്യസി
അത് തന്നെയാണ് ഞാൻ, നീയും അതു തന്നെയാണ്, ലോകവും ആകാശവും ഭൂമിയും അതു തന്നെയാണ്. എല്ലാം അതു മാത്രമാണെന്നു വ്യക്തമായാൽ, നീ എന്തിനാണ് ഇനിയും സംശയിക്കുന്നത്?
സംവിദശ് ച്യവനം ദുഃഖം സംവിദോ മാ ച്യുതോ ഭവ । ഏതാവതൈകധ്യാനേന നിത്യധ്യാനോ ഭവാത്മദൃക്
ചൈതന്യത്തിൽ നിന്ന് അകന്ന് പോകുന്നത് തന്നെയാണ് ദു:ഖം. ചൈതന്യത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റപ്പെടരുത്. ഈ ഏകാഗ്രമായ ധ്യാനത്തിലൂടെ, എല്ലായ്പ്പോഴും ആത്മാവിനെ കാണുന്നവനായി ഇരിക്കൂ.
അഭാവേ ദുഃഖദസ്യാന്തര് ദൃശ്യാദൃശ്യസ്യ വസ്തുനഃ । സങ്കല്പോന്മുഖതാം വിദ്ധി ദുഃഖദാം സംവിദശ് ച്യുതിമ്
കാണാവുന്നതും കാണാതിരിക്കുന്നതുമായ വസ്തുക്കളുടെ ഉള്ളിലെ ദു:ഖം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, മനസ്സ് കற்பനയിലേക്കാണ് ചായുന്നു; അതാണ് ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കുന്ന മനസ്സിന്റെ തളർച്ച.
ജഡേഷൂപലഭേദേഷു മനോദേഹേന്ദ്രിയാദിഷു । കീദൃശീ കര്തൃതാ ചിത്ത കഥം വ്യോമ്നി വനം ഭവേത്
മനസ്സ്, ശരീരം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ജഡമായ അനുഭവങ്ങളിൽ മനസ്സിന് എങ്ങനെയെങ്കിലും ചെയ്യാനുള്ള ശക്തി ഉണ്ടാകുമോ? ആകാശത്തിൽ കാട് ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ അതും അസാധ്യമാണ്.
നിരസ്തകലനാപങ്കേ മനനധ്വംസരൂപിണി । ന ചൈവാത്മനി കര്തൃത്വം സമ്ഭവത്യ് അമ്ബരാങ്ഗവത്
കണക്കുകളുടെ ചളി നീങ്ങി, ചിന്ത നശിച്ചാൽ, ആത്മാവിൽ ചെയ്യാനുള്ള ശക്തി ഉണ്ടാകില്ല; ആകാശത്തിൽ അവകാശമില്ലാത്തതുപോലെ.
അയം കേവലമ് ആത്മൈവ നാനാനാനാതയാത്മനി । സ്ഫുരത്യ് അബ്ധിര് ഇവാമ്ഭോഭിര് മുധാ ലോകഃ കദര്ഥിതഃ
ഇത് ആത്മാവിൽ ആത്മാവു മാത്രം തിളങ്ങുന്നതാണ്; പലതും ഒന്നുമല്ല. സമുദ്രം വെള്ളത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ ലോകം വെറുതെ ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നു.
ആഭാസമാത്രേ സര്വസ്മിന് സ്ഫുരത്യ് അസ്മിംശ് ചിദാത്മനി । ദ്വിതീയാ നാസ്തി കലനാ തപ്താങ്ഗാര ഇവാമ്ബുധൌ
ഈ ചൈതന്യസ്വരൂപത്തില് എല്ലാം വെറും പ്രത്യക്ഷമായാണ് തിളങ്ങുന്നത്; രണ്ടാമതൊന്നും ഇവിടെ ഇല്ല, കടലില് ചൂടുപിടിച്ച കല്ല് പോലെയാണ്.
കലനാരഹിതേ ദേവേ ദേഹേ മനസി വാ ജഡേ । സംവിത് സംവേദ്യനിര്മുക്താ സാരാ സുന്ദര നേതരത്
കല്പനയില്ലാത്ത ദൈവത്തിലും ശരീരത്തിലും മണ്ടായ മനസ്സിലും, അവിടെ ജ്ഞാനവും അറിയപ്പെടുന്നതും ഇല്ലാത്ത ശുദ്ധമായ മനസ്സാക്ഷി മാത്രം ഉണ്ട്, അതാണ് സാരവും സുന്ദരവുമുള്ളത്, മറ്റൊന്നുമില്ല.
ഇദമ് അന്യദ് ഇദം ചാന്യച് ഛുഭം വാശുഭമ് ഏവ വാ । ഇതി സങ്കല്പനാ നാസ്തി യഥാ നഭസി കാനനമ്
‘ഇത് വേറെയും അതു വേറെയും, ഇത് നല്ലതോ മോശമോ’ എന്നൊന്നും അവിടെ ഇല്ല; ആകാശത്തില് കാട് ഇല്ലാത്തതുപോലെയാണ്.
സംവേദ്യരഹിതം സംവിന്മാത്രമ് ഏവേദമ് ആതതമ് । തത്രായമ് അഹമ് അന്യോ ഽയമ് ഇതി സങ്കല്പനാ കഥമ്
അവിടെ അറിവിന്റെ വസ്തുക്കള് ഇല്ലാത്ത ശുദ്ധമായ മനസ്സാക്ഷി മാത്രം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അങ്ങനെയുള്ളതില് ‘ഞാന് ഇതാണ്, അവന് മറ്റൊരാളാണ്’ എന്ന ധാരണ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുമെന്നു പറയൂ.
അനാദിമതി നീരൂപേ സര്വഗേ വിതതാത്മനി । ആരോപയേത് കഃ കലനാമ് ഋഗ്വേദം വ്യോമ്നി കോ ലിഖേത്
ആദിയില്ലാത്തതും രൂപമില്ലാത്തതും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന അത്മാവിൽ ആരാണ് വ്യത്യാസങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനാവുക? ആകാശത്തിൽ ആരാണ് ഋഗ്വേദം എഴുതാൻ കഴിവുള്ളത്?