മനഃകലനയാ ഹ്യ് ഏതേ സുസമ്ബദ്ധാഃ പരസ്പരമ് । രൂപാലോകമനസ്കാരാ ദാരൂണി ജതുനാ യഥാ
മനസ്സിന്റെ കൽപ്പനകൊണ്ടാണ് രൂപങ്ങൾ, ദൃശ്യങ്ങൾ, മനസ്സിലെ ഭാവങ്ങൾ — ഇവ പരസ്പരം ഉറപ്പായി ചേർന്നിരിക്കുന്നത്; മരച്ചുരുളുകൾ ജാതുവിൽ ചേർത്തതുപോലെ.
സ്വമനോമനനേ തന്തൌ മനോഽഭ്യാസേന യത്നതഃ । വിചാരാച് ഛേദമ് ആയാതേ ഛിന്നൈവാജ്ഞാനഭാവനാ
സ്വന്തം ചിന്തയുടെ നൂൽ മനസ്സിന്റെ ആവർത്തനവും സൂക്ഷ്മമായ ചിന്തയും കൊണ്ടു മുറിക്കുമ്പോൾ, അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള ധാരണ ഒറ്റത്തവണയ്ക്ക് മുറിഞ്ഞുപോകുന്നു.
അജ്ഞാനസങ്ക്ഷയാത് ക്ഷീണേ മനസ്യ് ഏതേ പുനര് മിഥഃ । രൂപാലോകമനസ്കാരാസ് സങ്ഘടന്തേ ന കേചന
അജ്ഞാനം നശിച്ച് മനസ്സ് ശുദ്ധമായാൽ, രൂപങ്ങൾ, ദൃശ്യങ്ങൾ, മനസ്സിലെ ഭാവങ്ങൾ — ഇവ ഇനി ഒരുമിച്ച് ചേരുന്നില്ല.
സര്വേഷാം ചിത്തമ് ഏവാന്തര് ഇന്ദ്രിയാണാം പ്രബോധകമ് । തദ് ഏവ തസ്മാദ് ഉച്ഛേദ്യം പിശാച ഇവ മന്ദിരാത്
എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും ഉള്ളിൽ ഉണർത്തുന്നത് മനസ്സാണ്. അതുകൊണ്ട്, ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള ഭൂതത്തെപ്പോലെ, മനസ്സിനെ തന്നെ നീക്കം ചെയ്യണം.
ചിത്ത വല്ഗസി മിഥ്യൈവ ദൃഷ്ടോ ഽന്തോ ഭവതോ മയാ । ആദ്യന്തേഷു സുതുച്ഛസ് ത്വം വര്തമാനേ ഽപി ന ഹ്യ് അസി
മനസേ, നീ വ്യർത്ഥമായി ചാടുന്നു; ഞാൻ നിന്റെ അവസാനം കണ്ടു. ആദിയിലും അവസാനത്തിലും നീ പൂർണ്ണമായും ശൂന്യമാണ്, ഇപ്പോഴുമുതൽ നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ല.
മുധാ പഞ്ചഭിര് ആകാരൈഃ കിമ് അന്തഃ പരിവല്ഗസി । യസ് ത്വാം ത്വ് ആമ് ഇതി ജാനാതി തസ്യൈതത് പരിവല്ഗ്യതേ
നീ എന്തിനാണ് വ്യർത്ഥമായി അകത്ത് അഞ്ചു രൂപങ്ങളിൽ ചാടുന്നത്? 'നീയും ഞാനും' എന്നറിയുന്നവനാണ് ഈ ചാടലുകൾ അനുഭവിക്കുന്നത്.
ത്വദ്വല്ഗനം മേ കുമനോ ന മനാഗ് അപി തുഷ്ടയേ । മായാനരസ്പന്ദ ഇവ വ്യര്ഥം വൃത്തിഷു ദഹ്യസേ
ദുഷ്ടമായ മനസേ, നിന്റെ ഈ ചാടൽ എനിക്ക് ഒരു തുള്ളി സന്തോഷവും തരുന്നില്ല; മായാമനുഷ്യന്റെ ചലനത്തെപ്പോലെ, നീ നിന്റെ പ്രവൃത്തികളിൽ വ്യർത്ഥമായി കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
തിഷ്ഠ വാ ഗച്ഛ വാ ചിത്ത നാസി മേ ശഠ ജീവസി । പ്രകൃത്യാസി മൃതം നിത്യം വിചാരാത് സുമൃതം സ്ഥിതമ്
നീ നിന്നാലോ പോയാലോ, മനസേ, നീ എനിക്ക് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതല്ല, കപടിയായ മനസേ. സ്വഭാവത്തിൽ നീ എപ്പോഴും മരിച്ചതുപോലെയാണ്; വിവേകത്തോടെ നോക്കുമ്പോൾ, നീ ശരിക്കും മരിച്ചവളാണ്.
നിസ്തത്ത്വം ത്വം ജഡം ഭ്രാതശ് ശഠ നിത്യമൃതാകൃതേ । മൂഢ ഏവ ത്വയാജ്ഞേന വഞ്ച്യതേ ന വിചാരവാന്
നീ യാതൊന്നുമില്ലാത്തതും, ജഡമായതും, സഹോദരാ, കപടിയായതും, എപ്പോഴും മരിച്ചതുപോലെയുമാണ്. നീയാൽ വഞ്ചിക്കപ്പെടുന്നത് മൂഢന്മാരാണ്, വിവേകമുള്ളവർ അല്ല.
വയമ് ആജ്ഞാതവന്തസ് ത്വാം മൌര്ഖ്യേണാനുസൃതം ഭവേത് । മൃതമ് അസ്മാകമ് അദ്യാസി ദീപാനാം തിമിരം യഥാ
ഞങ്ങൾ നിന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു; നീ അജ്ഞാനത്താൽ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു. ഇന്ന് നീ ഞങ്ങൾക്ക് മരിച്ചുപോയതാണ്, വിളക്കിന് ഇരുണ്ടിരിപ്പ് പോലെയാണ്.
ശഠേന ഭവതാ ദീര്ഘം കാലം ദേഹഗൃഹം മമ । ഉപരുദ്ധമ് അഭൂത് പൂര്വം സാധുസംസര്ഗവര്ജിതമ്
കപടിയായ നീ, നീണ്ടകാലം എന്റെ ശരീരം എന്ന വീടിനെ തടഞ്ഞുവെച്ചു; നല്ലവരുടെ സാന്നിധ്യം ഇല്ലാതെയായിരുന്നു അതു.
ജഡേ പ്രേതസമാകാരേ ഗതേ ത്വയി മനശ്ശഠേ । സര്വസജ്ജനസംസേവ്യം ഇദം ദേഹഗൃഹം സ്ഥിതമ്
ഏ മനസ്സേ, നീ മൃതശരീരത്തിനെപ്പോലെ ചലനമില്ലാത്തതും കപടവുമാകുമ്പോൾ, ഈ ശരീരമന്ദിരം എല്ലാ സജ്ജനർക്കും സേവനയോഗ്യമായി നിലനിൽക്കും.
പൂര്വമ് ഏവാസി നാസ്യ് ഏവ സമ്പ്രത്യ് അപി ജഡം ശഠമ് । ന ഭവിഷ്യസി ചേദാനീം കിം വേതാല ന ലജ്ജസേ
നീ ഇതിന്റെ സ്വന്തം ആയിരുന്നില്ല, ഇപ്പോഴും അല്ല; നീ എപ്പോഴും ചലനമില്ലാത്തതും കപടവുമാണ്. ഇപ്പോഴും നീ മാറുന്നില്ലെങ്കിൽ, വേതാളാ, നിന്നെക്കുറിച്ച് ലജ്ജയില്ലേ?
സഹ തൃഷ്ണാപിശാചീഭിസ് സഹ കോപാദിഗുഹ്യകൈഃ । നിര്ഗച്ഛ ചിത്തവേതാല ശരീരസദനാന് മമ
എന്റെ മനസ്സിലെ വേതാലാ, തൃശ്യാപിശാചികളും കോപാദിഗുഹ്യന്മാരും കൂടെ, എന്റെ ശരീരമന്ദിരത്തിൽ നിന്ന് നീ പുറത്തുപോകു.
ദിഷ്ട്യാ വിവേകമന്ത്രേണ നിര്ഗതോ ദേഹമന്ദിരാത് । പ്രമത്തചിത്തവേതാലഃ കുവൃകഃ കന്ദരാദ് ഇവ
ഭാഗ്യവശാൽ വിവേകമന്ത്രത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ, പ്രമാദഭരിതമായ മനസ്സിന്റെ വേതാലൻ ശരീരമന്ദിരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ദുഷ്ടമൃഗം ഗുഹയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുന്നതുപോലെ പുറത്തുപോയി.
അഹോ നു ചിത്രം സുമഹജ് ജഡേന ക്ഷണഭങ്ഗിനാ । മനശ്ശഠേന സര്വോ ഽയം നീതോ വിവശതാം ജനഃ
അയ്യോ, എത്ര അത്ഭുതകരവും വലുതുമാണ്! ഈ ജഡവും ക്ഷണികവുമായ, വഞ്ചനാപരമായ മനസ്സാണ് എല്ലാവരെയും അശക്തരാക്കുന്നത്.
കസ് തേ പരാക്രമഃ കിം തേ ബലം കസ് തേ സമാശ്രയഃ । യദി വല്ഗസി മാമ് ഏവ ജനതാം ബാധസേ തഥാ
നിന്റെ വീര്യവും ശക്തിയും ആശ്രയവും എന്താണ്? നീ എന്നെ ആക്രമിച്ചാൽ, അതുപോലെ തന്നെ ജനങ്ങളെയും ഉപദ്രവിക്കും.
ശഠാത്മൈവാസി ന മയാ ദീനചിത്തക മാര്യസേ । മൃതമ് ഇത്യ് അവബുദ്ധം ത്വമ് അദ്യ കേവലമ് അജ്ഞ ഹേ
നീ വഞ്ചനാപരമായ മനസ്സാണ്, എന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ വന്നിട്ടില്ല, ദുർബലമായ മനസ്സേ; ഇന്നാണ് നീ മരിച്ചുപോയതെന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിലായത്, അജ്ഞാനിയേ.
ഏതാവന്തമ് അഹം കാലം ത്വാം ജ്ഞാത്വാ ജീവദാസ്ഥിതമ് । ക്ലിഷ്ടഃ പ്രഭൂതഭങ്ഗാസു ചിരം സംസൃതിരാത്രിഷു
ഇത്രയും കാലം നിന്നെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതായാണ് ഞാൻ കണ്ടത്; അനേകം തവണകളിൽ വലിയ ദുരിതങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു, ഈ ജന്മാന്തരങ്ങളുടെ രാത്രികളിൽ.
ചിത്തം മൃതം ഹി നാസ്തീഹ ത്വ് ഇത്യ് അദ്യാവഗതം മയാ । തേന ത്വദാശാം സന്ത്യജ്യ തിഷ്ഠാമ്യ് ആത്മനി കേവലഃ
ഇന്ന് എനിക്ക് വ്യക്തമായി മനസ്സായി, മനസ്സ് എന്നത് ഇവിടെ മരിച്ചൊന്നില്ലെന്നു. അതുകൊണ്ട് അതിലേക്കുള്ള പ്രതീക്ഷകളെ എല്ലാം വിട്ട്, ഞാൻ എന്റെ ആത്മാവിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു.
ദിഷ്ട്യാ ചിത്തം മൃതമ് ഇതി ജ്ഞാതമ് അദ്യ മയാ സ്വയമ് । ന ശഠേന സമം നീതം സമഗ്രം ജീവിതം നിജമ്
ഇന്ന് എനിക്ക് ഭാഗ്യവശാൽ മനസ്സിന്റെ മരണം സ്വയം അനുഭവിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. ആ കപടിയായ മനസ്സിനൊപ്പം എന്റെ മുഴുവൻ ജീവിതവും കളയേണ്ടി വന്നില്ല.
ഉത്സാര്യ ദേഹസദനാന് മനശ്ശഠമ് അഹം ക്ഷണാത് । അയം സ്വസ്ഥസ് സ്ഥിതോ ഽസ്മ്യ് അന്തര്വേതാലപരിവര്ജിതഃ
ഈ കപടമായ മനസ്സിനെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഉടനടി നീക്കി, ഞാൻ ഇപ്പോൾ മനസ്സിന്റെ ഭ്രമങ്ങൾ ഇല്ലാതെ അകത്തുനിന്ന് സമാധാനത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ചിത്തവേതാലലബ്ധേന ചിരം കാലം മയോദ്ധതാഃ । കൃതാ വികാരാ വിവിധാസ് സ്വയം കൃത്വാ ഹസാമി യാന്
മനസ്സിന്റെ ഭ്രമം കൊണ്ടു നീണ്ട കാലം ഞാൻ അശാന്തിയിലും പലവിധ വ്യതിയാനങ്ങളിലും ആയിരുന്നു. ഇപ്പോൾ അതെല്ലാം ചെയ്തതിനു ഞാൻ തന്നെ ചിരിക്കുന്നു.
ചിരാന് നിപതിതോ ദിഷ്ട്യാ വിചാരാസിവരാങ്കിതഃ । ഹൃദ്ഗേഹാച് ചിത്തവേതാലസ് താലോത്താലസമുന്നതിഃ
നല്ല ഭാഗ്യത്താൽ, ചോദ്യത്തിന്റെ വാൾകൊണ്ട് അടയാളപ്പെടുത്തിയ മനസ്സെന്ന ഭൂതം, ഹൃദയത്തിന്റെ വീട്ടിൽനിന്ന് അതിന്റെ ഉയർച്ചയും താഴ്ചയും കൂടെ ഒടുവിൽ വീണുപോയിരിക്കുന്നു.
പ്രശാന്തചിത്തവേതാലേ പവിത്രാം പദവീം ഗതേ । ദിഷ്ട്യാ ശരീരനഗരേ സുഖം തിഷ്ഠാമി കേവലഃ
മനസ്സെന്ന ഭൂതം ശാന്തമായി, വിശുദ്ധമായ വഴിയിൽ എത്തി, ഭാഗ്യവശാൽ ഞാൻ ഇപ്പോൾ ശരീരനഗരത്തിൽ ഒരുവൻ മാത്രം സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കുന്നു.
മൃതം മനോ മൃതാശ് ചിന്താ മൃതോ ഽഹങ്കാരരാക്ഷസഃ । വിചാരമന്ത്രേണ സമസ് സ്വസ്ഥസ് തിഷ്ഠാമി കേവലഃ
മനസ്സ് മരിച്ചിരിക്കുന്നു, ചിന്തകളും മരിച്ചിരിക്കുന്നു, അഹംകാരരാക്ഷസനും ഇല്ല; ചിന്തയുടെ മന്ത്രം കൊണ്ടു ഞാൻ സമാധാനത്തോടെയും ആരോഗ്യത്തോടെയും ഒരുവൻ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു.
കിം മനോ മേ മമാശാഃ കാഃ കോ മേ ഽഹങ്കാരകോ ഭവേത് । ദിഷ്ട്യാ വ്യര്ഥം കലത്രം മേ നഷ്ടമ് ഏതദ് അശേഷതഃ
എനിക്ക് മനസ്സെന്താണ്? എനിക്ക് എന്ത് ആഗ്രഹങ്ങളുണ്ട്? ആരാണ് എന്റെ അഹംകാരമുണ്ടാക്കുന്നത്? ഭാഗ്യവശാൽ ഈ മുഴുവൻ വ്യർത്ഥസംഘം എന്റെ ജീവിതത്തിൽ നിന്നു പൂർണ്ണമായി നശിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏകസ്മൈ കൃതകൃത്യായ നിത്യായ വിമലാത്മനേ । നിര്വികല്പചിദാഖ്യായ മഹ്യമ് ഏവ നമോ നമഃ
സമ്പൂർണ്ണനായി, ശാശ്വതനായി, നിർമ്മലമായ ആത്മാവായി, ഭേദമില്ലാത്ത ബോധമായി അറിയപ്പെടുന്ന എനിക്ക് തന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും വന്ദനം.
ന മമാശാ ന കര്മാണി ന സംസാരോ ന കര്തൃതാ । ന ഭോക്തൃതാ ന ദേഹോ മേ മഹ്യമ് ഏവ നമോ നമഃ
എനിക്ക് ആഗ്രഹമില്ല, പ്രവർത്തികളില്ല, ലോകചക്രമില്ല, ചെയ്യുന്നവനെന്ന ബോധമില്ല, അനുഭവിക്കുന്നവനെന്ന ബോധമില്ല, ശരീരവും ഇല്ല—എനിക്ക് തന്നെ വന്ദനം.
നാഹമ് ആത്മാ ന ചാകാശോ ന ചൈവായമ് അഹം സ്വയമ് । മമ നാസ്തി വ്യവച്ഛേദോ മഹ്യമ് ഏവ നമോ നമഃ
ഞാൻ ആത്മാവല്ല, ആകാശവുമല്ല, ഈ 'ഞാൻ' എന്നതുമല്ല; എനിക്ക് യാതൊരു പരിധിയും ഇല്ല—എനിക്ക് തന്നെ വന്ദനം.