സമസ്തകലനോന്മുക്തേ നകിഞ്ചിന്നാമ്നി സൂക്ഷ്മഖേ । ധ്യാനാത് സംവിദി ലീനായാം പ്രാണസ്പന്ദോ നിരുധ്യതേ
എല്ലാ മനസ്സിലെ ചിന്തകളും അകറ്റി, 'ഒന്നുമില്ലാത്ത' അതിസൂക്ഷ്മമായ ശൂന്യത്തിൽ ധ്യാനത്തിലൂടെ ചിത്തം ലയിച്ചാൽ, അപ്പോൾ ശ്വാസത്തിന്റെ ചലനം നിശ്ചലമാകുന്നു.
ദ്വാദശാങ്ഗുലപര്യന്തേ നാസാഗ്രേ വിമലാമ്ബരേ । സമ്യഗ് ദൃശോഃ പ്രശാമ്യന്ത്യോഃ പ്രാണസ്പന്ദോ നിരുധ്യതേ
നാസികയുടെ അഗ്രത്തിൽ, പന്ത്രണ്ടു വിരൽ നീളമുള്ള ശുദ്ധമായ ആകാശത്തിൽ, കാഴ്ച പൂർണ്ണമായി ശാന്തമാകുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ശ്വാസത്തിന്റെ ചലനം നിശ്ചലമാകുന്നു.
അഭ്യാസാദ് ഊര്ധ്വരന്ധ്രേണ താലൂര്ധ്വദ്വാദശാന്തഗേ । പ്രാണേ ഗലിതസംവിത്തൌ പ്രാണസ്പന്ദോ നിരുധ്യതേ
അഭ്യാസം കൊണ്ടു, ശ്വാസം മേലോട്ടുള്ള വഴിയിലൂടെ താലുവിന് മുകളിലുള്ള പന്ത്രണ്ടു വിരൽ ദൂരം വരെ എത്തി, അവബോധം ലയിച്ചാൽ, അപ്പോൾ ശ്വാസത്തിന്റെ ചലനം നിശ്ചലമാകുന്നു.
ഭ്രൂമധ്യേ താരകാലോകശാന്താവ് അസ്തമ് ഉപാഗതേ । ചേതനേ കേതനേ ബുദ്ധേഃ പ്രാണസ്പന്ദോ നിരുധ്യതേ
ഭ്രൂക്കൂട്ടത്തിനിടയിൽ നക്ഷത്രംപോലെയുള്ള ശാന്തമായ പ്രകാശം അസ്തമിക്കുമ്പോഴും, ബുദ്ധിയുടെ പതാകയായ ചൈതന്യം ശമിച്ചുപോകുമ്പോഴും, ശ്വാസത്തിന്റെ ചലനം നിശ്ചലമാകുന്നു.
ചിരം കാലം ഹൃദേകാന്തവ്യോമസംവേദനാന് മുനേഃ । അവാസനമനോധ്യാനാത് പ്രാണസ്പന്ദോ നിരുധ്യതേ
മുനിവൻ ദീർഘകാലം ഹൃദയത്തിലെ ആന്തരാകാശബോധത്തിൽ നിലകൊണ്ടു, മനസ്സിൽ വാസനകളും ധ്യാനവും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ശ്വാസത്തിന്റെ ചലനം നിശ്ചലമാകുന്നു.
ബ്രഹ്മഞ് ജഗതി ഭൂതാനാം ഹൃദയം തത് കിമ് ഉച്യതേ । ഇദം സര്വം മഹാദര്ശേ യസ്മിംസ് തത് പ്രതിബിമ്ബതി
ബ്രഹ്മനേ, ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയം എന്നു പറയുന്നത് എന്താണെന്നാൽ, ഈ സർവ്വവും വലിയ കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നതുപോലെ പ്രതിഫലിക്കുന്നതാണത്.
സാധോ ജഗതി ഭൂതാനാം ദ്വിവിധം ഹൃദയം സ്ഥിതമ് । ഉപാദേയം ച ഹേയം ച വിഭാഗോ ഽയം തയോശ് ശൃണു
സജ്ജനേ, ലോകത്തിലെ ജീവികളുടെ ഹൃദയം രണ്ടുതരമുണ്ട്: സ്വീകരിക്കേണ്ടതും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതും. ഈ രണ്ടിന്റെ വ്യത്യാസം ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
ഇയത്തയാ പരിച്ഛിന്നേ ദേഹേ യദ് വക്ഷസോ ഽന്തരേ । ഹേയം തദ് ധൃദയം വിദ്ധി തനാവ് ഏകതടേ സ്ഥിതമ്
ഈ ശരീരത്തിൽ, അതായത് വക്ഷസ്ഥലത്തിനുള്ളിൽ, അത്രയും മാത്രം പരിധിയുള്ളതും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതുമായ ഹൃദയം ഒരു വശത്ത് സൂക്ഷ്മമായ ശരീരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
സംവിന്മാത്രം തു ഹൃദയമ് ഉപാദേയം നൃണാം സ്മൃതമ് । തദ് അന്തരേ ച ബാഹ്യേ ച ന ച ബാഹ്യേ ന ചാന്തരേ
മനുഷ്യർക്കു സ്വീകരിക്കേണ്ട ഹൃദയം ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രമാണെന്ന് പറയുന്നു; അത് അകത്തും പുറത്തും അല്ല, എന്നാൽ അകത്തും പുറത്തുമാണ്.
തത് തത്പ്രധാനം ഹൃദയം തത്രേദം സമവസ്ഥിതമ് । തദ് ആദര്ശഃ പദാര്ഥാനാം തത് കോശസ് സര്വസമ്പദാമ്
പ്രത്യേകമായി പ്രധാനമായിരിക്കുന്ന ആ ഹൃദയത്തിലാണ് ഈ ലോകം നിലകൊള്ളുന്നത്; അതാണ് എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും കണ്ണാടി, എല്ലാ സമ്പത്തുകളുടെ ഭണ്ഡാരം.
സര്വേഷാമ് ഏവ ജന്തൂനാം സംവിദ് ധൃദയമ് ഉച്യതേ । ന ദേഹാവയവൈകാംശോ ജഡോ ജീര്ണോപലോപമഃ
എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ഹൃദയം എന്നത് ബോധം തന്നെയാണെന്ന് പറയുന്നു; അത് ശരീരത്തിന്റെ ഒരു ജഡമായ ഭാഗം അല്ല, പഴയ കല്ലുപോലെയും അല്ല.
തസ്മാത് സംവിന്മയേ ശുദ്ധേ ഹൃദയേ ഽത്ര വിവാസനമ് । ബലാന് നിയോജിതേ ചിത്തേ പ്രാണസ്പന്ദോ നിരുധ്യതേ
അതിനാൽ, ഈ ശുദ്ധവും ചൈതന്യമൂലമായും ഉള്ള ഹൃദയത്തിൽ മനസ്സ് ബലമായി സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ, പ്രാണന്റെ ചലനം നിശ്ചലമാകുന്നു.
ഏഭിഃ ക്രമൈര് അഥാന്യൈശ് ച നാനാസങ്കല്പകല്പിതൈഃ । നാനാദൈശികവക്ത്രസ്ഥൈഃ പ്രാണസ്പന്ദോ നിരുധ്യതേ
ഇവയുപയോഗിച്ചും, മറ്റു പലവിധ ചിന്തകളാൽ സൃഷ്ടിച്ച പല മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയും, വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഗുരുക്കന്മാർ പഠിപ്പിച്ച രീതികളിലൂടെയും, പ്രാണന്റെ ചലനം നിശ്ചലമാക്കാം.
അഭ്യാസേന നിരാബാധമ് ഏതാസ് താ യോഗയുക്തയഃ । ഉപായതാമ് ഉപായാന്തി ഭവ്യസ്യ ഭവഭേദനേ
അഭ്യാസം വഴി, ഈ യോഗപദ്ധതികൾ തടസ്സങ്ങളില്ലാതെ, ഭവ്യനായവന്റെ ലോകബന്ധനങ്ങൾ അകറ്റാൻ ഫലപ്രദമായ മാർഗ്ഗങ്ങളായി മാറുന്നു.
അഭ്യാസാദ് ദൃഢതാം യാതാദ് വൈരാഗ്യപരിലാഞ്ഛിതാത് । യഥാവാസനമ് ആയാമഃ പ്രാണാനാം സഫലസ് സ്മൃതഃ
അഭ്യാസംകൊണ്ട്, വൈരാഗ്യം ചേർന്ന ഉറപ്പു ലഭിച്ചാൽ, യഥാസ്ഥാനം പ്രാണങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ഫലപ്രദമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
ഭ്രൂനാസാതാലുസംസ്ഥാസു ദ്വാദശാങ്ഗുലകോടിഷു । അഭ്യാസാച് ഛാമ്യതി പ്രാണോ ദൂരേ ഗിരിനദീ യഥാ
നിത്യമായ പരിശീലനത്തിലൂടെ, വായിലെ താടിയുടെ അടിത്തട്ടിലും ഉവുലയുടെ അടിയിലും പന്ത്രണ്ടു വിരൽ നീളത്തിൽ പ്രാണം ശാന്തമാകുന്നു, ഒരു നദി ദൂരത്തേക്ക് ഒഴുകിപ്പോകുന്നതുപോലെ.
ഭൂയോ ഭൂയശ് ചിരാഭ്യാസാജ് ജിഹ്വാപ്രാന്തേന താലുനി । ഘണ്ടികാ സ്പൃശ്യതേ പ്രാണാ യേനോര്ധ്വേന വഹന്ത്യ് അലമ്
വളരെക്കാലം ആവർത്തിച്ച് പരിശീലനം നടത്തുമ്പോൾ, നാവിന്റെ അറ്റം താടിയുടെ സമീപം ഉവുലയോടു സ്പർശിക്കുന്നു; അതിനാൽ മേലോട്ടു പോകുന്ന ശ്വാസങ്ങൾ എളുപ്പത്തിൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു.
വികല്പബഹുലാസ് ത്വ് ഏതേ സ്വഭ്യാസേന സമാധയഃ । പരമോപശമായാശു സമ്പ്രയാന്ത്യ് അവികല്പതാമ്
ആദ്യത്തിൽ മനസ്സിൽ അനേകം ഭേദങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, സ്വന്തം പരിശീലനത്തിലൂടെ ഈ ധ്യാനാവസ്ഥകൾ വേഗത്തിൽ ഭേദങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത സമാധാനത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു.
ആത്മാരാമോ വീതശോകോ ഭവത്യ് അന്തസ്സുഖഃ പുമാന് । അഭ്യാസാദ് ഏവ നാന്യസ്മാത് തസ്മാദ് അഭ്യാസവാന് ഭവ
പരിശീലനം കൊണ്ടു മാത്രമേ ഒരാൾ ആത്മസന്തുഷ്ടനും ദുഃഖരഹിതനും ഉള്ളിൽ സന്തോഷവാനുമായാവൂ; മറ്റേതു വഴിയിലും അല്ല. അതിനാൽ സ്ഥിരമായി പരിശീലനം നടത്തണം.
അഭ്യാസേന പരിസ്പന്ദേ പ്രാണാനാം ക്ഷയമ് ആഗതേ । മനഃ പ്രശമമ് ആയാതി നിര്വാണമ് അവശിഷ്യതേ
അഭ്യാസം കൊണ്ടു ശ്വാസങ്ങളുടെ ചലനം അവസാനിക്കുമ്പോള്, മനസ്സ് സമാധാനമാകുന്നു, മോക്ഷം മാത്രം അവശേഷിക്കുന്നു.
വാസനാവലിതം ജന്മ മോക്ഷോ നിര്വാസനം മനഃ । പ്രാണശ് ച രാമ ഗൃഹ്ണാതി യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
വാസനകളാൽ ആകൃതിയുള്ളതാണ് ജനനം; വാസനകളില്ലാത്ത മനസ്സാണ് മോക്ഷം. രാമാ, ശ്വാസം നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ നടക്കും — അതുപോലെ ചെയ്യുക.
പ്രാണസ്പന്ദോ മനോരൂപം തസ്മാത് സംസൃതിസമ്ഭ്രമഃ । തസ്മിന്ന് ഏവ ശമം യാതേ ക്ഷീയതേ സംസൃതിജ്വരഃ
ശ്വാസത്തിന്റെ ചലനം തന്നെയാണ് മനസ്സിന്റെ രൂപം; അതുകൊണ്ടാണ് ലോകമോഹം ഉണ്ടാകുന്നത്. അതു ശാന്തമാകുമ്പോള് ലോകദു:ഖം അകന്ന് പോകുന്നു.
വികല്പസങ്ക്ഷയാജ് ജന്തോഃ പദം തദ് അവശിഷ്യതേ । യതോ വാചോ നിവര്തന്തേ സമസ്തകലനാന്വിതാഃ
സകല ഭേദബോധങ്ങളും ഇല്ലാതാകുമ്പോള് ആ നില മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു; അതിൽനിന്ന് വാക്കുകളും എല്ലാ ധാരണകളും പിൻവാങ്ങുന്നു.
യത്ര സര്വം യതസ് സര്വം യത് സര്വം സര്വതശ് ച യത് । യത്ര നേദം യതോ നേദം യന് നേദം നേദൃശം ച യത്
എവിടെയാണ് എല്ലാം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്, എവിടുനിന്നാണ് എല്ലാം ഉണ്ടാകുന്നത്, എല്ലാം തന്നെയാണ് അതു, എല്ലായിടത്തുമുണ്ട് അതിന്റെ സാന്നിധ്യം; ഇവിടെ ഇല്ലാത്തത്, ഇവിടെ നിന്നല്ലാത്തത്, ഇതല്ലാത്തത്, ഇതുപോലുമല്ലാത്തത് — അതെല്ലാം അവിടെയാണ്.
വിനാശിത്വാദ് വികല്പിത്വാദ് ഗുണിത്വാന് നിര്ഗുണാത്മനഃ । യസ്യ നോ സദൃശോ ദൃശ്യേ ദൃഷ്ടാന്തഃ കശ്ചിദ് ഏവ ഹി
നശ്വരത്വം, ഭേദം, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവ കാരണം ഗുണരഹിതമായ അതിന്റെ സാരത്തോടു താരതമ്യം ചെയ്യാൻ ഒന്നും ഇല്ല, അതിന് സമാനമായ ഉദാഹരണം ഒന്നുമില്ല.
സ്വാദനീ സര്വശാലീനാം ദീപികാ സര്വതേജസാമ് । കലനാ സര്വകാമാനാം യതശ് ചിച്ചന്ദ്രികോദിതാ
എല്ലാ ആസ്വാദകരുടെയും ആനന്ദം, എല്ലാ പ്രകാശങ്ങളുടെയും വിളക്ക്, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും കണക്കുകൂട്ടൽ — അവയൊക്കെയും ഉദിച്ചുയരുന്നത് അതിൽ നിന്നാണ്, അതിൽ നിന്നാണ് ചൈതന്യത്തിന്റെ ചന്ദ്രിക പടർന്നത്.
യത്സങ്കല്പതരോര് ബഹ്വ്യസ് സംസാരഫലപങ്ക്തയഃ । അനാരതം ബഹുരസാ ജായന്തേ ച പതന്തി ച
ആശയങ്ങളുടെ വൃക്ഷത്തിൽ നിന്ന് അനവധി രസമുള്ള ലോകഫലങ്ങൾ നിരന്തരം ജനിച്ച് വീണു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
തത് പദം സര്വസീമാന്തമ് അവലമ്ബ്യ മഹാമതിഃ । യസ് സ്ഥിതസ് സ്ഥിരധീസ് തജ്ജ്ഞസ് സ ജീവന്മുക്ത ഉച്യതേ
എല്ലാ അതിരുകളും കടന്ന那个 പരമാവസ്ഥയെ ആശ്രയിച്ച്, അതിൽ ഉറച്ചു നിലകൊള്ളുന്ന, അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം മനസ്സിലാക്കിയ മഹത്തായ മനസ്സുള്ളവനെയാണ് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോചിതൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
വിഗതസര്വസമീഹിതകൌതുകസ് സമുപശാന്തഹിതാഹിതകല്പനഃ । സകലസംവ്യവഹാരസമാശയോ ഭവതി മുക്തമനാഃ പുരുഷോത്തമഃ
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും കൗതുകങ്ങളും വിട്ട്, ലാഭനഷ്ടങ്ങളുടെ ചിന്തകൾ ശമിപ്പിച്ച്, എല്ലാ ഇടപാടുകളിലും അകലം പാലിക്കുന്ന, മോചിതമായ മനസ്സുള്ള മഹാനായ മനുഷ്യനാണ് പരമപുരുഷൻ.
യോഗയുക്ത്യാസ്യ ചിത്തസ്യ ശമ ഏവം നിരൂപിതഃ । സമ്യഗ്ജ്ഞാനമ് ഇദാനീം മേ കഥയാനുഗ്രഹാത് പ്രഭോ
യോഗത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ ഈ മനസ്സിന്റെ ശാന്തതയെ ഇതുവരെ വിശദീകരിച്ചു; ഇപ്പോൾ, ദയവായി, യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം എന്നോട് പറയണമേ, പ്രഭോ.