ജീവിതോഗ്രദ്രുമഫല മദാശ്വാസാമൃതാമ്ബുധേ । ജഗത്യ് അസ്മിന് മഹാബന്ധോ ഭാസ സ്വാഗതമ് അസ്തു തേ
ഈ ലോകത്തിലെ മഹാബന്ധനമേ, ജീവന്റെ വൃക്ഷഫലത്തിന്റെ മദം, ആശ്വാസം, അമൃതം എന്നിങ്ങനെയുള്ള രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
ഏതാവത്യോ ദിനാവല്യോ മദ്വിയോഗവതാ ത്വയാ । വദ ക്വ ക്ഷപിതാസ് സാധോ കച്ചിത് തേ വിമലം തപഃ
മഹാനുഭാവാ, നീ എന്നിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് ഇത്രയും ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു. ആ ദിവസങ്ങൾ നീ എവിടെയാണ് കഴിച്ചുപോയത് എന്ന് പറയൂ. നിന്റെ തപസ്സു ഇപ്പോഴും നിർമ്മലമായിരിക്കുമെന്നു ഞാൻ ആശിക്കുന്നു.
കച്ചിത് തേ വിജ്വരാ ബുദ്ധിഃ കച്ചിജ് ജാതസ് ത്വമ് ആത്മവാന് । കച്ചിത് ഫലിതവിദ്യസ് ത്വം കച്ചിത് കുശലവാന് അസി
നിന്റെ ബുദ്ധിക്ക് ഇനി വേദനയോ വിഷമമോ ഇല്ലെന്നു ഞാൻ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. നീ ആത്മാവിൽ സ്ഥിരനായി എന്നുമാണ് എന്റെ ആശംസ. നിന്റെ വിജ്ഞാനം ഫലപ്രദമായിരിക്കും എന്നും, നീ കഴിവുള്ളവനാണെന്നും ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ഇത്യ് ഉക്തവന്തം സംസാരസമുദ്വിഗ്നമ് അലം തദാ । പ്രാഹാപ്രാപ്തമഹാജ്ഞാനം സുഹൃത് സുഹൃദമ് ആദരാത്
ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ലോകജീവിതത്തിൽ വിഷമിച്ചവൻ, വലിയ ജ്ഞാനം ഇതുവരെ ലഭിക്കാതിരുന്നിട്ടും, ആത്മാർത്ഥതയോടെ തന്റെ സുഹൃത്തിനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
സാധോ സ്വാഗതമ് അദ്യാങ്ഗ ദിഷ്ട്യാ ദൃഷ്ടോ ഽസി മാനദ । കുശലം തു കുതോ ഽസ്മാകം സംസാരേ തിഷ്ഠതാമ് ഇഹ
മഹാനുഭാവാ, ഇന്നാണ് നിന്നെ കാണാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചത്; ഹൃദയപൂർവ്വം സ്വാഗതം. എന്നാൽ ഈ ലോകത്തിൽ കഴിയുന്ന ഞങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെയാണ് സുഖം ഉണ്ടാവാൻ കഴിയുക?
യാവന് നാധിഗതം ജ്ഞേയം യാവത് ക്ഷീണാ ന ചിത്തഭൂഃ । യാവത് തീര്ണം ന സംസാരാത് താവന് മേ കുശലം കുതഃ
എനിക്ക് അറിയേണ്ടതെല്ലാം അറിഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ, മനസ്സിന്റെ എല്ലാ വൃത്തികളും ശാന്തമായിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ജന്മമരണചക്രം താണ്ടിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ, എങ്ങനെ എനിക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകുമെന്നു ചോദിക്കാം.
യാവന് നാധിഗതം ജ്ഞാനം യാവന് ന സമതോദിതാ । യാവന് നാഭ്യുദിതോ ബോധസ് താവന് നഃ കുശലം കുതഃ
ജ്ഞാനം ലഭിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ, മനസ്സിൽ സമത്വം ഉദിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഉണർവ് പൂർണ്ണമായി വന്നിട്ടില്ലെങ്കിൽ, എങ്ങനെയാണ് നമ്മൾക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകാൻ കഴിയുക.
ആശാ യാവദ് അശേഷേണ ന ലൂനാശ് ചിത്തസമ്ഭവാഃ । വീരുധോ ദാത്രകേണേവ താവന് നഃ കുശലം കുതഃ
മനസ്സിൽ നിന്നു ഉയരുന്ന എല്ലാ പ്രതീക്ഷകളും പൂർണ്ണമായി മുറിച്ചുകളയാതെ, ഒരു കൃഷിക്കാരൻ തൈകൾ മുറിക്കുന്നതുപോലെ, എങ്ങനെയാണ് നമ്മൾക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകാൻ കഴിയുക.
ആത്മലാഭം വിനാ സാധോ വിനാ ജ്ഞാനമഹൌഷധമ് । ഉദേതി പുനര് ഏവേയം ദുസ്സംസൃതിവിഷൂചികാ
സ്വയം കണ്ടെത്താതെ, ജ്ഞാനമെന്ന മഹൗഷധം ലഭിക്കാതെ, ഈ ഭയങ്കരമായ ജന്മമരണരോഗം വീണ്ടും വീണ്ടും ഉയർന്ന് വരും.
ശൈശവാങ്കുരിതാരമ്ഭോ നവയൌവനപല്ലവഃ । ജരാകുസുമിതോ ഽഭ്യേതി പുനസ് സംസാരദുര്ദ്രുമഃ
ഈ ഭയങ്കരമായ സംസാരവൃക്ഷം ബാല്യത്തിൽ മുളപ്പിടിച്ച്, യൗവനത്തിൽ ഇളം ഇലകൾ വിരിയിച്ച്, വൃദ്ധാവസ്ഥയിൽ പുഷ്പിക്കുകയാണ്.
കായജീര്ണതരോര് അസ്മാദ് ബാന്ധവാക്രന്ദഷട്പദാത് । ജരാപുഷ്പസിതോദേതി പുനര് മരണമഞ്ജരീ
വയസ്സായ ശരീരരൂപിയായ ഈ വൃക്ഷത്തിൽ, ബന്ധുക്കളുടെ കരച്ചിലുകൾ തേൻചൂഷകികൾ പോലെ മുഴങ്ങുമ്പോൾ, വൃദ്ധാപ്യത്തിന്റെ പുഷ്പങ്ങൾ വീണ്ടും വിരിയുന്നു, അതിന്റെ പിന്നാലെ മരണത്തിന്റെ കുലകളും വരുന്നു.
ഭുക്തശുക്തര്തുവിരസാ പുരാണദിവസോമ്ഭിതാ । നീയതേ നീരസപ്രായാ പുനസ് സംവത്സരാവലീ
ഭോഗിച്ച കാലങ്ങളുടെയും പുതുമയുള്ള ദിവസങ്ങളുടെയും രുചികൾ നിറഞ്ഞിരുന്ന വർഷങ്ങൾ, ഇപ്പോൾ ജീവശക്തി കുറഞ്ഞതായി ശൂന്യമായി കടന്നു പോകുന്നു.
മഹാദരീഷു ദേഹാദ്രേസ് തൃഷ്ണാകണ്ടകിതാസ്വ് അതി । ഹേലാവ്യാലാസു ച പുനഃ ക്രിയാസു പരിലുപ്യതേ
ശരീരമെന്ന വലിയ പർവതത്തിലെ ആഴമുള്ള ഗുഹകളിലും, തൃശ്യയുടെ മുള്ളുകൾ നിറഞ്ഞിടങ്ങളിലും, അനാസക്തമായ പ്രവൃത്തികളുടെ ഇരുട്ടരികളിലും, മനുഷ്യൻ ക്രമേണ നശിച്ചുപോകുന്നു.
ദുഃഖൈസ് സുഖലവാകാരൈര് ദീര്ഘദീര്ഘൈശ് ശുഭാശുഭൈഃ । അപര്യസ്താഗമപ്രായാഃ പ്രയാന്ത്യ് ആയാന്തി രാത്രയഃ
ദു:ഖവും ചെറിയ സന്തോഷവും ചേർന്നുകൊണ്ടുള്ള നീണ്ട രാത്രികൾ, നല്ലതും ചീത്തയുമുള്ള സംഭവങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു, ഒന്നും പുതുമയില്ലാതെ വരികയും പോകികയും ചെയ്യുന്നു.
അയഥാര്ഥക്രിയാരമ്ഭൈഃ കദാശാവേശപല്ലവൈഃ । ക്ഷീയതേ കര്മഭിസ് തുച്ഛൈര് ആയുര് ആഹതകര്തൃഭിഃ
നിഷ്ഫലമായ പ്രവൃത്തികളും തെറ്റായ പ്രതീക്ഷകളുടെ മുളകളും, താനെതന്നെ തകർന്നുപോകുന്നവരുടെ പ്രവർത്തികളും ചേർന്ന്, മനുഷ്യന്റെ ആയുസ്സ് ക്രമേണ ക്ഷയിക്കുന്നു.
ഉന്മൂലിതാശയാലാനോ മനോമത്തമതങ്ഗജഃ । തൃഷ്ണാകരേണുകോത്തബ്ധോ ദൂരം വിപരിധാവതി
മൂലങ്ങൾ പിഴുതുപോയ മനസ്സെന്ന കാട്ടാന, ഭ്രമത്തിൽ മദ്യപാനമായ്, തൃശ്യയുടെ പൊടിയിൽ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു, ദൂരെയ്ക്ക് വഴിതെറ്റി ഓടുന്നു.
ജിഹ്വാദലലതാലഗ്നഃ കായദ്രുമഗുഹാലയേ । യത്രചിന്താമണൌ വൃദ്ധോ ഗര്ധഗൃധ്രോ വിവര്ധതേ
നാവിന്റെയും താലത്തിന്റെയും കൂടെ ചേർന്ന്, ശരീരമെന്ന വൃക്ഷത്തിന്റെ ഗുഹയിൽ, എവിടെയും ചിന്താമണിയെ കണ്ടെത്തി, വൃദ്ധനായ കഴുകൻപോലെയുള്ള ചിന്തകൾ വളർന്ന് വളരുന്നു.
നീരസാ നിസ്സുഖാ ലഘ്വീ പതത്പേലവഗാത്രികാ । ജീര്ണപര്ണസവര്ണേയം ക്ഷീയതേ ദിവസാവലീ
ഈ ദിവസങ്ങൾ, സാരമില്ലാത്തതും സന്തോഷമില്ലാത്തതും ദുർബലവും ഉണങ്ങിയ ഇലപോലെയും, പതിയെ പതിയെ ക്ഷയിച്ചുപോകുന്നു.
അപമാനരജോധ്വസ്തമ് അസ്തങ്ഗതവപുശ്ശ്രി ച । മുഖം ധൂസരതാമ് ഏതി ഹിമൈഃ പദ്മമ് ഇവാഹതമ്
അവമാനത്തിന്റെ പൊടിയിൽ മങ്ങിപ്പോയ ആകൃതിയും സൗന്ദര്യവും, മുഖം മങ്ങലേറിയതാകുന്നു; തണലേറ്റ് ചോരഞ്ഞ താമരപൂവ് പോലെ.
ശുഷ്യതഃ കായസരസഃ പ്രഗലദ്യൌവനാമ്ഭസഃ । രാജഹംസഃ ക്ഷണാദ് ആയുര് അനാവര്തി പലായതേ
ശരീരരൂപം ഉണങ്ങി, യൗവനത്തിന്റെ ജലം ഉണങ്ങിപ്പോകുമ്പോൾ, ആയുസ്സെന്ന ഹംസം ഒരു നിമിഷം പോലും താമസിക്കാതെ ഒരിക്കലും തിരികെ വരാതെ പറന്നു പോകുന്നു.
കാലാനിലബലോദ്ധൂതാജ് ജര്ജരാജ് ജീവിതദ്രുമാത് । ഭോഗപുഷ്പാണി ദിവസപര്ണാനി നിപതന്ത്യ് അധഃ
കാലത്തിന്റെ കാറ്റ് ഉണർത്തുമ്പോൾ, ജീവിതവൃക്ഷം ചീഞ്ഞുപോകുന്നു; ആനന്ദത്തിന്റെ പൂക്കൾ, ദിവസങ്ങളുടെ ഇലകൾ പോലെ, താഴേക്ക് വീണുപോകുന്നു.
ഭോഗഭോഗിശ്രിതേഷ്വ് അന്തര് ദുഃഖദര്ദുരവാരിഷു । മനോ മോഹാന്ധകൂപേഷു ദൂരേഷു വിനിമജ്ജതി
സുഖാന്വേഷികളായവരുടെ ഇടയിൽ, ദു:ഖത്തിന്റെ मगरങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ വെള്ളത്തിൽ, മനസ്സ് അകലെ അകലെ മുങ്ങിപ്പോകുന്നു; മോഹം നിറഞ്ഞ ഇരുണ്ട കിണറുകളിൽ അത് അകന്നു മറഞ്ഞുപോകുന്നു.
നാനാനുരഞ്ജനാ സ്പഷ്ടാ തൃഷ്ണാ തരലപേലവാ । ചൈത്യമഗ്നപതാകേവ ദൂരം സമധിരോഹതി
നാനാവിധ ആകർഷണങ്ങൾ ഇനി വ്യക്തമായി ആനന്ദം നൽകുന്നില്ല; അതിനാൽ തൃശ്യകൾ അസ്ഥിരവും ദുർബലവുമാണ്. ഒരു ക്ഷേത്രധ്വജം കാറ്റിൽ പറന്നു ദൂരെയ്ക്ക് പോകുന്നതുപോലെ, ആഗ്രഹങ്ങൾ അകലെ അകലെ ഉയർന്ന് പോകുന്നു.
അസ്യ സംസാരതന്ത്രസ്യ ബൃഹത്കാലബിലാസ്പദഃ । ജീവിതാശാമയാംസ് തന്തൂന് അന്തകാഖുര് നികൃന്തതി
ഈ സാംസാരിക യന്ത്രത്തിന്റെ അടിത്തറ വലിയ കാലഗർഭമാണ്; ജീവിക്കാനുള്ള പ്രത്യാശയുടെ നൂലുകൾ മരണത്തിന്റെ നഖം വെട്ടിമുറിക്കുന്നു.
യൌവനോത്ഫാലകല്ലോലാ ബഹലോല്ലാസഫേനിലാ । പരാവര്തമഹാവര്താ യാതി ജീവിതദുര്നദീ
യൗവനത്തിന്റെ തിരമാലകൾ ഉയർന്ന് ഉല്ലാസത്തിന്റെ അഫേനികൾ നിറഞ്ഞു, ജീവിതത്തിന്റെ കഠിനമായ നദി വലിയ ചുഴലിയിൽ തിരിഞ്ഞ് പിന്നോട്ട് ഒഴുകുന്നു.
കലാകുലകലത്കാര്യകല്ലോലകുലസങ്കുലാ । ക്രിയാസരിദ് അപര്യന്താ വഹത്യ് ആകുലകോടരാ
അനവധി പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ തിരമാലകളാൽ നിറഞ്ഞു, കാലത്തിന്റെ കലഹത്തിൽ ചുഴലിക്കൊണ്ടു, ആശയക്കുഴികളിൽ ആശങ്ക നിറഞ്ഞ്, ഈ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ നദി അവസാനമില്ലാതെ ഒഴുകുന്നു.
അനന്താ ബന്ധുജനതാനദ്യോ ഗമ്ഭീരകോടരേ । അജസ്രം നിപതന്ത്യ് ഏതാ വിതതേ കാലസാഗരേ
അവസാനമില്ലാത്ത ബന്ധുക്കളുടെയും സുഹൃത്തുക്കളുടെയും നദികൾ ആഴമുള്ള വഴികളിലൂടെ, ഈ വിശാലമായ കാലസമുദ്രത്തിലേക്ക് നിരന്തരം ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ദേഹരത്നശലാകേയം നാശപങ്കാര്ണവോദരേ । ന ജ്ഞായതേ ക്വ മഗ്നേതി താത ജന്മനി ജന്മനി
ഈ ശരീരം രത്നപോലെയുള്ള ഒരു പെട്ടിയാണ്, നാശത്തിന്റെ ചളിക്കടലിൽ അകപ്പെട്ടത്. ഓരോ ജന്മത്തിലും ഇത് എവിടേക്കാണ് ഒഴുകിപ്പോകുന്നത് എന്ന് അറിയാൻ കഴിയുന്നില്ല, പ്രിയനേ.
ചിന്താചക്രേ ചിരം ചഞ്ചച്ചക്രികാചാരചഞ്ചുരേ । ചേതോ ഭ്രമതി സാമുദ്രേ ഗര്താവര്തേ തൃണം യഥാ
ചിന്തകളുടെ ചക്രത്തിൽ ദീർഘകാലം ചുറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന മനസ്സ്, അതിന്റെ ചലനത്തിൽ അശാന്തമായി, സമുദ്രത്തിലെ ചുഴലിക്കുഴികളിൽ കുടുങ്ങിയ പുല്ലുപോലെ അലയുന്നു.
ഉഹ്യമാനമ് അനന്തേഷു ചേതഃ കാര്യമഹോര്മിഷു । ക്ഷണമ് ഏതി ന വിശ്രാമം ചിന്താതാണ്ഡവിതാശയമ്
അനന്തമായ ശക്തമായ പ്രവൃത്തികളുടെ തിരമാലകളിൽ മനസ്സ് എപ്പോഴും ഇളകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു; ചിന്തകളുടെ നൃത്തം അതിന്റെ പ്രത്യാശയെ തകർത്തുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഒരു നിമിഷം പോലും വിശ്രമം മനസ്സിന് ലഭിക്കുന്നില്ല.