തൌ തഥാന്യോഽന്യമുദിതൌ മനോഹരതരാകൃതീ । തസ്ഥതുസ് സ്വാശ്രമേ മൌനേ സരോജ ഇവ ഷട്പദൌ
അങ്ങനെ, പരസ്പരം സന്തോഷത്തോടെ, മനോഹരമായ രൂപങ്ങളോടെ, ഇരുവരും തങ്ങളുടെ ആശ്രമത്തിൽ ശാന്തതയിൽ താമസിച്ചു, ഒരു താമരപ്പൂവിൽ ഇരുന്ന രണ്ടു തേൻചീറ്റകളെപ്പോലെ.
പ്രാപതുര് യൌവനം ബാല്യമ് ഉത്സൃജ്യ ജനവല്ലഭൌ । കാലേനാല്പതരേണൈവ ചന്ദ്രസൂര്യാവ് ഇവോദിതൌ
കുട്ടിക്കാലം വിട്ട്, ചെറുകാലത്തിനുള്ളിൽ, ജനപ്രിയരായി, ഇരുവരും യൗവനം പ്രാപിച്ചു, ഉദയിക്കുന്ന ചന്ദ്രനും സൂര്യനും പോലെ.
ജഗ്മതുര് ദേഹമ് ഉത്സൃജ്യ തതസ് തൌ പിതരൌ തയോഃ । സ്വര്ഗം ജരാര്താവ് ഉഡ്ഡീയ നീഡാദ് ഇവ വിഹങ്ഗമൌ
അതിനുശേഷം, അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾ വയസ്സായപ്പോൾ ശരീരം വിട്ട്, ആകാശത്തേക്ക് പറന്നു, കൂടിൽ വിട്ടുപറക്കുന്ന പക്ഷികളെപ്പോലെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി.
പഞ്ചത്വം ഗതയോഃ പിത്രോര് ദീനവക്ത്രൌ ബഭൂവതുഃ । സന്നാങ്ഗൌ വിഗതോത്സാഹൌ പദ്മാവ് ഇവ ജലോദ്ധൃതൌ
അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾ മരിച്ചപ്പോൾ, മുഖം കറുത്ത്, ശരീരം ക്ഷീണിച്ച്, മനസ്സിൽ ഉത്സാഹമില്ലാതെ, വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് എടുത്തു വെയിലിൽ വാടിയ താമരപ്പൂക്കളെപ്പോലെ ആകുകയായിരുന്നു.
തത്രൌര്ധ്വദൈഹികം കൃത്വാ ചക്രാതേ പരിദേവനമ് । ലോകസ്ഥിതിര് അലങ്ഘ്യാ ഹി മഹതാമ് അപി മാനദ
അവിടെ, അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾ നടത്തി, അവർ ദുഃഖത്തിൽ കരഞ്ഞു. ലോകത്തിന്റെ നിയമം മഹാന്മാർക്കുപോലും മറികടക്കാൻ കഴിയാത്തതാണല്ലോ, മഹാനേ.
കൃത്വൌര്ധ്വദൈഹികമ് അഥോ വ്യഥയാഭിഭൂതൌ ശോകോത്ഥയാ കരുണമ് ആര്തഗിരാ വിലപ്യ । ചിത്രാര്പിതാവ് ഇവ നിരസ്തസമസ്തചേഷ്ടൌ തൌ സംസ്ഥിതൌ സുസമശൂന്യഹൃദാദിനാന്തമ്
അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ്, ദുഃഖത്തിൽ പൂർണ്ണമായും തളർന്ന്, ഹൃദയഭേദകമായ ദയനീയമായ ശബ്ദത്തിൽ അവർ വിലപിച്ചു. എല്ലാം നഷ്ടമായ ചിത്രങ്ങൾ പോലെ, ഒരു ചലനവും ഇല്ലാതെ, ഹൃദയം മുഴുവനും ശൂന്യമായ അവസ്ഥയിൽ ഇരുവരും അവിടെ നിന്നു.
അഥ ശോകപരാഭൂതൌ തസ്ഥതുര് ദൃഢതാപസൌ । താപസംശുഷ്കസര്വാങ്ഗൌ താവ് അരണ്യദ്രുമാവ് ഇവ
ശോകത്തിൽ പൂർണ്ണമായും കീഴടങ്ങി, ഇരുവരും തപസ്സിൽ ഉറച്ചുനിന്നു. ശരീരം തപസ്സുകാരെപ്പോലെ ഉണങ്ങിയതും, കാട്ടിലെ രണ്ടു വൃക്ഷങ്ങളെപ്പോലെ അവരായിരുന്നു.
വിരക്തൌ വിപിനേ കാലം ക്ഷപയാമ് ആസതുര് ദ്വിജൌ । വിയൂഥാവ് ഇവ സാരങ്ഗാവ് അനാസ്ഥാമ് ആഗതൌ പരാമ്
വിരക്തരായി ആ രണ്ട് ബ്രാഹ്മണന്മാർ കാട്ടിൽ സമയം കഴിച്ചു. കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട രണ്ട് മാൻപോലെ, അവർക്ക് എല്ലാം അനാസക്തിയായിരുന്നു.
ജഗ്മുര് ദിനാനി മാസാശ് ച വര്ഷാണ്യ് അഥ തയോസ് തദാ । ക്രമാത് താവ് അപി സംയാതൌ ജരാം ശ്വഭ്രദ്രുമാവ് ഇവ
അവർക്കു ദിവസങ്ങൾ, മാസങ്ങൾ, വർഷങ്ങൾ അങ്ങനെ കടന്നു. ക്രമേണ, അവർ രണ്ടുപേരും വയസ്സിന് കീഴടങ്ങി, ഉള്ളില്ലാത്ത പഴയ മരങ്ങൾപോലെ.
അപ്രാപ്തവിമലജ്ഞാനൌ ചിരാജ് ജരഢതാപസൌ । താവ് ഏകദാ സങ്ഘടിതാവ് ഇദമ് അന്യോഽന്യമ് ഊചതുഃ
നിറഞ്ഞ ജ്ഞാനം ലഭിക്കാതെ, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, ആ രണ്ടു വയസ്സായ തപസ്സുകാരും ഒരിക്കൽ ഒന്നിച്ചു കൂടിയപ്പോൾ പരസ്പരം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ജീവിതോഗ്രദ്രുമഫല മദാശ്വാസാമൃതാമ്ബുധേ । ജഗത്യ് അസ്മിന് മഹാബന്ധോ ഭാസ സ്വാഗതമ് അസ്തു തേ
ഈ ലോകത്തിലെ മഹാബന്ധനമേ, ജീവന്റെ വൃക്ഷഫലത്തിന്റെ മദം, ആശ്വാസം, അമൃതം എന്നിങ്ങനെയുള്ള രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
ഏതാവത്യോ ദിനാവല്യോ മദ്വിയോഗവതാ ത്വയാ । വദ ക്വ ക്ഷപിതാസ് സാധോ കച്ചിത് തേ വിമലം തപഃ
മഹാനുഭാവാ, നീ എന്നിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് ഇത്രയും ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു. ആ ദിവസങ്ങൾ നീ എവിടെയാണ് കഴിച്ചുപോയത് എന്ന് പറയൂ. നിന്റെ തപസ്സു ഇപ്പോഴും നിർമ്മലമായിരിക്കുമെന്നു ഞാൻ ആശിക്കുന്നു.
കച്ചിത് തേ വിജ്വരാ ബുദ്ധിഃ കച്ചിജ് ജാതസ് ത്വമ് ആത്മവാന് । കച്ചിത് ഫലിതവിദ്യസ് ത്വം കച്ചിത് കുശലവാന് അസി
നിന്റെ ബുദ്ധിക്ക് ഇനി വേദനയോ വിഷമമോ ഇല്ലെന്നു ഞാൻ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. നീ ആത്മാവിൽ സ്ഥിരനായി എന്നുമാണ് എന്റെ ആശംസ. നിന്റെ വിജ്ഞാനം ഫലപ്രദമായിരിക്കും എന്നും, നീ കഴിവുള്ളവനാണെന്നും ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ഇത്യ് ഉക്തവന്തം സംസാരസമുദ്വിഗ്നമ് അലം തദാ । പ്രാഹാപ്രാപ്തമഹാജ്ഞാനം സുഹൃത് സുഹൃദമ് ആദരാത്
ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ലോകജീവിതത്തിൽ വിഷമിച്ചവൻ, വലിയ ജ്ഞാനം ഇതുവരെ ലഭിക്കാതിരുന്നിട്ടും, ആത്മാർത്ഥതയോടെ തന്റെ സുഹൃത്തിനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
സാധോ സ്വാഗതമ് അദ്യാങ്ഗ ദിഷ്ട്യാ ദൃഷ്ടോ ഽസി മാനദ । കുശലം തു കുതോ ഽസ്മാകം സംസാരേ തിഷ്ഠതാമ് ഇഹ
മഹാനുഭാവാ, ഇന്നാണ് നിന്നെ കാണാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചത്; ഹൃദയപൂർവ്വം സ്വാഗതം. എന്നാൽ ഈ ലോകത്തിൽ കഴിയുന്ന ഞങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെയാണ് സുഖം ഉണ്ടാവാൻ കഴിയുക?
യാവന് നാധിഗതം ജ്ഞേയം യാവത് ക്ഷീണാ ന ചിത്തഭൂഃ । യാവത് തീര്ണം ന സംസാരാത് താവന് മേ കുശലം കുതഃ
എനിക്ക് അറിയേണ്ടതെല്ലാം അറിഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ, മനസ്സിന്റെ എല്ലാ വൃത്തികളും ശാന്തമായിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ജന്മമരണചക്രം താണ്ടിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ, എങ്ങനെ എനിക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകുമെന്നു ചോദിക്കാം.
യാവന് നാധിഗതം ജ്ഞാനം യാവന് ന സമതോദിതാ । യാവന് നാഭ്യുദിതോ ബോധസ് താവന് നഃ കുശലം കുതഃ
ജ്ഞാനം ലഭിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ, മനസ്സിൽ സമത്വം ഉദിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഉണർവ് പൂർണ്ണമായി വന്നിട്ടില്ലെങ്കിൽ, എങ്ങനെയാണ് നമ്മൾക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകാൻ കഴിയുക.
ആശാ യാവദ് അശേഷേണ ന ലൂനാശ് ചിത്തസമ്ഭവാഃ । വീരുധോ ദാത്രകേണേവ താവന് നഃ കുശലം കുതഃ
മനസ്സിൽ നിന്നു ഉയരുന്ന എല്ലാ പ്രതീക്ഷകളും പൂർണ്ണമായി മുറിച്ചുകളയാതെ, ഒരു കൃഷിക്കാരൻ തൈകൾ മുറിക്കുന്നതുപോലെ, എങ്ങനെയാണ് നമ്മൾക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകാൻ കഴിയുക.
ആത്മലാഭം വിനാ സാധോ വിനാ ജ്ഞാനമഹൌഷധമ് । ഉദേതി പുനര് ഏവേയം ദുസ്സംസൃതിവിഷൂചികാ
സ്വയം കണ്ടെത്താതെ, ജ്ഞാനമെന്ന മഹൗഷധം ലഭിക്കാതെ, ഈ ഭയങ്കരമായ ജന്മമരണരോഗം വീണ്ടും വീണ്ടും ഉയർന്ന് വരും.
ശൈശവാങ്കുരിതാരമ്ഭോ നവയൌവനപല്ലവഃ । ജരാകുസുമിതോ ഽഭ്യേതി പുനസ് സംസാരദുര്ദ്രുമഃ
ഈ ഭയങ്കരമായ സംസാരവൃക്ഷം ബാല്യത്തിൽ മുളപ്പിടിച്ച്, യൗവനത്തിൽ ഇളം ഇലകൾ വിരിയിച്ച്, വൃദ്ധാവസ്ഥയിൽ പുഷ്പിക്കുകയാണ്.
കായജീര്ണതരോര് അസ്മാദ് ബാന്ധവാക്രന്ദഷട്പദാത് । ജരാപുഷ്പസിതോദേതി പുനര് മരണമഞ്ജരീ
വയസ്സായ ശരീരരൂപിയായ ഈ വൃക്ഷത്തിൽ, ബന്ധുക്കളുടെ കരച്ചിലുകൾ തേൻചൂഷകികൾ പോലെ മുഴങ്ങുമ്പോൾ, വൃദ്ധാപ്യത്തിന്റെ പുഷ്പങ്ങൾ വീണ്ടും വിരിയുന്നു, അതിന്റെ പിന്നാലെ മരണത്തിന്റെ കുലകളും വരുന്നു.
ഭുക്തശുക്തര്തുവിരസാ പുരാണദിവസോമ്ഭിതാ । നീയതേ നീരസപ്രായാ പുനസ് സംവത്സരാവലീ
ഭോഗിച്ച കാലങ്ങളുടെയും പുതുമയുള്ള ദിവസങ്ങളുടെയും രുചികൾ നിറഞ്ഞിരുന്ന വർഷങ്ങൾ, ഇപ്പോൾ ജീവശക്തി കുറഞ്ഞതായി ശൂന്യമായി കടന്നു പോകുന്നു.
മഹാദരീഷു ദേഹാദ്രേസ് തൃഷ്ണാകണ്ടകിതാസ്വ് അതി । ഹേലാവ്യാലാസു ച പുനഃ ക്രിയാസു പരിലുപ്യതേ
ശരീരമെന്ന വലിയ പർവതത്തിലെ ആഴമുള്ള ഗുഹകളിലും, തൃശ്യയുടെ മുള്ളുകൾ നിറഞ്ഞിടങ്ങളിലും, അനാസക്തമായ പ്രവൃത്തികളുടെ ഇരുട്ടരികളിലും, മനുഷ്യൻ ക്രമേണ നശിച്ചുപോകുന്നു.
ദുഃഖൈസ് സുഖലവാകാരൈര് ദീര്ഘദീര്ഘൈശ് ശുഭാശുഭൈഃ । അപര്യസ്താഗമപ്രായാഃ പ്രയാന്ത്യ് ആയാന്തി രാത്രയഃ
ദു:ഖവും ചെറിയ സന്തോഷവും ചേർന്നുകൊണ്ടുള്ള നീണ്ട രാത്രികൾ, നല്ലതും ചീത്തയുമുള്ള സംഭവങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു, ഒന്നും പുതുമയില്ലാതെ വരികയും പോകികയും ചെയ്യുന്നു.
അയഥാര്ഥക്രിയാരമ്ഭൈഃ കദാശാവേശപല്ലവൈഃ । ക്ഷീയതേ കര്മഭിസ് തുച്ഛൈര് ആയുര് ആഹതകര്തൃഭിഃ
നിഷ്ഫലമായ പ്രവൃത്തികളും തെറ്റായ പ്രതീക്ഷകളുടെ മുളകളും, താനെതന്നെ തകർന്നുപോകുന്നവരുടെ പ്രവർത്തികളും ചേർന്ന്, മനുഷ്യന്റെ ആയുസ്സ് ക്രമേണ ക്ഷയിക്കുന്നു.
ഉന്മൂലിതാശയാലാനോ മനോമത്തമതങ്ഗജഃ । തൃഷ്ണാകരേണുകോത്തബ്ധോ ദൂരം വിപരിധാവതി
മൂലങ്ങൾ പിഴുതുപോയ മനസ്സെന്ന കാട്ടാന, ഭ്രമത്തിൽ മദ്യപാനമായ്, തൃശ്യയുടെ പൊടിയിൽ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു, ദൂരെയ്ക്ക് വഴിതെറ്റി ഓടുന്നു.
ജിഹ്വാദലലതാലഗ്നഃ കായദ്രുമഗുഹാലയേ । യത്രചിന്താമണൌ വൃദ്ധോ ഗര്ധഗൃധ്രോ വിവര്ധതേ
നാവിന്റെയും താലത്തിന്റെയും കൂടെ ചേർന്ന്, ശരീരമെന്ന വൃക്ഷത്തിന്റെ ഗുഹയിൽ, എവിടെയും ചിന്താമണിയെ കണ്ടെത്തി, വൃദ്ധനായ കഴുകൻപോലെയുള്ള ചിന്തകൾ വളർന്ന് വളരുന്നു.
നീരസാ നിസ്സുഖാ ലഘ്വീ പതത്പേലവഗാത്രികാ । ജീര്ണപര്ണസവര്ണേയം ക്ഷീയതേ ദിവസാവലീ
ഈ ദിവസങ്ങൾ, സാരമില്ലാത്തതും സന്തോഷമില്ലാത്തതും ദുർബലവും ഉണങ്ങിയ ഇലപോലെയും, പതിയെ പതിയെ ക്ഷയിച്ചുപോകുന്നു.
അപമാനരജോധ്വസ്തമ് അസ്തങ്ഗതവപുശ്ശ്രി ച । മുഖം ധൂസരതാമ് ഏതി ഹിമൈഃ പദ്മമ് ഇവാഹതമ്
അവമാനത്തിന്റെ പൊടിയിൽ മങ്ങിപ്പോയ ആകൃതിയും സൗന്ദര്യവും, മുഖം മങ്ങലേറിയതാകുന്നു; തണലേറ്റ് ചോരഞ്ഞ താമരപൂവ് പോലെ.
ശുഷ്യതഃ കായസരസഃ പ്രഗലദ്യൌവനാമ്ഭസഃ । രാജഹംസഃ ക്ഷണാദ് ആയുര് അനാവര്തി പലായതേ
ശരീരരൂപം ഉണങ്ങി, യൗവനത്തിന്റെ ജലം ഉണങ്ങിപ്പോകുമ്പോൾ, ആയുസ്സെന്ന ഹംസം ഒരു നിമിഷം പോലും താമസിക്കാതെ ഒരിക്കലും തിരികെ വരാതെ പറന്നു പോകുന്നു.