യദ് യത് സംസാരജാലേ ഽസ്മിന് ക്രിയതേ കര്മ ഭൂമിപ । തത് സമാഹിതചിത്തസ്യ സുഖായാന്യസ്യ നാനഘ
രാജാവേ, ഈ ലോകജീവിതത്തിന്റെ കുടയിലൊക്കെയും ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾ, മനസ്സു സമാധാനത്തോടെ ഉള്ളവർക്കു മാത്രമേ സന്തോഷം നൽകൂ, മറ്റൊരാള്ക്കുമല്ല, പാപരഹിതനേ.
കച്ചിത് സങ്കല്പരഹിതം പരം വിശ്രമണാസ്പദമ് । പരമോപശമശ്രേയസ് സമാധിമ് അനുതിഷ്ഠസി
നീ മനസ്സിലെ എല്ലാ ആലോചനകളും വിട്ട്, പരമമായ വിശ്രമവും ശാന്തിയും നൽകുന്ന ആ സമാധി അഭ്യസിക്കുകയാണോ?
ഏതന് മേ ബ്രൂഹി ഭഗവന് സര്വസങ്കല്പവര്ജിതമ് । പരമോപശമശ്രേയസ് സമാധിര് ഹി കിമ് ഉച്യതേ
ഭഗവനേ, മനസ്സിലെ എല്ലാ ആലോചനകളും വിട്ട്, പരമമായ ശാന്തിയും മോക്ഷവും നൽകുന്ന ആ സമാധി എന്താണെന്ന് ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
യോ ജ്ഞോ മഹാത്മന് സതതം തൂഷ്ണീം വ്യവഹരംശ് ച വാ । അസമാഹിതചിത്തോ ഽസൌ കദാ ഭവതി കഃ കില
ആരായാലും ജ്ഞാനിയും മഹാത്മാവും ആയവൻ, എപ്പോഴും മൗനത്തിലോ സംസാരത്തിലോ ആയിരിക്കട്ടെ, അവന്റെ മനസ്സ് ഒരിക്കലും അശാന്തമാവാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?
നിത്യപ്രബുദ്ധചിത്താസ് തു കുര്വന്തോ ഽപി ജഗത്ക്രിയാഃ । ആത്മൈകതത്ത്വതന്നിഷ്ഠാസ് സദൈവ സുസമാധയഃ
എപ്പോഴും ഉണര്ന്ന മനസ്സുള്ളവർ ലോകത്തിലെ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോഴും ആത്മാവിന്റെ ഏക സത്യം മനസ്സിൽ ഉറപ്പോടെ നിലകൊള്ളുന്നു; അങ്ങനെ അവർ എപ്പോഴും സമാധാനത്തിലാണ്.
ബദ്ധപദ്മാസനസ്യാപി കൃതബ്രഹ്മാഞ്ജലേര് അപി । അവിശ്രാന്തസ്വഭാവസ്യ കസ് സമാധിഃ കഥം ച വാ
കാൽമുട്ട് മടക്കി പദ്മാസനത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും, ബ്രഹ്മാവിനെ ഭക്തിയോടെ വണങ്ങുമ്പോഴും, സ്വഭാവം അശാന്തമായവർക്കു യാതൊരു സമാധിയും ഉണ്ടാകില്ല; അതു എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുമെന്നോ പറയാൻ കഴിയില്ല.
തത്ത്വാവബോധോ ഭഗവന് സര്വാശാതൃണപാവകഃ । പ്രോക്തസ് സമാധിഭേദേന ന തു തൂഷ്ണീമ് അവസ്ഥിതിഃ
ഭഗവൻ, സത്യത്തെ മനസ്സിലാക്കുന്ന ജ്ഞാനം എല്ലാ ആസക്തികളും കത്തിച്ചുവിടുന്ന അഗ്നിപോലെയാണ്; അതാണ് സമാധി എന്ന പേരിൽ പറയുന്നത്, വെറും മൗനത്തിൽ ഇരിയ്ക്കുന്നതല്ല.
സമാഹിതാ നിത്യതൃപ്താ യഥാഭൂതാര്ഥദര്ശിനീ । സാധോ സമാധിശബ്ദേന പരാ പ്രജ്ഞോച്യതേ ബുധൈഃ
സന്തുലിതമായ മനസ്സും, എല്ലായ്പ്പോഴും തൃപ്തിയോടെ ഇരിക്കുന്നതും, വസ്തുതകളെ അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ കാണുന്നതുമായ അവസ്ഥയെ, ജ്ഞാനികൾ സമാധി എന്ന പേരിൽ വിളിക്കുന്നു. അതാണ് പരമമായ ജ്ഞാനം.
അക്ഷുബ്ധാ നിരഹങ്കാരാ ദ്വന്ദ്വേഷ്വ് അനഭിപാതിനീ । പ്രോക്താ സമാധിശബ്ദേന മേരോസ് സ്ഥിരതരാ സ്ഥിതിഃ
കുഴപ്പമില്ലാത്തതും, അഹങ്കാരമില്ലാത്തതും, സുഖദു:ഖങ്ങളൊന്നും മനസ്സിനെ ബാധിക്കാത്തതുമായ അവസ്ഥയെ, സമാധി എന്ന പേരിൽ പറയുന്നു. അതാണ് മേരുപർവതത്തേക്കാൾ സ്ഥിരമായ നില.
നിശ്ചിന്താ വിഗതാഭീഷ്ടാ ഹേയോപാദേയവര്ജിതാ । പ്രോക്താ സമാധിശബ്ദേന പരിപൂര്ണാ മനോഗതിഃ
ഉള്ളിൽ ചിന്തകളില്ലാത്തതും, ആഗ്രഹങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്തതും, സ്വീകരിക്കലോ തള്ളലോ ഇല്ലാത്തതുമായ മനസ്സിന്റെ പൂർണ്ണമായ ശാന്താവസ്ഥയെ സമാധി എന്നു പറയുന്നു.
യതഃ പ്രഭൃതി ബോധേന യുക്തമ് ആത്യന്തികം മനഃ । തദ് ആരഭ്യ സമാധാനമ് അവ്യുച്ഛിന്നം മഹാത്മനഃ
യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനത്തിൽ മനസ്സു ചേർന്ന നിമിഷം മുതൽ, മഹാത്മാക്കളുടെ സമാധാനം ഒരിക്കലും മുറിയാതെ തുടരും.
ന ഹി പ്രബുദ്ധമനസോ ഭൂത്വാ വിച്ഛിദ്യതേ പുനഃ । സമാധിര് ദൂരമ് ആകൃഷ്ടോ ബിസതന്തുശ് ശിശോര് ഇവ
യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണർന്ന മനസ്സുള്ളവന് സമാധി ഒരിക്കലും തകർന്നുപോകുന്നില്ല; കുട്ടി താമരയുടെ നാരു വലിച്ചുനീക്കുന്നതുപോലെ, അതു ദൂരത്തേക്ക് മാത്രം വലിച്ചുപോകാം.
സമഗ്രം ദിനമ് ആലോകാദ് വിരമത്യ് അക്ഷി നോ യഥാ । ആജീവിതാന്തം മേ പ്രജ്ഞാ തഥാ തത്ത്വാവലോകനാത്
എങ്ങനെയോ കണ്ണ് ഒരു ദിവസം മുഴുവൻ കാണുന്നതിൽ നിന്നു നിർത്താറില്ല, അതുപോലെ തന്നെ ഞാൻ യഥാർത്ഥം കണ്ടറിഞ്ഞതുകൊണ്ട് എന്റെ ജ്ഞാനം ജീവൻ അവസാനിക്കുന്നവരെ ഒരിക്കലും നിർത്തുന്നില്ല.
അജസ്രമ് അമ്ബു വഹനാദ് യഥാ നദ്യാ ന രുധ്യതേ । തഥാ വിജ്ഞാനദൃഗ് ബോധാത് ക്ഷണമാത്രം ന രുധ്യതേ
നദി എപ്പോഴും വെള്ളം ഒഴുക്കുന്നതുപോലെ അതിനെ തടയാൻ കഴിയില്ല, അതുപോലെ തന്നെ അറിവിന്റെ ദൃഷ്ടി ഉണർന്നാൽ ഒരു നിമിഷം പോലും അതിന് തടസ്സമുണ്ടാവില്ല.
ന വിസ്മരത്യ് അവിരതം യഥാ കാലകലാ ഗതിമ് । ന വിസ്മരത്യ് അവിരതം സ്വാത്മാനം പ്രാജ്ഞധീസ് തഥാ
കാലത്തിന്റെ ഒഴുക്കു എപ്പോഴും ഓർമ്മയിൽ നിന്ന് അകലാറില്ലാത്തതുപോലെ, ജ്ഞാനമുള്ള മനസ്സ് സ്വയം തന്നെ ഒരിക്കലും മറക്കാറില്ല.
ന വിസ്മരതി സര്വത്ര യഥാ സതതഗോ ഗതിമ് । ന വിസ്മരതി നിശ്ചേത്യം ചിന്മാത്രം പ്രാജ്ഞധീസ് തഥാ
എപ്പോഴും സഞ്ചരിക്കുന്നവന് എവിടെയും ആ സഞ്ചാരം മറക്കാനാവില്ലല്ലോ, അതുപോലെ ജ്ഞാനമുള്ള മനസ്സിന് അറിയേണ്ട ശുദ്ധമായ ചൈതന്യം ഒരിക്കലും മറക്കാനാവില്ല.
ഗതിം കാലകലാ യദ്വച് ചിന്വാനാ സമവസ്ഥിതാ । ചിച് ചിരം ചേത്യരഹിതം ചിന്വാനാങ്ഗം തഥാ സ്ഥിതാ
കാലത്തിന്റെ വിഭജനം അന്വേഷിക്കുന്നവന് അതിന്റെ സഞ്ചാരത്തില് ദീര്ഘകാലം ഉറച്ചിരിക്കുംപോലെ, ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തെ അന്വേഷിക്കുന്നവന് ദീര്ഘകാലം ആവിഷ്കാരമില്ലാത്ത അവസ്ഥയില് ഉറച്ചിരിക്കും.
യഥാ സത്താവിഹീനാത്മാ പദാര്ഥോ നോപലഭ്യതേ । തഥാത്മജ്ഞാനഹീനാത്മാ കാലോ ജ്ഞസ്യ ന ലഭ്യതേ
ഉള്ളതില്ലാത്ത വസ്തു കാണാനാവില്ലല്ലോ, അതുപോലെ ആത്മജ്ഞാനം ഇല്ലാതെ ജ്ഞാനിക്ക് കാലം ലഭിക്കില്ല.
ന സമ്ഭവതി സംസാരേ ഗുണഹീനോ ഗുണീ യഥാ । ന സമ്ഭവത്യ് ആത്മസംവിദ്വര്ജിതോ ഹ്യ് ആത്മവാംസ് തഥാ
ലോകത്ത് ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവന് ഗുണമുള്ളവനായി നിലനില്ക്കാനാവില്ലല്ലോ, അതുപോലെ ആത്മാവുള്ളവന് ആത്മബോധം ഇല്ലാതെ നിലനില്ക്കാനാവില്ല.
സര്വദൈവാസ്മി സമ്ബുദ്ധസ് സര്വദൈവാസ്മി നിര്മലഃ । സര്വദൈവാസ്മി ശാന്താത്മാ സര്വദാസ്മി സമാഹിതഃ
എനിക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും ഉണര്ച്ചയുണ്ട്, എല്ലായ്പ്പോഴും ഞാൻ വിശുദ്ധനാണ്, എല്ലായ്പ്പോഴും എന്റെ മനസ്സ് സമാധാനപൂർവമാണ്, എല്ലായ്പ്പോഴും ഞാൻ ഏകാഗ്രനാണ്.
ഭേദഃ കേന സമാധേര് മേ ജന്യതേ കഥമ് ഏവ വാ । ആത്മനോ വ്യതിരിക്തേന നിത്യമ് ഏവാസദാത്മനാ
എന്റെ ഏകാഗ്രതയിൽ ഭേദം ഉണ്ടാകാൻ എന്താണ് കാരണമാകുന്നത്, എങ്ങനെയാണ് അതുണ്ടാകുന്നത്? ആത്മാവിന് പുറമെ എല്ലാം എല്ലായ്പ്പോഴും അസത്യമായതിനാൽ.
തസ്മാത് കദാചിദ് അപി മേ ന സമാധിമയം മനഃ । ന ചാസമാഹിതം നിത്യമ് ആത്മതത്ത്വൈകസമ്ഭവാത്
അതിനാൽ, എന്റെ മനസ്സ് ഒരിക്കലും ധ്യാനത്തിൽ ലയിച്ചിട്ടില്ല, അതുപോലെ ഒരിക്കലും അശാന്തവുമല്ല, കാരണം അത് എല്ലായ്പ്പോഴും ആത്മാവിന്റെ സാരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
സര്വഗസ് സര്വദൈവാത്മാ സര്വമ് ഏവ ച സര്വഥാ । അസമാധിര് ഹി കോ ഽസൌ സ്യാത് സമാധിര് അപി കസ് സ്മൃതഃ
ആത്മാവ് എല്ലായിടത്തും, എല്ലായ്പ്പോഴും, എല്ലാകാര്യങ്ങളിലും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അപ്പോൾ അസമാധി എന്നത് എന്താണ്, സമാധി എന്ന് ഓർക്കുന്നത് എന്താണ്?
നിത്യം സമാഹിതധിയസ് സുശമാ മഹാന്തസ് തിഷ്ഠന്തി കാര്യപരിണാമവിഭാഗമുക്താഃ । തേനാസമാഹിതസമാഹിതഭേദഭങ്ഗ്യാ മിഥ്യോദിതം ന തു മദുത്തമവാക്പ്രപഞ്ചഃ
എപ്പോഴും മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ, പൂർണ്ണമായ ശാന്തിയോടെ, മഹാന്മാർ പ്രവർത്തിയുടെ ഫലഭേദങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രരായി നിലകൊള്ളുന്നു. അതിനാൽ, സമാധാനമുള്ളവനും ഇല്ലാത്തവനും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം മനസ്സിൽ മാത്രം ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു ഭ്രമം മാത്രമാണ്; ഞാൻ ഉന്നതമായ ഉപദേശത്തിൽ അങ്ങനെ ഒന്നും പറഞ്ഞിട്ടില്ല.
രാജന് നൂനം പ്രബുദ്ധോ ഽസി പ്രാപ്തവാന് അസി തത് പദമ് । സംശീതലാന്തഃകരണഃ പൂര്ണേന്ദുര് ഇവ രാജസേ
രാജാവേ, നീ ഉറപ്പായും ഉണർന്നവനാണ്, ആ നിലയിലേക്കു നീ എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു. നിന്റെ ഉള്ളിൽ തണുപ്പും സമാധാനവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ നീ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ആനന്ദമധുസമ്പൂര്ണോ ലക്ഷ്മ്യാ ച പരയാ ശ്രിതഃ । ശീതലസ്നിഗ്ധമധുരോ രാജീവമ് ഇവ രാജസേ
ആനന്ദത്തിന്റെ മധുരം നിറഞ്ഞു, പരമമായ ഭാഗ്യത്തിന്റെ ആലിംഗനത്തിൽ, നീ തണുത്തതും സ്നേഹപൂർവ്വവുമായതും മധുരമുള്ളതുമായ താമരപൂവിനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
നിര്മലോ വിതതഃ പൂര്ണോ ഗമ്ഭീരഃ പ്രകടാശയഃ । വേലാനിലബലോല്ലാസമുക്തോ ഽബ്ധിര് ഇവ രാജസേ
നിർമ്മലനും വിശാലനും പൂർണ്ണനുമായും ആഴമുള്ളതും തുറന്ന മനസ്സുള്ളവനുമായും, കടലിനെപ്പോലെ കാറ്റിന്റെയും തിരകളുടെയും കലഹത്തിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രനായി നീ പ്രകാശിക്കുന്നു.
സ്വച്ഛസ് സ്വാനന്ദസമ്പൂര്ണോ ഗതാഹങ്കാരവാരിദഃ । സ്ഫുടം വിസ്തീര്ണഗമ്ഭീരശ് ശരത്ഖമ് ഇവ രാജസേ
നീ സുതാരമായ മനസ്സോടെ, സ്വാന്തസുഖം നിറഞ്ഞവനായി, അഹങ്കാരമെന്ന മേഘങ്ങൾ മാറിപ്പോയതോടെ, ശരദ്കാലത്തിലെ ആകാശംപോലെ വിശാലവും ആഴവുമുള്ളവനായി പ്രകാശിക്കുന്നു.
സര്വത്ര ലക്ഷ്യസേ സ്വസ്ഥസ് സര്വത്ര പരിതുഷ്യസി । സര്വത്ര വീതരാഗോ ഽസി രാജന് സര്വത്ര രാജസേ
നീ എവിടെയും സ്വസ്ഥനായി കാണപ്പെടുന്നു, എല്ലായിടത്തും പൂർണ്ണമായ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു, എല്ലായിടത്തും അസക്തനാണ് രാജാവേ, എല്ലായിടത്തും നീ പ്രകാശിക്കുന്നു.
സാരാസാരപരിച്ഛേദപാരഗസ് ത്വം മഹാധിയാ । ജാനാസി സര്വമ് ഏവേദം യഥാസ്ഥിതമ് അഖണ്ഡിതമ്
നീ മഹത്തായ വിവേകത്തോടെ സാരവും അസാരവും തിരിച്ചറിയുന്നതിൽ പാരമ്യത്തിലെത്തിയവനാണ്; ഈ എല്ലാം നീ അതുപോലെയായി, വിഭജിക്കപ്പെടാതെ, യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നു.