വിജഹാര യഥാകാമം ത്രിലോകീമഠികാമ് ഇമാമ് । സിദ്ധസാധ്യൈസ് സമം സാധോ സഹംസോ ഽലിര് ഇവാബ്ജിനീമ്
അവൻ ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും മനസ്സിനിഷ്ടം പോലെ സിദ്ധന്മാരോടും സാദ്ധ്യന്മാരോടും കൂടെ സഞ്ചരിച്ചു, ഒരു ഹംസൻ താമരക്കുളത്തിൽ തേനീച്ചകളോടൊപ്പം സുഖമായി സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ.
ഏകദാ തസ്യ സദനം ഹേമചൂഡമഹീപതേഃ । പ്രാപ രത്നവിനിര്മാണം മേരോശ് ശൃങ്ഗമ് ഇവാപരമ്
ഒരു ദിവസം, ഹേമചൂഡന്റെ രാജമഹൽ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്, മേറു പർവതത്തിന്റെ മറ്റൊരു ശിഖരമെന്നപോലെ ഭാസുരമായി.
തേ തത്ര പ്രാക്തനേ മിത്രേ പൂജാമ് അകുരുതാം മിഥഃ । പൂര്ണാം വിജ്ഞാതവിജ്ഞേയൌ മൌര്ഖ്യഗര്താദ് വിനിര്ഗതേ
അവിടെ, ആ പഴയ സുഹൃത്തുക്കൾ തമ്മിൽ പരസ്പരം ആദരവോടെ പൂജ നടത്തി; ഇരുവരും പൂർണ്ണമായ ജ്ഞാനം നേടിയവരും അജ്ഞാനത്തിന്റെ കുഴിയിൽ നിന്ന് പുറത്തു വന്നവരുമായിരുന്നു.
അഹോ നു മമ കല്യാണൈഃ ഫലിതം ബത പാവനൈഃ । സമ്പ്രാപ്തവാന് അഹം യത് ത്വാമ് ഇത്യ് അന്യോഽന്യമ് അഥോചതുഃ
എന്ത് ഭാഗ്യമാണ്! എന്റെ നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ഫലിച്ചിരിക്കുന്നു, കാരണം നിന്നെ കാണാൻ എനിക്ക് സാധിച്ചു—ഇങ്ങനെ അവർ തമ്മിൽ പറഞ്ഞു.
ആലിങ്ഗിതശരീരൌ താവ് അന്യോഽന്യാനിന്ദിതാകൃതീ । ഏകാസനേ വിവിശതുശ് ചന്ദ്രാര്കാവ് ഇവ ഭൂധരേ
അവർ തമ്മിൽ അണിഞ്ഞു ചേർന്ന്, അപാരസൗന്ദര്യമുള്ള ആകൃതികളോടെ, ഒരേ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്നു; ഭൂമിയിൽ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഒന്നിച്ച് ഇരിക്കുന്നതുപോലെ.
പരമാനന്ദമ് ആയാതം ചേതസ് ത്വദ്ദര്ശനേന മേ । ചന്ദ്രബിമ്ബ ഇവോന്മഗ്നമ് അന്തശ്ശീതലതാം ഗതമ്
നിന്റെ ദർശനത്തിൽ എന്റെ മനസ്സ് പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു. ആ മനസ്സ്, വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്നാലും, ചന്ദ്രന്റെ വട്ടം പോലെ അകത്തുനിന്ന് തണുപ്പു വീണ്ടെടുക്കുന്നു.
അകൃത്രിമം സുഹൃത്പ്രേമ വിയോഗേ ശതശാഖതാമ് । പ്രയാതി പല്വലതടേ ഛിന്നരൂഢ ഇവ ദ്രുമഃ
സത്യമായ സൗഹൃദം ദൂരെയായാൽ, നദീതീരത്ത് മുറിച്ചുവീണ വൃക്ഷംപോലെ, നൂറുകൈകളായി പടരുന്നു.
വിസ്രബ്ധാംസ് താന് കഥാലാപാംസ് താ ലീലാസ് തച് ച ചേഷ്ടിതമ് । സംസ്മൃത്യ പ്രാക്തനം സാധോ ഹൃഷ്യാമ്യ് ഏവ പുനഃ പുനഃ
അവിടെയുള്ള ആസ്വാദ്യമായ സംഭാഷണങ്ങളും കളികളും പ്രവൃത്തികളും ഓർത്താൽ, മഹാനേ, ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും സന്തോഷിക്കുന്നു.
ജ്ഞാനമ് ഏതന് മയാ പ്രാപ്തം ത്വയാ ജ്ഞാനം യഥാനഘ । മാണ്ഡവ്യസ്യ പ്രസാദേന പരമാത്മപ്രസാദജമ്
നിനക്കു പോലെ, മാന്ഡവ്യന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ നിന്നു ലഭിച്ച പരമാത്മാവിന്റെ കൃപകൊണ്ടു, ഞാൻ ഈ ജ്ഞാനം നേടാൻ കഴിഞ്ഞു.
അദ്യ കച്ചിദ് അദുഃഖസ് ത്വം കച്ചിദ് വിശ്രാന്തവാന് അസി । പരമേ കാരണേ മേരാവ് ഇവ ഭൂമണ്ഡലാധിപ
ഇന്ന് നിനക്ക് ദു:ഖമില്ലല്ലോ? നീ പരമകാരണത്തില് വിശ്രമം കണ്ടെത്തിയോ, ഭൂമിയുടെ രാജാവ് മേരു പര്വ്വതത്തില് വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ?
കച്ചിത് പരമകല്യാണ സ്വാത്മാരാമതയാ തവ । പ്രസാദോ ജായതേ ചിത്തേ ശരദീവ സരോഽമ്ഭസി
പരമമായ മംഗളസ്വരൂപനായവനേ, നിന്റെ മനസ്സ് സ്വാന്തസുഖത്തില് ശാന്തമായിരിക്കുമോ, ശരത്കാലത്തിലെ തടാകജലംപോലെ?
കച്ചിത് കരോഷി സമയാ സുപ്രസന്നഗഭീരയാ । ദൃഷ്ട്യാ സുഭഗ കാര്യാണി കാര്യാണ്യ് ഏവ നരാധിപ
ഭാഗ്യശാലിയായ രാജാവേ, നീ തെളിഞ്ഞും ആഴമുള്ളതുമായ ദൃഷ്ടിയോടെ ശരിയായ സമയത്ത് ഉത്തമമായ കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുന്നുവോ?
നിരാധിവ്യാധയോ ധീരാഃ കച്ചിത് സമ്പന്നശാലയഃ । ജനതാസ് തവ ദേശേഷു തിഷ്ഠന്തി വിഗതജ്വരമ്
നിന്റെ ദേശങ്ങളില് ധീരരും സമ്പന്നമായ വീടുകളുള്ളവരും രോഗരഹിതരും ദു:ഖമില്ലാതെയും ജനങ്ങള് സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്നുണ്ടോ?
കച്ചിദ് ഉദ്ദാമഫലിനീ ഫലിനീവ ലതാനതാ । ധരാ തവ ഫലാപൂരൈര് ഭൃശം ധാരയതി പ്രജാഃ
നിന്റെ ഭൂമി, കായ്ക്കുന്ന വള്ളിപോലെ, സമൃദ്ധമായ ഫലങ്ങള് നല്കി നിന്റെ ജനങ്ങളെ സമ്പൂര്ണ്ണമായി പോഷിപ്പിക്കുന്നുണ്ടോ?
കച്ചിത് തവ ദിഗന്തേഷു ചന്ദ്രസ്യേവാംശുപഞ്ജരമ് । തുഷാരനികരാകാരം പ്രസൃതം പാവനം യശഃ
നിന്റെ വിശുദ്ധമായ കീര്ത്തി, ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങളെപ്പോലെ, ദിക്കുകളുടെ അറ്റത്തേക്കും തിളങ്ങുന്ന ഹിമപഞ്ചസാരപോലെയുള്ള പ്രകാശത്തോടെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നുണ്ടോ?
കച്ചിദ് ഗുണശതൈര് ഏതാ ദിശോ നിര്വിവരീകൃതാഃ । ത്വയാ സരോഽമ്ഭസാ ബന്ധോ ബിസാനാമ് ഇവ ഭിത്തയഃ
നൂറുകണക്കിന് ഗുണങ്ങള് കൊണ്ട് നീ എല്ലാ ദിശകളും, കുളത്തിലെ വെള്ളം താമരക്കുരുക്കളുടെ ഇടയിലേക്കു നിറയുന്നതുപോലെ, പൂര്ണ്ണമായി നിറച്ചിട്ടുണ്ടോ?
കച്ചിത് കലമകേദാരകോണസ്ഥാണുഷു ഹര്ഷുലാഃ । പ്രതിഗ്രാമം കുമാര്യസ് തേ ഗായന്ത്യ് ആനന്ദദം യശഃ
പുല്ല്ചെടികളുടെ വയലുകളുടെ കോണുകളില് നിന്നു സന്തോഷത്തോടെ നിന്റെ ഗ്രാമങ്ങളിലൊക്കെയും യുവതികള് ആനന്ദം പകരുന്ന നിന്റെ കീര്ത്തി പാടുന്നുണ്ടോ?
കുശലം തവ ധാന്യേഷു ധനേഷു വിഭവേഷു ച । ഭൃത്യേഷ്വ് അഥ കലത്രേഷു പുത്രേഷു നഗരേഷു ച
നിന്റെ ധാന്യങ്ങളിലും ധനത്തിലും സമ്പത്തിലും ഭൃത്യന്മാരിലും ഭാര്യയിലും മക്കളിലും നഗരത്തിലും എല്ലാം സുഖമാണോ?
ആധിവ്യാധിവിഹീനേയം കച്ചിത് കായലതാ തവ । ഫലം ഫലതി പുണ്യാഖ്യം യദ് ഇഹാമുത്ര ചോദിതമ്
നിന്റെ ശരീരം രോഗങ്ങളും വ്യസനങ്ങളും ഇല്ലാതെ, ഈ ലോകത്തും അപ്പുറത്തും പറയുന്ന പുണ്യഫലം അനുഭവിച്ചുകൊണ്ടുണ്ടോ?
ആപാതരമണീയേഷു പര്യന്താത്യന്തവൈരിഷു । കച്ചിദ് വിഷയസര്പേഷു സവിരാഗം മനസ് തവ
ആദ്യത്തിൽ ആകർഷകമായെങ്കിലും അവസാനം വലിയ ശത്രുക്കളാകുന്ന ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ നിന്റെ മനസ്സ് വിരക്തിയോടെ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടോ?
അഹോ ബത ചിരം കാലമ് ആവാം വിശ്ലേഷമ് ആഗതൌ । കാലേന ശ്ലേഷിതൌ ഭൂയോ വസന്താദ്രിതടാവ് ഇവ
അയ്യോ, വളരെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് നമ്മൾ വേർപിരിഞ്ഞിരുന്നു; ഇപ്പോൾ കാലത്തിന്റെ കൃപയാൽ വീണ്ടും, വസന്തം പർവ്വതശിഖരത്തിൽ ചേരുന്നതുപോലെ, ഒന്നിച്ചു ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
ന താ ജഗതി വിദ്യന്തേ സുഖദുഃഖദശാസ് സഖേ । ജീവദ്ഭിര് യാ ന ദൃശ്യന്തേ സംയോഗജവിയോഗജാഃ
സുഹൃത്ത്, ഈ ലോകത്ത് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർക്ക് കാണപ്പെടുന്ന ഐക്യവും വേർപാടുമൂലം ഉണ്ടാകുന്ന സന്തോഷമോ ദുഃഖമോ അല്ലാതെ മറ്റെന്തും ഇല്ല.
തഥൈതാസ്വ് അതിദീര്ഘാസു ദശാസ്വ് അന്യത്വമ് ആഗതാഃ । ഭൂയോ വയമ് അപി ശ്ലിഷ്ടാശ് ചിത്രാ ഹി നിയതിര് വിധേഃ
ഇത്രയും നീണ്ട അവസ്ഥകളിൽ നമ്മൾ തമ്മിൽ മാറിപ്പോയെങ്കിലും, വീണ്ടും ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു; വിധിയുടെ വഴികൾ അത്ഭുതകരമാണ്.
ഭഗവന് നിയതേര് അസ്യാ ഗതിം ദീപഗതേര് ഇവ । ദൈവിക്യാഃ കോ ഹി ജാനാതി ഗമ്ഭീരാം വിസ്മയപ്രദാമ്
ഭഗവൻ, ദൈവികമായ ഈ വിധിയുടെ ഗതി ദീപശിഖയുടെ ചലനത്തെപ്പോലെ ആഴമുള്ളതും അത്ഭുതകരവുമാണ്; അതറിയാൻ ആരാണ് കഴിയുക?
ത്വമ് അഹം ച വിയോജ്യാതിദൂരേ ദൂരദശാസു ച । അദ്യ സങ്ഘടിതൌ ഭൂയഃ കിമ് അസാധ്യമ് അഹോ വിധേഃ
നീയും ഞാനും ഒരുപാട് ദൂരെ വേർപെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ഇന്ന് വീണ്ടും ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു; വിധിക്ക് അസാധ്യമായത് എന്താണ്!
വയം ത്വ് അദ്യ മഹാസത്ത്വ ഭൃശം കുശലിനസ് സ്ഥിതാഃ । ത്വദാഗമനപുണ്യേന പരാം പാവനതാം ഗതാഃ
എന്നാൽ മഹാസത്ത്വനേ, ഇന്ന് ഞങ്ങൾ വളരെ സന്തോഷത്തോടും ഉറപ്പോടും കൂടിയാണ് നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. താങ്കളുടെ വരവിന്റെ ഫലമായി ഞങ്ങൾ പരമമായ ശുദ്ധി നേടുകയും ചെയ്തു.
ഈഷത് ത്വദാഗമക്ഷീണപാപാനാം പുണ്യപാദപൈഃ । തഥാ ഫലിതമ് അസ്മാകം ന യഥാ വയമ് ആകുലാഃ
താങ്കളുടെ വരവുകൊണ്ട് ഞങ്ങളുടെ പാപങ്ങൾ കുറയുകയും, അതിനാൽ ഞങ്ങൾക്കു ലഭിച്ച സുകൃതഫലങ്ങൾ ഞങ്ങളെ വിഷമിപ്പിക്കുന്നതല്ല.
സര്വാസ് സമ്പത്തയോ ഽസ്മാകം രാജര്ഷേ സംസ്ഥിതാഃ പുരേ । ഭവദാഗമനേനാദ്യ പ്രയാതാശ് ശതശാഖതാമ്
രാജർഷേ, മുമ്പ് എല്ലാ ഐശ്വര്യങ്ങളും ഞങ്ങളുടെ നഗരത്തിൽ നിലനിന്നിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് താങ്കളുടെ വരവോടെ, അവ നൂറുകണക്കിന് ദിശകളിലായി പടർന്നു പോയിരിക്കുന്നു.
വികിരതി പരിതോ രസായനാനാമ് ഇവ നികരം മധുരം മഹാനുഭാവ । തവ വചനമ് അവേക്ഷണം ച പുണ്യം പരമപദപ്രതിമോ ഹി സാധുസങ്ഗഃ
മഹാനുഭാവനേ, താങ്കളുടെ വാക്കുകളും സാന്നിധ്യവും ചുറ്റും എല്ലായിടത്തും അമൃതംപോലുള്ള മധുരം പകർന്നുപരക്കുന്നു. നല്ലവരുടെ സാന്നിധ്യം സുകൃതത്തിന്റെ പരമപദവുമായി തുല്യമാണ്.
അഥൈവമ്പ്രായയാ തത്ര വിശ്രമ്ഭകഥയാ ചിരമ് । പ്രാക്തനസ്നേഹഗര്ഭിണ്യാ സ്ഥിത്വോവാചായുധാഭിധഃ
അങ്ങനെ പഴയ സ്നേഹത്താൽ നിറഞ്ഞ ആത്മീയ സംഭാഷണം ദീർഘകാലം നടത്തിയ ശേഷം, ആയുധാഭിധൻ അവിടെ നിന്നു സംസാരിച്ചു.