വിവേശ പരമ് ആദ്യം തത് കാരണം കാരണേശ്വരമ് । പ്രജ്ഞയാ സരിതാ വാരിപൂരഃ പൂര്ണമ് ഇവാമ്ബുധിമ്
അവൻ ജ്ഞാനത്തിന്റെ വഴി കൊണ്ട് പരമമായ ആദികാരണമായ കര്ത്താവിൽ, കാരണംമാരുടെ കർത്താവിൽ, ഒരു നദി നിറഞ്ഞ വെള്ളം സമുദ്രത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ, ലയിച്ചു.
അധിഗതവിമലൈകരൂപതേജാ ഗഗനദശാം സമുപേത്യ ശാന്തശോകഃ । അലമ് അഭവദ് അസൌ പരം സ്വരൂപം ഘടഖമ് ഇവാമ്ബരസംയുതം മഹാത്മാ
സ്വന്തം ശുദ്ധമായ പ്രകാശം പ്രാപിച്ച്, ആകാശത്തിന്റെ അവസ്ഥയിൽ എത്തി, ദുഃഖം വിട്ട്, ആ മഹാത്മാവ് തന്റെ പരമസ്വരൂപത്തിൽ ലയിച്ചു. ഒരു മടക്കിന്റെ ഉള്ളിലെ ശൂന്യം ആകാശത്തോടു ചേർന്നിരിക്കുന്നതുപോലെ, അവനും ആ വിശാലമായ ആത്മാവിൽ ഒന്നായി.
ഏതാം ദൃഷ്ടിമ് അവഷ്ടഭ്യ ന മനഃ പരിതപ്യതേ । ഘോരേ തമസി നിര്മഗ്നം ലബ്ധദീപശ് ശിശുര് യഥാ
ഈ ദർശനത്തിൽ ആശ്രയം വെച്ചാൽ മനസ്സ് വേദനിക്കാറില്ല. ആഴത്തിലുള്ള ഇരുട്ടിൽ മുങ്ങിയ ഒരു കുട്ടിക്ക് വിളക്ക് കിട്ടിയാൽ എങ്ങനെ ആശ്വാസം ലഭിക്കുമോ, അതുപോലെയാണ്.
വിവേകാവസ്ഥയാ ചേതസ് തന്വ്യൈവായാതി നിര്വൃതിമ് । പതഞ് ശ്വഭ്രേ ദൃഢതൃണപ്രചയാലമ്ബനാദ് ഇവ
വിവേകത്തോടെ മനസ്സ് ഉറപ്പുള്ളപ്പോൾ, ഒരാൾക്ക് സമാധാനം ലഭിക്കും. ആഴമുള്ള കുഴിയിലേക്ക് വീഴുമ്പോൾ, ഒരാൾ ഉറച്ച പുല്ലുകൂട്ടിൽ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്നതുപോലെ.
ബുദ്ധ്വൈതാം പാവനീം ദൃഷ്ടിം ഭാവയിത്വാപ്യ് ഉദാഹരന് । നിത്യമ് ഏകസമാധാനോ ഭവ ഭൂഷിതഭൂതലഃ
ഈ ശുദ്ധമായ ദർശനം മനസ്സിലാക്കി, അതിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ച്, ഉച്ചരിച്ച്, എല്ലായ്പ്പോഴും ഏകാഗ്രതയിൽ നിലകൊണ്ട്, ഭൂമിയിൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനായി ഇരിക്കണം.
കഥമ് ഏകസമാധാനം കീദൃശം വാ മുനീശ്വര । വാതാഹതമയൂരാങ്ഗരുഹലോലം മനോ ഭവേത്
മഹാമുനിവര്യാ, കാറ്റ് അടിച്ചുപോകുന്ന മയിലിന്റെ പറകൾ പോലെ അശാന്തമായ മനസ്സ് എങ്ങനെ ഏകാഗ്രതയിലേക്കെത്തും? അതിന് എങ്ങനെയാണ് സ്വഭാവം?
ശൃണു തസ്യൈവ സുരഘോഃ പ്രബുദ്ധസ്യ സതസ് തദാ । പര്ണാദസ്യ ച രാജര്ഷേസ് സംവാദമ് ഇമമ് അദ്ഭുതമ്
സുരഘനും ഉണർന്ന മനസ്സും ഉത്തമസ്വഭാവവും ഉള്ളവനും രാജർഷി പർണാദനും തമ്മിലുള്ള ഈ അത്ഭുതകരമായ സംവാദം നീ കേൾക്കൂ.
രാഘവൈകസമാധാനബോധിതായോദിതാത്മനോഃ । പരസ്പരസമാലാപമ് ഇമം പ്രകടയാമി തേ
രാഘവനും ഏകാഗ്രതയിലേക്കു ഉണർന്നവനും തമ്മിൽ നടന്ന പരസ്പരസംവാദം ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്കു തുറന്നു പറയുന്നു.
ബഭൂവ പാരസീകാനാം പാര്ഥിവഃ പരവീരഹാ । പരിഘോ നാമ വിഖ്യാതഃ പരിഘസ് സ്യന്ദനേ യഥാ
പാരസീകർക്ക് ഇടയിൽ പരിഘ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ, ശത്രുവീരന്മാരെ ജയിച്ച രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. രഥത്തിലെ പരിഘം പോലെ അവൻ പരിഘ എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടത്.
സ ബഭൂവ പരം മിത്രം സുരഘോ രഘുനന്ദന । നന്ദനോദ്യാനസംസ്ഥസ്യ മദനസ്യേവ മാധവഃ
രഘുകുലത്തിലെ സന്തോഷമേ, സുരഘൻ അവനോടു ഏറ്റവും അടുത്ത സുഹൃത്ത് ആയി, നന്ദനോദ്യാനത്തിൽ മധുവിനോടുള്ള മദനന്റെ സൗഹൃദംപോലെ.
കദാചിത് പരിഘസ്യാഭൂദ് അകാണ്ഡം മണ്ഡലേ മഹത് । കല്പാന്ത ഇവ സംസാരേ പ്രജാദുഷ്കൃതദോഷജമ്
ഒരിക്കൽ, പരിഘന്റെ രാജ്യത്ത് വലിയൊരു ദുരന്തം അപ്രതീക്ഷിതമായി വന്നു, ജനങ്ങളുടെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ കൊണ്ടുണ്ടായതായിരുന്നു അത്, സൃഷ്ടിയുടെ അവസാനംപോലെ.
വിനേശുര് ജനതാസ് തത്ര ബഹ്വ്യഃ ക്ഷുത്ക്ഷതജീവിതാഃ । ജ്വലിതേ വിപിനേ വഹ്നൌ യഥാ ഭൂതപരമ്പരാഃ
അവിടെ അനേകം ആളുകൾ വിശപ്പുകൊണ്ട് ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുത്തി, കാട്ടുതീയിൽ ജീവികൾ ഒന്നു പിന്നാലെ നശിക്കുന്നതുപോലെ.
തദ്ദുഃഖം പരിഘോ ദൃഷ്ട്വാ വിഷാദമ് അതുലം യയൌ । തത്യാജ ചാഖിലം രാജ്യം ദഗ്ധം ഗ്രാമമ് ഇവാധ്വഗഃ
ആ ദുരിതം കണ്ട പരിഘൻ അതുല്യമായ വിഷാദത്തിൽ ആഴ്ത്തപ്പെട്ടു, തീകൊളുത്തിയ ഗ്രാമം യാത്രക്കാരൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ രാജ്യം മുഴുവൻ ഉപേക്ഷിച്ചു.
പ്രജാനാശപ്രതീകാരേഷ്വ് അസമര്ഥോ വിരാഗവാന് । ജഗാമ വിപിനം കര്തും തപോ ജിനമുനീന്ദ്രവത്
തന്റെ ജനങ്ങളുടെ നാശം തടയാൻ കഴിയാതെ, എന്നാൽ മനസ്സിൽ വിരക്തിയോടെ, അവൻ ജിനമുനിയേപ്പോലെ കാടിലേക്ക് പോയി തപസ്സ് ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചു.
പൌരാണാമ് അപരിജ്ഞാതഃ കസ്മിംശ്ചിദ് ദൂരകാനനേ । സ ഉവാസ വിരക്താത്മാ ലോകാന്തര ഇവാപരേ
നഗരവാസികൾക്ക് അറിയപ്പെടാതെ, ദൂരെയുള്ള ഒരു കാട്ടിൽ, അവൻ മനസ്സിൽ എല്ലാ ആസക്തിയും വിട്ട്, മറ്റൊരു ലോകത്തിൽപോലെയാണ് താമസിച്ചത്.
തപശ് ചരഞ് ശാന്തമതിര് ദാന്തഃ കന്ദരമന്ദിരഃ । സ്വയം ശീര്ണാനി ശുഷ്കാണി തത്ര പര്ണാന്യ് അഭക്ഷയത്
ശാന്തമായ മനസ്സോടെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, ഒരു ഗുഹയിൽ താമസിച്ച്, അവൻ അവിടെ സ്വയം വീണു ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ മാത്രം ഭക്ഷിച്ചു.
ചിരം ഹുതാശവച് ഛുഷ്കപര്ണാന്യ് ഏവാഥ ഭക്ഷയന് । പര്ണാദ ഇതി നാമാസൌ പ്രാപ മധ്യേ തപസ്വിനാമ്
നേരത്തെക്കാളും ദീർഘകാലം ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ മാത്രം ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, തീ ഇലകൾ കത്തിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ തപസ്സുകാരുടെ ഇടയിൽ ഇലഭക്ഷകൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
തതഃ പ്രഭൃതി പര്ണാദനാമാ രാജര്ഷിസത്തമഃ । ജമ്ബുദ്വീപേ ബഭൂവാസൌ വിഖ്യാതോ മുനിസദ്മസു
അതിനുശേഷം പർണാദൻ എന്ന മഹാരാജർഷി ജംബുദ്വീപത്തിലെ എല്ലാ മുനിസദനങ്ങളിലും പ്രശസ്തനായി.
തതോ വര്ഷസഹസ്രേണ തപസാ ദാരുണാത്മനാ । പ്രാപദ് അഭ്യാസവശതോ ജ്ഞാനമ് ആത്മപ്രസാദജമ്
അതിനുശേഷം ആയിരം വർഷം കഠിനമായ തപസ്സിലൂടെ, സ്ഥിരമായ അഭ്യാസം കൊണ്ടും, ആത്മാവിന്റെ ശുദ്ധിയിൽ നിന്നുള്ള ജ്ഞാനം അവൻ നേടി.
ബഭൂവ വിഗതദ്വന്ദ്വോ നീരാഗസ് സമദര്ശനഃ । നിരീഹോ നിരനുക്രോശോ ജീവന്മുക്തഃ പ്രബുദ്ധധീഃ
അവൻ എല്ലാ ദ്വന്ദ്വങ്ങളും വിട്ട്, ആസക്തിയില്ലാതെ, എല്ലാം സമമായി കാണുന്നവനായി, നിരാശയോ അനുകമ്പയോ ഇല്ലാതെ, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മുക്തനായി, ഉണർന്ന മനസ്സോടെ ആയിരുന്നു.
വിജഹാര യഥാകാമം ത്രിലോകീമഠികാമ് ഇമാമ് । സിദ്ധസാധ്യൈസ് സമം സാധോ സഹംസോ ഽലിര് ഇവാബ്ജിനീമ്
അവൻ ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും മനസ്സിനിഷ്ടം പോലെ സിദ്ധന്മാരോടും സാദ്ധ്യന്മാരോടും കൂടെ സഞ്ചരിച്ചു, ഒരു ഹംസൻ താമരക്കുളത്തിൽ തേനീച്ചകളോടൊപ്പം സുഖമായി സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ.
ഏകദാ തസ്യ സദനം ഹേമചൂഡമഹീപതേഃ । പ്രാപ രത്നവിനിര്മാണം മേരോശ് ശൃങ്ഗമ് ഇവാപരമ്
ഒരു ദിവസം, ഹേമചൂഡന്റെ രാജമഹൽ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്, മേറു പർവതത്തിന്റെ മറ്റൊരു ശിഖരമെന്നപോലെ ഭാസുരമായി.
തേ തത്ര പ്രാക്തനേ മിത്രേ പൂജാമ് അകുരുതാം മിഥഃ । പൂര്ണാം വിജ്ഞാതവിജ്ഞേയൌ മൌര്ഖ്യഗര്താദ് വിനിര്ഗതേ
അവിടെ, ആ പഴയ സുഹൃത്തുക്കൾ തമ്മിൽ പരസ്പരം ആദരവോടെ പൂജ നടത്തി; ഇരുവരും പൂർണ്ണമായ ജ്ഞാനം നേടിയവരും അജ്ഞാനത്തിന്റെ കുഴിയിൽ നിന്ന് പുറത്തു വന്നവരുമായിരുന്നു.
അഹോ നു മമ കല്യാണൈഃ ഫലിതം ബത പാവനൈഃ । സമ്പ്രാപ്തവാന് അഹം യത് ത്വാമ് ഇത്യ് അന്യോഽന്യമ് അഥോചതുഃ
എന്ത് ഭാഗ്യമാണ്! എന്റെ നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ഫലിച്ചിരിക്കുന്നു, കാരണം നിന്നെ കാണാൻ എനിക്ക് സാധിച്ചു—ഇങ്ങനെ അവർ തമ്മിൽ പറഞ്ഞു.
ആലിങ്ഗിതശരീരൌ താവ് അന്യോഽന്യാനിന്ദിതാകൃതീ । ഏകാസനേ വിവിശതുശ് ചന്ദ്രാര്കാവ് ഇവ ഭൂധരേ
അവർ തമ്മിൽ അണിഞ്ഞു ചേർന്ന്, അപാരസൗന്ദര്യമുള്ള ആകൃതികളോടെ, ഒരേ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്നു; ഭൂമിയിൽ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഒന്നിച്ച് ഇരിക്കുന്നതുപോലെ.
പരമാനന്ദമ് ആയാതം ചേതസ് ത്വദ്ദര്ശനേന മേ । ചന്ദ്രബിമ്ബ ഇവോന്മഗ്നമ് അന്തശ്ശീതലതാം ഗതമ്
നിന്റെ ദർശനത്തിൽ എന്റെ മനസ്സ് പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു. ആ മനസ്സ്, വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്നാലും, ചന്ദ്രന്റെ വട്ടം പോലെ അകത്തുനിന്ന് തണുപ്പു വീണ്ടെടുക്കുന്നു.
അകൃത്രിമം സുഹൃത്പ്രേമ വിയോഗേ ശതശാഖതാമ് । പ്രയാതി പല്വലതടേ ഛിന്നരൂഢ ഇവ ദ്രുമഃ
സത്യമായ സൗഹൃദം ദൂരെയായാൽ, നദീതീരത്ത് മുറിച്ചുവീണ വൃക്ഷംപോലെ, നൂറുകൈകളായി പടരുന്നു.
വിസ്രബ്ധാംസ് താന് കഥാലാപാംസ് താ ലീലാസ് തച് ച ചേഷ്ടിതമ് । സംസ്മൃത്യ പ്രാക്തനം സാധോ ഹൃഷ്യാമ്യ് ഏവ പുനഃ പുനഃ
അവിടെയുള്ള ആസ്വാദ്യമായ സംഭാഷണങ്ങളും കളികളും പ്രവൃത്തികളും ഓർത്താൽ, മഹാനേ, ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും സന്തോഷിക്കുന്നു.
ജ്ഞാനമ് ഏതന് മയാ പ്രാപ്തം ത്വയാ ജ്ഞാനം യഥാനഘ । മാണ്ഡവ്യസ്യ പ്രസാദേന പരമാത്മപ്രസാദജമ്
നിനക്കു പോലെ, മാന്ഡവ്യന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ നിന്നു ലഭിച്ച പരമാത്മാവിന്റെ കൃപകൊണ്ടു, ഞാൻ ഈ ജ്ഞാനം നേടാൻ കഴിഞ്ഞു.
അദ്യ കച്ചിദ് അദുഃഖസ് ത്വം കച്ചിദ് വിശ്രാന്തവാന് അസി । പരമേ കാരണേ മേരാവ് ഇവ ഭൂമണ്ഡലാധിപ
ഇന്ന് നിനക്ക് ദു:ഖമില്ലല്ലോ? നീ പരമകാരണത്തില് വിശ്രമം കണ്ടെത്തിയോ, ഭൂമിയുടെ രാജാവ് മേരു പര്വ്വതത്തില് വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ?