മഹത്താമ് ആഗതം ചേതസ് തവ സംസാരവൃത്തിഷു । ന നിമങ്ക്ഷ്യതി ഹേ സാധോ ഗോഷ്പദേഷ്വ് ഇവ വാരണഃ
നിന്റെ മനസ്സ് ഈ ലോകത്തിലെ പ്രവൃത്തികളിൽ മഹത്വം കൈവരിച്ചാൽ, മഹാനേ, ആന ചെറു കുളത്തിൽ മുങ്ങാത്തതുപോലെ അതു ഒരിക്കലും താഴുകയില്ല.
കൃപണം തു മനോ രാജന് പേലവേ ഽപി നിമജ്ജതി । കാര്യേ ഗോഷ്പദതോയേ ഽപി ജീര്ണാങ്ഗോ മഷകോ യഥാ
രാജാവേ, ദയനീയമായ മനസ്സ് ചെറുതായാലും ഒരു കാര്യത്തിൽ പോലും മുങ്ങിപ്പോകുന്നു. പഴയ ഒരു പുഴുവു ചെറിയ വെള്ളക്കുളത്തിൽ പോലും മുങ്ങുന്നതുപോലെ.
ചേതോ വാസനയാ പങ്കേ കീടവത് പരിമജ്ജതി । ദൃശ്യമാത്രാവലമ്ബിന്യാ സ്വയാ ദീനതയാ തയാ
മനസ്സ് സ്വഭാവത്തിന്റെ ചതുപ്പിൽ പുഴുവുപോലെ കുടുങ്ങിപ്പോകുന്നു, കാണുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ച്, അതിന്റെ തന്നെ ദുർബലത കൊണ്ടാണ് അങ്ങനെ.
താവത് താവന് മഹാബാഹോ സ്വയം സന്ത്യജ്യതേ ഽഖിലമ് । യാവദ് യാവത് പരാലോകഃ പരമാത്മൈവ ശിഷ്യതേ
മഹാബാഹുവേ, എല്ലാം സ്വയം ക്രമേണ വിട്ടുപോകുന്നു; ഒടുവിൽ പരലോകം മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോൾ പരമാത്മാവാണ് ശേഷിക്കുന്നത്.
താവത് പ്രക്ഷാല്യതേ ധാതുര് യാവദ് ധേമൈവ ശിഷ്യതേ । താവദ് ആലോക്യതേ സര്വം യാവദ് ആത്മൈവ ലക്ഷ്യതേ
എങ്ങനെ ധാതുവിൽ നിന്നു സ്വർണ്ണം മാത്രം ശേഷിക്കുംവരെ കഴുകിത്തുടയ്ക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ ആത്മാവിനെ മാത്രം തിരിച്ചറിയുന്നതുവരെ എല്ലാം പരിശോധിക്കപ്പെടുന്നു.
സര്വം സര്വികയാ ബുദ്ധ്യാ സ്വയം സര്വത്ര സര്വദാ । സര്വഥാ സമ്പരിത്യജ്യ സ്വാത്മനാത്മോപലഭ്യതേ
സർവ്വതെയും സമഗ്രമായ ബുദ്ധിയോടെ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും പൂർണ്ണമായി വിട്ടുവിടുമ്പോൾ, സ്വന്തം ആത്മാവിനാൽ തന്നെ ആത്മാവ് അനുഭവപ്പെടുന്നു.
യാവത് സര്വം ന സന്ത്യക്തം താവദ് ആത്മാ ന ലഭ്യതേ । സര്വവസ്തുപരിത്യാഗേ ശേഷ ആത്മേതി കഥ്യതേ
എല്ലാം വിട്ടുകളയാതെ ആത്മാവ് ലഭിക്കില്ല; എല്ലാ വസ്തുക്കളെയും വിട്ടുവിട്ടാൽ ശേഷിക്കുന്നതാണു ആത്മാവ് എന്നു പറയുന്നു.
യാവദ് അന്യന് ന സന്ത്യക്തം താവത് സാമാന്യമ് ഏവ ഹി । വസ്തു നാസാദ്യതേ സാധോ സ്വാത്മലാഭേ തു കാ കഥാ
മറ്റുള്ളതെല്ലാം വിട്ടുകളയാതെ സാരമായത് മാത്രമേ ലഭിക്കൂ; മഹാനേ, യഥാർത്ഥ വസ്തു കിട്ടുന്നില്ലെങ്കിൽ ആത്മാവിനെ നേടുന്നതെങ്ങനേ?
യത്ര സര്വാത്മനാ സ്വാത്മലാഭായ പതതി സ്വയമ് । ത്യക്താന്യകാര്യഃ പ്രാപ്നോതി തന് നാമ നൃപ നേതരത്
ആത്മാവിനെ നേടാൻ മുഴുവൻ മനസ്സോടെയും മറ്റൊന്നും ആഗ്രഹിക്കാതെ സ്വയം സമർപ്പിച്ചാൽ, രാജാവേ, അതാണ് സത്യമായ പ്രാപ്തി, മറ്റൊന്നുമല്ല.
ആത്മാവലോകനാര്ഥം തു തസ്മാത് സര്വം പരിത്യജേത് । സര്വം കിഞ്ചിത് പരിത്യജ്യ യച് ഛിഷ്ടം തത് പരം പദമ്
ആത്മാവിനെ അറിയാനുള്ളതിനായി എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കണം. എല്ലാം വിട്ടൊഴിഞ്ഞ് ശേഷിക്കുന്നതെന്താണോ, അതാണ് പരമാവസ്ഥ.
സകലകാരണകാര്യപരമ്പരാമയജഗദ്ഗതവസ്തുവിജൃമ്ഭിതമ് । അലമ് അപാസ്യ മനസ് സ്വവപുസ് തതഃ പരിവിലൂയ ച യച് ഛുഭമ് അസ്തി തത്
കാരണഫലങ്ങളുടെ അനന്തശൃംഖലയായി പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന ഈ ലോകവും, സ്വന്തം ശരീരവും മനസ്സിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി വിട്ടുകളഞ്ഞാൽ, ശേഷിക്കുന്ന ശുഭം മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥം.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ഭഗവാന് ഏനം സുരഘും രഘുനന്ദന । യയൌ സ്വാമ് ഏവ കകുഭം മാണ്ഡവ്യോ മൌനമണ്ഡനഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, രഘുവംശജനായ രാജാവേ, മഹാനായ മാണ്ഡവ്യമുനി മൗനത്തിന്റെ അലങ്കാരത്തോടെ തന്റെ ദിശയിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
ഗതേ വരമുനൌ രാജാ ഗത്വൈകാന്തമ് അനിന്ദിതമ് । ധിയാ സഞ്ചിന്തയാമ് ആസ കോ നാമാഹമ് ഇതി സ്വയമ്
ആ മഹർഷി പോയതിനു ശേഷം, കുറ്റമില്ലാത്ത രാജാവ് ഒറ്റയ്ക്കായി മാറി, മനസ്സിൽ 'ഞാൻ ആരാണ്?' എന്ന ചിന്തയിൽ മുഴുകി.
നാഹം മേരുര് ന മേ മേരുര് ജഗന് നാഹം ന മേ ജഗത് । നാഹം ശൈലാ ന മേ ശൈലാ ന ധരാഹം ന മേ ധരാ
ഞാൻ മേരു പർവ്വതമല്ല, മേരു എന്റെതുമല്ല. ഞാൻ ലോകമല്ല, ലോകം എന്റെതുമല്ല. ഞാൻ പർവ്വതങ്ങൾ അല്ല, അവയും എന്റെതുമല്ല. ഞാൻ ഭൂമിയല്ല, ഭൂമി എന്റെതുമല്ല.
കിരാതമണ്ഡലം നേദം മമ നാഹം ച മണ്ഡലമ് । നിജസങ്കേതമാത്രേണ കേവലം ദേശ ഏഷ മേ
കിരാതരുടെ ഈ പ്രദേശം എന്റെതുമല്ല, ഞാനും ഈ പ്രദേശമല്ല. വെറും പേരിനായി ഈ ദേശം എന്റെതെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
ത്യക്തോ മയൈഷ സങ്കേതോ നാഹം ദേശോ ന ചൈഷ മേ । ഇദാനീം നഗരം ശിഷ്ടമ് ഏഷ ഏവാത്ര നിശ്ചയഃ
ഈ പേരിടൽ ഞാൻ വിട്ടുകളഞ്ഞു. ഞാൻ ദേശമല്ല, ദേശം എന്റെതുമല്ല. ഇപ്പോൾ നഗരമേ മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു—ഇതാണ് എന്റെ ഉറപ്പ്.
പതാകാപുരപട്ടാഢ്യാ ഭൃത്യോപവനസങ്കുലാ । ഗജാശ്വസാമന്തയുതാ പുരീ നാഹം ന മേ പുരീ
കൊടികളും പ്രദേശങ്ങളും അലങ്കരിച്ച, ഭൃത്യരും തോട്ടങ്ങളും നിറഞ്ഞ, ആനകളും കുതിരകളും അനുചരന്മാരുമുള്ള നഗരം—ഞാൻ നഗരം അല്ല, നഗരം എന്റെതുമല്ല.
വ്യര്ഥസങ്കേതസമ്ബദ്ധം സങ്കേതവിഗമേ ക്ഷതമ് । ഭോഗവൃന്ദം കലത്രം ച നാഹം നൈതന് മമാഖിലമ്
വ്യർത്ഥമായ നിബന്ധനകളിൽ കുടുങ്ങിയ ആനന്ദങ്ങൾ, ആ നിബന്ധനകൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഭാര്യയും മറ്റു സുഖങ്ങളും ഞാൻ അല്ല, അതെല്ലാം എന്റെതുമല്ല.
ഏവം സഭൃത്യം സബലം സവാഹനപുരാന്തരമ് । നാഹം രാജ്യം ന മേ രാജ്യം സങ്കേതോ ഹ്യ് അയമ് ആകുലഃ
ഇങ്ങനെ തന്നെ, ദാസന്മാരും സൈന്യവും വാഹനങ്ങളും നഗരവും ഉള്ള രാജ്യം പോലും ഞാൻ അല്ല, അതും എന്റെതുമല്ല. ഈ ബന്ധം മുഴുവനും ആശയക്കുഴപ്പമാണ്.
ദേഹമാത്രമ് അഹം മന്യേ ഹസ്തപാദാദിസംയുതമ് । തദ് ഏതത് താവദ് ആശ്വ് അന്തര് അഹമ് ആലോകയാമ്യ് അലമ്
ഇപ്പോൾ ഞാൻ എന്നെ കൈകളും കാലുകളും ഉള്ള ശരീരമായാണ് കരുതുന്നത്. ഇത്രയേ ഉള്ളിൽ ഞാൻ ഇപ്പോൾ കാണുന്നത്.
തദ് അത്ര താവന് മാംസാസ്ഥി നാഹമ് ഏതദ് അചേതനം । ന ചൈതന് മമ സംശ്ലേഷമ് ഏത്യ് അബ്ജസ്യ യഥാ ജലമ്
ഇവിടെ ഈ മാംസവും അസ്ഥിയും ഞാൻ അല്ല, ഇവ ജഡവസ്തുക്കൾ മാത്രമാണ്. ഇവയും എനിക്ക് സ്വന്തമല്ല, കമലത്തിന്മേൽ വെള്ളം ചേർന്നില്ലാത്തതുപോലെ.
മാംസം ജഡം ന തദ് അഹം നൈവാഹം രക്തമ് അപ്യ് അലമ് । ജഡാന്യ് അസ്ഥീനി നൈവാഹം ന ചൈതാനി മമ ക്വചിത്
ഞാൻ ഈ ശരീരത്തിലെ മാംസം അല്ല, അതുപോലെ രക്തവും ഞാൻ അല്ല. അസ്ഥികളും ജഡമായവയാണ്, അവയും ഞാൻ അല്ല, അവ എപ്പോഴും എനിക്ക് സ്വന്തമായതുമല്ല.
കര്മേന്ദ്രിയാണി നൈവാഹം ന ച കര്മേന്ദ്രിയാണി മേ । ജഡം യത് കില ദേഹേ ഽസ്മിംസ് തദ് അഹം നൈവ ചേതനഃ
ശരീരത്തിലെ പ്രവർത്തനേന്ദ്രിയങ്ങൾ ഞാൻ അല്ല, അവ എനിക്ക് സ്വന്തവുമല്ല. ഈ ശരീരത്തിൽ ജഡമായതെന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതെല്ലാം ഞാൻ അല്ല, കാരണം ഞാൻ ചൈതന്യസ്വരൂപനാണ്.
നാഹം ഭോഗാ ന മേ ഭോഗാ ന മേ ബുദ്ധീന്ദ്രിയാണി ച । ജഡാന്യ് അസത്സ്വരൂപാണി ന ച ബുദ്ധീന്ദ്രിയാണ്യ് അഹമ്
ഭോഗങ്ങൾ ഞാൻ അല്ല, ഭോഗങ്ങൾ എനിക്ക് സ്വന്തവുമല്ല. ബുദ്ധീന്ദ്രിയങ്ങൾ എനിക്ക് സ്വന്തവുമല്ല. അവ ജഡവും അസത്യസ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്, ബുദ്ധീന്ദ്രിയങ്ങൾ ഞാൻ അല്ല.
മൂലം സംസൃതിദോഷസ്യ മനോ നാഹം ജഡം ഹി തത് । അഥ ബുദ്ധിര് അഹങ്കാര ഇതി ദൃഷ്ടിര് മനോമയീ
ജന്മമരണചക്രത്തിന്റെ മൂലകാരണം മനസ്സാണ്, പക്ഷേ അതും ജഡമായതിനാൽ ഞാൻ മനസ്സുമല്ല. അതുപോലെ ബുദ്ധിയും അഹങ്കാരവും മനസ്സിന്റെ ഭാവങ്ങൾ മാത്രമാണ്.
മനോബുദ്ധീന്ദ്രിയാദ്യന്തോ ഭൂതകോശശ് ച തദ് വപുഃ । നാഹമ് ഏവം ശരീരാദി ശിഷ്ടമ് ആലോകയാമ്യ് അഹമ്
ഞാൻ മനസ്സോ, ബുദ്ധിയോ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളോ, അവയുടെ വിഷയങ്ങളോ, ഭൂതങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ഈ ശരീരമോ അല്ല. ഈ ശരീരത്തെയും അതിൽ ശേഷിക്കുന്നതെയും ഞാൻ എന്റെ സ്വരൂപമായി കാണുന്നില്ല.
ശേഷസ് തു ചേതനാജീവസ് സ ച ചേത്യേന ചേതതി । അന്യേന ബോധ്യമാനോ ഽസൌ നാത്മതത്ത്വവപുര് ഭവേത്
ശേഷിക്കുന്നതാകുന്നത് ജീവസ്വരൂപമായ ചൈതന്യമാണ്, അത് അറിവിലൂടെ അറിയുന്നു. എന്നാൽ മറ്റൊന്നാൽ അതിനെ അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, അതിന് ആത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഉണ്ടാകില്ല.
ഏവം ത്യജാമി സംവേദ്യം ചേത്യം നാഹം ഹി തത് കില । ശേഷോ വികല്പരഹിതോ വിശുദ്ധാ ചിദ് അഹം സ്ഥിതഃ
ഇങ്ങനെ ഞാൻ അനുഭവപ്പെടുന്നതും അറിയപ്പെടുന്നതുമായതെല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു, കാരണം ഞാൻ അതല്ല. ശേഷിക്കുന്നത് വിക്കല്പങ്ങളില്ലാത്ത, ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമായ ഞാൻ തന്നെയാണ്.
ചിത്രമ് ഏഷോ ഽസ്മി ലബ്ധാത്മാ ജാതഃ കാലേന കാര്യവിത് । ഏഷ സോ ഽഹമ് അനന്താത്മാ ക്വാന്തോ ഽസ്യ പരമാത്മനഃ
ഞാൻ അത്ഭുതകരമായ ഈ സ്വയം അറിഞ്ഞവനാണ്, കാലക്രമത്തിൽ ജനിച്ച് പ്രവർത്തികളുടെ രഹസ്യം അറിയുന്നവൻ. ഞാൻ അത്ഭുതകരമായ അനന്താത്മാവാണ്; ഈ പരമാത്മാവിന് എന്ത് അതിരുണ്ട്?
ബ്രഹ്മണീന്ദ്രേ യമേ വായൌ സര്വഭൂതഗണേ തഥാ । സ ഏഷ ഭഗവാന് ആത്മാ തന്തുര് മുക്താസ്വ് ഇവ സ്ഥിതഃ
ബ്രഹ്മാവിലും ഇന്ദ്രനിലും യമനിലും വായുവിലും എല്ലാ ജീവികളിലും ഈzelfde ഭഗവാൻ ആത്മാവാണ് മുത്തുകളിലൂടെയുള്ള നൂലുപോലെ എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നത്.