അഹന്ത്വവാസനാനര്ഥഃ പ്രസൂതേ സംവിദാത്മനഃ । പുരുഷസ്യ വിചിത്രാണി സുഖദുഃഖാനി ജന്മഭൂഃ
അഹംഭാവത്തിന്റെ വാസന മനസ്സിലുള്ള ദുരിതങ്ങൾക്കും, അതിൽ നിന്നു മനുഷ്യന്റെ വിവിധമായ സുഖദുഃഖങ്ങൾക്കും ജന്മത്തിനും കാരണമാകുന്നു.
രജ്ജ്വാം സര്പഭ്രമേ ശാന്തേ ഗേഹിനോ നിര്വൃതിര് യഥാ । അഹന്ത്വഭാവസംശാന്തൌ തഥാന്തസ്സമതാ മതാ
കയറിൽ പാമ്പ് എന്നു തെറ്റിദ്ധരിച്ചിരുന്നത് നീങ്ങിയപ്പോൾ വീട്ടുകാരന് ശാന്തി കിട്ടുന്നതുപോലെ, അഹംഭാവം ശാന്തമായാൽ മനസ്സിൽ സമത്വം ഉണ്ടാകുന്നു.
യത് കരോതി യദ് അശ്നാതി യദ് ദദാതി ജുഹോതി വാ । ന തജ് ജ്ഞസ്യ ന തത്ര ജ്ഞോ മാ കരോതു കരോതു വാ
അവൻ എന്ത് ചെയ്താലും, എന്ത് കഴിച്ചാലും, എന്ത് കൊടുത്താലും, എന്ത് അർപ്പിച്ചാലും, അതൊന്നും ജ്ഞാനിക്ക് സ്വന്തമായതല്ല; ജ്ഞാനി അതിൽ ഇല്ല. ചെയ്യട്ടെ, ചെയ്യാതിരിക്കട്ടെ, അവന്റെ ഇഷ്ടം പോലെ.
കര്മണാസ്തി ന തസ്യാര്ഥോ നാര്ഥസ് തസ്യാസ്ത്യ് അകര്മണാ । യഥാസ്വഭാവം ഭഗവാന് സ ആത്മന്യ് ഏവ സംസ്ഥിതഃ
അവനു പ്രവർത്തനത്തിൽ ഉദ്ദേശമില്ല, പ്രവർത്തനം ഇല്ലാതിരിപ്പിലും ഉദ്ദേശമില്ല. സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ നിലകൊണ്ടു, ഭഗവാൻ തന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ സ്ഥിരനാണ്.
ഇച്ഛാസ് തതസ് സമുദ്യന്തി ന മഞ്ജര്യ ഇവോപലാത് । യാശ് ചോദ്യന്തി ച താസ് സര്വാസ് സ ഏവാമ്ബ്വ് ഇവ വീചയഃ
അവനിൽ നിന്ന് ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉദിക്കുന്നു, കല്ലിൽ നിന്ന് മുളകൾ പൊട്ടുന്നതുപോലെ. അവയൊക്കെ ഉദിച്ചാലും, ജലത്തിൽ തിരകൾ പോലെ, അവയും അവനാണ്.
സകലമ് ഇദമ് അസാവ് അസൌ ച സര്വം ജഗദ് അഖിലം ന വിഭാഗിതാത്ര കാചിത് । പരമപുരുഷപാവനൈകരൂപീ സ സദ് ഇതി തത് സദ് അകിഞ്ചിദ് ഏവ വാസൌ
ഈ ലോകവും, അവനും, എല്ലാം—ഇവിടെയൊന്നും വേർതിരിവില്ല. പരമശുദ്ധമായ ആ സത്യം മാത്രം ഉണ്ട്, അതാണ് സത്യം, മറ്റൊന്നുമില്ല.
യദ് ആത്മമരിചസ്യാന്തശ് ചിത്ത്വാത് തീക്ഷ്ണത്വവേദനമ് । തദ് അഹന്ത്വാദി ഭേദാദി ദേശകാലാദി വേത്ത്യ് അദഃ
ആത്മാവിന്റെ മായയിൽ ഉള്ളിലെ ജാഗ്രതയുടെ മൂർച്ചയാൽ അറിയപ്പെടുന്നത്, അതാണ് അഹംഭാവം, ഭേദം, സ്ഥലം, കാലം തുടങ്ങിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ അറിയുന്നത്.
യദ് ആത്മലവണസ്യാന്തശ് ചിത്ത്വാല് ലാവണ്യവേദനമ് । തദ് അഹന്ത്വാദിഭേദാദിദേശകാലാദിമത് സ്ഥിതമ്
ഉപ്പ് എന്ന സ്വഭാവം ഉള്ള ആത്മാവിന്റെ ഉള്ളിലുണ്ടാകുന്ന ഉപ്പിന്റെ രുചി, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം, വ്യത്യാസം, സ്ഥലം, കാലം എന്നിവയുമായി ചേർന്ന് നിലനിൽക്കുന്നു.
സ്വതോ യദ് അന്തര് ആത്മേക്ഷോശ് ചിത്ത്വാന് മാധുര്യവേദനമ് । തദ് അഹന്ത്വാദി ഭേദാദി ജഗത്താദീതി ജൃമ്ഭിതമ്
പഞ്ചസാര എന്ന സ്വഭാവം ഉള്ള ആത്മാവിന്റെ ഉള്ളിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന മധുരം, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവവും വ്യത്യാസവും ഉൾപ്പെടെ ലോകമായി പ്രകടമാകുന്നു.
സ്വതോ യദ് ആത്മദൃഷദശ് ചിത്ത്വാത് കാഠിന്യവേദനമ് । തദ് അഹന്ത്വാദിഭേദാദിദേശകാലാദിതാം ഗതമ്
കല്ല് എന്ന സ്വഭാവം ഉള്ള ആത്മാവിന്റെ ഉള്ളിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന കഠിനത, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം, വ്യത്യാസം, സ്ഥലം, കാലം എന്നിവയുമായി ചേർന്ന് നിലനിൽക്കുന്നു.
സ്വതോ യദ് ആത്മശൈലാദിജ്ഞതയാ ജാഡ്യവേദനമ് । തദ് അഹന്ത്വാദി ഭേദാദി ഭുവനാദീതി സംസ്ഥിതമ്
പർവ്വതം എന്ന സ്വഭാവം ഉള്ള ആത്മാവിന്റെ അറിവിലൂടെ ഉള്ളിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന മന്ദത, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവവും വ്യത്യാസവും ഉൾപ്പെടെ ലോകമായി നിലനിൽക്കുന്നു.
സ്വതോ യദ് ആത്മതോയസ്യ ചിദ്ദ്രവത്വാദ് വിവര്തനമ് । തദ് ആവര്താദ്യ് അഹന്താദി ഭേദാദ്യ് ആകാരിതാദി ച
സ്വയം ജ്ഞാനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ആത്മാവിന്റെ ജലം പോലെ ഉള്ളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ, അതിന്റെ ഒഴുക്കു സ്വഭാവം കൊണ്ടു, ചുഴികൾ, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം, വ്യത്യാസങ്ങൾ തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങളിൽ പ്രകടമാകുന്നു.
സ്വതോ യ ആത്മവൃക്ഷസ്യ ശാഖാദിസ് തസ്യ വേദനമ് । തദ് അഹന്താദി ഭേദാദി ഭുവനാദീവ സംസ്ഫുടമ്
സ്വയം ആത്മാവിനെ ഒരു വൃക്ഷം പോലെ കരുതുമ്പോൾ അതിന്റെ ശാഖകൾ മുതലായവയിൽ നിന്നു ഉണരുന്ന ബോധം, 'ഞാൻ' എന്നതും വ്യത്യാസങ്ങളും ഉള്ള ലോകം പോലെ വ്യക്തമായി പ്രകടമാകുന്നു.
യദ് ആത്മഗഗനസ്യാന്തശ് ചിത്ത്വാച് ഛൂന്യത്വവേദനമ് । തദ് അഹന്താദി ഭേദാദി ഭാവനാദീതി ഭാവിതമ്
ആത്മാവിനെ ആകാശം പോലെ കരുതുമ്പോൾ അതിന്റെ ഉള്ളിലെ ശൂന്യതയുടെ അനുഭവം, 'ഞാൻ' എന്നതും വ്യത്യാസങ്ങളും ഉള്ള ലോകം എന്നതായാണ് മനസ്സിലാക്കപ്പെടുന്നത്.
യദ് ആത്മഗഗനസ്യാന്തശ് ചിത്ത്വാത് സൌഷിര്യവേദനമ് । തദ് അഹന്താദി ചിത്താദി ശരീരാദീവ ദീപിതമ്
ആത്മാവിനെ ആകാശം പോലെ കരുതുമ്പോൾ അതിന്റെ ഉള്ളിലെ പൊത്തിത്തിരിഞ്ഞതിന്റെ അനുഭവം, 'ഞാൻ', മനസ്സ് തുടങ്ങിയ വ്യത്യാസങ്ങളോടെ ശരീരം പോലെയുള്ളതായി തെളിയുന്നു.
സ്വതോ യദ് ആത്മകുഡ്യസ്യ നൈരന്തര്യം നിരന്തരമ് । തദ് അഹന്താദിഭേദേന ചിത്ത്വാദ് ബഹിര് ഇവ സ്ഥിതമ്
സ്വഭാവത്താൽ ആത്മാവിന്റെ മതിലുപോലെ എപ്പോഴും ഒറ്റയടിയായി നിലകൊള്ളുന്ന അതു, 'ഞാൻ' എന്നതുപോലെയുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ മൂലം, ബോധം എന്നതിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു പുറത്തു നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.
സ്വതോ യദ് ആത്മസത്തായാ വിത്ത്വാത് സത്ത്വൈകവേദനമ് । തദ് അഹന്ത്വാദി ഭേദാദി ചേതനാദീതി വാ സ്ഥിതമ്
സ്വഭാവത്താൽ ആത്മാവിന്റെ സത്തയുടെ അറിവായി മാത്രം നിലകൊള്ളുന്ന അതു, 'ഞാൻ' എന്നതുപോലെയുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ മൂലം, ബോധം അല്ലെങ്കിൽ ജീവൻ എന്നതുപോലെ കരുതപ്പെടുന്നു.
അന്തര് ആത്മപ്രകാശസ്യ സ്വതോ യദ് അവഭാസനമ് । തദ് അഹന്ത്വാദി വിത്ത്വാദി ജീവ ഇത്യ് ഏവ വേത്ത്യ് അസൌ
സ്വഭാവത്താൽ ആത്മാവിന്റെ പ്രകാശത്തിന്റെ അകത്തുള്ള വെളിച്ചമായി നിലകൊള്ളുന്ന അതു, 'ഞാൻ' എന്നതും അറിവും പോലുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ മൂലം, ജീവൻ എന്നതായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
അന്തര് അസ്തി യദ് ആത്മേന്ദോശ് ചിദ്രൂപം ചിദ്രസായനമ് । സ്വത ആസ്വാദ്യതേ തേന തദ് അഹന്താദിനോദിതമ്
അകത്തുള്ള ആത്മാവിന്റെ ചന്ദ്രനായി, ബോധത്തിന്റെ സാരവും അമൃതവുമായി നിലകൊള്ളുന്ന അതു, സ്വയം ആസ്വദിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ അതു 'ഞാൻ' എന്നതുപോലെയുള്ളതായി പ്രകടമാകുന്നു.
പരമാത്മഗുഡസ്യാന്തര് യച് ചിത്സ്വാദൂദയാത്മകമ് । തദ് ഏവാസ്വാദ്യതേ തേന സ്വതോ ഽഹന്താദിനാന്തരേ
പരമാത്മാവിന്റെ ആന്തരികമായ മധുരമായ സാരത്തിൽ ഉദയിക്കുന്ന അത്മബോധത്തിന്റെ രുചിയാണ്, അതു തന്നെ ആഹന്തയെന്നു ഉള്ളിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
പരമാത്മമണേശ് ചിത്ത്വാദ് യദ് അന്തഃ കചനം സ്വയമ് । ചേതനാത്മ തദ് ഏവാന്തര് അഹമ് ഇത്യാദി വേത്ത്യ് അസൌ
പരമാത്മാവെന്ന മണിയിൽ പ്രകാശംപോലെ ഉള്ളിൽ സ്വയം ബോധമായി നിലകൊള്ളുന്നത്, അതാണ് ചൈതന്യസ്വഭാവം ഉള്ളത് ആഹം എന്നതുപോലെ ഉള്ളിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
ന ച കിഞ്ചന വേത്ത്യ് അന്തര് വേദ്യസ്യാസമ്ഭവാദ് ഇഹ । ന ചാസ്വാദയതി സ്വാദു സ്വാദ്യസ്യാസമ്ഭവാദ് അലമ്
ഇവിടെ ഉള്ളിൽ ഒന്നും അറിയപ്പെടുന്നില്ല, കാരണം അറിയേണ്ടത് ഒന്നുമില്ല; അതുപോലെ രുചികരമായതൊന്നും അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല, കാരണം അനുഭവിക്കേണ്ടത് ഒന്നുമില്ല.
ന ച കിഞ്ചിച് ചിനോത്യ് അന്തശ് ചേത്യസ്യാസമ്ഭവേ സതി । വേദ്യതേ ന ച വാ കിഞ്ചിദ് വേദ്യസ്യാസമ്ഭവാദ് അസൌ
ഉള്ളിൽ ഒന്നും ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നില്ല, കാരണം ഗ്രഹിക്കേണ്ടത് ഒന്നുമില്ല; അതുപോലെ ഒന്നും അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല, കാരണം അനുഭവിക്കേണ്ടത് ഒന്നുമില്ല.
അസദാഭാസ ഏവാത്മാ അനന്തോ ഭരിതാകൃതിഃ । സ്ഥിതസ് സദൈവൈകഘനോ മഹാശൈല ഇവാത്മനി
ആത്മാവ് അസത്യമെന്ന തോന്നലാണ്, അതിന് അറ്റമില്ല, എല്ലാ രൂപങ്ങളാലും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അത് എപ്പോഴും ഒറ്റതായും ഉറച്ചതായും, വലിയ പർവ്വതം പോലെയായി തന്നെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
അനയാ തു വചോഭങ്ഗ്യാ മയാ വോ രഘുനന്ദന । നാഹന്താദിജഗത്താദിഭേദോ ഽസ്തീതി നിദര്ശിതമ്
രഘുവംശത്തിലെ സന്തോഷമേ, ഈ രീതിയിലുള്ള വാക്കുകൾകൊണ്ടു ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത്, 'ഞാൻ' എന്നതോ ലോകം എന്നതോ അതിന്റെ ആരംഭം എന്നതോ എന്നിങ്ങനെയുള്ള വേർതിരിവൊന്നുമില്ലെന്ന് കാണിച്ചുതന്നതാണ്.
ന ചിത്തമ് അസ്തി നോ ചേത്താ ന ജഗത്താദിവിഭ്രമഃ । ദൃഷദീവാമ്ബരമ് അതശ് ശാന്തം ശാമ്യതി കേവലമ്
ഇവിടെ മനസ്സുമില്ല, ചിന്തകനുമില്ല, ലോകം തുടങ്ങിയ ഭ്രമങ്ങളുമില്ല. കല്ലിനുള്ളിലെ ആകാശംപോലെ, എല്ലാം ശാന്തമായ് നിശ്ശബ്ദമായി അപ്രത്യക്ഷമാവുന്നു.
യഥാവര്താദിതാമ് ഏതി ദ്രവത്വാദ് വാരി വാരിണി । തഥാഹന്താദിതാമ് ഏതി ജ്ഞത്വാജ് ജ്ഞപ്തൌ ജ്ഞ ആത്മനി
ജലത്തിന് ജലത്തിൽ സ്വാഭാവികമായും ഒഴുകുന്ന ഗുണം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, ആത്മാവിൽ അറിവുള്ളവനിൽ അറിവ് മൂലം 'ഞാൻ' എന്ന ബോധവും അതിന്റെ ആരംഭവും ഉണ്ടാകുന്നു.
യഥാ ദ്രവത്വം പയസി യഥാ സ്പന്ദസ് സദാഗതൌ । അഹന്താദേശകാലാദി തഥാ ജ്ഞേ ജ്ഞപ്തിമാത്രകേ
എങ്ങനെ വെള്ളത്തിൽ ദ്രവത്വം ഉണ്ടോ, ചലനത്തിൽ എപ്പോഴും ചലനം ഉണ്ടോ, അതുപോലെ തന്നെ 'ഞാൻ', സ്ഥലം, കാലം തുടങ്ങിയ ധാരണകൾ ശുദ്ധമായ അറിവായ അറിവാളിൽ സ്വാഭാവികമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ജ്ഞോ ജ്ഞതായാം ഹി യജ് ജ്ഞാനം ജാനാതി ജ്ഞാനബൃംഹയാ । ജ്ഞായതേ തദ് അഹന്താദി ജീവാദ്യ് അപ്യ് അഭിജീവനൈഃ
അറിവാളൻ അറിവിന്റെ അവസ്ഥയിൽ അറിവ് അറിയുമ്പോൾ, അവബോധം വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അറിവ് അനുഭവപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ 'ഞാൻ' എന്ന ധാരണയും മറ്റു വ്യത്യാസങ്ങളും, ജീവനും ഈ പ്രക്രിയയിലൂടെ അനുഭവപ്പെടുന്നു.
യഥോദേതി യദാ ജ്ഞസ്യ ജ്ഞപ്തിര് ജ്ഞാനേന യാദൃശീ । അനന്യൈവാന്യതാം ബുദ്ധ്വാ സാ തദാ ജൃമ്ഭതേ തഥാ
അറിവാളന്റെ ബോധം അറിവിലൂടെ ഉദയിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ വേറിട്ടതിൽ വേറിട്ടതല്ലെന്നു മനസ്സിലാക്കി, അതു അങ്ങനെ തന്നെ വ്യാപിക്കുന്നു.