കദാചിദ് അഹ്നാ മാസേന കദാചിദ് വത്സരേണ ച । കദാചിദ് വത്സരൌഘേന ധ്യാനാസക്തോ വ്യബുധ്യത
ഒരിക്കൽ ഒരു ദിവസം കഴിഞ്ഞ്, ചിലപ്പോൾ ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞ്, ചിലപ്പോൾ ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞ്, ചിലപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറവും, ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി ഇരുന്ന അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഉണർന്നു.
ഉദ്ദാലകസ് തദ് ആരഭ്യ വ്യവഹാരപരോ ഽപി സന് । സുസമാഹിത ഏവാസീച് ചിത്തത്ത്വൈകത്വമ് ആഗതഃ
അന്നുമുതല് ഉദ്ദാലകന് ലോകകാര്യങ്ങളില് ഏര്പ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിലും മനസ്സ് പൂര്ണമായും ശാന്തമായിരുന്നു; അവന് ചൈതന്യത്തിന്റെ സാരവുമായി ഒന്നായി.
ചിത്തത്ത്വൈകഘനാഭ്യാസാന് മഹാചിത്ത്വമ് ഉപേത്യ സഃ । ദൃശ്യേ ഽസ്മിംശ് ചിത്രരവിവന് നാസ്തമ് ആയാന് ന ചോദയമ്
ചൈതന്യത്തിന്റെ ഏകത്വം സ്ഥിരമായി അഭ്യസിച്ചതിലൂടെ, അവന് മഹത്തായ മനസ്സിലേക്കുയര്ന്നു; ഈ ലോകത്തില് പ്രകാശമുള്ള സൂര്യനെപ്പോലെ, അവന് ഉദിച്ചോ അസ്തമിച്ചോ ചെയ്തില്ല.
സമപരപദലാഭപ്രാപ്തിസംശാന്തചേതാ ദലിതജനനപാശഃ ക്ഷീണസന്ദേഹദോലഃ । ശരദി ഖമ് ഇവ കാന്തം വ്യാതതം ചോര്ജിതം ച സ്ഫുടമ് അമലമ് അലേഖം തത് വപുസ് സ്വം ബഭാര
ഉയര്ന്നതും താഴ്ന്നതുമായ അവസ്ഥകള് സമമായി അനുഭവിച്ച് മനസ്സ് പൂര്ണമായും ശാന്തമായ അവന്, ജനനത്തിന്റെ ബന്ധങ്ങള് തകര്ന്നും സംശയങ്ങളുടെ ആടല് അവസാനിച്ചും, ശരദ്കാലത്തെ ആകാശംപോലെ വിശാലവും തെളിയുമായിരുന്നു; അവന്റെ രൂപം മിനുങ്ങിയും കറയില്ലാതെയും അടയാളങ്ങളില്ലാതെയും തെളിഞ്ഞും വിസ്തൃതവുമായിരുന്നു.
ആത്മജ്ഞാനദിനൈകാര്ക മത്സംശയതൃണാനല । അജ്ഞാനദാഹശീതാംശോ സത്താസാമാന്യമ് ഈശ കിമ്
പ്രഭുവേ, ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെ പകലായ സൂര്യനും, എന്റെ സംശയങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിയും, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ദഹനത്തെ ശമിപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രനും ഉള്ള ഈ സത്തയുടെ പൊതുവായ സാരമെന്താണ്?
യദാ സങ്ക്ഷീയതേ ചിത്തമ് അഭാവാത്യന്തഭാവനാത് । ചിത്സാമാന്യസ്വരൂപസ്യ സത്താസാമാന്യതാ തദാ
മനസ്സ് പൂര്ണമായും ഇല്ലാതായെന്നു ഭാവിച്ചാല്, അതിന്റെ ആധാരമായുള്ള സാക്ഷാത് സത്ത്വം തന്നെ എല്ലായിടത്തും ഉള്ള ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്വഭാവമാകുന്നു.
നൂനം ചേത്യാംശരഹിതാ ചിദ് യദാത്മനി ലീയതേ । അസദ്രൂപവദ് അത്യച്ഛം സത്താസാമാന്യതാ തദാ
ചൈതന്യം യാതൊരു വസ്തുവിന്റെയും ഓര്മ്മയുമില്ലാതെ സ്വയം തന്നെ ലയിച്ചാല്, അപ്പോള് സത്ത്വത്തിന്റെ ആധാരം ആകാശംപോലെ സുതാര്യമാവുന്നു.
യദാ സര്വാണി ദൃശ്യാനി സംശാന്താന്യോഽന്യവേദനമ് । സ്വരൂപേണ സ്വരൂപാഭം ഭാവ്യന്തേ സമതാ തദാ
എല്ലാ ദൃശ്യങ്ങളും പൂര്ണമായി ശാന്തമാകുമ്പോഴും മറ്റൊന്നെന്ന ഭാവം ഇല്ലാതാകുമ്പോഴും, അവ സ്വഭാവപ്രകാരം തന്നെ അതിന്റെ സത്യസ്വരൂപംപോലെയായി കാണപ്പെടുന്നു; അതാണ് സമത.
കൂര്മാങ്ഗാനീവ ദൃശ്യാനി ലീയന്തേ സ്വാത്മനാത്മനി । അഭാവിതാന്യ് ഏവ യദാ സത്താസാമാന്യതാ തദാ
ആമയുടെ കൈകാലുകള് അതിന്റെ ശരീരത്തില് ലയിക്കുന്നതുപോലെ, ദൃശ്യങ്ങള് ആത്മാവില് ലയിച്ചാല്, അവയെ കുറിച്ച് യാതൊരു ഭാവനയും ഇല്ലാത്തപ്പോള് സത്ത്വത്തിന്റെ ആധാരം മാത്രം അവശേഷിക്കും.
ദൃഷ്ടിര് ഏഷാ ഹി പരമാ സദേഹാദേഹയോസ് സദാ । മുക്തയോസ് സമ്ഭവത്യ് ഏവ തുര്യാതീതപദോപമാ
ഈ ദർശനം ശരീരത്തോടെ ആയാലും ശരീരമില്ലാതെ ആയാലും എപ്പോഴും ഉന്നതമാണ്; ഇത് മോചിതന്മാരിൽ മാത്രം ഉദിക്കുന്നു, നാലാം അവസ്ഥയെ കടന്ന നിലപാടിനോട് ഉപമിക്കാവുന്നതാണ്.
വ്യുത്ഥിതസ്യ ഭവത്യ് ഏഷാ സമാധിസ്ഥസ്യ ചാനഘ । ജ്ഞസ്യ കേവലമ് അജ്ഞസ്യ ന ഭവത്യ് ഏവ ബോധജാ
നിഷ്പാപനേ, ഈ അവസ്ഥ ജാഗരൂകനായവർക്കും സമാധിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർക്കും ഉണ്ടാകുന്നു; അറിവുള്ളവർക്കാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്, അജ്ഞന്മാർക്ക് ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ല, കാരണം ഇത് ഉണർവിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്.
അസ്യാം ദൃശി സ്ഥിതാസ് സര്വേ ജീവന്മുക്താ മഹാശയാഃ । സിദ്ധാ രസാ ഇവ ഭുവി വ്യോമവീഥ്യാമ് ഇവാനിലാഃ
ഈ ദർശനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരാണ് ജീവൻകൊണ്ടും മോചിതരും മഹാത്മാക്കളും; ഭൂമിയിൽ രസങ്ങൾ പോലെ, ആകാശമാർഗ്ഗങ്ങളിൽ കാറ്റുപോലെയാണ് അവർ.
അസ്മത്പ്രഭൃതയസ് സര്വേ നാരദാദ്യാശ് ച രാഘവ । ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വീശ്വരാദ്യാശ് ച ദൃഷ്ടാവ് അസ്യാം വ്യവസ്ഥിതാഃ
നമ്മളെപ്പോലെയുള്ളവർ, നാരദനും മറ്റുള്ളവരും, രാഘവ, ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും തുടങ്ങിയവരും ഈ ദർശനത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ഏതാമ് ആലമ്ബ്യ പദവീം സമസ്തഭയനാശിനീമ് । ഉദ്ദാലകോ ഽസാവ് അവസദ് യാവദിച്ഛം ജഗദ്ഗൃഹേ
സകല ഭയങ്ങളും അകറ്റുന്ന ഈ വഴി ആശ്രയിച്ച്, ഉദ്ദാലകൻ ലോകത്തിലെ വീട്ടിൽ തനിക്കിഷ്ടമുള്ളത്രയും കാലം സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
അഥ കാലേന മഹതാ ബുദ്ധിസ് തസ്യ ബഭൂവ ഹ । വിദേഹമുക്തസ് തിഷ്ഠാമി ദേഹം ത്യക്ത്വേതി നിശ്ചലാ
പിന്നീട്, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അവന്റെ മനസ്സ് ഉറച്ച തീരുമാനത്തിലേക്ക് എത്തി: 'ഇനി ഞാൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് ശരീരാതീതനായി നിലകൊള്ളാം' എന്ന്.
ഏവം നിശ്ചയവാന് അദ്രേര് ഗുഹായാം പല്ലവാസനേ । ബദ്ധപദ്മാസനസ് തസ്ഥാവ് ആമീലിതവിലോചനഃ
അങ്ങനെ ഉറച്ച മനസ്സോടെ, അദ്രി പർവതത്തിലെ ഒരു ഗുഹയിൽ ഇലകളാൽ ഒരുക്കിയ ഇരിപ്പിടത്തിൽ, പാദ്മാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, കണ്ണുകൾ അടച്ചു.
സംയമ്യ ഗുദസംരോധാദ് ദ്വാരാണി നവ ചേതസഃ । മാത്രാസ്പര്ശാന് അചിന്വാനോ ഭാവിതസ്വാങ്ഗചിദ്ഘനഃ
അവൻ ഗുദം ചുരുക്കി മനസ്സിന്റെ ഒമ്പത് വാതിലുകളും നിയന്ത്രിച്ച്, ഇന്ദ്രിയസമ്പർക്കങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, ശരീരവും ചൈതന്യവും ഒന്നാക്കി ആന്തരികമായിരുത്തി ഇരുന്നു.
സംരുദ്ധപ്രാണപവനസ് സമസംസ്ഥാനകന്ധരഃ । താലുമൂലതലാലഗ്നജിഹ്വാമൂലോല്ലസന്മുഖഃ
ശ്വാസം പിടിച്ചു കഴുത്ത് നേരെ നിർത്തി, നാവിന്റെ അടിഭാഗം താലുവിൽ ചേർത്ത് വായിൽ പ്രകാശം പകർന്നു നിൽക്കുന്നു.
ന ബഹിര് നാന്തരേ നാധോ നോര്ധ്വേ നാര്ഥേ ന ശൂന്യകേ । സംയോജിതമനോദൃഷ്ടിര് ദന്തൈര് ദന്താന് അസംസ്പൃശന്
അകത്തോ പുറത്തോ താഴെയോ മുകളിലോ അർത്ഥത്തോ ശൂന്യത്തോ ഇല്ലാതെ, മനസ്സിനെ ദൃഷ്ടിയോട് ചേർത്ത്, പല്ലുകൾ തമ്മിൽ സ്പർശിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നു.
പ്രാണപ്രവാഹസംരോധസമസ് സ്വച്ഛാനനച്ഛവിഃ । അങ്ഗചിത്സംവിദുത്താനരോമകണ്ടകിതാങ്ഗഭൂഃ
ശ്വാസത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് നിയന്ത്രിച്ച് സമത്വത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, മുഖം തെളിഞ്ഞും പ്രകാശവാനും ആകുന്നു; ശരീരം ചൈതന്യബോധം ഉയരുമ്പോൾ രോമാഞ്ചം കൊണ്ടു വിറയുന്നു.
അങ്ഗചിത്സംവിദഭ്യാസാച് ചിത്സാമാന്യമ് ഉപാദദേ । തദഭ്യാസാദ് അവാപാന്തര് ആനന്ദസ്യന്ദമ് ഉത്തമമ്
ശരീരത്തിൽ ചൈതന്യബോധം ആവർത്തിച്ച് അഭ്യസിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ സാധാരണ സ്വഭാവം ലഭിക്കുന്നു; ആ അഭ്യാസത്തിൽ നിന്ന് ആന്തരികമായ പരമാനന്ദം ലഭിക്കുന്നു.
തദാസ്വാദനതോ ലീനചിത്സാമാന്യദശാക്രമഃ । വിശ്വമ്ഭരമ് അനന്താത്മ സത്താസാമാന്യമ് ആയയൌ
അത് ആസ്വദിച്ചതിനുശേഷം, മനസ്സും ബോധവും ഒന്നായി ലയിച്ച അവസ്ഥ ക്രമേണ ഉദയം ചെയ്യുന്നു. അതിൽ നിന്ന് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന അനന്തമായ ആത്മാവായ സത്ത്വത്തിന്റെ പൊതുവായ സാരാംശം ലഭിക്കുന്നു.
തത്സ്ഥസ് സമസമാഭോഗഃ പരാം വിശ്രാന്തിമ് ആഗതഃ । അനാനന്ദസമാനന്ദമുഗ്ധമുഗ്ധമുഖദ്യുതിഃ
അവിടെയാണവൻ സമമായ അനുഭവത്തോടെ പരമമായ വിശ്രമം പ്രാപിക്കുന്നത്. ആനന്ദവും അനാനന്ദവും ഒരുപോലെ ആസ്വദിച്ച അവന്റെ മുഖം ആഹ്ലാദത്തിലും വിസ്മയത്തിലും തിളങ്ങുന്നു.
സംശാന്താനന്ദപുലകഃ പദം പ്രാപ്യാപ്യ് അലം ഗതഃ । ചിരകാലപരിക്ഷീണമനനാദിഭവഭ്രമഃ
ശാന്തമായ ആനന്ദത്തിന്റെ രോമാഞ്ചത്തോടെ, പരമാവസ്ഥയിൽ എത്തി അവൻ പൂർണ്ണനായി. ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ് മനസ്സിന്റെ, ശബ്ദത്തിന്റെ, ലോകമയമായ ഭ്രമം എല്ലാം അവസാനിക്കുന്നു.
ബഭൂവ സ മഹാസത്ത്വോ ലിപികര്മാര്പിതോപമഃ । സമഃ കലാവപൂര്ണേന ശരദച്ഛാമ്ബരേന്ദുനാ
അവൻ മഹാസത്ത്വനായി, എഴുത്തുകാരന്റെ ജോലി ചെയ്യുന്നതുപോലെ ലയിച്ചവനായി. ശരദ്കാലത്തിലെ ആകാശവും പൂർണ്ണചന്ദ്രനും പോലെ സമത്വത്തിലും സമ്പൂർണതയിലും തിളങ്ങുന്നവനായി.
ഉപശശാമ ശനൈര് ദിവസൈര് അസൌ കതിപയൈസ് സ്വപദേ വിമലാത്മനി । തരുരസശ് ശരദന്ത ഇവാമലേ രവികരൌജസി ജന്മദശാതിഗഃ
അവൻ കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ, ക്രമേണ ശാന്തനായി, തന്റെ നിർമ്മലമായ ആത്മാവിൽ നിലകൊണ്ടു. മരത്തിന്റെ രസം വേരിൽ ചേരുന്നതുപോലെയും, ശരത്കാലത്തിലെ വെളുപ്പ് കനിഞ്ഞ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളിൽ വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെയും, ജനനാവസ്ഥയെ അതിക്രമിച്ച് അവൻ സമാധാനത്തിലായി.
ഗതസകലവികല്പോ നിര്വികാരോ ഽഭിരാമസ് സകലമലവിലാസോപാധിനിര്മുക്തമൂര്തിഃ । വിഗലിതസുഖമ് ആദ്യം തത് സുഖം പ്രാപ യസ്മിംസ് തൃണമ് ഇവ ജലരാശാവ് ഉഹ്യതേ ശക്രലക്ഷ്മീഃ
സകല സംശയങ്ങളും മാറ്റങ്ങളും വിട്ട്, ആനന്ദകരമായ അവന്റെ രൂപം, എല്ലാ അശുദ്ധികളുടെ അടയാളങ്ങളും വിട്ടു, ആദിമമായ ആ ആനന്ദം അവൻ പ്രാപിച്ചു. അങ്ങോട്ട്, ഇന്ദ്രന്റെ ഐശ്വര്യവും സമുദ്രത്തിൽ പുല്ലുപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്.
അപരിമിതനഭോഽന്തര്വ്യാപിദിഗ്വ്യാപി പൂര്ണം ഭുവനഭരണശീലം ഭൂരിഭാഗ്യോപസേവ്യമ് । കഥനഗുണമ് അതീതം സത്യമ് ആനന്ദമ് ആദ്യം സുഖമ് അസുഖമ് അനന്തം ബ്രാഹ്മണോ ഽസൌ ബഭൂവ
അവൻ അപ്പുറത്തും അകത്തും വ്യാപിച്ച, പരിമിതിയില്ലാത്ത, പൂർണ്ണമായ, ലോകങ്ങളെ താങ്ങുന്ന, വലിയ ഭാഗ്യങ്ങൾ സേവിക്കുന്ന, വാക്കുകൾക്ക് അതീതമായ ഗുണങ്ങളുള്ള, സത്യം, ആനന്ദം, ആദിമമായ ആനന്ദവും ദുഃഖവും അനന്തതയും ആയ ബ്രഹ്മമായി.
ഗതവതി പദമ് ആദ്യം ചേതസി സ്വസ്വഭാവം ദ്വിജതനുര് അഥ മാസൈസ് സോപവിഷ്ടാ ച ഷഡ്ഭിഃ । രവികരപരിതപ്താ വാതഝാങ്കാരരമ്യാ തനുതരബഹുതന്ത്രീ ശൈലവീണാ ബഭൂവ
സ്വഭാവം മനസ്സിൽ പൂർണ്ണമായപ്പോൾ, ആ ദ്വിജന്റെ ശരീരം ആറു മാസങ്ങൾക്കു ശേഷം, സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളിൽ ചൂടുപിടിച്ച്, കാറ്റിന്റെ മൃദുലമായ ശബ്ദത്തിൽ ആഹ്ലാദകരമായ, വളരെ നൂലുകൾ ഉള്ള, വളരെ സുന്ദരമായ, മലവീണപോലെയായി.
അഥ ബഹുതരകാലേനൈനമ് അദ്രേര് ഭുവം താമ് ഉപയയുര് അഗകന്യാസംയുതാ മാതരഃ ഖാത് । അഭിമതഫലസിദ്ധ്യൈ സംയുതാ ഏവ സര്വാ അനലമ് ഇവ ശിഖാനാം പങ്ക്തയഃ പിങ്ഗകേശ്യഃ
അനവധി കാലം കഴിഞ്ഞ്, അഗ്നിപോലെ പൊന്നനയുള്ള വാളുകൾ ചുറ്റിയതുപോലെ, പാപരഹിതരായ മലയുടെ കന്യകളോടൊപ്പം അമ്മമാർ ആകാശത്തിൽ നിന്നിറങ്ങി, ആ ഭൂമിയിൽ എത്തി, തങ്ങളുടെ പ്രിയമായ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റാൻ ഒരുമിച്ച് ചേർന്നു.