ദധാര ഹൃദയാകാശേ മനസ് സംയമമ് ആഗതമ് । വിന്ധ്യഖാത ഇവോന്മത്തം ഗജം യുക്തിവശീകൃതമ്
വിന്ധ്യപർവതത്തിലെ ഗുഹയിൽ ബുദ്ധിയാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ട ഒരു കാട്ടാനയെപ്പോലെ, മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച് ഹൃദയത്തിന്റെ ആകാശത്ത് ഉറപ്പിച്ചു.
ശരന്നഭോവദ് ആസാദ്യ നിര്മലാമ് അതിസോമ്യതാമ് । ജഹാര പരിപൂര്ണാബ്ധേര് മേരോശ് ചാതരലാം ശ്രിയമ്
ശരത്കാല ആകാശംപോലെ നിർമലവും അത്യന്തം സൌമ്യവുമായ അവസ്ഥയെ പ്രാപിച്ച ശേഷം, സമുദ്രത്തിന്റെ പൂർണ്ണതയും മേരു പർവതത്തിന്റെ ചഞ്ചലമായ ഭംഗിയും ഉപേക്ഷിച്ചു.
ദുധാവാഥ വികല്പൌഘാന് പ്രതിഭാസമ് ഉപേയുഷഃ । പുരഃപരിസ്ഫുരദ്രൂപാന് മഷകാന് ഇവ മാരുതഃ
പിന്നീട്, മനസ്സിൽ വിവിധ ചിന്തകൾ ഉദിച്ചപ്പോൾ, മുന്നിൽ തെളിഞ്ഞ രൂപങ്ങളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട എല്ലാ ഭ്രമങ്ങളും, കാറ്റ് ചെറു ഈച്ചകളെപോലെ തുരത്തുന്നതുപോലെ, അകറ്റി.
ആഗച്ഛതോ യഥാകാമം പ്രതിഭാസാന് പുനഃ പുനഃ । അച്ഛിനന് മനസാ ശൂരഃ ഖഡ്ഗേനേവ രണേ ശരാന്
വിവിധ രൂപങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും തനിക്കിഷ്ടം പോലെ വരുമ്പോൾ, മനസ്സിനെ ഒറ്റയടിക്ക് ചേർത്ത ധൈര്യശാലി, യുദ്ധഭൂമിയിൽ വാൾകൊണ്ട് അമ്പുകൾ വെട്ടുന്നതുപോലെ അവയെ ഒടുക്കം തുരത്തുകയായിരുന്നു.
വികല്പൌഘേ പരാലൂനേ സോ ഽപശ്യദ് ധൃദയാമ്ബരേ । തമശ് ഛന്നവിവേകാര്കം ലോലകജ്ജലമേചകമ്
ചിന്തകളുടെ കൂട്ടം പൂർണ്ണമായി അകറ്റിയപ്പോൾ, ഹൃദയത്തിന്റെ ആകാശത്ത് വിവേകസൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്ന ഇരുണ്ടതിനെ, വിളക്കിന്റെ കറുപടലങ്ങൾ കാറ്റിൽ നീങ്ങുന്നതുപോലെ, അവൻ കണ്ടു.
തദ് അപ്യ് ഉത്സാരയാമ് ആസ സമ്യക് സ്വാന്തവിവസ്വതാ । സമ്യഗ്ജ്ഞാനോദിതേനാശു പവനേനേവ കജ്ജലമ്
അത് പോലും അവൻ തന്റെ ഉള്ളിലെ സൂര്യന്റെ പ്രകാശം കൊണ്ട്, സത്യജ്ഞാനം ഉദിച്ചപ്പോൾ, കാറ്റ് കറുപടലങ്ങൾ തുരത്തുന്നതുപോലെ, പൂർണ്ണമായി അകറ്റി.
തമസ്യ് ഉപരതേ കാന്തം തേജഃപുഞ്ജം ദദര്ശ സഃ । ശാര്വരേ തിമിരേ ശാന്തേ പ്രാതസ് സാന്ധ്യമ് ഇവാമ്ബുദമ്
അന്ധകാരം മാറിയപ്പോൾ, രാത്രിയുടെ ശാന്തമായ ഇരുണ്ടതിൽ പ്രഭാതകാലത്തെ മേഘംപോലെ മനോഹരമായ ഒരു പ്രകാശക്കൂട്ടം അവൻ കണ്ടു.
തം ലുലാവ സ്ഥലാബ്ജാനാം വനം ബാല ഇവ ദ്വിപഃ । അപിബച് ചാപ്യ് അസൃക്പൂരം വേതാല ഇവ വേഗതഃ
അവന് അതുമായി കളിച്ചു, കരയിലുണ്ടായുള്ള താമരകളുമായി ഒരു കുഞ്ഞാനെ കളിക്കുന്നതുപോലെ. രക്തം ഒഴുകിയതും, അതു വേഗത്തില് ഒരു ഭൂതം കുടിക്കുന്നതുപോലെ അവന് കുടിച്ചു.
തേജസ്യ് ഉപരതേ തസ്യ ഘൂര്ണമാനം മനോ മുനേഃ । നിശാബ്ജവദ് അഗാന് നിദ്രാം ലോലം ക്ഷീവവദ് ഏവ വാ
ആ പ്രകാശം അങ്ങോട്ട് മാറിയപ്പോള്, ആ മുനിയുടെ മനസ്സ് ചുറ്റിപ്പറഞ്ഞ്, രാത്രിയിലെ താമരപൂവ് പോലെ, അല്ലെങ്കില് ഒരു മദ്യപാനി തളര്ന്നുപോകുന്നതുപോലെ, ഉറക്കത്തിലേക്ക് കടന്നു.
മേഘമാലാം ഇവ മരുദ് ബാലോ നീലാബ്ജിനീമ് ഇവ । യാമിനീമ് ഇവ തീക്ഷ്ണാംശുസ് താമ് അപ്യ് ആശു ലുലാവ സഃ
അവന് അതും വേഗത്തില് ചിതറിച്ചു, കാറ്റ് മേഘക്കൂട്ടം ചിതറിക്കുന്നതുപോലെയും, ഒരു ബാലന് നീല താമരകള് ചിതറിക്കുന്നതുപോലെയും, കഠിനമായ സൂര്യപ്രകാശം രാത്രി അകറ്റുന്നതുപോലെയും.
നിദ്രാവ്യുപശമേ തസ്യ ഭാവയാമ് ആസ തന് മനഃ । വ്യോമ ശ്യാമലദൃഗ് ജന്തുര് നഭസീവ ശിഖണ്ഡകമ്
ഉറക്കം മാറിയപ്പോള്, അവന്റെ മനസ്സ് ആലോചിക്കാന് തുടങ്ങി, ആകാശത്ത് ഇരുണ്ട കണ്ണുകളുള്ള ഒരു പക്ഷി പോലെ, അല്ലെങ്കില് ആകാശത്ത് ഒരു മയിലുപോലെ.
പയോദ ഇവ താപിഞ്ഛം നീഹാരമ് ഇവ മാരുതഃ । തമോ ദീപ ഇവാച്ഛാത്മാ തദ് അപ്യ് ആശു മമാര്ജ സഃ
മേഘം പോലെ ചുവപ്പു നീക്കം ചെയ്യുന്നതുപോലെയും, കാറ്റ് മഞ്ഞ് പടർത്തുന്നതുപോലെയും, വിളക്ക് ഇരുണ്ടിരിപ്പ് അകറ്റുന്നതുപോലെയും, അതുപോലെ അത്യന്തം ശുദ്ധമായ ആത്മാവ് അതിനെ ഉടനെ അകറ്റി.
വ്യോമസംവിദി ഭഗ്നായാം മൂഢം തസ്യാഭവന് മനഃ । നിദ്രായാം പ്രവിലീനായാം മൈരേയമദവാന് ഇവ
ആകാശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധം തകർന്നപ്പോൾ, അവന്റെ മനസ്സ് ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായി; ഉറക്കം അകന്നുപോകുമ്പോൾ മദ്യം കുടിച്ചവരെപ്പോലെ.
മോഹമ് അപ്യ് ഏഷ മനസസ് തം മമാര്ജ മഹാശയഃ । യാമിനീജനിതം ജാഡ്യം ഭുവനാദ് ഇവ ഭാസ്കരഃ
മനസ്സിലെ മായയും ആ മഹാത്മാവ് അകറ്റി, രാത്രിയിൽ നിന്നുള്ള മന്ദത്വം സൂര്യൻ ലോകത്തിൽ നിന്ന് നീക്കുന്നതുപോലെ.
തതസ് തേജസ്തമോനിദ്രാമോഹാദിപരിവര്ജിതമ് । കാമ് അപ്യ് അവസ്ഥാമ് ആസാദ്യ വിശശ്രാമ മനഃ ക്ഷണമ്
ശോഭ, ഇരുണ്ടിരിപ്പ്, ഉറക്കം, മായ എന്നിവ ഒന്നും ഇല്ലാത്ത ഒരു അവസ്ഥയിൽ എത്തി, മനസ്സ് ഒരു നിമിഷം വിശ്രമിച്ചു.
വിശ്രമ്യാശു പപാതാങ്ഗസംവിദം ചിത്സ്വരൂപിണീമ് । സേതുരുദ്ധം സരോവാരി പ്രതീപം സ്വമ് ഇവാസ്പദമ്
വിശ്രമിച്ച ശേഷം, അതിന്റെ ശരീരബോധത്തിലേക്ക് അതിവേഗം വീണു, അതായത്, അതിന്റെ സ്വഭാവം ജ്ഞാനമാണ്. അങ്ങനെ, അണക്കെട്ട് തടഞ്ഞിരുന്ന ജലം വീണ്ടും അതിന്റെ തടാകത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു പോകുന്നതുപോലെ.
ചിരാനുസന്ധാനവശാത് സ്വദനാച് ച സ്വസംവിദഃ । തതശ് ചിന്മയതാമ് ആഗാദ് ധേമ നൂപുരതാമ് ഇവ
ദീർഘകാലം ആലോചിച്ചും, സ്വന്തം ബോധം ആസ്വദിച്ചും, പിന്നീട് അതു ശുദ്ധജ്ഞാനാവസ്ഥയിലേക്കെത്തി. അതു സ്വർണ്ണം നൂപുരം ആകുന്നതുപോലെ.
ചിത്തത്വമ് അഥ സന്ത്യജ്യ ചിത്തം ചിത്ത്വം തതം ഗതം । അന്യദ് ഏവ ബഭൂവാശു പങ്കഃ കുമ്ഭസ്ഥിതാവ് ഇവ
ശരീരബോധം ഉപേക്ഷിച്ച ശേഷം, മനസ്സ് ജ്ഞാനത്തിലേക്ക് ലയിച്ചു. അങ്ങനെ, കുമ്പത്തിൽ ശേഷിക്കുന്ന ചതളുപോലെ, അതു മറ്റൊന്നായി മാറി.
ചേത്യം സന്ത്യജ്യ ചിച് ഛുദ്ധാ ചിത്സാമാന്യമ് അഥായയൌ । ത്യക്തവീച്യാദിഭേദേ ഽബ്ധൌ വാര്സാമാന്യമ് ഇവൈകധീഃ
അറിയാവുന്നതെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, ശുദ്ധജ്ഞാനം സർവ്വജ്ഞാനത്തിലേക്ക് ചേർന്നു. തിരകൾക്കും മറ്റും വ്യത്യാസം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, മനസ്സ് സമുദ്രത്തിലെ ഒരേ ജലമായിപ്പോകുന്നതുപോലെ.
ത്യക്തഭൂതൌഘമനനം തതോ വിശ്വമ്ഭരം ബൃഹത് । ചിദാകാശം തതം ശുദ്ധം സോ ഽഭവദ് ബോധിമ് ആഗതഃ
സകല ജീവികളുടെ ചിന്തകളും വിട്ട്, അവൻ ഭൂമിയെപ്പോലെ വിശാലനായി; അതിനുശേഷം നിർമ്മലമായ ചൈതന്യാകാശം വ്യാപിച്ചു, അവൻ ഉണർവ്വിലേക്ക് എത്തി.
തത്ര പ്രാപ മഹാനന്ദം ദൃശ്യദര്ശനവര്ജിതമ് । അനന്തമ് ഉത്തമാസ്വാദം രസായനമ് ഇവാര്ണവമ്
അവിടെ അവൻ ദൃശ്യവും ദർശനവും ഇല്ലാത്ത അതിമഹത്തായ ആനന്ദം അനുഭവിച്ചു; അതു അനന്തവും, അത്യുത്തമമായ രുചിയുള്ളതും, അമൃതസമുദ്രംപോലെയും ആയിരുന്നു.
ശരീരാത് സമതീതോ ഽസൌ കാമ് അപ്യ് അവനിമ് ആഗതഃ । സത്താസാമാന്യരൂപാത്മാ ബഭൂവാനന്ദസാഗരഃ
അവൻ ശരീരത്തെയും ഭൂമിയെയും കടന്നുയർന്നു; അവന്റെ സ്വരൂപം സകല സത്തകളുടെയും പൊതുവായ രൂപമായി, ആനന്ദസമുദ്രമായി മാറി.
ദ്വിജചേതനഹംസോ ഽസാവ് ആനന്ദസരസി സ്ഥിരേ । അതിഷ്ഠച് ഛരദച്ഛേ ഖേ കലാപൂര്ണ ഇവോഡുപഃ
ആ ദ്വിജചൈതന്യഹംസൻ അചഞ്ചലമായ ആനന്ദസരസ്സിൽ നിലനിന്നു; ശരദ്കാലത്തിലെ നിർമ്മലമായ ആകാശത്ത് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ചന്ദ്രനെപ്പോലെ.
ബഭൂവാവാതദീപാഭോ ലിപികര്മാര്പിതോപമഃ । വീതവേലാമ്ബുധിപ്രഖ്യോ വൃഷ്ടമൂകാമ്ബുദസ്ഥിതിഃ
അവൻ കാറ്റ് തൊടാത്ത വിളക്കുപോലെയും, തന്റെ ജോലി മുഴുവൻ മനസ്സോടെ ചെയ്യുന്ന എഴുത്തുകാരനുപോലെയും, കരയില്ലാത്ത സമുദ്രംപോലെയും, മഴവില്ലില്ലാതെ ആകാശത്തിൽ നിശബ്ദമായി നിൽക്കുന്ന മേഘംപോലെയും ആയിരുന്നു.
അഥൈതസ്മിന് മഹാലോകേ തിഷ്ഠന്ന് ഉദ്ദാലകശ് ചിരമ് । അപശ്യദ് വ്യോമഗാന് സിദ്ധാന് അമരാന് ഇവ ഭൂരിശഃ
അങ്ങനെ ആ വിശാലമായ ലോകത്തിൽ ദീർഘകാലം താമസിച്ച ഉദ്ദാലകൻ, ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന അനേകം സിദ്ധന്മാരെ, അമരന്മാരെപ്പോലെ, കണ്ടു.
ആഗതാനി വിചിത്രാണി സിദ്ധജാലാനി ചാഭിതഃ । ശക്രാര്കപദദാതൄണി നീരന്ധ്രാണ്യ് അപ്സരോഗണൈഃ
അവൻ ചുറ്റും വിചിത്രമായ സിദ്ധന്മാരുടെ വലകളും, ഇന്ദ്രനും സൂര്യനും വാസസ്ഥലങ്ങൾ നൽകുന്നവരും, അക്ഷതമായും അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടത്തോടെ നിറഞ്ഞതുമായവയും കണ്ടു.
താനി നാദരയാം ചക്രേ സിദ്ധവൃന്ദാനി സ ദ്വിജഃ । ഗമ്ഭീരമതിര് അക്ഷുബ്ധോ വിലാസാന് ഇവ ശൈശവാന്
ആ ദ്വിജൻ ആ സിദ്ധരുടെ കൂട്ടങ്ങളെ കുറിച്ച് ഒന്നും ശ്രദ്ധിച്ചില്ല; അവന്റെ മനസ്സ് ആഴമുള്ളതും അശാന്തമില്ലാത്തതും ആയിരുന്നു, അവയെ ബാല്യത്തിലെ കളികളെന്നപോലെ അവഗണിച്ചു.
സിദ്ധസാര്ഥമ് അനാദൃത്യ തസ്മിന് സ്വാനന്ദമന്ദിരേ । അതിഷ്ഠദ് അഥ ഷണ്മാസാന് ദിക്തടേ ഽര്ക ഇവോത്തരേ
അവിടെ സ്വാനന്ദത്തിന്റെ ക്ഷേത്രത്തിൽ, സിദ്ധന്മാരുടെ കൂട്ടം അവഗണിച്ച്, ആൾ ആറു മാസം വടക്കേ ദിക്കിൽ സൂര്യൻ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ താനേ ഇരുന്നു.
ജീവന്മുക്തപദം തത് തദ് യത് സ സമ്പ്രാപ്തവാന് ദ്വിജഃ । തത്ര സിദ്ധാസ് സുരാസ് സാധ്യാസ് സ്ഥിതാ ബ്രഹ്മഹരാദയഃ
അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം ലഭിച്ച അവസ്ഥയിലേക്കെത്തി. അവിടെ സിദ്ധന്മാർ, ദേവന്മാർ, സാദ്ധ്യന്മാർ, ബ്രഹ്മാവും ഹരനും മറ്റും സന്നിഹിതരായിരുന്നു.
ആനന്ദപരിണാമിത്വാദ് അനാനന്ദപദം ഗതാഃ । നാനന്ദേ ന നിരാനന്ദേ തതസ് തത്സംവിദ് ആബഭൌ
ആനന്ദം എല്ലാം നിറഞ്ഞതുകൊണ്ട്, അവർ ആനന്ദത്തിനപ്പുറത്തുള്ള അവസ്ഥയിലേക്കെത്തി. ആനന്ദത്തിലും അനാനന്ദത്തിലും അല്ലാതെ, ആ ബോധം മാത്രം പ്രകാശിച്ചു.