യാവദിച്ഛമ് അവസ്ഥൈഷാ പ്രണവപ്രഥമേ ക്രമേ । ബഭൂവ ന ഹഠാദ് ഏവ ഹഠയോഗോ ഹി ദുഃഖദഃ
പ്രണവത്തിന്റെ ആദ്യാവസ്ഥയിൽ ഈ നില അവൻ ഇഷ്ടമുള്ളത്രയും നേരം തുടർന്നു; ഇത് നിർബന്ധിതമായിരുന്നില്ല, കാരണം നിർബന്ധമായി ചെയ്യുന്ന യോഗം ദുഃഖം only ഉണ്ട്.
അഥേതരാംശാവസരേ പ്രണവസ്യ സമസ്ഥിതൌ । നിസ്സ്പന്ദകുമ്ഭകോ നാമ പ്രാണാനാമ് അഭവത് ക്രമഃ
അടുത്ത ഘട്ടത്തിൽ, പ്രണവത്തിന്റെ സമതുല്യതയിൽ, ശ്വാസങ്ങൾ മുഴുവൻ നിലച്ചു നിന്നു. അതിനെ ശ്വാസങ്ങളുടെ അചഞ്ചലമായ കുംഭകം എന്നായിരുന്നു വിളിച്ചത്.
ന ബഹിര് നാന്തരേ നാധോ നോര്ധ്വേ നാശാസു തത്ര തേ । സങ്ക്ഷോഭമ് അഗമന് പ്രാണാ അര്ധസംസ്തമ്ഭിതാ ഇവ
അവസ്ഥയിൽ, ശ്വാസങ്ങൾ പുറത്തേക്കോ അകത്തേക്കോ താഴേക്കോ മുകളിലേക്കോ എങ്ങോട്ടും നീങ്ങുന്നില്ല; അവ അശാന്തമല്ലാതെ, അർദ്ധം നിലച്ചതുപോലെ, ശാന്തമായി നിന്നു.
ദഗ്ധദേഹപുരോ വഹ്നിശ് ശശാമാശനിവത് ക്ഷണാത് । അദൃശ്യത സിതം ഭസ്മ ശാരീരം ഹിമപാണ്ഡുരമ്
കത്തിയ ശരീരത്തിന് മുന്നിലെ അഗ്നി ഒരു ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിന് ശേഷം ശാന്തമാകുന്നതുപോലെ ഉടനടി ശമിച്ചു; അവശേഷിച്ചത് വെളുത്ത ചാരവും, ശരീരം മഞ്ഞു പടർന്നതുപോലെ വെളുത്തതുമായിരുന്നു.
യത്ര കര്പൂരശയ്യായാം സുപ്താനീവ സുഖോചിതമ് । ശരീരാസ്ഥീനി ലക്ഷ്യന്തേ നിസ്സ്പന്ദാനി സിതാനി ച
അവിടെ, കർപ്പൂരപ്പടുക്കയിൽ സുഖമായി വിശ്രമിക്കുന്നവരെപ്പോലെ, ശരീരത്തിലെ അസ്ഥികൾ വെളുപ്പും അചഞ്ചലതയുംകൊണ്ട് ദൃശ്യമായി കിടക്കുന്നു.
തദ് ഭസ്മ പവനാധൂതം സാസ്ഥി വായുര് അയോജയത് । സ്വദേഹേ ഭൃശമ് ഉച്ഛൂനേ ത്രിനേത്രവ്രതവാന് ഇവ
ആ ചാരം കാറ്റ് ഇളക്കി, അസ്ഥികളോടൊപ്പം ശക്തിയായി ശരീരത്തിൽ ചിതറിച്ചു, മൂന്നു കണ്ണുള്ളവന്റെ വ്രതം അനുസരിക്കുന്നവൻപോലെ.
തച് ചണ്ഡപവനോദ്ധൂതമ് ആവൃത്യ ഗഗനം ക്ഷണാത് । ശരദീവാഭ്രമിഹികാ ക്വാപി ഭസ്മാസ്ഥിമദ് യയൌ
അത് കഠിനമായ കാറ്റ് ഉയർത്തി, ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ആകാശം മൂടി; ശരത്കാലത്തെ മഞ്ഞുപോലോ മേഘംപോലോ ആ ചാരവും അസ്ഥികളും എവിടെയോ ഒഴിഞ്ഞു.
യാവദിച്ഛമ് അവസ്ഥൈഷാ പ്രണവസ്യാപരേ ക്രമേ । ബഭൂവ ന ഹഠാദ് ഏവ ഹഠയോഗോ ഹി ദുഃഖദഃ
ഈ അവസ്ഥ ഇഷ്ടം വരുന്നത്രയും നേരം, പ്രണവത്തിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടത്തിൽ നിലനിന്നു; ഇത് ബലമായി സംഭവിച്ചില്ല, കാരണം ബലപ്രയോഗം ദു:ഖം മാത്രമേ നൽകൂ.
തതസ് തൃതീയാവസരേ പ്രണവസ്യോപശാന്തിദേ । പൂരണാത് പൂരകോ നാമ പ്രാണാനാമ് അഭവത് ക്രമഃ
അതിനുശേഷം, പ്രണവത്തിന്റെ മൂന്നാം ഘട്ടത്തിൽ, സമാധാനം നൽകുന്ന അവസ്ഥയിൽ, ശ്വാസം നിറയ്ക്കുന്ന 'പൂരകം' എന്ന നിലയിലേക്ക് പ്രാണങ്ങൾ എത്തി.
അസ്മിന്ന് അവസരേ പ്രാണാശ് ചേതനാമൃതമധ്യഗാഃ । വ്യോമ്നി ശീതലതാമ് ഈയുര് ഹിമസംസ്പര്ശസുന്ദരീമ്
അന്നേരം പ്രാണങ്ങൾ ചൈതന്യാമൃതത്തിൽ ലയിച്ച് ആകാശത്തിൽ തണുത്തതും മഞ്ഞ് തൊട്ടതുപോലെ മനോഹരമായതുമായ ശാന്തി അനുഭവിച്ചു.
ക്രമാദ് ഗഗനമധ്യസ്ഥാശ് ചന്ദ്രമണ്ഡലതാം യയുഃ । ധൂമാ ഗഗനകോശസ്ഥാശ് ശീതലാമ്ബുദതാമ് ഇവ
പതിനേടുപോലെ ആകാശമധ്യത്തിൽ ഇരുന്നവകൾ ചന്ദ്രന്റെ വട്ടംപോലെയുള്ള രൂപം സ്വീകരിച്ചു; ആകാശഗർഭത്തിലുള്ള മൂടൽമഞ്ഞുകൾ തണുത്ത മേഘങ്ങൾപോലെയായി.
കലാകലാപസമ്പൂര്ണേ തേ തസ്മിംശ് ചന്ദ്രമണ്ഡലേ । പുണ്യരാശാവ് ഇവാപൂര്ണേ രസായനമഹാര്ണവേ
അവ ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തിൽ കിരണങ്ങൾ നിറഞ്ഞതിൽ, പുണ്യസമുദ്രത്തിൽ മുഴുവൻ നിറഞ്ഞ അമൃതസാഗരത്തിൽ ഉള്ളതുപോലെ, സമൃദ്ധിയോടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
രസായനമഹാധാരാസ് സമ്പന്നാഃ പ്രാണവായവഃ । മണിയഷ്ടിസമാകാരാ ജലേഷ്വ് ഇന്ദോര് ഇവാംശവഃ
അമൃതത്തിന്റെ മഹാസ്രോതസ്സുകൾ പൂർണ്ണതയോടെ പ്രാണവായുവായി, രത്നദണ്ഡംപോലെയുള്ള ആകൃതിയിൽ, ജലത്തിൽ ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെ തെളിഞ്ഞു.
സാ പപാതാമ്ബരാദ് ധാരാ ശേഷേ ശാരീരഭസ്മനി । രാസായനീ ഹരശിരഃപതിതേവ സുരാപഗാ
ആ ജലധാര ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീണു, ശരീരത്തിന്റെ ചാരത്തിൽ ചെന്ന് പതിച്ചു. അതൊരു അമൃതധാര പോലെ, ശിവന്റെ തലയിൽ ഗംഗ പെയ്യുന്നതുപോലെ, അവിടെ ഒഴുകി.
ഉദഭൂദ് ഇന്ദുബിമ്ബാഭം ചതുര്ബാഹുവപുസ് തയാ । പ്രസ്ഫുരന്മന്ദരാദ് അബ്ധേഃ പാരിജാത ഇവ ദ്രുമഃ
അത് കൊണ്ട്, ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള ഒരു നാലു കൈകളുള്ള രൂപം അവിടെ ഉദിച്ചു. ആ പ്രകാശം, സമുദ്രത്തിലെ മന്ദരപർവതത്തിൽ നിന്ന് വിരിഞ്ഞു വരുന്ന ദിവ്യവൃക്ഷംപോലെ തിളങ്ങി.
ഉദ്ദാലകശരീരം തന് നാരായണതയോദിതമ് । പ്രഫുല്തചൂതവത് കാന്തമ് ആബഭൌ ദീപ്തിസുന്ദരമ്
ഉദ്ദാലകന്റെ ആ ശരീരം, നാരായണനായി പ്രത്യക്ഷമായത്, പുഷ്പിച്ച മാവുപോലെ മനോഹരവും പ്രകാശമുള്ളതുമായ രൂപത്തിൽ ദൃശ്യമായി.
രസായനമയാഃ പ്രാണാസ് തച്ഛരീരമ് അപൂരയന് । സരിദോഘാ ഇവ സരോ വൃക്ഷം മധുരസാ ഇവ
അമൃതംപോലെയുള്ള പ്രാണങ്ങൾ ആ ശരീരം നിറച്ചു. അതു, നദികൾ ഒരു തടാകം നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെയും, മധുരരസം ഒരു വൃക്ഷം നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെയും ആയിരുന്നു.
അന്തഃ കുണ്ഡലിനീം പ്രാണാഃ പൂരയാമ് ആസുര് ആദൃതാഃ । വക്രാനുവക്രപ്രസൃതാസ് സരാംസീവ സരിത്സ്ഖദാമ്
ആന്തരികമായ കുണ്ഡലിനിയിൽ, ജീവശ്വാസങ്ങൾ ആദരപൂർവ്വം നിറഞ്ഞു, നദികളിലെ ഒഴുക്കുപാതകളിൽ ഒഴുകുന്ന വെള്ളംപോലെ വളഞ്ഞും തിരിച്ചും സഞ്ചരിച്ചുവെന്ന്.
പ്രകൃതിസ്ഥം ബഭൂവാസ്യ തച് ഛരീരം ദ്വിജന്മനഃ । പ്രാവൃട്സംരമ്ഭവിഗമേ ധൌതം തലമ് ഇവാവനേഃ
ആ ദ്വിജന്റെ ശരീരം സ്വാഭാവികമായ അവസ്ഥയിൽ സ്ഥിരമായി, മഴക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ഭൂമിയുടെ മേൽഭാഗം ശുദ്ധമായതുപോലെ നിർമലമായി മാറി.
അഥ പദ്മാസനഗതഃ കൃത്വാ ദേഹേ സ്ഥിതിം ദൃഢാമ് । ആലാന ഇവ മാതങ്ഗം നിബധ്യേന്ദ്രിയപഞ്ചകമ്
ശേഷം, പദ്മാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് ശരീരം ഉറപ്പാക്കി, ആനയെ കെട്ടിയിടുന്നതുപോലെ, അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും നിയന്ത്രിച്ചു.
നിര്വികല്പസമാധ്യര്ഥം വ്യവസായമ് ഉപാദദേ । സ്വഭാവം സ്വച്ഛതാം നേതും ശരത്കാല ഇവാമലഃ
ചിന്തകളില്ലാത്ത സമാധിയിൽ ലയിക്കാനുള്ള ഉറച്ച മനസ്സോടു കൂടി, തന്റെ സ്വഭാവം ശുദ്ധവും വ്യക്തവുമായതാക്കാൻ, ശരത്കാലം പോലെ നിർമ്മലത്വം നേടാൻ ശ്രമിച്ചു.
സ്വസ്വാന്തവാതഹരിണമ് ആശാദിഗ്ഗണഗാമിനമ് । ചിന്തയാ ഹൃദയം നിന്യേ ദൂരാദ് രജ്ജ്വേവ കീലകമ്
ആശകളുടെ ദിക്കുകളിലൂടെ കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന മാൻപോലെ അലഞ്ഞു നടക്കുന്ന മനസ്സിനെ, ആലോചനയുടെ സഹായത്തോടെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് ആകർഷിച്ചു, ദൂരത്ത് കയറ്റിയ കയറിനെ പോലെ.
ധാവമാനമ് അധോ മത്തം ചിത്തമ് ആബിലമ് ആകുലമ് । ബലാത് സംരോധയാമ് ആസ സേതുര് ജലമ് ഇവ ദ്രുതമ്
താഴേക്ക് ഓടുന്ന, ഉന്മാദത്തിൽ അലയുന്ന, കലങ്ങിയ മനസ്സിനെ, ഒരു അണക്കെട്ട് വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്ന വെള്ളം തടയുന്നതുപോലെ, ബലമായി നിയന്ത്രിച്ചു.
ന്യമീമിലദ് ദൃശാവ് അര്ധം പരിപക്ഷ്മലപക്ഷ്മകേ । നിസ്സ്പന്ദതാരാമധുപേ സന്ധ്യാകാല ഇവാമ്ബുജേ
പൂർണ്ണമായും വളർന്ന കണികകൾ ഉള്ള കണ്ണുകൾ അൽപം അടച്ച്, അക്ഷികൾ അശാന്തരായി, സന്ധ്യാസമയത്ത് താമസിക്കുന്ന തവളപ്പൂവുപോലെ, നിർജ്ജീവമായ തേൻചിതറുകൾ പോലെ നിന്നു.
സോമ്യതാമ് അനയന് മൌനീ പ്രാണാപാനജവം മുഖേ । ശ്വസനം ശ്രേയസേ ദേശേ പ്രശസ്തസ് സമയോ യഥാ
മൗനത്തിൽ ഇരുന്ന ജ്ഞാനി, വായിലൂടെ വരുന്ന ഉച്ച്വാസനിശ്വാസങ്ങളുടെ ചലനം മൃദുവാക്കി, ശ്വാസം ഉചിതമായ സമയത്തും നല്ല സ്ഥലത്തും നയിക്കുന്നതുപോലെ, അതിനെ ശാന്തമാക്കി.
തിലേഭ്യ ഇവ തൈലാനി പൃഥക് ചക്രേ പ്രയത്നതഃ । ഇന്ദ്രിയാണീന്ദ്രിയാര്ഥേഭ്യഃ കൂര്മോ ഽങ്ഗാനീവ ഗോപയന്
എല്ലു കൊണ്ടു എണ്ണ എങ്ങനെ സൂക്ഷ്മമായി വേർതിരിക്കുന്നു, അതുപോലെ അവൻ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അവയുടെ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്നു പിന്വലിച്ചു, ആമ തന്റെ കൈകാലുകൾ ഒളിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ സൂക്ഷിച്ചു.
ബാഹ്യാന് സ്പര്ശാന് അശേഷേണ ജഹൌ ദൂരേ ശനൈര് അരീന് । സഹസാ കുണ്ഡകച്ഛന്നോ മണിര് ദൂരം ത്വിഷോ യഥാ
പുറത്തെ സ്പർശങ്ങളെ അവൻ മുഴുവനായും ഉപേക്ഷിച്ചു, ശത്രുക്കളെപോലെ പതിയെ അകറ്റി, വസ്ത്രം കൊണ്ട് മൂടിയ രത്നം അതിന്റെ പ്രകാശം പെട്ടെന്ന് അകറ്റുന്നതുപോലെ.
വിലീനാന് ആന്തരാംശ് ചക്രേ സ്പര്ശാന് ഉജ്ഝിതദര്ശനാന് । രസാന് വിടപകോശസ്ഥാന് മാര്ഗശീര്ഷ ഇവ ദ്രുമഃ
പുറത്തെ ദൃശ്യങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച്, അവൻ അകത്തുള്ള ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ലയിപ്പിച്ചു; മാർഗശീർഷ മാസത്തിൽ ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ രസം അതിന്റെ തൊലിക്കുള്ളിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ.
രുരോധ ഗുദസങ്കോചാന് നവദ്വാരാനിലാന് അഥ । മുഖസംസ്ഥഗനാത് കുമ്ഭരന്ധ്രകോശാന് ഇവേതരാന്
പിന്നീട്, ഗുദം ചുരുങ്ങിച്ച്, അവൻ ഒമ്പത് വാതവാതായനങ്ങളെ അടച്ചു; ഒരു പാത്രത്തിന്റെ വായടച്ചാൽ മറ്റുള്ള ദ്വാരങ്ങൾ എങ്ങനെ അടയുന്നു, അതുപോലെ.
ആത്മരത്നപ്രകാശാഢ്യാം സ്പഷ്ടാം കുസുമലാഞ്ഛിതാമ് । ദധാര കന്ധരാം ധീരാം മേരുശ് ശൃങ്ഗശിഖാമ് ഇവ
സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്ന ആത്മാരത്നത്തിന്റെ പ്രകാശം നിറഞ്ഞതും, പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ തെളിഞ്ഞതുമായ തന്റെ കഴുത്ത്, ധൈര്യത്തോടെ, മേരു പർവതത്തിന്റെ കൊടുമുടി പോലെ ഉറച്ചതാക്കി നിലനിർത്തി.