ഏവം മിഥോ ദുഃഖദയോശ് ശ്ലിഷ്ടയോഃ കസ് സുഖാഗമഃ । ഏതയോര് ദേഹമനസോര് ജാത്യൈവാന്യോഽന്യവിദ്ധയോഃ
ഇങ്ങനെ ശരീരവും മനസ്സും തമ്മിൽ ദു:ഖത്തിൽพันഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെ സന്തോഷം ഉണ്ടാകാം? ജന്മതാല്പര്യത്താൽ തന്നെ ഇവ രണ്ടും പരസ്പരം ബാധിച്ചിരിക്കുന്നു.
മനസ്യ് ഏവ പരിക്ഷീണേ ന ദേഹോ ദുഃഖഭാജനമ് । തത്ക്ഷയോത്കതയാ നിത്യം ദേഹോ ഽപി പരിധാവതി
മനസ്സ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ക്ഷയിച്ചാൽ ശരീരം ഇനി ദു:ഖത്തിന്റെ പാത്രമാവില്ല. മനസ്സിന്റെ നാശത്തോടൊപ്പം ശരീരവും എപ്പോഴും ക്ഷയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും.
നഷ്ടം നഷ്ടമ് അനര്ഥായ ശരീരം പദമ് ആപദാമ് । അലബ്ധാത്മവിവേകേന മനസാശു വിനിന്ദ്യതേ
ശരീരം നഷ്ടമായാൽ അത് ദു:ഖത്തിനും അപായങ്ങൾക്കും മാത്രമാണ്. ആത്മാവിന്റെ വിവേകം ലഭിക്കാത്ത മനസ്സ് അതിനെ വേഗത്തിൽ തള്ളിക്കളയും.
ഏതേ മനശ്ശരീരേ ഹി മിഥഃ പീവരതാം ഗതേ । ജഡരൂപേ ഹി വര്ഷാസു പയോദസരസീ യഥാ
മനസ്സും ശരീരവും ഒരുപോലെ ശക്തിയോടെ നിറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോള്, അവ രണ്ടും ജീവശക്തിയില്ലാത്തതായിരുന്നാലും, മഴക്കാലത്ത് വെള്ളം നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങളെപ്പോലെ പുഷ്ടിയോടെ വീര്ത്തുനില്ക്കും.
മിഥോ ദുഃഖായ സമ്പന്നേ ഏകരൂപേ ദ്വിധാ സ്ഥിതേ । വ്യവഹാരപരേ സാര്ധം ലോകേ വായ്വനലാവ് ഇവ
ഇരുവരും ഒന്നായി നിലകൊണ്ടിട്ടും വേറിട്ടതായിരിക്കുമ്പോള് പരസ്പരം ദുഃഖം ഉണ്ടാകും; ലോകത്തിലെ പ്രവൃത്തികളില്, അവ കാറ്റും അഗ്നിയും പോലെ ചേര്ന്ന് പ്രവര്ത്തിക്കും.
ചിത്തേ ക്ഷയിണി സങ്ക്ഷീണോ ദേഹ ആ മൂലതോ ഭവേത് । വര്ധമാനേ തരുര് ഇവ ശതശാഖഃ പ്രവര്ധതേ
മനസ്സ് ക്ഷയിച്ചാല് ശരീരവും അതിന്റെ അടിത്തറയില് നിന്ന് ക്ഷയിക്കും; പക്ഷേ മനസ്സ് വളരുമ്പോള് ഒരു വൃക്ഷം നൂറു ശാഖകളായി വ്യാപിക്കുന്നതുപോലെ ശരീരവും വളരും.
ക്ഷീയതേ മനസി ക്ഷീണേ ദേഹഃ പ്രക്ഷീണവാസനഃ । മനോ ന ക്ഷീയതേ ക്ഷീണേ ദേഹേ തത് ക്ഷപയേന് മനഃ
മനസ്സ് പൂര്ണമായി ക്ഷയിച്ചാല് ആഗ്രഹങ്ങള് ഇല്ലാതായ ശരീരവും നശിക്കും; എന്നാല് ശരീരം നശിച്ചിട്ടും മനസ്സ് ശേഷിക്കുകയാണെങ്കില് അതു മറ്റൊരു ശരീരം സൃഷ്ടിക്കും.
സങ്കല്പപാദപം തൃഷ്ണാലതം ഛിത്ത്വാ മനോവനമ് । വിതതാമ് ഭുവമ് ആസാദ്യ വിഹരാമി യഥാസുഖമ്
കൽപ്പന എന്ന വൃക്ഷവും തൃഷ്ണ എന്ന വള്ളിയും വെട്ടി നീക്കി, മനസ്സിന്റെ വിശാലമായ കാടിലേക്ക് എത്തി, എനിക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ ഞാൻ അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കുന്നു.
പ്രക്ഷീയമാണമ് ഏവേദം മമ മന്യേ മനസ് സ്ഥിതമ് । പ്രശാമ്യദ്വാസനാജാലം പ്രാവൃഡന്ത ഇവാമ്ബുദഃ
എന്റെ ഈ മനസ്സ് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതായി ഞാൻ കാണുന്നു; അതിലെ വാസനകളുടെ കൂട്ടം മഴക്കാലത്തെ മേഘങ്ങൾ പോലെ ശമിക്കുകയാണ്.
ധാതൂനാം സന്നിവേശോ ഽയം ദേഹനാമാ വപുര് മമ । പ്രക്ഷീയമാണേ മനസി ഗലന്ന് ഏവാവതിഷ്ഠതു
ധാതുക്കളുടെ ക്രമീകരണമെന്ന ഈ ശരീരം എന്റെ രൂപമാണ്; മനസ്സ് അപ്രത്യക്ഷമാകുമ്പോൾ, അത് പതിയെ അകന്നു പോയാൽ മതിയെന്നു ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
യദര്ഥം കില ഭോഗശ്രീര് വാഞ്ഛ്യതേ തത് കലേവരമ് । ന മേ നാപി ച തസ്യാഹം കോ ഽര്ഥസ് സുഖലവേന മേ
ഭോഗത്തിനും ആനന്ദത്തിനുമാണ് ശരീരം ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നത്; ഞാൻ അതല്ല, അതും ഞാനല്ല—അൽപമായ സന്തോഷത്തിനുപോലും എനിക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം?
നാഹം ദേഹ ഇതി ത്വ് അസ്മിന് യുക്തിമ് ആകര്ണയ ക്രമേ । സര്വാങ്ഗേഷ്വ് അപി സത്സ്വ് ഏവ ശവഃ കസ്മാന് ന വല്ഗതി
ഞാൻ ഈ ശരീരമല്ലെന്നു നീ ക്രമമായി ഈ വാദം കേൾക്കണം. ശരീരത്തിന്റെ എല്ലാ അവയവങ്ങളും നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, ഒരു ശവം എന്തുകൊണ്ട് ചലിക്കാറില്ല?
തസ്മാദ് ദേഹാദ് അതീതോ ഽഹം നിത്യോ ഽനസ്തമിതദ്യുതിഃ । യസ് സങ്ഗം ഭാസ്വതാ പ്രാപ്യ വേദ്മി വ്യോമനി ഭാസ്കരമ്
അതിനാൽ ഞാൻ ശരീരത്തിന് അതീതനാണ്, ശാശ്വതനും അക്ഷയമായ പ്രകാശമുള്ളവനുമാണ്. പ്രകാശമുള്ള സൂര്യനുമായി ഒരാൾക്ക് ബന്ധം ഉണ്ടാകുമ്പോലെ, ആകാശത്തിലെ സൂര്യനെ ഞാൻ അറിയുന്നു.
ജ്ഞോ ഽഹം മേ ന സുഖേനാര്ഥോ നാനര്ഥേന ച ദുഃഖിതാ । ശരീരമ് അസ്തു വാ മാസ്തു സ്ഥിതോ ഽസ്മി വിഗതജ്വരഃ
ഞാൻ അറിവുള്ളവനാണ്; എനിക്ക് ആനന്ദത്തിൽ പ്രയോജനമില്ല, ദുഃഖത്തിൽ വേദനയുമില്ല. ശരീരം ഉണ്ടാകട്ടെ ഇല്ലാതാകട്ടെ, ഞാൻ രോഗമില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു.
യത്രാത്മാ തത്ര ന മനോ നേന്ദ്രിയാണി ന വാസനാഃ । പാമരാഃ പരിതിഷ്ഠന്തി നികടേ ന മഹീഭൃതഃ
ആത്മാവ് എവിടെയുണ്ടോ അവിടെ മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും വാസനകളും ഇല്ല. അജ്ഞന്മാർ സമീപത്ത് നിലകൊള്ളാം, ജ്ഞാനികൾ അങ്ങോട്ട് വരാറില്ല.
പദം തദ് അനുയാതോ ഽസ്മി കേവലോ ഽസ്മി ജയാമ്യ് അഹമ് । നിസ്സ്പൃഹോ ഽസ്മി നിരംശോ ഽസ്മി നിരീഹോ ഽസ്മി നിരീപ്സിതഃ
ഞാൻ ആ വഴി പിന്തുടർന്നു; ഞാൻ നിർമലൻ; ഞാൻ വിജയി; എനിക്ക് ആഗ്രഹങ്ങളൊന്നുമില്ല; ഞാൻ ഭാഗങ്ങളില്ലാത്തവൻ; എനിക്ക് പരിശ്രമമില്ല; എനിക്ക് മോഹങ്ങളില്ല.
നേദാനീം മമ സമ്ബന്ധോ മനോദേഹേന്ദ്രിയാദിഭിഃ । പൃഥക്കൃതസ്യ തൈലസ്യ തിലൈര് വിദലിതൈര് യഥാ
ഇപ്പോൾ എനിക്ക് മനസ്സിനോടോ ശരീരത്തോടോ ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടോ മറ്റേതുമായി ബന്ധമില്ല; എങ്ങനെ എണ്ണ തിളയിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയാൽ പിന്നെ തിളയുമായി ബന്ധമില്ലാതാകുന്നുവോ അതുപോലെ.
സ്വസ്മാത് പദവരാദ് അസ്മാല് ലീലയാ ചലിതസ്യ മേ । അധ ആക്രമതഃ കിഞ്ചിത് പരിവാരോ ഹ്യ് അയം ശുഭഃ
ഈ പരമാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് ഞാൻ കളിയോടെ ചലിക്കുമ്പോൾ, എന്റെ ഈ ശുഭമായ കൂട്ടത്തിൽ ഒരു ഭാഗം താഴേക്ക് ഇറങ്ങുന്നു.
സ്വസ്ഥതോര്ജിതതാ സത്താ ഹൃദ്യതാ സത്യതാ ജ്ഞതാ । ആനന്ദിതോപശമിതാ മതാ ച മുദിതോദിതാ
ആരോഗ്യം, ശക്തി, സത്ത, ആനന്ദം, സത്യത, ജ്ഞാനം, സന്തോഷം, ശാന്തി, മാന്യമായ നില, ഉല്ലാസം എന്നിവ അറിയപ്പെടുന്നു.
പൂര്ണതോദാരതാ സത്യാ കാന്തിമത്തൈകതാനതാ । സര്വൈകതാ നിര്ഭയതാ ക്ഷീണദ്വിത്വവികല്പതാ
പൂർണ്ണത, ഉന്നത മനസ്സും, സത്യവും, പ്രകാശമുള്ള ഏകതയും, സർവ്വതിലും ഏകതയും, ഭയമില്ലായ്മയും, ഇരട്ടതയും സംശയവും ഇല്ലായ്മയും — ഇതൊക്കെയാണ് ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നത്.
ഏതാ നിത്യോദിതാസ് സ്വസ്ഥാസ് സുന്ദര്യസ് സുഭഗോദയാഃ । മമൈകാത്മരതേഃ കാന്താ നിത്യം ഹൃദയവല്ലഭാഃ
ഇവ എപ്പോഴും ഉദയിക്കുന്നതും, ആരോഗ്യവാന്മാരും, സുന്ദരികളും, ഭാഗ്യവതികളുമാണ്. എന്റെ ഏകാത്മാനന്ദത്തിൽ എന്റെ ഹൃദയത്തിന് പ്രിയപ്പെട്ടവരാണ് ഇവ.
സര്വഥാ സര്വദാ സര്വം സര്വസ്മിന് സമ്ഭവത്യ് അതഃ । സര്വം പ്രതി മമ ക്ഷീണേ വാഞ്ഛാവാഞ്ഛേ സുഖാസുഖമ്
അതിനാൽ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പോഴും എല്ലാറ്റിലും, എന്റെ ആഗ്രഹം അവസാനിച്ചാലോ ഇല്ലയോ എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ച്, സന്തോഷവും ദുഃഖവും എല്ലാറ്റിനോടും എന്നിൽ ഉണ്ടാകുന്നു.
വിഗതമോഹതയാ വിമനസ്തയാ ഗതവികല്പനചിത്തതയാ സ്ഫുടമ് । ഉപരമാമ്യ് അഹമ് ആത്മനി ശീതലേ ഘനലവശ് ശരദീവ നഭസ്തലേ
മോഹം മാറി, മനസ്സ് ശാന്തമായി, ചിന്തകൾ അകന്ന്, ഞാൻ വ്യക്തമായി എന്റെ ഉള്ളിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു — ശരത്കാലത്തിലെ ആകാശത്തിൽ ഒരു മേഘബിന്ദു പോലെ തണുത്തതായാണ്.
ഇതി നിര്ണീയ തതയാ ധിയാ ധവലയാ മുനിഃ । ബദ്ധപദ്മാസനസ് തസ്ഥാവ് അര്ധോന്മീലിതലോചനഃ
അങ്ങനെ മനസ്സു പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധവും തെളിയുമായിത്തീർത്ത്, മഹർഷി പദ്മാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, കണ്ണുകൾ പകുതിയായി തുറന്ന നിലയിൽ.
ഓങ്കാരമ് അകരോത് താരസ്വരമ് ഊര്ധ്വഗതധ്വനിമ് । സമ്യഗാഹതലാങ്ഗൂലം ഘണ്ടാകുമ്ഭമ് ഇവാരവമ്
അവൻ ഉയർന്ന സ്വരത്തിൽ ദീർഘമായി 'ഓം' ഉച്ചരിച്ചു; ആ ശബ്ദം മുകളിലേക്ക് ഉയർന്ന്, മണിയുടെ മുഴക്കംപോലെയും ശംഖിന്റെ മുഴക്കംപോലെയും മുഴങ്ങിത്തുടങ്ങി.
ഓമുച്ചാരയതസ് തസ്യ സംവിത്തത്ത്വേ തദുന്മുഖേ । യാവദോങ്കാരമ് ഊര്ധ്വസ്ഥേ വിതതേ വിമലാത്മനി
'ഓം' ഉച്ചരിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ ബോധം അതിന്റെ സാരത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു; ആ ശബ്ദം മുകളിലേക്ക് നീണ്ടുനിൽക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ ശുദ്ധമായ ആത്മാവിൽ വ്യാപിച്ചു.
സാര്ധത്ര്യംശാത്മമാത്രസ്യ പ്രഥമേ ഽംശേ സ്ഫുടാരവേ । പ്രണവസ്യ മനാക്ക്ഷുബ്ധപ്രാണാരണിതദേഹകേ
മൂന്നു മുക്കാൽ അളവിലുള്ള പ്രണവത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ വ്യക്തമായ ശബ്ദത്തിൽ, മനസ്സ് ഉണർന്നു, ശ്വാസം ശരീരത്തിൽ മുഴുവൻ അലയടിച്ചു, അപ്പോൾ 'ഓം' എന്ന ശബ്ദം മുഴങ്ങി.
രേചകാഖ്യോ ഽഖിലം കായം പ്രാണനിഷ്ക്രമണക്രമഃ । രിക്തീചകാര പീതാമ്ബുര് അഗസ്ത്യ ഇവ സാഗരമ്
റെചക എന്ന ശ്വാസവിസർജനക്രിയ മുഴുവൻ ശരീരത്തിൽ നിന്നുമുള്ള വായു പുറത്തേക്കയച്ചു, അഗസ്ത്യൻ കടലിനെ കുടിച്ചുതീർത്തതുപോലെ അവനെ മുഴുവനായി ശൂന്യമാക്കി.
അതിഷ്ഠത് പ്രാണപവനശ് ചിദ്രസാപൂരിതേ ഽമ്ബരേ । ത്യക്തദേഹഃ പരിത്യക്തനീഡഃ ഖഗ ഇവാമ്ബരേ
പ്രാണവായു ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രകാശം നിറഞ്ഞ ആകാശത്തിൽ നിലനിന്നു, കൂടുവിട്ടുപോയ പക്ഷി ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചവൻ അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
ഹൃദയാഗ്നിര് ജ്വലഞ് ജ്വാലീ ദദാഹ മലിനം വപുഃ । ഉത്പാതപവനോച്ഛൂനോ ദാവശ് ശുഷ്കമ് ഇവ ദ്രുമമ്
ഹൃദയത്തിലെ അഗ്നി ജ്വലിച്ച് കത്തിയപ്പോൾ മലിനമായ ശരീരം ദഹിച്ചു പോയി; ശക്തമായ കാറ്റ് വീശുമ്പോൾ കാട്ടുതീ ഉണങ്ങിയ മരത്തെ കത്തിച്ചുതീർക്കുന്നതുപോലെ.