രക്തമാംസമയോ ദേഹോ മനോ നഷ്ടം വിചാരണാത് । ജഡാശ് ചിത്താദയസ് സര്വേ കുതോ ഽഹമ്ഭാവഭാവനാ
ഈ ശരീരം രക്തവും മാംസവും കൊണ്ടാണ് നിര്മ്മിതമായത്. ചിന്തയിലൂടെ മനസ്സ് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. എല്ലാ മനോവൃത്തി-കളും ജഡമാണ്. അങ്ങനെ 'ഞാന്' എന്ന ധാരണ എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്?
ആത്മമ്ഭരിതയാ നിത്യമ് ഇന്ദ്രിയാണി സ്ഥിതാന്യ് അലമ് । പദാര്ഥാശ് ച പദാര്ഥത്വേ കുതോ ഽഹമ്ഭാവഭാവനാ
സ്വയം നിറഞ്ഞ് എല്ലായ്പ്പോഴും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു; വസ്തുക്കൾക്ക് അവരുടെ സ്വഭാവം തന്നെയാണ്. അപ്പോൾ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്?
ഗുണാ ഗുണേഷു വര്തന്തേ പ്രകൃതിഃ പ്രകൃതൌ സ്ഥിതാ । സദ് ഏവ സതി വിശ്രാന്തം കുതോ ഽഹമ്ഭാവഭാവനാ
ഗുണങ്ങൾ ഗുണങ്ങളിലാണു പ്രവർത്തിക്കുന്നത്; പ്രകൃതി പ്രകൃതിയിലാണു നിലകൊള്ളുന്നത്. സത്യം മാത്രം സ്വയം വിശ്രമിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്?
സര്വഗം സര്വദേഹസ്ഥം സര്വകാലമയം മഹത് । കേവലം പരമാഭാനം ചിദാത്മൈവ ഹി സംസ്ഥിതമ്
എല്ലാം വ്യാപിച്ചും, എല്ലാ ശരീരങ്ങളിലും നിലകൊണ്ടും, എല്ലാ കാലങ്ങളിലും നിറഞ്ഞും, മഹത്തായതും, ശുദ്ധമായ പരമപ്രഭയുമാണ് സാക്ഷാൽ ചൈതന്യാത്മാവ് മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നത്.
ഏവം കിമാകൃതിഃ കോ വാ കിമാദേയശ് ച കിങ്കൃതഃ । കിംരൂപഃ കിമ്മയഃ കോ ഽഹം കിം ഗൃഹ്ണാമി ത്യജാമി കിമ്
അങ്ങനെയെങ്കിൽ രൂപം എന്ത്? ആരാണ് അതു? എന്താണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടത്, എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? സ്വഭാവം എന്ത്, വസ്തുത എന്ത്, ഞാൻ ആരാണ്, ഞാൻ എന്താണ് എടുക്കുന്നത്, എന്താണ് ഉപേക്ഷിക്കുന്നത്?
തേനാഹം നാമ നേഹാസ്തി ഭാവാഭാവോപപത്തിമാന് । അനഹങ്കാരരൂപസ്യ സമ്ബന്ധഃ കേന മേ കഥമ്
ഇവിടെ യഥാർത്ഥത്തിൽ 'ഞാൻ' എന്നതുപോലുള്ള ഒന്നുമില്ല; ഉണ്ടാകുന്നതോ ഇല്ലാതാകുന്നതോ എന്ന ഭാവം ഉണ്ടെങ്കിലും, അഹങ്കാരം ഇല്ലാത്ത എന്റെ ഉള്ളിൽ എങ്ങനെയോ എവിടെയോ ബന്ധം ഉണ്ടാകുമോ?
അസത്യ് അലമ് അഹങ്കാരേ സമ്ബന്ധഃ കേന കസ്യ കഃ । സമ്ബന്ധാഭാവസംസിദ്ധൌ വിലീനാ ദ്വിത്വകല്പനാ
അഹങ്കാരം യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെങ്കിൽ, ആരോടാണ്, ആരാൽ ആണ്, എങ്ങനെയാണ് ബന്ധം ഉണ്ടാകുന്നത്? ബന്ധം ഇല്ലെന്നത് ഉറപ്പായാൽ, ഇരട്ടത്വം എന്ന ധാരണ തന്നെ അകറ്റപ്പെടുന്നു.
ഏവം ബ്രഹ്മാത്മകമ് ഇദം യത് കിഞ്ചിജ് ജഗതി സ്ഥിതമ് । ബ്രഹ്മൈവാസ്തി തദ് ഏവാസ്മി പരിശോചാമി കിം മുധാ
ഇങ്ങനെ, ഈ ലോകത്ത് എന്ത് ഉണ്ടാകുന്നതുമാത്രം ബ്രഹ്മസ്വഭാവമുള്ളതാണ്; ബ്രഹ്മം മാത്രമേ യാഥാർത്ഥ്യമായുള്ളൂ, അതാണ് ഞാൻ തന്നെയും. അപ്രയോജനമായി ഞാൻ എന്തിന് ദുഃഖിക്കണം?
ഏകസ്മിന്ന് ഏവ വിമലേ പദേ സര്വഗതേ സ്ഥിതേ । അഹങ്കാരകലങ്കസ്യ കഥം നാമോദയഃ കുതഃ
ഒറ്റ ശുദ്ധവും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയിൽ എല്ലാം നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, അഹങ്കാരത്തിന്റെ കറ എവിടെ നിന്നാണ് ഉദയിക്കേണ്ടത്? എങ്ങനെയാണ് അതിന് സാധ്യത?
നാസ്ത്യ് ഏവ ഹി പദാര്ഥശ്രീര് ആത്മൈവാസ്തീഹ സര്വഗഃ । പദാര്ഥലക്ഷ്മ്യാം സത്യാം ച സമ്ബന്ധോ ഽസ്തി ന കസ്യചിത്
വസ്തുക്കളിൽ യാതൊരു ഭംഗിയുമില്ല; എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ആത്മാവാണ് സത്യത്തിൽ ഇവിടെ ഉണ്ടാകുന്നത്. വസ്തുക്കളുടെ ഐശ്വര്യം സത്യമായിരുന്നാലും, അതിന് ആരോടും യാതൊരു ബന്ധവും ഉണ്ടാവില്ല.
ഇന്ദ്രിയൈര് ഇന്ദ്രിയേഷ്വ് അങ്ഗൈര് മനോ മനസി വല്ഗതി । ചിദ് അലുപ്തവപുഃ കേന സമ്ബദ്ധം കസ്യ കിം കഥമ്
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു, അവയവങ്ങൾ അവയവങ്ങളിൽ, മനസ്സ് മനസ്സിൽ തന്നെ ഉല്ലാസിക്കുന്നു; ഒരിക്കലും നഷ്ടമാകാത്ത രൂപമുള്ള ചൈതന്യത്തിന് ആരാൽ, എന്തിനോട്, എങ്ങനെയാണ് ബന്ധം ഉണ്ടാകുക?
ഉപലായശ്ശലാകാനാം സമ്ബന്ധോ ന യഥാ മിഥഃ । തഥൈകത്രാപി ദൃഷ്ടാനാം ദേഹേന്ദ്രിയമനശ്ചിതാമ്
കൂമ്പാരത്തിൽ കയറ്റിയ കശുകളെപ്പോലെ അവയ്ക്ക് തമ്മിൽ യാതൊരു യഥാർത്ഥ ബന്ധവുമില്ലാത്തതുപോലെ, ഒരുമിച്ചുനിൽക്കുന്ന ശരീരം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ്, ചൈതന്യം എന്നിവയ്ക്കും യഥാർത്ഥത്തിൽ തമ്മിൽ യാതൊരു ഐക്യവുമില്ല.
അസദഭ്യുത്ഥിതേ വ്യര്ഥമ് അഹങ്കാരമഹാഭ്രമേ । മമേദമ് ഇദമ് അസ്യേതി വിപര്യസ്തമ് ഇദം ജഗത്
അസത്യത്തിൽ നിന്നുയർന്ന മഹത്തായ അഹംഭ്രമത്തിൽ, 'ഇത് എന്റെതാണു', 'ഇത് അവന്റെതാണു' എന്നിങ്ങനെ വിചാരിച്ച് ഈ ലോകം മുഴുവനും വ്യതിചിതമായി മാറുന്നു; ഇതൊക്കെയും വെറുതെ.
അതത്ത്വാലോകജാതേയമ് അഹങ്കാരചമത്കൃതിഃ । താപേന ഹിമലേഖേവ തത്ത്വാലോകേന ലീയതേ
യഥാർത്ഥതയില്ലാത്ത ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഈ അഹങ്കാരവിചിത്രത, സത്യത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ ഹിമം സൂര്യപ്രകാശത്തിൽ ഉരുകുന്നതുപോലെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ആത്മനോ വ്യതിരേകേണ ന കിഞ്ചിദ് അപി വിദ്യതേ । ശബ്ദബ്രഹ്മേതി തത് തത്ത്വമ് ഏതത് തദ് ഭാവയാമ്യ് അലമ്
ആത്മാവിനുപുറമേ ഒന്നും ഇല്ലെന്നതാണ് സത്യം; അതാണ് ശബ്ദബ്രഹ്മം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇതു മാത്രമേ ഞാൻ ചിന്തിക്കാറുള്ളൂ—മതി.
അഹങ്കാരഭ്രമസ്യാസ്യ ജാതസ്യാകാശവര്ണവത് । അപുനസ്സ്മരണം മന്യേ നൂനം വിസ്മരണം വരമ്
ആകാശത്തിന്റെ നിറംപോലെ ഉദിച്ചുവന്ന ഈ അഹങ്കാരഭ്രമം ഒരിക്കലും ഓർത്തുപിടിക്കാതെ മറക്കുന്നതാണ് നല്ലത് എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.
സമൂലം പരിവിസ്മൃത്യ ചിരായാഹങ്കൃതിഭ്രമമ് । തിഷ്ഠാമ്യ് ആത്മനി സത്യാത്മാ ശരത്ഖേ ശരദീവ ഖമ്
അഹങ്കാരഭ്രമം മുഴുവനായി മറന്ന്, ഞാൻ സത്യസ്വരൂപനായ ആത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, ശരദ്കാലത്തിലെ ആകാശംപോലെ.
ദദാത്യ് അനര്ഥനിചയം വികാസയതി ദുഷ്കൃതമ് । വിസ്താരയതി സന്താപമ് അഹമ്ഭാവോ ഽനുസംഹിതഃ
ഞാൻ എന്ന ഭാവം ഉള്ളപ്പോൾ, അതു അനർത്ഥങ്ങൾ കൂട്ടി വരുത്തുന്നു, ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ വളർത്തുന്നു, ദു:ഖം വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു.
സ്ഫുരത്യ് അഹങ്കാരഘനേ ഹൃദ്വ്യോമ്നി സലിലാത്മനി । വികസത്യ് അഭിതഃ കായകദമ്ബേ ദോഷമഞ്ജരീ
അഹങ്കാരം കനിഞ്ഞ് ഹൃദയാകാശത്തിൽ വെള്ളംപോലെയുള്ള സ്വഭാവത്തിൽ, ശരീരമൊട്ടാകെ ദോഷങ്ങളുടെ പൂക്കളാണ് വിരിയുന്നത്.
മരണമ് ജീവിതോപാന്തം ജീവിതം മരണാന്തഗമ് । ഭാവോ ഽഭാവാവധിച്ഛിന്നഃ കഷ്ടേയം ദുഃഖവേദനാ
മരണം ജീവന്റെ അവസാനം ആണ്; ജീവൻ മരണത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു. ഭാവവും അഭാവവും തമ്മിൽ മുറിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഈ അവസ്ഥ ദു:ഖം നിറഞ്ഞ അനുഭവമാണ്.
ഇദം ലബ്ധമ് ഇദം പ്രാപ്സ്യാമീത്യ് അന്തര്ദാഹകാരിണീ । ന ശാമ്യത്യ് അര്കരത്നാനാം ഗ്രീഷ്മേ ഽര്ചിര് ഇവ ദുര്ധിയാമ്
ഇത് കിട്ടി, അത് ഞാൻ നേടും എന്ന ചിന്ത അകത്തുള്ള തീപോലെയാണ്; തെറ്റായ മനസ്സുള്ളവർക്കു വേനലിൽ രത്നങ്ങളുടെ കനൽപോലെ അത് ശമിക്കാറില്ല.
നാസ്തീദമ് ഇദമ് അസ്തീതി ചിന്താ ധാവത്യ് അഹങ്കൃതിമ് । ജഡാശയാ ജഡാമ് അഭ്രമാലാ ശൈലാവലീമ് ഇവ
ഇത് ഇല്ല, ഇത് ഉണ്ട് എന്ന ചിന്തകള് അഹംഭാവം കൊണ്ട് ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അവയുടെ അടിസ്ഥാനം മന്ദമാണ്, അങ്ങനെ അവ മന്ദമായ മേഘങ്ങള് മലനിരകളില് കിടക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
അഹങ്കാരേ പരിക്ഷീണേ ശുഷ്കസ് സംസാരപാദപഃ । ഭൂയഃ പ്രയച്ഛത്യ് അരസോ ന പാഷാണവദ് അങ്കുരമ്
അഹംഭാവം കുറഞ്ഞാല് സംസാരവൃക്ഷം ഉണങ്ങിപ്പോകുന്നു; പിന്നെ അതിന് രസം ഉണ്ടാകുകയോ പുതിയ മുളകള് വരികയോ ഇല്ല, കല്ലുപോലെ.
സുതൃഷ്ണാകൃഷ്ണഭോഗിന്യോ ദേഹദ്രുമകൃതാലയാഃ । ക്വാപി യാന്തി വിചാരാത്മന്യ് ആഗതേ വിനതാസുതേ
തീവ്രമായ തൃശ്യയുടെ കറുത്ത പാമ്പുകള് ശരീരവൃക്ഷത്തില് താമസിക്കുന്നു; അന്വേഷവും വിനയവും ഉദയിക്കുമ്പോള് അവ എവിടെയോ അകലിപ്പോകുന്നു.
അസദഭ്യുത്ഥിതേ വിശ്വേ തജ്ജാ വയമ് അസന്മയാഃ । അസന്മയപരിസ്പന്ദേ ത്വമ് അഹം ചേതി കഃ ക്രമഃ
അസത്യം നിന്നില് നിന്നു ഈ ലോകം ഉദിച്ചാല്, നാം അതേ അസത്യത്തില് നിന്നുള്ളവരാണ്; അങ്ങനെയുള്ള അസത്യത്തിന്റെ ചലനത്തില് നീയും ഞാനും എന്നതില് എന്താണ് ക്രമം?
ഇദം ജഗദ് ഉദേത്യ് ആദാവ് അകാരണമ് അകാരണാത് । യദ് അകാരണമ് ഉച്ഛൂനം തത് സദ് ഇത്യ് ഉച്യതേ കഥമ്
ഈ ലോകം ആദിയിൽ യാതൊരു കാരണവും ഇല്ലാതെ തന്നെ ഉദിക്കുന്നു. കാരണമില്ലാത്തതിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചതും, പിന്നെ നശിച്ചുപോകുന്നതുമായ ഇതിനെ എങ്ങനെ സത്യമെന്ന് വിളിക്കാം?
അപര്യന്തം പുരാ കാലം മൃദി കുമ്ഭ ഇവാകൃതഃ । ദേഹോ ഽഭവദ് ഇദാനീം തു തഥൈവാന്തേ ഭവിഷ്യതി
മുന്പ് കാലം അറ്റമില്ലാതെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു, ഒരു കൂമ്പാരം ഉണ്ടാക്കുന്നതിന് മുമ്പുള്ള മണ്ണുപോലെ. ഇപ്പോൾ ശരീരം ഉണ്ട്, അതുപോലെ അവസാനം പിന്നെയും അപ്രകാരം തന്നെ ആയിരിക്കും.
മധ്യേ നരവയോമാത്രം കഞ്ചിത് കാലം തു ചഞ്ചലമ് । ആദ്യന്തസോമ്യതേ ത്യക്ത്വാ വാരി വീചിതയാ യഥാ
ഇടയിൽ മനുഷ്യജീവിതം കുറേ നേരം മാത്രം, അതും സ്ഥിരതയില്ലാതെ ഒഴുകുന്ന ഒരു കാലഘട്ടം. ആദിയും അവസാനും വിട്ട്, ഒരു തിരമാല വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് മാറുന്നതുപോലെയാണ് അതിന്റെ സ്ഥിതി.
അസ്മിന് ക്ഷണപരിസ്പന്ദേ ദേഹേ വിശരണോന്മുഖേ । തരങ്ഗേ ച നിബദ്ധാസ്ഥാ യേ ഹതാസ് തേ കുദൃഷ്ടയഃ
ഈ ക്ഷണികമായ ഉണർവിൽ, ശരീരം നശിക്കാനുള്ള വഴിയിലായപ്പോൾ, തിരമാലയിൽ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്നവർ നശിച്ചുപോകുന്നു—അവർ തെറ്റായ ദൃഷ്ടിയുള്ളവരാണ്.
പ്രാക് പുരസ്താച് ച സര്വാണി സന്തി വസ്തൂനി ചാഭിതഃ । മധ്യസ്ഫുടത്വ ഏതേഷാം കേവാസ്ഥാ ഹതരൂപിണി
മുന്പും പിന്നെയും എല്ലായിടത്തും എല്ലാ വസ്തുക്കളും ഉണ്ടായിരുന്നു. നടുവിൽ അവയുടെ വ്യക്തത എന്നത് താൽക്കാലികം മാത്രം. രൂപം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ ശേഷിക്കുന്നത് എന്താണ്?