ഹേ ചിത്ത സര്വേന്ദ്രിയകോശ തസ്മാത് സര്വേന്ദ്രിയൈര് ഐക്യമ് ഉപേത്യ നൂനമ് । ആലോക്യ ചാത്മാനമ് അസത്സ്വരൂപം നിര്വാണമ് ഏകാമലബോധമ് ആസ്സ്വ
എന്റെ മനസേ, എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും ആധാരമായ നീ, അതിനാൽ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടും ഒന്നായി, നിന്റെ സ്വഭാവം അസത്യമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുക, ഒരൊറ്റ കളങ്കരഹിതമായ ബോധത്തിലും ശാന്തിയിലും നിലകൊള്ളുക.
വിഷയവിഷവിഷൂചികാമ് അനന്താം നിപുണമ് അഹംസ്ഥിതിവാസനാമ് അപാസ്യ । അഭിമതപരിഹാരകാര്യയുക്ത്യാ ഭവ വിഭയോ ഭഗവാന് ഭിയാമ് അഭൂമിഃ
ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളുടെ അനന്തവും സൂക്ഷ്മവുമായ പീഡയും, അഹങ്കാരത്തിന്റെ സ്ഥിരമായ വാസനയും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഇഷ്ടമല്ലാത്തതിനെ തള്ളുന്ന മാർഗം സ്വീകരിച്ച്, ഭയമില്ലാത്തവനാവുക, ഭയത്തിന് നിലയില്ലാത്ത ഭൂമിയായി, ഭാഗ്യവാനായവനേ.
അപാരപര്യന്തവപുഃ പരമാണ്വണുര് ഏവ വാ । ചിദ് അചേത്യാ തദാക്രാന്തൌ ന ശക്താ വാസനാദയഃ
ആളിന്റെ രൂപം അതിരില്ലാത്തതായാലും അതി സൂക്ഷ്മമായ ഒരു അണുവായാലും, ബോധം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുകയും, അതു വസ്തുക്കളിൽ ആകർഷിക്കപ്പെടാതിരിക്കുകയുമാണെങ്കിൽ, വാസനകൾക്കും ഇത്തരത്തിലുള്ള മറ്റൊന്നിനും അധികാരമില്ല.
മനശ്ശേമുഷ്യഹങ്കാരപ്രതിബിമ്ബൈശ് ശഠേന്ദ്രിയൈഃ । വാസനോത്ഥാപിതാ ശൂന്യവേതാലീ ത്രാസനോദ്യതാ
മനസ്സ് ആറ് വഞ്ചകേന്ദ്രിയങ്ങളാൽ ഉണർത്തപ്പെടുകയും, വാസനകളാൽ ഉരുത്തിരിഞ്ഞ് അഹങ്കാരത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ശൂന്യമായ ഒരു ഭൂതംപോലെയാണ്, ഭയപ്പെടുത്താൻ സജ്ജമായിരിക്കുന്നു.
തത്കൃതേഭ്യോ വികാരേഭ്യോ ഭീതിം താന്യ് ഏവ ഭൂരിശഃ । ഭൂയോ ഽപ്യ് അനുഭവന്ത്വ് അന്തര് അഹം ഹി ചിദ് അലേപികാ
അത് കൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന അനേകം വ്യതിയാനങ്ങൾ എത്രപോഴുമെങ്കിലും ഭയം വരുത്തട്ടെ; എങ്കിലും എന്റെ ഉള്ളിൽ ഞാൻ അശുദ്ധിയൊന്നും തൊടാത്ത ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാണ്.
ചിതോ ന ജന്മമരണേ സര്വഗായാശ് ചിതഃ കില । കിം നാമ മ്രിയതേ ബ്രൂത മാര്യതേ കേന വാപി കിമ്
ചൈതന്യത്തിന് ജന്മമോ മരണമോ ഇല്ല; അതെല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ശരിക്കും മരിക്കുന്നത് എന്ത്? ആരാണ് കൊല്ലുന്നത്? എന്താണ് കൊല്ലപ്പെടുന്നത്? പറയൂ.
ചിതോ ന ജീവിതേനാര്ഥസ് സര്വാത്മാ സൈവ ജീവിതമ് । കിം പ്രാപ്സ്യതി കദാത്മൈഷ പ്രാങ്മൃതോ യദി ജീവതി
ചൈതന്യത്തിന് ജീവിക്കുന്നതിൽ പ്രത്യേകമായ ഉദ്ദേശ്യമില്ല; അതാണ് എല്ലാറ്റിനും ജീവൻ. മുമ്പ് മരിച്ചുവെങ്കിലും പിന്നെ ജീവിച്ചാൽ ഈ ആത്മാവ് എന്ത് നേടും?
ജീവ്യതേ മ്രിയതേ ചേതി കുവികല്പകലാപിനാമ് । കലനാ മനസാമ് ഏവ നാത്മനോ വിതതാത്മനഃ
ജീവിതമോ മരണമോ എന്ന ധാരണകള് തെറ്റായ ഭ്രമത്തില് അകപ്പെട്ടവരുടെ മനസ്സിലാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. ഇവ മനസ്സിന്റെ കണക്കുകള് മാത്രമാണ്, വിശാലമായ സത്യസ്വഭാവമുള്ള ആത്മാവിന്റെതല്ല.
യോ ഹ്യ് അഹമ്ഭാവതാം പ്രാപ്തോ ഭാവാഭാവൈസ് സ ഗൃഹ്യതേ । ആത്മനോ നാസ്ത്യ് അഹമ്ഭാവോ ഭാവാഭാവാഃ കുതോ ഽസ്യ തേ
ആത്മാവിനെക്കാള് 'ഞാന്' എന്ന ഭാവം komu ലഭിച്ചവന് ജീവിക്കുന്നതും ഇല്ലാതാകുന്നതും അനുഭവപ്പെടും. എന്നാല് ആത്മാവിന് 'ഞാന്' എന്ന ഭാവം ഇല്ലെങ്കില്, അവനു ജീവിക്കുന്നതോ ഇല്ലാതാകുന്നതോ എങ്ങനെ ബാധിക്കും?
അഹമ്ഭാവോ മുധാ മോഹോ മനശ് ച മൃഗതൃഷ്ണികാ । ജഡഃ പദാര്ഥസമ്ഭാരഃ കസ്യാഹമ്ഭാവഭാവനാ
'ഞാന്' എന്ന ഭാവം വെറുതെ ഒരു ഭ്രമം മാത്രമാണ്; മനസ്സ് ഒരു മരുഭൂമിയിലെ മായാജലമാണ്. ജഡമായ വസ്തുക്കളുടെ കൂട്ടം മാത്രം ഉള്ളിടത്ത്, 'ഞാന്' എന്ന ധാരണ ആര്ക്കാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്?
രക്തമാംസമയോ ദേഹോ മനോ നഷ്ടം വിചാരണാത് । ജഡാശ് ചിത്താദയസ് സര്വേ കുതോ ഽഹമ്ഭാവഭാവനാ
ഈ ശരീരം രക്തവും മാംസവും കൊണ്ടാണ് നിര്മ്മിതമായത്. ചിന്തയിലൂടെ മനസ്സ് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. എല്ലാ മനോവൃത്തി-കളും ജഡമാണ്. അങ്ങനെ 'ഞാന്' എന്ന ധാരണ എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്?
ആത്മമ്ഭരിതയാ നിത്യമ് ഇന്ദ്രിയാണി സ്ഥിതാന്യ് അലമ് । പദാര്ഥാശ് ച പദാര്ഥത്വേ കുതോ ഽഹമ്ഭാവഭാവനാ
സ്വയം നിറഞ്ഞ് എല്ലായ്പ്പോഴും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു; വസ്തുക്കൾക്ക് അവരുടെ സ്വഭാവം തന്നെയാണ്. അപ്പോൾ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്?
ഗുണാ ഗുണേഷു വര്തന്തേ പ്രകൃതിഃ പ്രകൃതൌ സ്ഥിതാ । സദ് ഏവ സതി വിശ്രാന്തം കുതോ ഽഹമ്ഭാവഭാവനാ
ഗുണങ്ങൾ ഗുണങ്ങളിലാണു പ്രവർത്തിക്കുന്നത്; പ്രകൃതി പ്രകൃതിയിലാണു നിലകൊള്ളുന്നത്. സത്യം മാത്രം സ്വയം വിശ്രമിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്?
സര്വഗം സര്വദേഹസ്ഥം സര്വകാലമയം മഹത് । കേവലം പരമാഭാനം ചിദാത്മൈവ ഹി സംസ്ഥിതമ്
എല്ലാം വ്യാപിച്ചും, എല്ലാ ശരീരങ്ങളിലും നിലകൊണ്ടും, എല്ലാ കാലങ്ങളിലും നിറഞ്ഞും, മഹത്തായതും, ശുദ്ധമായ പരമപ്രഭയുമാണ് സാക്ഷാൽ ചൈതന്യാത്മാവ് മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നത്.
ഏവം കിമാകൃതിഃ കോ വാ കിമാദേയശ് ച കിങ്കൃതഃ । കിംരൂപഃ കിമ്മയഃ കോ ഽഹം കിം ഗൃഹ്ണാമി ത്യജാമി കിമ്
അങ്ങനെയെങ്കിൽ രൂപം എന്ത്? ആരാണ് അതു? എന്താണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടത്, എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? സ്വഭാവം എന്ത്, വസ്തുത എന്ത്, ഞാൻ ആരാണ്, ഞാൻ എന്താണ് എടുക്കുന്നത്, എന്താണ് ഉപേക്ഷിക്കുന്നത്?
തേനാഹം നാമ നേഹാസ്തി ഭാവാഭാവോപപത്തിമാന് । അനഹങ്കാരരൂപസ്യ സമ്ബന്ധഃ കേന മേ കഥമ്
ഇവിടെ യഥാർത്ഥത്തിൽ 'ഞാൻ' എന്നതുപോലുള്ള ഒന്നുമില്ല; ഉണ്ടാകുന്നതോ ഇല്ലാതാകുന്നതോ എന്ന ഭാവം ഉണ്ടെങ്കിലും, അഹങ്കാരം ഇല്ലാത്ത എന്റെ ഉള്ളിൽ എങ്ങനെയോ എവിടെയോ ബന്ധം ഉണ്ടാകുമോ?
അസത്യ് അലമ് അഹങ്കാരേ സമ്ബന്ധഃ കേന കസ്യ കഃ । സമ്ബന്ധാഭാവസംസിദ്ധൌ വിലീനാ ദ്വിത്വകല്പനാ
അഹങ്കാരം യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെങ്കിൽ, ആരോടാണ്, ആരാൽ ആണ്, എങ്ങനെയാണ് ബന്ധം ഉണ്ടാകുന്നത്? ബന്ധം ഇല്ലെന്നത് ഉറപ്പായാൽ, ഇരട്ടത്വം എന്ന ധാരണ തന്നെ അകറ്റപ്പെടുന്നു.
ഏവം ബ്രഹ്മാത്മകമ് ഇദം യത് കിഞ്ചിജ് ജഗതി സ്ഥിതമ് । ബ്രഹ്മൈവാസ്തി തദ് ഏവാസ്മി പരിശോചാമി കിം മുധാ
ഇങ്ങനെ, ഈ ലോകത്ത് എന്ത് ഉണ്ടാകുന്നതുമാത്രം ബ്രഹ്മസ്വഭാവമുള്ളതാണ്; ബ്രഹ്മം മാത്രമേ യാഥാർത്ഥ്യമായുള്ളൂ, അതാണ് ഞാൻ തന്നെയും. അപ്രയോജനമായി ഞാൻ എന്തിന് ദുഃഖിക്കണം?
ഏകസ്മിന്ന് ഏവ വിമലേ പദേ സര്വഗതേ സ്ഥിതേ । അഹങ്കാരകലങ്കസ്യ കഥം നാമോദയഃ കുതഃ
ഒറ്റ ശുദ്ധവും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയിൽ എല്ലാം നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, അഹങ്കാരത്തിന്റെ കറ എവിടെ നിന്നാണ് ഉദയിക്കേണ്ടത്? എങ്ങനെയാണ് അതിന് സാധ്യത?
നാസ്ത്യ് ഏവ ഹി പദാര്ഥശ്രീര് ആത്മൈവാസ്തീഹ സര്വഗഃ । പദാര്ഥലക്ഷ്മ്യാം സത്യാം ച സമ്ബന്ധോ ഽസ്തി ന കസ്യചിത്
വസ്തുക്കളിൽ യാതൊരു ഭംഗിയുമില്ല; എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ആത്മാവാണ് സത്യത്തിൽ ഇവിടെ ഉണ്ടാകുന്നത്. വസ്തുക്കളുടെ ഐശ്വര്യം സത്യമായിരുന്നാലും, അതിന് ആരോടും യാതൊരു ബന്ധവും ഉണ്ടാവില്ല.
ഇന്ദ്രിയൈര് ഇന്ദ്രിയേഷ്വ് അങ്ഗൈര് മനോ മനസി വല്ഗതി । ചിദ് അലുപ്തവപുഃ കേന സമ്ബദ്ധം കസ്യ കിം കഥമ്
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു, അവയവങ്ങൾ അവയവങ്ങളിൽ, മനസ്സ് മനസ്സിൽ തന്നെ ഉല്ലാസിക്കുന്നു; ഒരിക്കലും നഷ്ടമാകാത്ത രൂപമുള്ള ചൈതന്യത്തിന് ആരാൽ, എന്തിനോട്, എങ്ങനെയാണ് ബന്ധം ഉണ്ടാകുക?
ഉപലായശ്ശലാകാനാം സമ്ബന്ധോ ന യഥാ മിഥഃ । തഥൈകത്രാപി ദൃഷ്ടാനാം ദേഹേന്ദ്രിയമനശ്ചിതാമ്
കൂമ്പാരത്തിൽ കയറ്റിയ കശുകളെപ്പോലെ അവയ്ക്ക് തമ്മിൽ യാതൊരു യഥാർത്ഥ ബന്ധവുമില്ലാത്തതുപോലെ, ഒരുമിച്ചുനിൽക്കുന്ന ശരീരം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ്, ചൈതന്യം എന്നിവയ്ക്കും യഥാർത്ഥത്തിൽ തമ്മിൽ യാതൊരു ഐക്യവുമില്ല.
അസദഭ്യുത്ഥിതേ വ്യര്ഥമ് അഹങ്കാരമഹാഭ്രമേ । മമേദമ് ഇദമ് അസ്യേതി വിപര്യസ്തമ് ഇദം ജഗത്
അസത്യത്തിൽ നിന്നുയർന്ന മഹത്തായ അഹംഭ്രമത്തിൽ, 'ഇത് എന്റെതാണു', 'ഇത് അവന്റെതാണു' എന്നിങ്ങനെ വിചാരിച്ച് ഈ ലോകം മുഴുവനും വ്യതിചിതമായി മാറുന്നു; ഇതൊക്കെയും വെറുതെ.
അതത്ത്വാലോകജാതേയമ് അഹങ്കാരചമത്കൃതിഃ । താപേന ഹിമലേഖേവ തത്ത്വാലോകേന ലീയതേ
യഥാർത്ഥതയില്ലാത്ത ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഈ അഹങ്കാരവിചിത്രത, സത്യത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ ഹിമം സൂര്യപ്രകാശത്തിൽ ഉരുകുന്നതുപോലെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ആത്മനോ വ്യതിരേകേണ ന കിഞ്ചിദ് അപി വിദ്യതേ । ശബ്ദബ്രഹ്മേതി തത് തത്ത്വമ് ഏതത് തദ് ഭാവയാമ്യ് അലമ്
ആത്മാവിനുപുറമേ ഒന്നും ഇല്ലെന്നതാണ് സത്യം; അതാണ് ശബ്ദബ്രഹ്മം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇതു മാത്രമേ ഞാൻ ചിന്തിക്കാറുള്ളൂ—മതി.
അഹങ്കാരഭ്രമസ്യാസ്യ ജാതസ്യാകാശവര്ണവത് । അപുനസ്സ്മരണം മന്യേ നൂനം വിസ്മരണം വരമ്
ആകാശത്തിന്റെ നിറംപോലെ ഉദിച്ചുവന്ന ഈ അഹങ്കാരഭ്രമം ഒരിക്കലും ഓർത്തുപിടിക്കാതെ മറക്കുന്നതാണ് നല്ലത് എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.
സമൂലം പരിവിസ്മൃത്യ ചിരായാഹങ്കൃതിഭ്രമമ് । തിഷ്ഠാമ്യ് ആത്മനി സത്യാത്മാ ശരത്ഖേ ശരദീവ ഖമ്
അഹങ്കാരഭ്രമം മുഴുവനായി മറന്ന്, ഞാൻ സത്യസ്വരൂപനായ ആത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, ശരദ്കാലത്തിലെ ആകാശംപോലെ.
ദദാത്യ് അനര്ഥനിചയം വികാസയതി ദുഷ്കൃതമ് । വിസ്താരയതി സന്താപമ് അഹമ്ഭാവോ ഽനുസംഹിതഃ
ഞാൻ എന്ന ഭാവം ഉള്ളപ്പോൾ, അതു അനർത്ഥങ്ങൾ കൂട്ടി വരുത്തുന്നു, ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ വളർത്തുന്നു, ദു:ഖം വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു.
സ്ഫുരത്യ് അഹങ്കാരഘനേ ഹൃദ്വ്യോമ്നി സലിലാത്മനി । വികസത്യ് അഭിതഃ കായകദമ്ബേ ദോഷമഞ്ജരീ
അഹങ്കാരം കനിഞ്ഞ് ഹൃദയാകാശത്തിൽ വെള്ളംപോലെയുള്ള സ്വഭാവത്തിൽ, ശരീരമൊട്ടാകെ ദോഷങ്ങളുടെ പൂക്കളാണ് വിരിയുന്നത്.
മരണമ് ജീവിതോപാന്തം ജീവിതം മരണാന്തഗമ് । ഭാവോ ഽഭാവാവധിച്ഛിന്നഃ കഷ്ടേയം ദുഃഖവേദനാ
മരണം ജീവന്റെ അവസാനം ആണ്; ജീവൻ മരണത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു. ഭാവവും അഭാവവും തമ്മിൽ മുറിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഈ അവസ്ഥ ദു:ഖം നിറഞ്ഞ അനുഭവമാണ്.