അയി മൂര്ഖ മനഃ കോ ഽര്ഥസ് തവ സംസാരവൃത്തിഭിഃ । ധീമന്തോ ന നിഷേവന്തേ പര്യന്തേ ദുഃഖദാം ക്രിയാമ്
അയ്യോ, മൂഢമായ മനസേ, ഈ ലോകജീവിതത്തിലെ പ്രവർത്തികളിൽ നിന്നു നിനക്ക് എന്ത് ലാഭം? ഒടുവിൽ ദുഃഖം മാത്രം തരുന്ന കാര്യങ്ങൾ ബുദ്ധിമാന്മാർ പിന്തുടരാറില്ല.
അനുധാവതി യോ ഭോഗാംസ് ത്യക്ത്വാ ശമരസായനമ് । സ ത്യക്തമന്ദാരവനഃ പ്രയാതി വിഷജങ്ഗലമ്
ശാന്തിയുടെ അമൃതം ഉപേക്ഷിച്ച് ആസ്വാദനങ്ങളിൽ മാത്രം ഓടുന്നവൻ, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ മനോഹരമായ തോട്ടം വിട്ട് വിഷമുള്ള കാടിലേക്ക് പോകുന്നവനെപ്പോലെയാണ്.
യദി യാസി മഹീരന്ധ്രം ബ്രഹ്മലോകമ് അഥാപി വാ । തന് ന നിര്വൃതിമ് ആയാസി ത്വം വിനോപശമാമൃതമ്
നീ ഭൂമിയുടെ ആഴത്തേക്കോ ബ്രഹ്മലോകത്തേക്കോ പോയാലും, ഉള്ളിലെ സമാധാനത്തിന്റെ അമൃതം കൂടാതെ യഥാർത്ഥ സന്തോഷം നേടാൻ കഴിയില്ല.
ആശാശതാവപൂര്ണത്വം ത്വമ് ഇദം സര്വദുഃഖദമ് । ത്യജ യാഹി പരം ശ്രേയഃ പദമ് ഏകാന്തസുന്ദരമ്
ഇങ്ങനെയുള്ള അനന്തമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ തന്നെയാണ് നിന്റെ എല്ലാ ദുഃഖത്തിനും കാരണം. അതെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, അത്യന്തം മനോഹരമായ ഉത്തമമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് നീ പോവുക.
ഇമാ വിചിത്രാഃ കലനാ ഭാവാഭാവമയാത്മികാഃ । ദുഃഖായൈവ തവോഗ്രായ ന സുഖായ കദാചന
ഇവിടെ കാണുന്ന ഈ വിചിത്രമായ കണക്കുകളും, ഉണ്ടാകലും ഇല്ലാതാകലും ഉള്ള ഭാവങ്ങളും, നിനക്ക് കഠിനമായ ദുഃഖം മാത്രമേ നൽകൂ, ഒരിക്കലും സന്തോഷം നൽകില്ല.
ശബ്ദാദികാഭിര് ഏതാഭിഃ കിം മൂഢ ഹതവൃത്തിഭിഃ । ഭ്രമസ്യ് അവിരതം വ്യര്ഥമ് ഏവ മണ്ഡൂകികാ യഥാ
അറിയാതെ, നശിച്ച മനോഭാവങ്ങളോടെ, ശബ്ദം മുതലായ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളെ പിന്തുടർന്ന് നീ എത്രയും വെറുതെ, ഒരു തവളപോലെ, നിരന്തരം അലയുന്നു എന്തിന്?
മനോമണ്ഡൂകികേ വ്യര്ഥമ് ഇയന്തം കാലമ് അന്ധയാ । ഭ്രമന്ത്യാ ഭുവനം വിഷ്വക് കിം സമാസാദിതം ത്വയാ
മനസേ, ഒരു കുരുടൻ തവളപോലെ നീ ഇത്രയും കാലം ഈ ലോകത്ത് വെറുതെ അലയുമ്പോൾ, നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് നേടിയത്?
യസ്മാത് കിഞ്ചിത് തദ് ആപ്നോഷി യസ്മിന് ഭജസി നിര്വൃതിമ് । തസ്മിംശ് ചിത്ത ശമേ മൂര്ഖ നാനുബധ്നാസി കിം പദമ്
മനസേ, നീ എന്തെങ്കിലും ലഭിച്ചാൽ, അതിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുമ്പോൾ, അങ്ങിനെയൊരു മനസ്സിന്റെ സമാധാനം നേടാൻ നീ എന്തുകൊണ്ട് ശ്രമിക്കാറില്ല, അജ്ഞാനിയേ?
ആഗത്യ ശ്രോത്രതാം മൂര്ഖ വ്യര്ഥോത്ഥാനോപബൃംഹിതാമ് । ധിയാ ശബ്ദാനുസാരിണ്യാ മൃഗവന് മാ ക്ഷയം വ്രജ
അജ്ഞാനിയേ, കേൾവിയുടെ വഴി വെറുതെ ശബ്ദങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും, അശാന്തമായ മനസ്സോടെ ആ ശബ്ദങ്ങളെ പിന്തുടർന്ന്, മാൻ പോലെ നശിക്കേണ്ടതില്ല.
ത്വക്താമ് ആഗത്യ ദുഃഖായ സ്പര്ശോന്മുഖതയാനയാ । മൂര്ഖ മാ ബദ്ധതാമ് ഏഹി ഗജീലുബ്ധഗജേന്ദ്രവത്
സ്പർശം മാത്രം അന്വേഷിച്ചാൽ ദു:ഖം മാത്രമേ കിട്ടൂ, അജ്ഞാനിയേ, ആ ആസക്തിയിൽ കെട്ടുപിടിച്ച്, ആനപോലുള്ള ആനരാജാവിനെപ്പോലെ പറ്റിക്കപ്പെടേണ്ടതില്ല.
രസനാഭാവമ് ആഗത്യ ഗര്ധേനാന്ധ ദുരന്ധസാമ് । മാ നാശമ് ഏഹി ബഡിശപിണ്ഡീലമ്പടമത്സ്യവത്
രുചിയുടെ വഴിയിൽ, ശക്തമായ രുചികൾക്കായുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ കാഴ്ച മങ്ങിയവനേ, ആസ്വാദനത്തിൽ ആസ്വാദനം തേടി, വലയിൽ കുടുങ്ങുന്ന മീനിനെപോലെ നശിക്കേണ്ടതില്ല.
ചാക്ഷുഷീം വൃത്തിമ് ആശ്രിത്യ സ്ത്ര്യാദിരൂപാമയോന്മുഖീമ് । മാ ഗച്ഛ ദഗ്ധതാം മുഗ്ധ കാന്തിലുബ്ധപതങ്ഗവത്
കാണാനുള്ള ഇന്ദ്രിയം ആശ്രയിച്ച് സ്ത്രീകളുടേയും മറ്റും രൂപങ്ങളിലേക്കു ആകർഷിക്കപ്പെടുന്ന മനസേ, ഭംഗിയിൽ മോഹംകൊണ്ടു വിളക്കിന്റെ ജ്വാലയിലേക്കു പറക്കുന്ന പാറ്റപോലെ നീ കത്തിപ്പോകരുത്.
ഘ്രാണമാര്ഗമ് ഉപാശ്രിത്യ ശരീരാമ്ഭോജകോടരേ । ഗന്ധോന്മുഖതയാ ബന്ധം മാ സമാശ്രയ ഭൃങ്ഗവത്
ശരീരത്തിലെ കമലത്തിന്റെ ഉള്ളിലുണ്ടാകുന്ന സുഗന്ധങ്ങളിലേക്കു മോഹംകൊണ്ടു മൂക്കിന്റെ വഴി പിന്തുടരുമ്പോൾ, തേൻചൂഷിക്കുന്ന തേനീച്ചപോലെ ആ ആസക്തിയിൽ കുടുങ്ങിപ്പോകരുത്.
കുരങ്ഗാലിപതങ്ഗേഭമീനാസ് ത്വ് ഏകൈകശോ ഹതാഃ । സര്വൈര് ഏതൈര് അനര്ഥൈസ് തു വ്യാപ്തസ്യാജ്ഞ കുതസ് സുഖമ്
മാൻ, തേനീച്ച, പാറ്റ, ആന, മീൻ ഇവയിൽ ഓരോന്നും ഓരോ ഇന്ദ്രിയസുഖത്തിൽ പെട്ട് നശിക്കുന്നു; എന്നാൽ നീ, അജ്ഞാനിയായവനേ, ഈ എല്ലാം ദോഷങ്ങളും കൂടെ അനുഭവിക്കുന്നവനായി എങ്ങനെ സന്തോഷം കണ്ടെത്തും?
ഹേ ചിത്ത വാസനാജാലം ബന്ധായ ഭവതോമ്ഭിതമ് । സ്വാത്മനസ് സഹജഃ ഫേനസ് താന്തവഃ ക്രിമിണാ യഥാ
മനസേ, ആഗ്രഹങ്ങളുടെ വല ബന്ധനത്തിൽ വളരുന്നതാണു, അതു നിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നു പിറക്കുന്ന, കീടത്തിന് തനിക്കുള്ള ഫേനത്തന്തുവുകൾപോലെയാണ്.
ശരദഭ്രവദ് ആഗത്യ ശുദ്ധിം ത്യക്തമലാമയാമ് । യദി ശാമ്യസി നിര്മൂലം തദ് അനന്താ ജയാസ് തവ
ശരദ്കാലത്തെ മേഘംപോലെ നീ വന്നു, മലിനതയെ വിട്ട് ശുദ്ധമായ മനസ്സിലേക്കെത്തി, പൂർണ്ണമായും ശാന്തനാകുന്നുവെങ്കിൽ, അപ്പോൾ നിന്നെ തോൽപ്പിക്കാൻ ആരുമില്ല; നിന്റെ വിജയങ്ങൾ അനന്തമാണ്.
ക്ഷയോദയദശാദാത്രീഃ പര്യന്തപരിതാപിനീഃ । ജാനന്ന് അപി ജഗദ്ദൃഷ്ടീര് ന ത്യക്ഷ്യസി വിനങ്ക്ഷ്യസി
ലോകത്തെ എല്ലാ അനുഭവങ്ങളും വരികയും പോകികയും ചെയ്യുന്നതും, അവസാനം ദു:ഖം മാത്രം നൽകുന്നതുമാണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും നീ അവയെ വിട്ടൊഴിയാതെ പിടിച്ചുനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, നീ നശിച്ചുപോകും.
കരോമ്യ് അഥ കിമര്ഥം വാ തവൈതദ് അനുശാസനമ് । വിചാരണവതഃ പുംസശ് ചിത്തമ് അസ്തി ഹി നാനഘ
എന്തിനാണ് ഞാൻ നിന്നോട് ഈ ഉപദേശം പറയേണ്ടത്? ആലോചിക്കാൻ കഴിയുന്നവർക്കു ഒരൊറ്റ മനസ്സാണ്, അനേകം മനസ്സുകൾ ഇല്ല, അകലങ്കനേ.
യാവദ് അജ്ഞാനഘനതാ താവത് പ്രഘനചിത്തതാ । യാവത് പ്രാവൃട്പ്രബലതാ താവന് നീഹാരഭൂരിതാ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ കനത്ത ഇരുണ്ടതയുണ്ടായിരിക്കുമ്പോൾ മനസ്സും ഭാരംകൂടിയതായിരിക്കും; മഴക്കാലം ശക്തമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞും അത്രയേറെ ഉണ്ടാകും.
യാവദ് അജ്ഞാനതനുതാ താവച് ചിത്തസ്യ താനവമ് । പ്രാവൃട്പരിക്ഷയോ യാവത് താവന് നീഹാരസങ്ക്ഷയഃ
അജ്ഞാനം കുറയുമ്പോള് മനസ്സും അത്രയേറെ സുതാര്യമാവുന്നു. മഴക്കാലം അവസാനിക്കുമ്പോള് മഞ്ഞ് കുറയുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
യാവത് താനവമ് ആയാതം ശുദ്ധം ചിത്തം വിചാരവത് । താവത് തത് ക്ഷീണമ് ഏവാഹം മന്യേ ശാരദമേഘവത്
ആലോചനയുള്ളവന്റെ മനസ്സ് ശുദ്ധവും സുതാര്യവുമായപ്പോൾ, അജ്ഞാനം ശരിക്കും ക്ഷയിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ autumn-ലെ മേഘം പോലെ കരുതുന്നു.
അനുശാസനമ് ഏതദ് യദ് അസതോ നശ്യതോ ഽഥ വാ । ക്രിയതേ തന് നഭോവാരിപവനാഹനനൈസ് സമമ്
നശ്വരമായതിലേക്കോ ഇല്ലാത്തതിലേക്കോ ഈ ഉപദേശങ്ങൾ നൽകുന്നത്, ആകാശത്തിൽ കാറ്റ്, വെള്ളം, സൂര്യൻ എന്നിവയുടെ ശ്രമം പോലെയാണ്.
തസ്മാത് സങ്ക്ഷീയമാണം ത്വാം ത്യജാമ്യ് അഹമ് അസന്മയമ് । മൌര്ഖ്യം പരമമ് ഏവാഹുഃ പരിത്യാജ്യാനുശാസനമ്
അതിനാൽ, കുറയുന്ന, അസത്യമുള്ള നിന്നെ ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതിൽ ഉപദേശം തുടരുന്നത് ഏറ്റവും വലിയ മൂഢത്വം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
നിര്വികല്പോ ഽസ്മി ചിദ്ദീപോ നിരഹങ്കാരവാസനഃ । ത്വയാഹങ്കാരബീജേന ന സമ്ബദ്ധോ ഽസ്മ്യ് അസന്മയ
ഞാൻ നിർവികാരമായുള്ള ബോധത്തിന്റെ പ്രകാശം ആകുന്നു; എനിക്ക് അഹംഭാവത്തിന്റെ സ്വഭാവമോ ആശയങ്ങളോ ഇല്ല. നീ അഹംഭാവത്തിന്റെ വിത്തായി എന്നെ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല, കാരണം ഞാൻ അസത്തായ സ്വഭാവമുള്ളവൻ ആകുന്നു.
അയം സോ ഽഹമ് ഇതി വ്യര്ഥം ദുര്ദൃഷ്ടിര് അവലമ്ബിതാ । ത്വയാ മൂഢ വിനാശായ ശങ്കാവിഷവിഷൂചികാ
‘ഇതാണ് ഞാൻ’ എന്ന തെറ്റായ ധാരണ നിനക്ക് വെറുതെ പിടിച്ചുപറ്റിയതാണു്, ഭ്രമിച്ചവളേ, അതു നിന്റെ നാശത്തിനായി സംശയരൂപിയായ വിഷംപോലെയാണ്.
അനന്തസ്യാത്മതത്ത്വസ്യ തന്വീ മതിമതീ സ്ഥിതിഃ । ന സമ്ഭവതി ബില്വാന്തര് വാസിതാ ദന്തിനോ യഥാ
അനന്തമായ ആത്മതത്വത്തിന് സൂക്ഷ്മവും ബുദ്ധിയുള്ളതുമായ നിലയുണ്ടാകാൻ കഴിയില്ല; ആനയ്ക്ക് ഒരു ബിൽവഫലത്തിനകത്ത് സുഗന്ധം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെയാണ് അതു.
മഹാസ്ഖദേവ ഗമ്ഭീരാ ദുഃഖദാ വാസനാശ്രിതാ । ത്വയൈഷാ തദ് അസത്പാതിര് നൈനാമ് അനുസരാമ്യ് അഹമ്
വലിയതും ആഴമുള്ളതുമായ ഈ വാസനകൾ ദുഃഖത്തിൽ ആധാരമിട്ടിരിക്കുന്നവയാണ്; നീ തന്നെയാണ് ഇതിന് പിന്തുണ നൽകുന്നത്. ഇതു അസത്യത്തിന്റെ നാശമാണ്, എന്നാൽ ഞാൻ അതിനെ പിന്തുടരുന്നില്ല.
കഃ കിലായം മുധാ മോഹോ ബാലസ്യേവാവിചാരിണഃ । അയം സോ ഽഹമ് ഇതി ഭ്രാന്തിസന്ദര്ഭപരികല്പിതഃ
ഇത് എന്താണ്, ഒരു വിഡ്ഢി കുട്ടിയെപ്പോലെ ചിന്തിക്കാതിരിക്കുന്നവന്റെ വെറുതെ ഭ്രമം? 'ഞാൻ ഇതാണ്' എന്ന തെറ്റിദ്ധാരണ മനസ്സിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഒരു കപടമായ ധാരണ മാത്രമാണ്.
പാദാങ്ഗുഷ്ഠാച് ഛിരോ യാവത് കണശഃ പ്രവിചാരിതമ് । ന ലബ്ധോ ഽസാവ് അഹം നാമ കസ് സ്യാദ് അഹം ഇതി സ്ഥിതഃ
പാദം മുതൽ തലയോളം ഓരോ ഭാഗവും സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിച്ചാൽ, 'ഞാൻ' എന്നത് എവിടെയും കണ്ടെത്താനാവില്ല; അപ്പോൾ ആരാണ് 'ഞാൻ' എന്ന നിലയിൽ നിലകൊള്ളുന്നത്?
ഭരിതാശേഷദിക്കുഞ്ജം പശ്യാമ്യ് ഏകം ജഗത്ത്രയേ । സംവേദനമ് അസംവേദ്യം സര്വത്ര വിതതാത്മകമ്
എനിക്ക് മൂന്നു ലോകങ്ങളും ഒരൊറ്റ വിശാലതയായി എല്ലാ ദിക്കുകളും നിറഞ്ഞതായി കാണാം; അവിടെ അറിയപ്പെടാത്ത, സ്വയം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ബോധം എല്ലായിടത്തും പരന്നിരിക്കുന്നു.