ന ലോചനാഹിതാലോകാം നാത്യുഷ്ണാം നാതിശീതലാമ് । ശാരദസ്യോദിതാര്കസ്യ ഹേമഗൌരീം പ്രഭാമ് ഇവ
അത് കണ്ണിന് ബുദ്ധിമുട്ടില്ലാത്തതായിരുന്നു, അത്ര ചൂടോ അത്ര തണുപ്പോ ഇല്ല. ശരത്കാലത്തിലെ പുതുതായി ഉദിച്ച സൂര്യന്റെ പൊൻപ്രഭപോലെ അതു തിളങ്ങി.
നാല്പാലോകപരിമ്ലാനാം കോമലാശബ്ദമാരുതാമ് । മഞ്ജരീജടിലോപാന്താം ബാലാം മാലാവതീമ് ഇവ
അനേകരുടെ കാഴ്ച്ച കൊണ്ട് മങ്ങിയിട്ടില്ലാത്ത, മൃദുവായ കാറ്റിന്റെ ശബ്ദംപോലെ സുന്ദരിയായ, പൂക്കളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ ഒട്ടിച്ചേർന്നതുപോലെയുള്ള അറ്റങ്ങളുള്ള, ബാല്യത്തിൽ ഉള്ള മാലാവതിയുടെ ഒരു പുഷ്പഹാരത്തെപ്പോലെയാണ് അവൾ.
ഉപശമപദവീമ് ഇവാത്തരൂപാം കമലജവിശ്രമണായ യോഗ്യരൂപാമ് । കുസുമനികരകോമലാഭിരാമാം സരസിജകോടരസുന്ദരീം സമന്താത്
ഉപശാന്തിയുടെ പാത രൂപംകൊണ്ടു പ്രത്യക്ഷമായതുപോലെയും, കമലജനായ വിശ്രമത്തിന് യോജിച്ചതുപോലെയും, അനേകം പുഷ്പങ്ങളുടെ മൃദുത്വത്തിൽ ആകർഷകമായതും, കമലത്തിന്റെ നടുവുപോലെ എല്ലാ വശത്തും സുന്ദരിയായതുമാണ് അവൾ.
സ താം വിവേശ ധര്മാത്മാ ഗന്ധമാദനകന്ദരാമ് । ചിരഭ്രമണസമ്പ്രാപ്താമ് അലിഃ പദ്മകുടീമ് ഇവ
നീതിമാനായ ആൾ, ദീർഘകാലം തിരിഞ്ഞു നടന്ന ശേഷം, ഗന്ധമാദനപർവതത്തിലെ ഗുഹയിലേക്ക്, ഒരു തേനീച്ച കമലത്തിന്റെ കുടിലിൽ കടക്കുന്നതുപോലെ, അകത്തു കടന്നു.
സമാധാനോന്മുഖതയാ പ്രവിശന് സ വ്യരാജത । സര്ഗവ്യാപാരവിരതാവ് ആത്മപുര്യാമ് ഇവാബ്ജജഃ
സമാധിയിലേക്കുള്ള മനസ്സോടെ അകത്തു കടക്കുമ്പോൾ, സൃഷ്ടിയുടെ പ്രവർത്തനം അവസാനിപ്പിച്ച കമലജനായ ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ നഗരത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ അപ്രകാരം പ്രകാശിച്ചു.
ചകാരാസനമ് ആനീലൈഃ പത്ത്രൈര് അന്തസ്സ്ഥഗുച്ഛകമ് । മൃദു മേഘവിധിര് വൃന്ദമ് ആമ്ഭോദമ് ഇവ തത്ര സഃ
അവിടെ, പുതിയ ഇലകളാൽ സുന്ദരമായ ഒരു ഇരിപ്പിടം ഒരുക്കി, ഇലകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അകത്തായി ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അതിന്റെ മൃദുത്വം നേരിയ മഴയിൽ രൂപംകൊണ്ട മേഘക്കൂട്ടംപോലെയാണ്.
തസ്യ പ്രസാരയാമ് ആസ പൃഷ്ഠേ ചാരു മൃഗാജിനമ് । നീലരത്നതടേ മേരോസ് താരാശാരമ് ഇവാമ്ബരമ്
അവൻ അവിടെയുള്ള നിലത്തേക്ക് മനോഹരമായ ഒരു മൃഗച്ചർമ്മം വിരിച്ചു, അത് നീലരത്നംപോലുള്ള മേരു പർവ്വതത്തിന്റെ ചിറകുകളിൽ തിളങ്ങുന്ന നക്ഷത്രക്കൂട്ടംപോലെയാണ്.
തത്രോപാവിശദ് ആവേശം ചൈതസം തനുതാം നയന് । അന്തശ്ശുദ്ധവപുശ് ശൃങ്ഗേ വൃഷ്ടമൂക ഇവാമ്ബുദഃ
അവിടെ അവൻ ഇരുന്നു, മനസ്സിനെ ആഴത്തിലുള്ള സമാധാനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി, ഉള്ളിൽ നിർമലമായ അവസ്ഥയിൽ, ഒരു മലശിഖരത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന മൗനമായ മേഘംപോലെയാണ്.
ബുദ്ധവത് സുദൃഢാബദ്ധപദ്മാസന ഉദങ്മുഖഃ । പാര്ഷ്ണിഭ്യാം വൃഷണൌ ധൃത്വാ ചകാര ബ്രാഹ്മമ് അഞ്ജലിമ്
ബുദ്ധനുപോലെ ഉറപ്പുള്ള പദ്മാസനത്തിൽ വടക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച്, കുതികാലുകൾ കൊണ്ട് വൃക്കകൾ പിടിച്ച്, കൈകളിൽ ബ്രഹ്മമുദ്രയുണ്ടാക്കി.
വാസനാഭ്യസ് സമാഹൃത്യ മനോമൃഗപരിപ്ലുതമ് । നിര്വികല്പസമാധ്യര്ഥം ചകാരേമാം വിചാരണാമ്
എന്റെ മനസ്സ് കാട്ടുമൃഗം പോലെ അലയുമ്പോൾ, എല്ലാ പഴയ ചിന്തകളും ഒത്തു കൂട്ടി, ചിന്തകളില്ലാത്ത സമാധാനം നേടാൻ ഞാൻ ഈ അന്വേഷനം ആരംഭിച്ചു.
അയി മൂര്ഖ മനഃ കോ ഽര്ഥസ് തവ സംസാരവൃത്തിഭിഃ । ധീമന്തോ ന നിഷേവന്തേ പര്യന്തേ ദുഃഖദാം ക്രിയാമ്
അയ്യോ, മൂഢമായ മനസേ, ഈ ലോകജീവിതത്തിലെ പ്രവർത്തികളിൽ നിന്നു നിനക്ക് എന്ത് ലാഭം? ഒടുവിൽ ദുഃഖം മാത്രം തരുന്ന കാര്യങ്ങൾ ബുദ്ധിമാന്മാർ പിന്തുടരാറില്ല.
അനുധാവതി യോ ഭോഗാംസ് ത്യക്ത്വാ ശമരസായനമ് । സ ത്യക്തമന്ദാരവനഃ പ്രയാതി വിഷജങ്ഗലമ്
ശാന്തിയുടെ അമൃതം ഉപേക്ഷിച്ച് ആസ്വാദനങ്ങളിൽ മാത്രം ഓടുന്നവൻ, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ മനോഹരമായ തോട്ടം വിട്ട് വിഷമുള്ള കാടിലേക്ക് പോകുന്നവനെപ്പോലെയാണ്.
യദി യാസി മഹീരന്ധ്രം ബ്രഹ്മലോകമ് അഥാപി വാ । തന് ന നിര്വൃതിമ് ആയാസി ത്വം വിനോപശമാമൃതമ്
നീ ഭൂമിയുടെ ആഴത്തേക്കോ ബ്രഹ്മലോകത്തേക്കോ പോയാലും, ഉള്ളിലെ സമാധാനത്തിന്റെ അമൃതം കൂടാതെ യഥാർത്ഥ സന്തോഷം നേടാൻ കഴിയില്ല.
ആശാശതാവപൂര്ണത്വം ത്വമ് ഇദം സര്വദുഃഖദമ് । ത്യജ യാഹി പരം ശ്രേയഃ പദമ് ഏകാന്തസുന്ദരമ്
ഇങ്ങനെയുള്ള അനന്തമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ തന്നെയാണ് നിന്റെ എല്ലാ ദുഃഖത്തിനും കാരണം. അതെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, അത്യന്തം മനോഹരമായ ഉത്തമമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് നീ പോവുക.
ഇമാ വിചിത്രാഃ കലനാ ഭാവാഭാവമയാത്മികാഃ । ദുഃഖായൈവ തവോഗ്രായ ന സുഖായ കദാചന
ഇവിടെ കാണുന്ന ഈ വിചിത്രമായ കണക്കുകളും, ഉണ്ടാകലും ഇല്ലാതാകലും ഉള്ള ഭാവങ്ങളും, നിനക്ക് കഠിനമായ ദുഃഖം മാത്രമേ നൽകൂ, ഒരിക്കലും സന്തോഷം നൽകില്ല.
ശബ്ദാദികാഭിര് ഏതാഭിഃ കിം മൂഢ ഹതവൃത്തിഭിഃ । ഭ്രമസ്യ് അവിരതം വ്യര്ഥമ് ഏവ മണ്ഡൂകികാ യഥാ
അറിയാതെ, നശിച്ച മനോഭാവങ്ങളോടെ, ശബ്ദം മുതലായ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളെ പിന്തുടർന്ന് നീ എത്രയും വെറുതെ, ഒരു തവളപോലെ, നിരന്തരം അലയുന്നു എന്തിന്?
മനോമണ്ഡൂകികേ വ്യര്ഥമ് ഇയന്തം കാലമ് അന്ധയാ । ഭ്രമന്ത്യാ ഭുവനം വിഷ്വക് കിം സമാസാദിതം ത്വയാ
മനസേ, ഒരു കുരുടൻ തവളപോലെ നീ ഇത്രയും കാലം ഈ ലോകത്ത് വെറുതെ അലയുമ്പോൾ, നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് നേടിയത്?
യസ്മാത് കിഞ്ചിത് തദ് ആപ്നോഷി യസ്മിന് ഭജസി നിര്വൃതിമ് । തസ്മിംശ് ചിത്ത ശമേ മൂര്ഖ നാനുബധ്നാസി കിം പദമ്
മനസേ, നീ എന്തെങ്കിലും ലഭിച്ചാൽ, അതിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുമ്പോൾ, അങ്ങിനെയൊരു മനസ്സിന്റെ സമാധാനം നേടാൻ നീ എന്തുകൊണ്ട് ശ്രമിക്കാറില്ല, അജ്ഞാനിയേ?
ആഗത്യ ശ്രോത്രതാം മൂര്ഖ വ്യര്ഥോത്ഥാനോപബൃംഹിതാമ് । ധിയാ ശബ്ദാനുസാരിണ്യാ മൃഗവന് മാ ക്ഷയം വ്രജ
അജ്ഞാനിയേ, കേൾവിയുടെ വഴി വെറുതെ ശബ്ദങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും, അശാന്തമായ മനസ്സോടെ ആ ശബ്ദങ്ങളെ പിന്തുടർന്ന്, മാൻ പോലെ നശിക്കേണ്ടതില്ല.
ത്വക്താമ് ആഗത്യ ദുഃഖായ സ്പര്ശോന്മുഖതയാനയാ । മൂര്ഖ മാ ബദ്ധതാമ് ഏഹി ഗജീലുബ്ധഗജേന്ദ്രവത്
സ്പർശം മാത്രം അന്വേഷിച്ചാൽ ദു:ഖം മാത്രമേ കിട്ടൂ, അജ്ഞാനിയേ, ആ ആസക്തിയിൽ കെട്ടുപിടിച്ച്, ആനപോലുള്ള ആനരാജാവിനെപ്പോലെ പറ്റിക്കപ്പെടേണ്ടതില്ല.
രസനാഭാവമ് ആഗത്യ ഗര്ധേനാന്ധ ദുരന്ധസാമ് । മാ നാശമ് ഏഹി ബഡിശപിണ്ഡീലമ്പടമത്സ്യവത്
രുചിയുടെ വഴിയിൽ, ശക്തമായ രുചികൾക്കായുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ കാഴ്ച മങ്ങിയവനേ, ആസ്വാദനത്തിൽ ആസ്വാദനം തേടി, വലയിൽ കുടുങ്ങുന്ന മീനിനെപോലെ നശിക്കേണ്ടതില്ല.
ചാക്ഷുഷീം വൃത്തിമ് ആശ്രിത്യ സ്ത്ര്യാദിരൂപാമയോന്മുഖീമ് । മാ ഗച്ഛ ദഗ്ധതാം മുഗ്ധ കാന്തിലുബ്ധപതങ്ഗവത്
കാണാനുള്ള ഇന്ദ്രിയം ആശ്രയിച്ച് സ്ത്രീകളുടേയും മറ്റും രൂപങ്ങളിലേക്കു ആകർഷിക്കപ്പെടുന്ന മനസേ, ഭംഗിയിൽ മോഹംകൊണ്ടു വിളക്കിന്റെ ജ്വാലയിലേക്കു പറക്കുന്ന പാറ്റപോലെ നീ കത്തിപ്പോകരുത്.
ഘ്രാണമാര്ഗമ് ഉപാശ്രിത്യ ശരീരാമ്ഭോജകോടരേ । ഗന്ധോന്മുഖതയാ ബന്ധം മാ സമാശ്രയ ഭൃങ്ഗവത്
ശരീരത്തിലെ കമലത്തിന്റെ ഉള്ളിലുണ്ടാകുന്ന സുഗന്ധങ്ങളിലേക്കു മോഹംകൊണ്ടു മൂക്കിന്റെ വഴി പിന്തുടരുമ്പോൾ, തേൻചൂഷിക്കുന്ന തേനീച്ചപോലെ ആ ആസക്തിയിൽ കുടുങ്ങിപ്പോകരുത്.
കുരങ്ഗാലിപതങ്ഗേഭമീനാസ് ത്വ് ഏകൈകശോ ഹതാഃ । സര്വൈര് ഏതൈര് അനര്ഥൈസ് തു വ്യാപ്തസ്യാജ്ഞ കുതസ് സുഖമ്
മാൻ, തേനീച്ച, പാറ്റ, ആന, മീൻ ഇവയിൽ ഓരോന്നും ഓരോ ഇന്ദ്രിയസുഖത്തിൽ പെട്ട് നശിക്കുന്നു; എന്നാൽ നീ, അജ്ഞാനിയായവനേ, ഈ എല്ലാം ദോഷങ്ങളും കൂടെ അനുഭവിക്കുന്നവനായി എങ്ങനെ സന്തോഷം കണ്ടെത്തും?
ഹേ ചിത്ത വാസനാജാലം ബന്ധായ ഭവതോമ്ഭിതമ് । സ്വാത്മനസ് സഹജഃ ഫേനസ് താന്തവഃ ക്രിമിണാ യഥാ
മനസേ, ആഗ്രഹങ്ങളുടെ വല ബന്ധനത്തിൽ വളരുന്നതാണു, അതു നിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നു പിറക്കുന്ന, കീടത്തിന് തനിക്കുള്ള ഫേനത്തന്തുവുകൾപോലെയാണ്.
ശരദഭ്രവദ് ആഗത്യ ശുദ്ധിം ത്യക്തമലാമയാമ് । യദി ശാമ്യസി നിര്മൂലം തദ് അനന്താ ജയാസ് തവ
ശരദ്കാലത്തെ മേഘംപോലെ നീ വന്നു, മലിനതയെ വിട്ട് ശുദ്ധമായ മനസ്സിലേക്കെത്തി, പൂർണ്ണമായും ശാന്തനാകുന്നുവെങ്കിൽ, അപ്പോൾ നിന്നെ തോൽപ്പിക്കാൻ ആരുമില്ല; നിന്റെ വിജയങ്ങൾ അനന്തമാണ്.
ക്ഷയോദയദശാദാത്രീഃ പര്യന്തപരിതാപിനീഃ । ജാനന്ന് അപി ജഗദ്ദൃഷ്ടീര് ന ത്യക്ഷ്യസി വിനങ്ക്ഷ്യസി
ലോകത്തെ എല്ലാ അനുഭവങ്ങളും വരികയും പോകികയും ചെയ്യുന്നതും, അവസാനം ദു:ഖം മാത്രം നൽകുന്നതുമാണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും നീ അവയെ വിട്ടൊഴിയാതെ പിടിച്ചുനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, നീ നശിച്ചുപോകും.
കരോമ്യ് അഥ കിമര്ഥം വാ തവൈതദ് അനുശാസനമ് । വിചാരണവതഃ പുംസശ് ചിത്തമ് അസ്തി ഹി നാനഘ
എന്തിനാണ് ഞാൻ നിന്നോട് ഈ ഉപദേശം പറയേണ്ടത്? ആലോചിക്കാൻ കഴിയുന്നവർക്കു ഒരൊറ്റ മനസ്സാണ്, അനേകം മനസ്സുകൾ ഇല്ല, അകലങ്കനേ.
യാവദ് അജ്ഞാനഘനതാ താവത് പ്രഘനചിത്തതാ । യാവത് പ്രാവൃട്പ്രബലതാ താവന് നീഹാരഭൂരിതാ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ കനത്ത ഇരുണ്ടതയുണ്ടായിരിക്കുമ്പോൾ മനസ്സും ഭാരംകൂടിയതായിരിക്കും; മഴക്കാലം ശക്തമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞും അത്രയേറെ ഉണ്ടാകും.
യാവദ് അജ്ഞാനതനുതാ താവച് ചിത്തസ്യ താനവമ് । പ്രാവൃട്പരിക്ഷയോ യാവത് താവന് നീഹാരസങ്ക്ഷയഃ
അജ്ഞാനം കുറയുമ്പോള് മനസ്സും അത്രയേറെ സുതാര്യമാവുന്നു. മഴക്കാലം അവസാനിക്കുമ്പോള് മഞ്ഞ് കുറയുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.