ഏകസ്യാമ് ഏവ ലീലായാം വനസ്ഥല്യാമ് ഇവൈണകാഃ
ഒരേ കാട്ടിലെ പുല്ല്മേയൽ അനേകം മാൻ കളിക്കുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
ബഹവസ് തുല്യകാലം ച പ്രതിഭാതേന കര്മണാ । ജനാ യതന്തേ സ്വഫലപാകേനേവ ദ്രുമാ ഋതൌ
ഒരേ സമയം, ഒരേ പ്രവർത്തിയിൽ അനേകം ആളുകൾ ശ്രമിക്കുന്നു, മരങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ഫലം കാലത്ത് കായ്ക്കുന്നതുപോലെ.
പ്രതിബന്ധാഭ്യനുജ്ഞാനാം കാലോ ദാതേതി യാ ശ്രുതിഃ । വിപ്ര സങ്കല്പമാത്രോ ഽസൌ കാലോ ഹ്യ് ആത്മനി തിഷ്ഠതി
വേള അനുവദിക്കുകയോ തടയുകയോ ചെയ്യുന്നു എന്നുള്ള ഉപദേശം കേവലം ഒരു ധാരണ മാത്രമാണ്, ബ്രാഹ്മണാ; കാരണം, സമയം യഥാർത്ഥത്തിൽ മനസ്സിനുള്ളിലാണു നിലകൊള്ളുന്നത്.
അമൂര്തോ ഭഗവാന് കാലോ ബ്രഹ്മൈവ തമ് അജം വിദുഃ । ന ജഹാതി ന ചാദത്തേ കിഞ്ചിത് കസ്യചിദ് ഏവ സഃ
അരൂപനായ ഭഗവാൻ കാലം, അതായത് ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്, ജനനം ഇല്ലാത്തവൻ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. അവൻ ആരെയും വിട്ടുപോകുന്നില്ല, ആരിൽ നിന്നുമോ എന്തെങ്കിലും ഏറ്റെടുക്കുന്നില്ല.
ലൌകികോ യസ് ത്വ് അയം കാലോ വര്ഷകല്പയുഗാത്മകഃ । സങ്കല്പ്യതേ പദാര്ഥൌഘൈഃ പദാര്ഥൌഘാശ് ച തേന തേ
പക്ഷേ, ഈ ലോകീയമായ കാലം വർഷങ്ങൾ, കല്പങ്ങൾ, യുഗങ്ങൾ എന്നിവയാൽ രൂപപ്പെട്ടതാണ്. അതും, അതിലൂടെ തന്നെ, അനേകം വസ്തുക്കളോടൊപ്പം ചിന്തിക്കപ്പെടുന്നു; ആ വസ്തുക്കളും അതിലൂടെയാണ് മനസ്സിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.
സമാനപ്രതിഭാസോത്ഥസമ്ഭ്രമഭ്രാന്തചേതസഃ । തഥാ തദ് ദൃഷ്ടവന്തസ് തേ ഹൂനകീരജനോച്ചയാഃ
ഒരുപോലെയുള്ള അനുഭവങ്ങൾ കൊണ്ട് മനസ്സു குழപ്പമുള്ളവർ, പ്രശംസയും അപമാനവും ഉയർന്നിറങ്ങുന്ന രീതിയിൽ അതിനെ കണ്ടിരിക്കുന്നു.
സ്വവ്യാപാരപരോ ഭൂത്വാ ധിയാത്മാനം വിചാരയന് । സാധോ ഗതമനോമോഹമ് ഇഹൈവാസ്സ്വ വ്രജാമ്യ് അഹമ്
സ്വന്തം കാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ട്, ബുദ്ധിയാൽ സ്വയം ആലോചിച്ച്, മനസ്സിലെ മായ മാറിയ സന്യാസി ഇവിടെ തന്നെ ഇരുന്നു, 'ഞാൻ പോകുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ഭഗവാന് വിഷ്ണുര് ജഗാമാന്തര്ധിമ് ഈശ്വരഃ । അതിഷ്ഠത് കന്ദരേ ഗാധിര് ആധിപീവരയാ ധിയാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ വിഷ്ണു അപ്രത്യക്ഷനായി; ഗാധി ആ ഗുഹയിൽ ഉന്നതമായ മനസ്സോടെ തുടരുകയും ചെയ്തു.
തതഃ കതിപയേഷ്വ് അദ്രൌ മാസേഷ്വ് അപി ഗതേഷു സഃ । പുനര് ആരാധയാമ് ആസ പുണ്ഡരീകകരം ദ്വിജഃ
അങ്ങനെ, മലയിൽ കുറച്ച് മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ ദ്വിജൻ വീണ്ടും കമലഹസ്തനായ ഭഗവാനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ദദര്ശ ചൈകദാ നാഥമ് ആഗതം പ്രണനാമ തമ് । പൂജയാമ് ആസ മനസാ സോത്കേനോവാച ചേശ്വരമ്
ഒരു ദിവസം അവൻ ഭഗവാനെ വരുന്നത് കണ്ടു, അവനോട് നമസ്കരിച്ചു, മനസ്സിൽ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു, പിന്നെ ഭഗവാനോട് പറഞ്ഞു.
ഭഗവന് സംസ്മരംശ് ചിത്രാം താമ് ആത്മശ്വപചസ്ഥിതിമ് । ഇമാം സംസാരമായാം ച പരിമുഹ്യാമി ചേതസാ
പ്രഭോ, എന്റെ അത്ഭുതകരമായ ആ ചണ്ഡാളാവസ്ഥയും ഈ സംസാരമായയും ഓർക്കുമ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് മുഴുവൻ അമ്പരന്ന് പോകുന്നു.
തദ് ഉക്ത്വാശു യഥാവസ്തു മഹാമോഹനിവൃത്തയേ । ഏതസ്മിന്ന് ഏവ വിമലേ മാം നിയോജയ കര്മണി
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, മഹത്തായ മായയൊഴിയാൻ, ഈ നിർമ്മലമായ പ്രവൃത്തിയിൽ എന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ തന്നെ ഉടൻ ഏർപ്പെടുത്തണം.
ബ്രഹ്മഞ് ജഗദ് ഇദം മായാമഹാശമ്ബരഡമ്ബരമ് । സര്വാ ആശ്ചര്യകലനാസ് സമ്ഭവന്തീഹ വിസ്തൃതേ
ബ്രഹ്മൻ, ഈ ലോകം മായയുടെ വലിയ കാഴ്ചയാണ്; അതിൽ എല്ലാ അത്ഭുതങ്ങളും ഉണ്ടാകുകയും വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഹൂനകീരപുരേ മോഹാദ് ദൃഷ്ടവാംസ് തത് തഥാ ഭവാന് । ഇത്യ് ഏതത് സമ്ഭവത്യ് ഏവ ദൃശ്യതേ ഹി ജനൈര് ഭ്രമഃ
ഹൂണരും കീരരും ഉള്ള നഗരത്തിൽ, ഭ്രമത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് അങ്ങനെ തന്നെയാണ് നീ കണ്ടത്; ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നത് സാധാരണ ആളുകൾക്ക് ഈ തരത്തിലുള്ള ഭ്രാന്ത് കാണപ്പെടുന്നതുകൊണ്ടാണ്.
ഹൂനാസ് ത്വമ് ഇവ കീരാശ് ച ദൃഷ്ടവന്തസ് തഥാ ഭ്രമമ് । മുധൈവേത്യ് അപി സത്യാഭം സമകാലാദിസമ്ഭവാത്
നീ പോലെ തന്നെ, ഹൂണരും കീരരും അങ്ങനെയുള്ള ഭ്രമം കണ്ടിട്ടുണ്ട്; അതിന് യാതൊരു അടിസ്ഥാനവും ഇല്ലെങ്കിലും, ഒരേസമയം സംഭവിക്കുന്നത് കൊണ്ട് അത് സത്യമായതുപോലെ തോന്നുന്നു.
ഇദം തു ശൃണു വക്ഷ്യാമി യഥാഭൂതമ് അനിന്ദിത । യേനൈതി തനുതാം ചിന്താ മാര്ഗശീര്ഷലതേവ തേ
കേൾക്കൂ, നിന്ദയില്ലാത്തവളേ, ഞാൻ യാഥാർത്ഥ്യമായി പറയാം. ഇതു കേട്ടാൽ നിന്റെ ചിന്ത പാതയോരത്തെ കുരുമുളകുപോലെ ചെറുതായി തീരും.
യോ ഽസൌ കടഞ്ജകോ നാമ ശ്വപചോ ഹൂനമണ്ഡലേ । തേനൈവ സന്നിവേശേന സ തഥൈവാഭവത് പുരാ
കറ്റഞ്ജകൻ എന്ന പേരിലുള്ളവൻ, ഹൂണ ദേശത്തിലെ നായ്ഭക്ഷകൻ, അങ്ങനെ തന്നെയുള്ള അവസ്ഥയിൽ അന്നേകാലത്ത് ജീവിച്ചിരുന്നു.
തഥൈവ വികലത്രത്വം പ്രാപ്യ ദേശാന്തരം ഗതഃ । ബഭൂവ കീരനൃപതിഃ പ്രവിവേശാനലം തതഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, മറ്റൊരു ഭാര്യയെ ലഭിച്ച്, മറ്റൊരു ദേശത്ത് പോയി, അവൻ കീരരാജാവായി. പിന്നെ അഗ്നിയിലേക്കു കടന്നു.
ഭവതഃ കേവലം ചിത്തേ ജലാന്തര്വര്തിനസ് തദാ । പ്രതിഭാതാ തഥാഭൂതാ കടഞ്ജാചാരസംസ്ഥിതിഃ
അപ്പോൾ, കറ്റഞ്ജകന്റെ ജീവിതം, വെള്ളത്തിൽ കാണുന്ന പ്രതിഫലനമെന്നപോലെ, നിന്റെ മനസ്സിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷമായി.
ദൃഷ്ടാനുഭൂതമ് അത്യര്ഥം കദാചിദ് വിസ്മരത്യ് അലമ് । കദാചിദ് അപ്യ് അദൃഷ്ടം തു ചേതഃ പശ്യതി ദൃഷ്ടവത്
ചിലപ്പോഴൊക്കെ മനസ്സ് നേരിട്ട് കണ്ടതും അനുഭവിച്ചതും പൂർണ്ണമായി മറന്നുപോകുന്നു; ചിലപ്പോൾ കണ്ടിട്ടില്ലാത്തതും, കണ്ടതുപോലെ മനസ്സ് കാണുന്നു.
യഥാ സ്വപ്നമനോരാജ്യധാതുസംസ്ഥിതിഷു ഭ്രമഃ । ജാഗ്രത്യ് അപി തഥൈവാങ്ഗ ദൃശ്യതേ മനസാ സ്വയമ്
സ്വപ്നങ്ങളിലും മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കാമനകളിലും, പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ നിലകളിലും എങ്ങനെയോ ഭ്രമം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, ജാഗ്രതയിലിരിക്കുമ്പോഴും മനസ്സിന് ഭ്രമം കാണപ്പെടുന്നു, പ്രിയമേ.
ഭവിഷ്യദ്ഭൂതകാലസ്ഥം യഥാ ത്രൈകാല്യദര്ശിനഃ । പ്രതിഭാമ് ഏതി തേ ഗാധേ കടഞ്ജചരിതം തഥാ
മൂന്നു കാലങ്ങളിലെയും സംഭവങ്ങൾ കാണുന്നവർക്കു ഭാവി, ഭൂതകാലം, ഇപ്പോഴത്തെ കാലം എന്നിവയിലുള്ള കാര്യങ്ങൾ എങ്ങനെ മനസ്സിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ ഗാധി, കടഞ്ഞയുടെ പ്രവൃത്തികളും മനസ്സ് ഗ്രഹിക്കുന്നു.
അയം സോ ഽഹമ് ഇദം തന് മേ ഇതി മജ്ജതി നാത്മവാന് । അയം സോ ഽഹമ് ഇദം തന് മേ ഇതി പശ്യത്യ് അനാത്മവാന്
ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവൻ 'ഇത് ഞാൻ, അത് എന്റെത്' എന്ന ചിന്തകളിൽ മുങ്ങുന്നില്ല; ആത്മാവിനെ അറിയാത്തവൻ മാത്രമാണ് 'ഇത് ഞാൻ, അത് എന്റെത്' എന്ന് കാണുന്നത്.
സര്വമ് ഏവാഹമ് ഏവേതി തത്ത്വജ്ഞോ നാവസീദതി । ന ഗൃഹ്ണാതി പദാര്ഥേഷു വിഭാഗാനര്ഥഭാവനാമ്
സകലവും ഞാനാണ് എന്ന സത്യം അറിയുന്നവൻ ഒരിക്കലും തളരുന്നില്ല; വസ്തുക്കളിൽ വ്യത്യാസങ്ങളോ വേർതിരിവോ അവൻ കാണുന്നില്ല.
തേനാസൌ ഭ്രമമോഹേഷു സുഖദുഃഖവിലാസിഷു । ന നിമജ്ജതി മഗ്നോ ഽപി തുമ്ബീപാത്രമ് ഇവാമ്ഭസി
അതുകൊണ്ട്, സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഉണ്ടാക്കുന്ന ഭ്രമങ്ങളിലും മായകളിലും മുഴുകിയാലും, അവൻ വെള്ളത്തിൽ തുമ്പിപ്പാത്രം പോലെ മുങ്ങുന്നില്ല.
ത്വം താവദ് വാസനാജാലഗ്രസ്തചിത്തോ വിചേതനഃ । കിഞ്ചിച്ഛേഷമഹാവ്യാധിര് ഇവ ന സ്വാസ്ഥ്യമ് ആഗതഃ
പക്ഷേ, നീ വാസനകളുടെ വലയിൽ കുടുങ്ങിയ മനസ്സോടെ, ബുദ്ധിശൂന്യനായി, ബാക്കി ശേഷിച്ച വലിയ രോഗം പോലെ സുഖം നേടാതെ ഇരിക്കുന്നു.
ജ്ഞാനസ്യാപരിപൂര്ണത്വാന് ന ശക്നോഷി മനോഭ്രമമ് । വിനിവാരയിതും മേഘമ് അസമ്യങ്മന്ത്രവാന് ഇവ
നിന്റെ അറിവ് പൂർണ്ണമല്ലാത്തതിനാൽ, മനസ്സിലെ ഭ്രമം നീക്കാൻ നിനക്ക് കഴിയുന്നില്ല; ശരിയായ മന്ത്രം അറിയാത്തവൻ മേഘം നീക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ.
യദ് ഏവ തേ മനോമാത്രേ സഹസാ പ്രതിബിമ്ബതേ । തരുര് ഓഘജവേനേവ തേനൈവാക്രമ്യസേ ക്ഷണാത്
നിന്റെ മനസ്സിൽ ഉടനടി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതെന്തും, അതു പോലെ നീ അതിന്റെ പിടിയിലാവുന്നു, ഒരു വൃക്ഷം ഉഗ്രമായ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ ആകസ്മാത് മുങ്ങിപ്പോകുന്നതുപോലെ.
ചിത്തനാഭേഃ കലാസ്യേഹ മായാചക്രസ്യ സര്വതഃ । സ്ഥീയതേ ചേത് തദ് ആക്രമ്യ തന് ന കിഞ്ചിത് പ്രബാധതേ
ഈ ലോകത്തിൽ, ചിത്തത്തിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിയുന്ന മായയുടെ ചക്രത്തിലെ എല്ലാ ഘട്ടങ്ങളും നീ പൂർണ്ണമായി കൈവശമാക്കി ഉറച്ചുനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഒന്നും നിന്നെ അലട്ടാൻ കഴിയില്ല.
ത്വമ് ഉത്തിഷ്ഠ ഗിരേഃ കുഞ്ജേ ദശവര്ഷാണ്യ് അഖിന്നധീഃ । തപഃ കുരു തതോ ജ്ഞാനമ് അനന്താഭാവമ് ആപ്സ്യസി
നീ പർവ്വതത്തിലെ കാട്ടിൽ എഴുന്നേറ്റു, മനസ്സ് തളരാതെ പത്ത് വർഷം തപസ്സു ചെയ്യുക; അതിനുശേഷം, നീ അനന്തമായ ജ്ഞാനം നേടും.