ഉപലഭ്യ തഥൈവാത്മവൃത്താന്തം ജനതസ് തതഃ । ഹരിമ് ആരാധയാമ് ആസ പുനര് അദ്രിഗുഹാഗതഃ
അങ്ങനെ ജനങ്ങളില് തന്റെ കഥ മനസ്സിലാക്കിയ ശേഷം, ഗാധി വീണ്ടും മലകുഹരത്തില് വസിക്കുന്ന ഹരിയെ ആരാധിച്ചു.
ആജഗാമൈനമ് അല്പേന കാലേനാഥ ജനാര്ദനഃ । സകൃദാരാധനേനൈവ മാധവോ യാതി ബന്ധുതാമ്
അൽപസമയത്തിനകം ജനാർദ്ദനൻ അവിടെ എത്തി; ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്തിപൂർവ്വം സേവിച്ചാലും മാധവൻ സ്നേഹിതനാവും.
ഉവാച ഗാധിം ഭഗവാന് മയൂരമ് ഇവ വാരിദഃ । കിം ത്വം പ്രാര്ഥയസേ ഭൂയസ് തപസേതി പ്രസാദവാന്
മേഘം മയിലിനോട് കാണിക്കുന്ന കരുണപോലെ, ഭഗവാൻ ഗാധിയെ നോക്കി പറഞ്ഞു: 'നീ വീണ്ടും തപസ്സ് ചെയ്യാൻ എന്തിന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു? എന്താണ് നിന്റെ മോഹം?'
ഭ്രാന്തോ ഽസ്മി ദേവ ഷണ്മാസാന് ഹൂനകീരജനാസ്പദമ് । തത്ര വ്യഭിചരത്യ് അസ്മദ്വൃത്താന്തോ ന കഥാസ്വ് അപി
പ്രഭോ, ഞാൻ ആറുമാസം ഹൂണരും കീരാതരും ഉള്ള ദേശങ്ങളിൽ അലഞ്ഞു; എങ്കിലും എവിടെയും, അവരുടേതായ കഥകളിലുപോലും, എന്റെ കഥയെപ്പറ്റി ഒരു സൂചനയും ഇല്ല.
മായയാ ഹൂനഭൂര് ദൃഷ്ടാ ത്വയേത്യ് ഉക്തോ ഽസ്മി കിം പ്രഭോ । മോഹനാശായ മഹതാം വചോ നോ മോഹവൃദ്ധയേ
'നീ ഹൂണ ദേശം മായയാൽ കണ്ടു' എന്ന് എന്നോട് പറഞ്ഞു; പക്ഷേ പ്രഭോ, മഹാന്മാരുടെ വാക്കുകൾ മോഹം അകറ്റാനാണോ, അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ ആശങ്ക ഉണ്ടാക്കാനാണോ?
കാകതാലീയയോഗേന ചേതസി ശ്വപചസ്ഥിതിഃ । സര്വേഷാം ഹൂനകീരാണാം തഥൈവ പ്രതിബിമ്ബിതാ
യാദൃശ്ചികമായൊരു സംഗമം കൊണ്ടു മനസ്സിൽ ഒരു ചണ്ഡാളന്റെ അവസ്ഥ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ എല്ലാ താഴ്ന്നവരുടെയും പക്ഷികളുടെയും പ്രതിഫലനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു.
തേനാങ്ഗ തവ വൃത്താന്തം സത്യം യത് കഥയന്തി തേ । പ്രതിഭാസോ ഹി നായാതി പുനര് അപ്രതിഭാസതാമ്
അതിനാൽ പ്രിയനേ, അവർ സത്യമായ് നിന്നോട് പറയുന്ന കഥകൾ എല്ലാം നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം — കാരണം ഒരിക്കൽ പ്രത്യക്ഷമായത് വീണ്ടും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നില്ല.
കേനചിച് ഛ്വപചേനാന്തേ ഗ്രാമസ്യ രചിതം ഗൃഹം । തത് തഥാ യത് ത്വയാ ദൃഷ്ടമ് ഇഷ്ടകാഖണ്ഡതാം ഗതമ്
ഒരു ചണ്ഡാളൻ ഗ്രാമത്തിന്റെ അതിരിൽ ഒരു വീട് പണിതു; നീ കണ്ടതുപോലെ അതു ഒടുവിൽ ഇഷ്ടകകളുടെ കൂമ്പാരമായി മാറി.
കദാചിത് പ്രതിഭൈകൈവ ബഹൂനാമ് അപി ജായതേ । കാകതാലീയഗതിവദ് വിചിത്രാ ഹി മനോഗതിഃ
ഒരിക്കൽക്കൊണ്ട് പലർക്കും ഒരേ ദൃശ്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്; കാക്കയും താളപ്പഴവും ഒറ്റത്തവണ കൂടുന്നതുപോലെ, മനസ്സിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ അതിശയകരമാണ്.
തഥാ ഹി ബഹവസ് സ്വപ്നമ് ഏകം പശ്യന്തി മാനവാഃ । സ്വാപഭ്രമദമൈരേയമദമന്ഥരചിത്തവത്
അങ്ങനെ തന്നെ, അനേകം ആളുകൾ ഒരേ സ്വപ്നം കാണുന്നു, ഉറക്കം, ഭ്രമം, മദ്യം, ലഹരി എന്നിവ കൊണ്ട് മനസ്സ് മന്ദമായവരെപ്പോലെ.
ഏകസ്യാമ് ഏവ ലീലായാം വനസ്ഥല്യാമ് ഇവൈണകാഃ
ഒരേ കാട്ടിലെ പുല്ല്മേയൽ അനേകം മാൻ കളിക്കുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
ബഹവസ് തുല്യകാലം ച പ്രതിഭാതേന കര്മണാ । ജനാ യതന്തേ സ്വഫലപാകേനേവ ദ്രുമാ ഋതൌ
ഒരേ സമയം, ഒരേ പ്രവർത്തിയിൽ അനേകം ആളുകൾ ശ്രമിക്കുന്നു, മരങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ഫലം കാലത്ത് കായ്ക്കുന്നതുപോലെ.
പ്രതിബന്ധാഭ്യനുജ്ഞാനാം കാലോ ദാതേതി യാ ശ്രുതിഃ । വിപ്ര സങ്കല്പമാത്രോ ഽസൌ കാലോ ഹ്യ് ആത്മനി തിഷ്ഠതി
വേള അനുവദിക്കുകയോ തടയുകയോ ചെയ്യുന്നു എന്നുള്ള ഉപദേശം കേവലം ഒരു ധാരണ മാത്രമാണ്, ബ്രാഹ്മണാ; കാരണം, സമയം യഥാർത്ഥത്തിൽ മനസ്സിനുള്ളിലാണു നിലകൊള്ളുന്നത്.
അമൂര്തോ ഭഗവാന് കാലോ ബ്രഹ്മൈവ തമ് അജം വിദുഃ । ന ജഹാതി ന ചാദത്തേ കിഞ്ചിത് കസ്യചിദ് ഏവ സഃ
അരൂപനായ ഭഗവാൻ കാലം, അതായത് ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്, ജനനം ഇല്ലാത്തവൻ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. അവൻ ആരെയും വിട്ടുപോകുന്നില്ല, ആരിൽ നിന്നുമോ എന്തെങ്കിലും ഏറ്റെടുക്കുന്നില്ല.
ലൌകികോ യസ് ത്വ് അയം കാലോ വര്ഷകല്പയുഗാത്മകഃ । സങ്കല്പ്യതേ പദാര്ഥൌഘൈഃ പദാര്ഥൌഘാശ് ച തേന തേ
പക്ഷേ, ഈ ലോകീയമായ കാലം വർഷങ്ങൾ, കല്പങ്ങൾ, യുഗങ്ങൾ എന്നിവയാൽ രൂപപ്പെട്ടതാണ്. അതും, അതിലൂടെ തന്നെ, അനേകം വസ്തുക്കളോടൊപ്പം ചിന്തിക്കപ്പെടുന്നു; ആ വസ്തുക്കളും അതിലൂടെയാണ് മനസ്സിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.
സമാനപ്രതിഭാസോത്ഥസമ്ഭ്രമഭ്രാന്തചേതസഃ । തഥാ തദ് ദൃഷ്ടവന്തസ് തേ ഹൂനകീരജനോച്ചയാഃ
ഒരുപോലെയുള്ള അനുഭവങ്ങൾ കൊണ്ട് മനസ്സു குழപ്പമുള്ളവർ, പ്രശംസയും അപമാനവും ഉയർന്നിറങ്ങുന്ന രീതിയിൽ അതിനെ കണ്ടിരിക്കുന്നു.
സ്വവ്യാപാരപരോ ഭൂത്വാ ധിയാത്മാനം വിചാരയന് । സാധോ ഗതമനോമോഹമ് ഇഹൈവാസ്സ്വ വ്രജാമ്യ് അഹമ്
സ്വന്തം കാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ട്, ബുദ്ധിയാൽ സ്വയം ആലോചിച്ച്, മനസ്സിലെ മായ മാറിയ സന്യാസി ഇവിടെ തന്നെ ഇരുന്നു, 'ഞാൻ പോകുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ഭഗവാന് വിഷ്ണുര് ജഗാമാന്തര്ധിമ് ഈശ്വരഃ । അതിഷ്ഠത് കന്ദരേ ഗാധിര് ആധിപീവരയാ ധിയാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ വിഷ്ണു അപ്രത്യക്ഷനായി; ഗാധി ആ ഗുഹയിൽ ഉന്നതമായ മനസ്സോടെ തുടരുകയും ചെയ്തു.
തതഃ കതിപയേഷ്വ് അദ്രൌ മാസേഷ്വ് അപി ഗതേഷു സഃ । പുനര് ആരാധയാമ് ആസ പുണ്ഡരീകകരം ദ്വിജഃ
അങ്ങനെ, മലയിൽ കുറച്ച് മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ ദ്വിജൻ വീണ്ടും കമലഹസ്തനായ ഭഗവാനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ദദര്ശ ചൈകദാ നാഥമ് ആഗതം പ്രണനാമ തമ് । പൂജയാമ് ആസ മനസാ സോത്കേനോവാച ചേശ്വരമ്
ഒരു ദിവസം അവൻ ഭഗവാനെ വരുന്നത് കണ്ടു, അവനോട് നമസ്കരിച്ചു, മനസ്സിൽ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു, പിന്നെ ഭഗവാനോട് പറഞ്ഞു.
ഭഗവന് സംസ്മരംശ് ചിത്രാം താമ് ആത്മശ്വപചസ്ഥിതിമ് । ഇമാം സംസാരമായാം ച പരിമുഹ്യാമി ചേതസാ
പ്രഭോ, എന്റെ അത്ഭുതകരമായ ആ ചണ്ഡാളാവസ്ഥയും ഈ സംസാരമായയും ഓർക്കുമ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് മുഴുവൻ അമ്പരന്ന് പോകുന്നു.
തദ് ഉക്ത്വാശു യഥാവസ്തു മഹാമോഹനിവൃത്തയേ । ഏതസ്മിന്ന് ഏവ വിമലേ മാം നിയോജയ കര്മണി
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, മഹത്തായ മായയൊഴിയാൻ, ഈ നിർമ്മലമായ പ്രവൃത്തിയിൽ എന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ തന്നെ ഉടൻ ഏർപ്പെടുത്തണം.
ബ്രഹ്മഞ് ജഗദ് ഇദം മായാമഹാശമ്ബരഡമ്ബരമ് । സര്വാ ആശ്ചര്യകലനാസ് സമ്ഭവന്തീഹ വിസ്തൃതേ
ബ്രഹ്മൻ, ഈ ലോകം മായയുടെ വലിയ കാഴ്ചയാണ്; അതിൽ എല്ലാ അത്ഭുതങ്ങളും ഉണ്ടാകുകയും വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഹൂനകീരപുരേ മോഹാദ് ദൃഷ്ടവാംസ് തത് തഥാ ഭവാന് । ഇത്യ് ഏതത് സമ്ഭവത്യ് ഏവ ദൃശ്യതേ ഹി ജനൈര് ഭ്രമഃ
ഹൂണരും കീരരും ഉള്ള നഗരത്തിൽ, ഭ്രമത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് അങ്ങനെ തന്നെയാണ് നീ കണ്ടത്; ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നത് സാധാരണ ആളുകൾക്ക് ഈ തരത്തിലുള്ള ഭ്രാന്ത് കാണപ്പെടുന്നതുകൊണ്ടാണ്.
ഹൂനാസ് ത്വമ് ഇവ കീരാശ് ച ദൃഷ്ടവന്തസ് തഥാ ഭ്രമമ് । മുധൈവേത്യ് അപി സത്യാഭം സമകാലാദിസമ്ഭവാത്
നീ പോലെ തന്നെ, ഹൂണരും കീരരും അങ്ങനെയുള്ള ഭ്രമം കണ്ടിട്ടുണ്ട്; അതിന് യാതൊരു അടിസ്ഥാനവും ഇല്ലെങ്കിലും, ഒരേസമയം സംഭവിക്കുന്നത് കൊണ്ട് അത് സത്യമായതുപോലെ തോന്നുന്നു.
ഇദം തു ശൃണു വക്ഷ്യാമി യഥാഭൂതമ് അനിന്ദിത । യേനൈതി തനുതാം ചിന്താ മാര്ഗശീര്ഷലതേവ തേ
കേൾക്കൂ, നിന്ദയില്ലാത്തവളേ, ഞാൻ യാഥാർത്ഥ്യമായി പറയാം. ഇതു കേട്ടാൽ നിന്റെ ചിന്ത പാതയോരത്തെ കുരുമുളകുപോലെ ചെറുതായി തീരും.
യോ ഽസൌ കടഞ്ജകോ നാമ ശ്വപചോ ഹൂനമണ്ഡലേ । തേനൈവ സന്നിവേശേന സ തഥൈവാഭവത് പുരാ
കറ്റഞ്ജകൻ എന്ന പേരിലുള്ളവൻ, ഹൂണ ദേശത്തിലെ നായ്ഭക്ഷകൻ, അങ്ങനെ തന്നെയുള്ള അവസ്ഥയിൽ അന്നേകാലത്ത് ജീവിച്ചിരുന്നു.
തഥൈവ വികലത്രത്വം പ്രാപ്യ ദേശാന്തരം ഗതഃ । ബഭൂവ കീരനൃപതിഃ പ്രവിവേശാനലം തതഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, മറ്റൊരു ഭാര്യയെ ലഭിച്ച്, മറ്റൊരു ദേശത്ത് പോയി, അവൻ കീരരാജാവായി. പിന്നെ അഗ്നിയിലേക്കു കടന്നു.
ഭവതഃ കേവലം ചിത്തേ ജലാന്തര്വര്തിനസ് തദാ । പ്രതിഭാതാ തഥാഭൂതാ കടഞ്ജാചാരസംസ്ഥിതിഃ
അപ്പോൾ, കറ്റഞ്ജകന്റെ ജീവിതം, വെള്ളത്തിൽ കാണുന്ന പ്രതിഫലനമെന്നപോലെ, നിന്റെ മനസ്സിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷമായി.
ദൃഷ്ടാനുഭൂതമ് അത്യര്ഥം കദാചിദ് വിസ്മരത്യ് അലമ് । കദാചിദ് അപ്യ് അദൃഷ്ടം തു ചേതഃ പശ്യതി ദൃഷ്ടവത്
ചിലപ്പോഴൊക്കെ മനസ്സ് നേരിട്ട് കണ്ടതും അനുഭവിച്ചതും പൂർണ്ണമായി മറന്നുപോകുന്നു; ചിലപ്പോൾ കണ്ടിട്ടില്ലാത്തതും, കണ്ടതുപോലെ മനസ്സ് കാണുന്നു.