അവധീര്യേതി തം ചിത്തമോഹം ഗാധിര് നിനായ സഃ । ദിനാനി കതിചിത് തസ്മിന് സ്വക ഏവാശ്രമേ തദാ
ആ മനോഭ്രമത്തെ അവഗണിച്ച്, ഗാധി അവിടെ തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു.
ഏകദാ ഗാധിമ് ആഗച്ഛത് കശ്ചിദ് അന്നപ്രിയോ ഽതിഥിഃ । ബ്രഹ്മാണമ് ഇവ ദുര്വാസാസ് സ വിശശ്രാമ സശ്രമഃ
ഒരു ദിവസം, ആഹാരത്തിന് പ്രിയനായ ഒരു അതിഥി ഗാധിയുടെ വീട്ടിൽ എത്തി. ദുർവാസു ബ്രഹ്മാവിനെ സന്ദർശിച്ചപോലെ, അവൻ ക്ഷീണിച്ചവണ്ണം അവിടെ വിശ്രമിച്ചു.
പരമാം തൃപ്തിമ് ആനീതഃ ഫലപുഷ്പരസാശനൈഃ । സോ ഽതിഥിര് ഗാധിനാ തേന വസന്തേനേവ പാദപഃ
ഗാധിയുടെ സ്നേഹത്താൽ, പഴം, പൂവ്, അമൃതം എന്നിവ കഴിച്ച് ആ അതിഥി പൂർണ്ണമായ തൃപ്തി അനുഭവിച്ചു. വസന്തകാലത്ത് ഒരു വൃക്ഷം പുഷ്ടിയാകുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു.
അഥ വന്ദിതസന്ധ്യൌ തൌ കൃതജപ്യാവ് ഉഭാവ് അപി । ക്രമാച് ഛയനമ് ആസാദ്യ തസ്ഥതുര് മൃദുപല്ലവമ്
ശേഷം, ഇരുവരും സന്ധ്യയെ ആദരിക്കുകയും ജപങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്തു. പതിയെ, മൃദുലമായ ഇലകളിൽ കിടക്കാൻ പോയി വിശ്രമിച്ചു.
തതഃ പ്രവവൃതേ ശാന്താ തയോസ് താപസയോഃ കഥാ । സ്വവ്യാപാരോചിതാ പുഷ്പശ്രീര് ഇവര്തുസ് സ്വമാസയോഃ
അതിനുശേഷം, ആ രണ്ട് തപസ്സുകാരും തമ്മിൽ ശാന്തമായ ഒരു സംഭാഷണം ആരംഭിച്ചു. ഓരോരുത്തരുടെയും ജീവിതശൈലിക്ക് അനുയോജ്യമായത്, ഓരോ ঋതുവിലും പൂക്കൾ വിരിയുന്നതുപോലെ.
പപ്രച്ഛാഥാതിഥിം ഗാധിഃ പ്രസങ്ഗാപതിതം വചഃ । കിമ് ബ്രഹ്മന് സുകൃശാങ്ഗസ് ത്വം കിമ് ഇതി ശ്രമവാന് അസി
അപ്പോൾ ഗാധി അതിഥിയെ ചോദിച്ചു: 'ബ്രാഹ്മണേ, നീ ഇത്രയും ക്ഷീണിച്ച ശരീരവും ക്ഷീണിതമായ മുഖവും കാണിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?'
മമാതികാര്ശ്യശ്രമയോര് ഭഗവഞ് ശൃണു കാരണമ് । കഥയാമി യഥാഭൂതം വയം നാസത്യവാദിനഃ
ഭഗവൻ, എന്റെ അത്യന്തം ക്ഷീണം കൂടിയ ദുർബലതയ്ക്ക് കാരണം കേൾക്കൂ. ഞങ്ങൾ അസത്യവാദികൾ അല്ല, സത്യമായ കാര്യം ഞാൻ പറയാം.
അസ്ത്യ് അസ്മിന് വസുധാപീഠേ ഉത്തരാശാനികുഞ്ജകേ । കീരോ നാമാതിവിഖ്യാതശ് ശ്രീമാഞ് ജനപദോ മഹാന്
ഈ ഭൂമിയിൽ, വടക്കേ ദിശയിലുള്ള ഒരു കാട്ടിനകത്ത് കീര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തവും സമൃദ്ധിയുള്ളതുമായ ഒരു വലിയ ദേശം ഉണ്ട്.
തത്രാഹമ് അവസം മാസം പൂജ്യമാനഃ പുരേ ജനൈഃ । അനന്താസ്വാദലോലാത്മചിത്തവേതാലമോഹിതഃ
അവിടെ ഞാൻ ഒരു മാസം നഗരവാസികൾക്ക് ആദരവോടെ താമസിച്ചു. അനന്തമായ ആസ്വാദനതിലും സ്വയം ആനന്ദത്തിൽ മുഴുകിയ മനസ്സിൽ മോഹം നിറഞ്ഞു.
ഏകദൈകേന തത്രോക്തം കഥാപ്രസ്താവതഃ ക്വചിത് । ഇഹാഭൂച് ഛ്വപചോ രാജാ വര്ഷാണ്യ് അഷ്ടൌ ദ്വിജേതി മേ
ഒരു ദിവസം, ഒരു സംഭാഷണത്തിനിടയിൽ, അവിടെ ആരോ പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ ഒരു നായ്ഭക്ഷകൻ എട്ടുവർഷം രാജാവായിരുന്നു, ബ്രാഹ്മണാ.'
തതോ ഗ്രാമേഷു മത്പൃഷ്ടൈഃ പ്രോക്തം സകലജന്തുഭിഃ । രാജാ ബഭൂവ ശ്വപചോ വര്ഷാണ്യ് അഷ്ടാവ് ഇഹേതി തൈഃ
ശേഷം, ഞാൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ചോദിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാവരും പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ ഒരു നായ്ഭക്ഷകൻ എട്ടുവർഷം രാജാവായിരുന്നു.'
സ ഏവാന്തേ പരിജ്ഞാതഃ പ്രവിഷ്ടോ ജ്വലനം ജവാത് । തതോ ദ്വിജശതാനീഹ പ്രവിഷ്ടാനി ഹുതാശനമ്
അവസാനത്തിൽ, ഈ കാര്യം വെളിപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവൻ വേഗത്തിൽ അഗ്നിയിൽ ചാടിക്കയറി; അതിനുശേഷം ഇവിടെ നൂറുകണക്കിന് ബ്രാഹ്മണന്മാർ അഗ്നിയിൽ ചാടുകയുണ്ടായി.
ഇതി തേഷാം മുഖാച് ഛ്രുത്വാ തസ്മാന് നിര്ഗത്യ മണ്ഡലാത് । പ്രയാഗേ ഽകരവം ശുദ്ധ്യൈ പ്രായശ്ചിത്തമ് അഹം ദ്വിജ
അവരുടെ വായിൽ നിന്ന് ഇത് കേട്ടശേഷം, ഞാൻ ആ പ്രദേശം വിട്ട് പ്രയാഗയിൽ ശുദ്ധിക്കായി പ്രായശ്ചിത്തം നടത്തി, ബ്രാഹ്മണാ.
കൃത്വാ ചാന്ദ്രായണസ്യാന്തേ തൃതീയസ്യാദ്യ പാരണമ് । ഇഹാഹമ് ആഗതസ് തേന ശ്രാന്തോ ഽസ്മ്യ് അതികൃശോ ഽസ്മി ച
ഇന്ന് മൂന്നാമത്തെ ചന്ദ്രായണ വ്രതം പൂര്ത്തിയാക്കി, അതിനുശേഷം ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് എനിക്ക് വളരെ ക്ഷീണവും അത്യന്തം ക്ഷീണിതനും ആയിരിക്കുക.
ഇതി ശ്രുതവതാ തേന ഗാധിനാ സ തദാ ദ്വിജഃ । ഭൂയഃ പൃഷ്ടോ ഽപ്യ് ഏതദ് ഏവ കഥയാമ് ആസ നാന്യഥാ
അത് കേട്ട ശേഷം ഗാധി ആ ദ്വിജനോടു വീണ്ടും ചോദിച്ചു. പക്ഷേ, അവന് അതേ കാര്യം മാത്രം ആവര്ത്തിച്ചു പറഞ്ഞു, മറ്റൊന്നും പറഞ്ഞില്ല.
അഥ വിസ്മയവാന് ഗാധിസ് താം നീത്വാ തത്ര ശര്വരീമ് । ജഗദ്ഗേഹമഹാദീപേ രവാവ് ഉദയമ് ആഗതേ
അതിന്റെ അദ്ഭുതത്തില് മുഴുകി ഗാധി ആ രാത്രി അവിടെ തന്നെ കഴിച്ചു. ലോകത്തിന് വലിയ വിളക്കായ സൂര്യന് ഉദിച്ചപ്പോള്,
കൃതേ പ്രാതസ്തനവിധാവ് ആപൃച്ഛ്യാശ്വ് അതിഥൌ ഗതേ । ഇദം സഞ്ചിന്തയാമ് ആസ വിസ്മയോദ്ധുരയാ ധിയാ
പ്രഭാതകര്മ്മങ്ങള് പൂര്ത്തിയാക്കി, അതിഥി കുതിരയില് കയറി യാത്ര തിരിച്ചതിനുശേഷം, അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ ഗാധി ആ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു.
യന് മയാ സമ്ഭ്രമേ ദൃഷ്ടം സത്യം ഭൂതം ദ്വിജേന തത് । ഉക്തം മമേതി കിം നാമ സ്യാന് മായാശമ്ബരേ ക്രമഃ
ഞാൻ ആശങ്കയോടെ കണ്ടതെല്ലാം ആ ദ്വിജൻ സത്യമായിട്ടാണ് പറഞ്ഞത്. ഈ കാര്യത്തിൽ മായയുടെ കളിയുടെ ക്രമം എന്താകാമെന്നു ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
യദ് ബന്ധുമധ്യേ മരണം മയാ തദ് ദൃഷ്ടമ് ആത്മനഃ । സാ മായൈവ ന സന്ദേഹശ് ശേഷേ പശ്യാമി സത്യതാമ്
ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ എന്റെ മരണമായിട്ടു ഞാൻ കണ്ടത് മായ മാത്രമാണ്, അതിൽ സംശയമില്ല. ശേഷിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ സത്യമായിട്ടാണ് കാണുന്നത്.
തദ് ആത്മശ്വപചോദന്തം ദ്രഷ്ടും താവദ് അഖിന്നധീഃ । ഹൂനമണ്ഡലപര്യന്തഗ്രാമം ഗച്ഛാമി സത്വരമ്
അതുകൊണ്ട്, മനസ്സ് ക്ഷീണിക്കാതെ, ഞാൻ ഉടൻ തന്നെ ഹൂന പ്രദേശത്തിന്റെ അതിരുവരെ എന്റെ ശ്വപചജന്മം നടന്ന ഗ്രാമം കാണാൻ പോകുന്നു.
ഇതി സഞ്ചിന്തയന് ഗന്തും മണ്ഡലാന്തരമ് ആദരാത് । ഉത്തസ്ഥൌ ഭാസ്കരഃ പാര്ശ്വം മേരോര് ദ്രഷ്ടുമ് ഇവോദ്യതഃ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ട്, മറ്റൊരു പ്രദേശത്തേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹത്തോടെ അവൻ എഴുന്നേറ്റു, മേരു പർവതത്തിന്റെ വശം കാണാൻ സൂര്യൻ ഉയരുന്നതുപോലെ.
വിനിര്ഗത്യാവഹന് മാര്ഗേ പ്രാവൃഡോഘജവേന സഃ । ദേശാന് ഉല്ലങ്ഘയാമ് ആസ ബഹൂന് വാതതരങ്ഗവത്
അവൻ മഴക്കാലത്തിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ വേഗത്തിൽ, കാറ്റിൽ കയറിയ തിരയുപോലെ, പല ദേശങ്ങൾ കടന്ന് ആ യാത്രയിൽ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
തുച്ഛദേശജനാചാരം ഹൂനമണ്ഡലമ് ആസദത് । കരഭഃ കണ്ടകൌഘാര്ഥീ കാരഞ്ജമ് ഇവ കാനനമ്
അവൻ ആളുകളും ആചാരങ്ങളും ഇല്ലാത്ത, ശൂന്യമായ ഒരു പ്രദേശത്ത് കടന്നു, കാട്ടിൽ കറഞ്ഞു നടക്കുന്ന കുഞ്ഞാനെ പോലെ, കാട്ടിലെ കറഞ്ഞം മരങ്ങൾക്കിടയിൽ കയറിയതുപോലെ.
തത്ര സംവിത്സ്ഥിതേനൈവ സന്നിവേശേന വൈ പുരഃ । അപശ്യദ് ഗ്രാമകം കഞ്ചിദ് ഗന്ധര്വ ഇവ പത്തനമ്
അവിടെ, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ നിന്നപ്പോൾ, അവൻ മുന്നിൽ ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമം കണ്ടു. ആ ഗ്രാമം ഗന്ധർവ്വരുടെ നഗരംപോലെയാണ് തോന്നിയത്.
ദദര്ശ തസ്യ പര്യന്തേ തമ് ഏവ ശ്വപചാലയമ് । അധസ് ത്രിഭുവനസ്യേവ പാതാലേ നരകവ്രജമ്
ആ സ്ഥലത്തിന്റെ അതിരിൽ, അവൻ അശുദ്ധജാതിക്കാരന്റെ വീടു കണ്ടു. അതു മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കടിയിൽ പാതാളത്തിലെ നരകവൃന്ദംപോലെയായിരുന്നു.
ചിത്രചിന്തിതവിസ്താരിസന്നിവേശമയം പുരമ് । ഗന്ധര്വവദ് അസാവ് ആത്മശ്വപചേശസ്യ ദൃഷ്ടവാന്
അവിടെയുള്ള നഗരത്തിന്റെ ആ രൂപവും വ്യാപ്തിയും അവിടുത്തെ രാജാവിന്റെ വിചിത്രമായ ചിന്തകളാലും കൽപ്പനകളാലും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതുപോലെയായിരുന്നു. അതു ഗന്ധർവനഗരത്തെപ്പോലെ മനോഹരമായിരുന്നു, പക്ഷേ അതു ആ ചണ്ഡാളരാജാവിന്റെതായിരുന്നു.
തേനൈവ സന്നിവേശേന പ്രാഗ് ദൃഷ്ടം ശ്വപചാസ്പദമ് । തസ്യ കാമ് അപി വൈരാഗ്യപദവീമ് അനയന് മനഃ
അവൻ മുമ്പ് കണ്ടതുപോലെ തന്നെയുള്ള ആ നഗരസൗകര്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ചണ്ഡാളന്റെ വാസസ്ഥലവും കണ്ടു. അതു കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ മനസ്സ് ഒരു വിധത്തിലുള്ള വിരക്തിയിലേക്കു വഴിതിരിഞ്ഞു.
പ്രാവൃഡാസാരലുഠിതം ഭിത്തിജാതയവാങ്കുരമ് । പര്യസ്തച്ഛാദനാര്ധാങ്കം കിഞ്ചിദാദൃഷ്ടകന്ദരമ്
മഴക്കാലത്തിലെ കനത്ത മഴയിൽ തകർന്നുവീണ മതിലുകളിൽ നിന്ന് മുളകൾ വളർന്നു, ഭിത്തികളുടെ പാതി മറവുകൾ വീണുപോയി, ചില ഗുഹകൾ മാത്രം ദൂരത്തിൽ മങ്ങിയായി കാണപ്പെട്ടു.
ദാരിദ്ര്യം തം ദൃഢമ് ഇവ ദൌര്ഭാഗ്യമ് ഇവ കുട്ടിതമ് । ഭ്രഷ്ടാങ്ഗമ് ഇവ ദൌരാത്മ്യം ദൌസ്സ്ഥിത്യമ് ഇവ ഖണ്ഡിതമ്
അവിടെ ദാരിദ്ര്യം കട്ടിയുള്ള ദുർഭാഗ്യമായി, ദുർഭാഗ്യങ്ങൾ തകർന്ന അവയവങ്ങൾ പോലെ, നശനം തകർന്ന നിലപാടുപോലെയും അവൻ അവിടെ കണ്ടു.
ഗാധിദന്താവദലിതൈര് ഗവാശ്വമഹിഷാസ്ഥിഭിഃ । ധവലൈര് വ്യാപ്തപര്യന്തം സാക്ഷ്യം കര്തുമ് ഇവ സ്ഥിതൈഃ
ഗാധിയുടെ പല്ലുകൾ പോലെ തകർന്ന പശുക്കളുടെയും കുതിരകളുടെയും കാളകളുടെയും വെള്ളയുള്ളെല്ലുകൾ എല്ലായിടത്തും പരന്നിരുന്നു, സാക്ഷ്യം പറയുന്നപോലെ.