സ്മൃതസ്വരൂപോ വദനമ് ഉദ്ദധ്രേ സ ജലാന്തരാത് । ശിശിരാന്തേ പ്രബുദ്ധാത്മാ സരോജമ് ഇവ മാധവഃ
തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഓർത്ത്, അവൻ മുഖം വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തി. ശിശിരകാലം കഴിഞ്ഞ് ആത്മാവ് ഉണർന്നതുപോലെ, വസന്തത്തിൽ കുലിർക്കുന്ന താമരപൂവ് പോലെ ആയിരുന്നു.
വനവാരികകുബ്വ്യോമവതീം വസുമതീമ് ഇമാമ് । അന്യാമ് ഏവ പുരഃ പശ്യന് പരം വിസ്മയമ് ആയയൌ
കാട്ടിലെ കുളത്തിൽ ആകാശം പ്രതിഫലിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ഭൂമി തനിക്കു മുന്നിൽ മറ്റൊന്നായി കാണുമ്പോൾ, അവൻ അതിശയത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
കോ ഽഹം കിമ് ഇവ പശ്യാമി കിമ് അകാര്ഷമ് അഹം കില । ഏവം വിചാരയംശ് ചിത്രം സഭ്രൂഭങ്ഗമ് അഭൂത് ക്ഷണമ്
ഞാൻ ആരാണ്? ഞാൻ എന്താണ് കാണുന്നത്? ഞാൻ എന്താണ് ചെയ്തത്? എന്നിങ്ങനെ അവൻ ചിന്തിച്ചു. അത്ഭുതത്തിൽ കണ്പൊട്ടിച്ച് ഒരു നിമിഷം നില്ക്കുകയായിരുന്നു.
ഏതന്മുഹൂര്തമാത്രേണ സമ്ഭ്രമം ദൃഷ്ടവാന് അഹമ് । ഇതി വിജ്ഞായ സലിലാദ് ഉദസ്ഥാദ് ഉദയാര്കവത്
അത് ഒരു നിമിഷം മാത്രം ഞാൻ വലിയ ആശങ്ക അനുഭവിച്ചു. ഇതു മനസ്സിലാക്കി, അവൻ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ ഉയർന്നു.
ചിന്തയാമ് ആസ ച തടേ ക്വ മേ മാതാ ക്വ മേ പ്രിയാ । യദ് അഹം മൃതിമ് ആയാതോ മധ്യേ മാതൃമഹേലയോഃ
കരയിൽ നിന്നു നിൽക്കുമ്പോൾ അവൻ ചിന്തിച്ചു: എവിടെയാണ് എന്റെ അമ്മ, എവിടെയാണ് എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ? ഞാൻ അമ്മയുടെയും അമ്മാവിയുടെയും ഇടയിൽ മരണത്തിലേക്ക് എത്തിയതല്ലേ?
ബാലസ്യ മാതാപിതരൌ നഷ്ടൌ കില മമാമതേഃ । വാതനീതസ്യ പത്ത്രസ്യ വല്ലീവൃക്ഷാവ് ഇവാഗ്നിനാ
ഞാൻ ഒരു ബാലനായിരുന്നപ്പോൾ, എന്റെ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ഞാൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു, മനസ്സ് അന്യായമായിരുന്നു. കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന ഇലയെപ്പോലെ, തീയിൽ കത്തുന്ന രണ്ട് വള്ളികൾപോലെയായിരുന്നു അവർ.
അവിവാഹോ ഽസ്മി ജാനാമി ന സ്വരൂപമ് അപി സ്ത്രിയഃ । ദുഷ്ടായാഃ ക്ഷോഭകാരിണ്യാ മദിരായാ ഇവ ദ്വിജഃ
ഞാൻ വിവാഹം കഴിച്ചിട്ടില്ല, സ്ത്രീയുടെ സ്വഭാവം പോലും എനിക്ക് അറിയില്ല. ദുഷ്ടവും മനസ്സിനെ ഉല്ലാസിപ്പിക്കുന്നതുമായ മദ്യം എങ്ങനെയാണെന്ന് അറിയാത്ത ഒരു ദ്വിജനെപ്പോലെയാണ് ഞാൻ.
തസ്മാദ് ഏതദ് അസദ്ഭൂതമ് അഹം കിം നാമ ദൃഷ്ടവാന് । വിവിധാരമ്ഭസംരമ്ഭം ഗന്ധര്വോ നഗരം യഥാ
അതിനാൽ, ഇതെല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യമല്ല — ഞാൻ എന്താണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കണ്ടത്? പലതരത്തിലുള്ള ആരംഭങ്ങൾക്കുള്ള ഒരുപാട് തിരക്കുകൾ മാത്രം, അതെ, അതൊരു ഗന്ധർവനഗരം പോലെ.
തദ് ആസ്താമ് ഏതദ് ഏഷാ ഹി ബന്ധുമധ്യമൃതസ്ഥിതിഃ । മായാ മോഹേ മനാഗ് അസ്മിന് ന സത്യമ് ഉപലഭ്യതേ
ഇത് ഇങ്ങനെ തന്നെ പോകട്ടെ; ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ ഒരു ചെറുതായുള്ള ജീവതം മാത്രമാണിത്. ഈ മായയും ഭ്രമവും നിറഞ്ഞ ലോകത്ത് സത്യത്തിന്റെ ഒരു സൂക്ഷ്മതയും ഇല്ല.
നിത്യമ് ഏവമ് അനന്താസു ഭ്രമദൃഷ്ടിഷു ദേഹിനാമ് । ചേതോ ഭ്രമതി ശാര്ദൂലോ വനരാജിഷ്വ് ഇവോന്മദഃ
എപ്പോഴും, അനന്തമായ ഈ ഭ്രമഭരിതമായ കാഴ്ചകളിൽ, ശരീരമുള്ളവരുടെ മനസ്സ് കാടുകളിൽ ഉന്മാദിയായ കടുവ പോലെ അലയുന്നു.
അവധീര്യേതി തം ചിത്തമോഹം ഗാധിര് നിനായ സഃ । ദിനാനി കതിചിത് തസ്മിന് സ്വക ഏവാശ്രമേ തദാ
ആ മനോഭ്രമത്തെ അവഗണിച്ച്, ഗാധി അവിടെ തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു.
ഏകദാ ഗാധിമ് ആഗച്ഛത് കശ്ചിദ് അന്നപ്രിയോ ഽതിഥിഃ । ബ്രഹ്മാണമ് ഇവ ദുര്വാസാസ് സ വിശശ്രാമ സശ്രമഃ
ഒരു ദിവസം, ആഹാരത്തിന് പ്രിയനായ ഒരു അതിഥി ഗാധിയുടെ വീട്ടിൽ എത്തി. ദുർവാസു ബ്രഹ്മാവിനെ സന്ദർശിച്ചപോലെ, അവൻ ക്ഷീണിച്ചവണ്ണം അവിടെ വിശ്രമിച്ചു.
പരമാം തൃപ്തിമ് ആനീതഃ ഫലപുഷ്പരസാശനൈഃ । സോ ഽതിഥിര് ഗാധിനാ തേന വസന്തേനേവ പാദപഃ
ഗാധിയുടെ സ്നേഹത്താൽ, പഴം, പൂവ്, അമൃതം എന്നിവ കഴിച്ച് ആ അതിഥി പൂർണ്ണമായ തൃപ്തി അനുഭവിച്ചു. വസന്തകാലത്ത് ഒരു വൃക്ഷം പുഷ്ടിയാകുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു.
അഥ വന്ദിതസന്ധ്യൌ തൌ കൃതജപ്യാവ് ഉഭാവ് അപി । ക്രമാച് ഛയനമ് ആസാദ്യ തസ്ഥതുര് മൃദുപല്ലവമ്
ശേഷം, ഇരുവരും സന്ധ്യയെ ആദരിക്കുകയും ജപങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്തു. പതിയെ, മൃദുലമായ ഇലകളിൽ കിടക്കാൻ പോയി വിശ്രമിച്ചു.
തതഃ പ്രവവൃതേ ശാന്താ തയോസ് താപസയോഃ കഥാ । സ്വവ്യാപാരോചിതാ പുഷ്പശ്രീര് ഇവര്തുസ് സ്വമാസയോഃ
അതിനുശേഷം, ആ രണ്ട് തപസ്സുകാരും തമ്മിൽ ശാന്തമായ ഒരു സംഭാഷണം ആരംഭിച്ചു. ഓരോരുത്തരുടെയും ജീവിതശൈലിക്ക് അനുയോജ്യമായത്, ഓരോ ঋതുവിലും പൂക്കൾ വിരിയുന്നതുപോലെ.
പപ്രച്ഛാഥാതിഥിം ഗാധിഃ പ്രസങ്ഗാപതിതം വചഃ । കിമ് ബ്രഹ്മന് സുകൃശാങ്ഗസ് ത്വം കിമ് ഇതി ശ്രമവാന് അസി
അപ്പോൾ ഗാധി അതിഥിയെ ചോദിച്ചു: 'ബ്രാഹ്മണേ, നീ ഇത്രയും ക്ഷീണിച്ച ശരീരവും ക്ഷീണിതമായ മുഖവും കാണിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?'
മമാതികാര്ശ്യശ്രമയോര് ഭഗവഞ് ശൃണു കാരണമ് । കഥയാമി യഥാഭൂതം വയം നാസത്യവാദിനഃ
ഭഗവൻ, എന്റെ അത്യന്തം ക്ഷീണം കൂടിയ ദുർബലതയ്ക്ക് കാരണം കേൾക്കൂ. ഞങ്ങൾ അസത്യവാദികൾ അല്ല, സത്യമായ കാര്യം ഞാൻ പറയാം.
അസ്ത്യ് അസ്മിന് വസുധാപീഠേ ഉത്തരാശാനികുഞ്ജകേ । കീരോ നാമാതിവിഖ്യാതശ് ശ്രീമാഞ് ജനപദോ മഹാന്
ഈ ഭൂമിയിൽ, വടക്കേ ദിശയിലുള്ള ഒരു കാട്ടിനകത്ത് കീര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തവും സമൃദ്ധിയുള്ളതുമായ ഒരു വലിയ ദേശം ഉണ്ട്.
തത്രാഹമ് അവസം മാസം പൂജ്യമാനഃ പുരേ ജനൈഃ । അനന്താസ്വാദലോലാത്മചിത്തവേതാലമോഹിതഃ
അവിടെ ഞാൻ ഒരു മാസം നഗരവാസികൾക്ക് ആദരവോടെ താമസിച്ചു. അനന്തമായ ആസ്വാദനതിലും സ്വയം ആനന്ദത്തിൽ മുഴുകിയ മനസ്സിൽ മോഹം നിറഞ്ഞു.
ഏകദൈകേന തത്രോക്തം കഥാപ്രസ്താവതഃ ക്വചിത് । ഇഹാഭൂച് ഛ്വപചോ രാജാ വര്ഷാണ്യ് അഷ്ടൌ ദ്വിജേതി മേ
ഒരു ദിവസം, ഒരു സംഭാഷണത്തിനിടയിൽ, അവിടെ ആരോ പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ ഒരു നായ്ഭക്ഷകൻ എട്ടുവർഷം രാജാവായിരുന്നു, ബ്രാഹ്മണാ.'
തതോ ഗ്രാമേഷു മത്പൃഷ്ടൈഃ പ്രോക്തം സകലജന്തുഭിഃ । രാജാ ബഭൂവ ശ്വപചോ വര്ഷാണ്യ് അഷ്ടാവ് ഇഹേതി തൈഃ
ശേഷം, ഞാൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ചോദിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാവരും പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ ഒരു നായ്ഭക്ഷകൻ എട്ടുവർഷം രാജാവായിരുന്നു.'
സ ഏവാന്തേ പരിജ്ഞാതഃ പ്രവിഷ്ടോ ജ്വലനം ജവാത് । തതോ ദ്വിജശതാനീഹ പ്രവിഷ്ടാനി ഹുതാശനമ്
അവസാനത്തിൽ, ഈ കാര്യം വെളിപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവൻ വേഗത്തിൽ അഗ്നിയിൽ ചാടിക്കയറി; അതിനുശേഷം ഇവിടെ നൂറുകണക്കിന് ബ്രാഹ്മണന്മാർ അഗ്നിയിൽ ചാടുകയുണ്ടായി.
ഇതി തേഷാം മുഖാച് ഛ്രുത്വാ തസ്മാന് നിര്ഗത്യ മണ്ഡലാത് । പ്രയാഗേ ഽകരവം ശുദ്ധ്യൈ പ്രായശ്ചിത്തമ് അഹം ദ്വിജ
അവരുടെ വായിൽ നിന്ന് ഇത് കേട്ടശേഷം, ഞാൻ ആ പ്രദേശം വിട്ട് പ്രയാഗയിൽ ശുദ്ധിക്കായി പ്രായശ്ചിത്തം നടത്തി, ബ്രാഹ്മണാ.
കൃത്വാ ചാന്ദ്രായണസ്യാന്തേ തൃതീയസ്യാദ്യ പാരണമ് । ഇഹാഹമ് ആഗതസ് തേന ശ്രാന്തോ ഽസ്മ്യ് അതികൃശോ ഽസ്മി ച
ഇന്ന് മൂന്നാമത്തെ ചന്ദ്രായണ വ്രതം പൂര്ത്തിയാക്കി, അതിനുശേഷം ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് എനിക്ക് വളരെ ക്ഷീണവും അത്യന്തം ക്ഷീണിതനും ആയിരിക്കുക.
ഇതി ശ്രുതവതാ തേന ഗാധിനാ സ തദാ ദ്വിജഃ । ഭൂയഃ പൃഷ്ടോ ഽപ്യ് ഏതദ് ഏവ കഥയാമ് ആസ നാന്യഥാ
അത് കേട്ട ശേഷം ഗാധി ആ ദ്വിജനോടു വീണ്ടും ചോദിച്ചു. പക്ഷേ, അവന് അതേ കാര്യം മാത്രം ആവര്ത്തിച്ചു പറഞ്ഞു, മറ്റൊന്നും പറഞ്ഞില്ല.
അഥ വിസ്മയവാന് ഗാധിസ് താം നീത്വാ തത്ര ശര്വരീമ് । ജഗദ്ഗേഹമഹാദീപേ രവാവ് ഉദയമ് ആഗതേ
അതിന്റെ അദ്ഭുതത്തില് മുഴുകി ഗാധി ആ രാത്രി അവിടെ തന്നെ കഴിച്ചു. ലോകത്തിന് വലിയ വിളക്കായ സൂര്യന് ഉദിച്ചപ്പോള്,
കൃതേ പ്രാതസ്തനവിധാവ് ആപൃച്ഛ്യാശ്വ് അതിഥൌ ഗതേ । ഇദം സഞ്ചിന്തയാമ് ആസ വിസ്മയോദ്ധുരയാ ധിയാ
പ്രഭാതകര്മ്മങ്ങള് പൂര്ത്തിയാക്കി, അതിഥി കുതിരയില് കയറി യാത്ര തിരിച്ചതിനുശേഷം, അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ ഗാധി ആ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു.
യന് മയാ സമ്ഭ്രമേ ദൃഷ്ടം സത്യം ഭൂതം ദ്വിജേന തത് । ഉക്തം മമേതി കിം നാമ സ്യാന് മായാശമ്ബരേ ക്രമഃ
ഞാൻ ആശങ്കയോടെ കണ്ടതെല്ലാം ആ ദ്വിജൻ സത്യമായിട്ടാണ് പറഞ്ഞത്. ഈ കാര്യത്തിൽ മായയുടെ കളിയുടെ ക്രമം എന്താകാമെന്നു ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
യദ് ബന്ധുമധ്യേ മരണം മയാ തദ് ദൃഷ്ടമ് ആത്മനഃ । സാ മായൈവ ന സന്ദേഹശ് ശേഷേ പശ്യാമി സത്യതാമ്
ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ എന്റെ മരണമായിട്ടു ഞാൻ കണ്ടത് മായ മാത്രമാണ്, അതിൽ സംശയമില്ല. ശേഷിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ സത്യമായിട്ടാണ് കാണുന്നത്.
തദ് ആത്മശ്വപചോദന്തം ദ്രഷ്ടും താവദ് അഖിന്നധീഃ । ഹൂനമണ്ഡലപര്യന്തഗ്രാമം ഗച്ഛാമി സത്വരമ്
അതുകൊണ്ട്, മനസ്സ് ക്ഷീണിക്കാതെ, ഞാൻ ഉടൻ തന്നെ ഹൂന പ്രദേശത്തിന്റെ അതിരുവരെ എന്റെ ശ്വപചജന്മം നടന്ന ഗ്രാമം കാണാൻ പോകുന്നു.