ഇതി നിര്ണീയ നഗരേ നാഗരാ മന്ത്രിണസ് തഥാ । അഭിതോ ജ്വലയാമ് ആസുശ് ചിതാശ് ശതസഹസ്രശഃ
ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച ശേഷം നഗരത്തിലെ ജനങ്ങളും മന്ത്രിമാരും ചുറ്റും നൂറുകണക്കിന് ചിതകൾ കത്തിച്ചു.
ജ്വലിതാസ്വ് അഭിതസ് താസു താരകാസ്വ് ഇവ ഖേ തദാ । ബഭൂവ നഗരം സര്വമ് ആക്രന്ദപരമാനവമ്
അവ ചിതകൾ എല്ലായിടത്തും കത്തുമ്പോൾ, ആ നഗരം മുഴുവൻ കരയലും വിലാപവും നിറഞ്ഞു; ആകാശം നക്ഷത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് നിറയുന്നതുപോലെ.
കരുണാരാവമുഖരൈഃ കലത്രൈര് ബാഷ്പവര്ഷിഭിഃ । അവഷ്ടബ്ധജ്വലത്കുണ്ഡപാതസജ്ജജനവ്രജമ്
കണ്ണീരൊഴുക്കി കരയുന്ന ഭാര്യമാരുടെയും, ജ്വലിക്കുന്ന ചിതയിലേക്ക് ചാടാൻ തയ്യാറായി ചേർന്നിരിക്കുന്ന ജനക്കൂട്ടങ്ങളുടെയും വിലാപം മുഴുവൻ നഗരവും നിറഞ്ഞു.
അഗ്നികുണ്ഡപ്രവിഷ്ടാനാം മന്ത്രിണാം ഭൃത്യരോദനൈഃ । ക്രന്ദദ്രഥ്യം ധ്വനദ്ഗര്തമ് അരണ്യമ് ഇവ മാരുതൈഃ
മന്ത്രിമാര് അഗ്നികുണ്ട് കടന്നപ്പോള് ഭൃത്യന്മാരുടെ കരച്ചില് തെരുവുകള് മുഴുവന് മുഴങ്ങിച്ചു, കാറ്റ് കാട്ടില് മുഴങ്ങുന്ന പോലെ.
ചിതിദീപിതവിപ്രേന്ദ്രമാംസമാംസലഗന്ധയാ । ജാതനീഹാരമ് ഉത്പാതവാത്യയാവകരൈര് ധുതൈഃ
ചിതയില് കത്തുന്ന ബ്രാഹ്മണരുടെ മാംസത്തിന്റെ വാസന എല്ലായിടത്തും പടര്ന്നു, ദുരന്തത്തിന്റെ കാറ്റ് ചിതാഭസ്മം പറത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
വാതദീര്ഘവസാഗന്ധധൂതാനീതഖഗോമ്ഭിതൈഃ । അന്ത്രൈര് വ്യോമഗതൈശ് ഛന്നം ഭാസ്കരം ജലദൈര് ഇവ
കാറ്റ് കൊണ്ടു നീങ്ങിയ കത്തിയ മേദസ്സിന്റെ ദുർഗന്ധം വായുവിൽ നിറഞ്ഞു, ആകാശത്ത് പറക്കുന്ന പക്ഷികൾ ആന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടു വന്നു, അതുകൊണ്ട് സൂര്യൻ മേഘം പോലെ മറഞ്ഞുപോയി.
വാതോദ്ധൂതചിതാവഹ്നിപ്രജ്വലത്പുരമണ്ഡലമ് । ഉഡ്ഡീനാഗ്നികണവ്രാതതാരാക്രാന്തദിഗന്തരമ്
കാറ്റ് വീശിയ ചിതാഗ്നിയിൽ നഗരം മുഴുവൻ ജ്വലിച്ചു, ആകാശത്തിന്റെ ദിക്കുകൾ തീക്കണികൾ പറന്നു നിറഞ്ഞതോടെ നക്ഷത്രങ്ങൾ പോലെ തിളങ്ങി.
പ്രമത്തതസ്കരം ക്രന്ദദ്ബാലകാന്തകുമാരകമ് । സന്ത്രസ്തനാഗരാപാസ്തജീവിതാസ്ഥമ് അസംസ്ഥിതി
മദ്യപനായ കള്ളന്മാർ, കരയുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങളും യുവാക്കളും, ഭയപ്പെട്ട നഗരവാസികൾ ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ച് ഓടിപ്പോകുന്നത് — എല്ലാം അസ്ഥിരമായ അവസ്ഥയായിരുന്നു.
അരക്ഷിതഗൃഹം ചൌരലുണ്ഠിതാഖിലസഞ്ചയമ് । ത്യക്തപുത്രകലത്രം ച മരണവ്യഗ്രനാഗരമ്
വീടുകൾ സംരക്ഷണമില്ലാതെ കള്ളന്മാർ കവർച്ച ചെയ്തുവച്ചു, സമ്പത്ത് മുഴുവൻ നഷ്ടമായി. ജനങ്ങൾ സ്വന്തം മക്കളെയും ഭാര്യയെയും ഉപേക്ഷിച്ച് മരണത്തിനായി നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോയി.
തസ്മിംസ് തഥാ വര്തമാനേ കഷ്ടേ വിധിവിപര്യയേ । അശേഷജനതാനാശേ കല്പാന്തസദൃശസ്ഥിതൌ
അങ്ങനെ ഭയങ്കരമായ വിധിയുടെ മറിച്ചിലിൽ, എല്ലാവരും നശിച്ചുപോയപ്പോൾ, അവസ്ഥ ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനംപോലെയായിരുന്നു.
രാജ്യസജ്ജനസമ്പര്കപവിത്രീകൃതധീരധീഃ । ഗവലശ് ചിന്തയാമ് ആസ ശോകവ്യാകുലചേതനഃ
രാജ്യത്തിലെ സജ്ജനരുമായി ഇടപഴകി മനസ്സ് ശുദ്ധമായ ഗവലൻ, അത്യന്തം ദുഃഖഭാരിതനായ ഹൃദയത്തോടെ ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
മദര്ഥമ് അത്യനര്ഥോ ഽയം ദേശേ ഽസ്മിന് സ്ഥിതിമ് ആഗതഃ । അകാലകല്പാന്തസമസ് സര്വനായകനാശനഃ
എന്റെ കാരണത്താലാണ് ഈ വലിയ ദുരന്തം ഈ സ്ഥലത്ത് വന്നു നിൽക്കുന്നത്. കാലാവധിക്ക് മുമ്പേ കല്യാണം അവസാനിക്കുന്നതുപോലെയാണ് ഇതു, എല്ലാം നയിക്കുന്നവരെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലും.
കിം മേ ദുഃഖിതജീവേന മരണം മേ മഹോത്സവഃ । ലോകനിന്ദ്യസ്യ ദുര്ജന്തോര് ജീവിതാന് മരണം വരമ്
ദുഃഖം നിറഞ്ഞ ഈ ജീവന് എനിക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം? മരണം എനിക്ക് വലിയ ഉത്സവമായിരിക്കും. ലോകം നിന്ദിക്കുന്ന ദുഷ്ടന് ജീവിക്കുന്നതിനെക്കാൾ മരണമാണ് നല്ലത്.
ഇതി നിശ്ചിത്യ ഗവലോ ജ്വലിതേ ജ്വലനേ പുരഃ । പതങ്ഗവദ് അനുദ്വേഗമ് അകരോദ് ആഹുതിം വപുഃ
ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച ശേഷം, ഗവലൻ ഭയമില്ലാതെ മുന്നിൽ കത്തുന്ന അഗ്നിയിലേക്ക് ഒരു വണ്ടുപോലെ തന്റെ ശരീരം അർപ്പിച്ചു.
തസ്മിന് ബലാദ് ഗവലനാമ്നി ഹുതാശരാശൌ ദേഹേ പതത്യ് അവയവാകുലതാം പ്രയാതേ । സ്വാങ്ഗാവദാഹദഹനസ്ഫുരണാനുരോധാദ് അന്തര്ജലേ ഝഗിതി ബോധമ് അവാപ ഗാധിഃ
അങ്ങനെ ഗവലൻ എന്ന പേരിലുള്ളവന്റെ ശരീരം ശക്തിയായി അഗ്നിക്കുള്ളിൽ വീണപ്പോൾ അവന്റെ അവയവങ്ങൾ ചിതറിപ്പോയി. തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള കഠിനമായ ദഹനവേദന അനുഭവിച്ചുകൊണ്ട്, ഗാധി ഉടൻ തന്നെ ജലത്തിൽ ബോധം പ്രാപിച്ചു.
ഇത്യ് ഉക്തവത്യ് അഥ മുനൌ ദിവസോ ജഗാമ സായന്തനായ വിധയേ ഽസ്തമ് ഇനോ ജഗാമ । സ്നാതും സഭാ കൃതനമസ്കരണാ ജഗാമ ശ്യാമാക്ഷയേ രവികരൈശ് ച സഹാജഗാമ
മഹർഷി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, ആ ദിവസം സന്ധ്യാകാലത്തേക്ക് നീങ്ങി, സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചു. സഭയിലെ എല്ലാവരും വിനയപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു, നദിയ്ക്കരയിൽ കുളിക്കാനായി പുറപ്പെട്ടു. അവരോടൊപ്പം സൂര്യകിരണങ്ങളും ചേർന്ന് നടന്നു.
മുഹൂര്തദ്വിതയേനാഥ ഗാധേര് ആധിഭരഭ്രമാത് । പ്രശശാമാകുലീഭാവോ വേലാവത്ത്വമ് ഇവാമ്ബുധേഃ
അൽപ സമയത്തിനകം ഗാധിയുടെ മനസ്സിലെ ഭാരം മൂലമുള്ള കലക്കം സമാധാനമായി, സമുദ്രത്തിൽ തിരമാറ്റം ശമിക്കുന്നതുപോലെ.
പയോനിര്മാണസമ്മോഹാത് തസ്മാത് സ വിരരാമ ഹ । കല്പാന്തസമയേ ബ്രഹ്മാ ജഗദ്വിരചനാദ് ഇവ
ആ ജലസൃഷ്ടിയാൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ഭ്രമം അകന്നു, ഒരു കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുമ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടി നിർത്തുന്നതുപോലെ അവൻ ആ അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് വിട്ടു നിന്നു.
ബോധമ് ആപ ശനൈശ് ശാന്തസ് സ്വമ് ഏവോന്നിദ്രധീരധീഃ । ക്ഷീവതായാം പ്രശാന്തായാം യഥാ പരിണതാസവഃ
അവൻ ക്രമേണ മനസ്സിലേക്കു തിരിച്ചെത്തി, സ്വയം ശാന്തതയോടെ ഉണർന്ന മനസ്സോടെ, പാകം കഴിഞ്ഞ മദ്യം ശാന്തമാകുന്നതുപോലെ.
അയം സോ ഽഹമ് ഇദം കാര്യമ് ഇദം നേതി ദദര്ശ ഹ । നിശാവ്യപഗമേ ലോകോ യഥാ ക്ഷീണതമഃപടേ
ഇതാണ് ഞാൻ, ഇതാണ് എന്റെ ജോലി, ഇതല്ല എന്ന് അവൻ വ്യക്തമായി കണ്ടു. രാത്രിയുടെ ഇരുണ്ട പാളി മാറിയപ്പോൾ ലോകം എങ്ങനെ തെളിഞ്ഞു കാണപ്പെടുന്നുവോ അതുപോലെയാണ്.
സ്മൃതസ്വരൂപോ വദനമ് ഉദ്ദധ്രേ സ ജലാന്തരാത് । ശിശിരാന്തേ പ്രബുദ്ധാത്മാ സരോജമ് ഇവ മാധവഃ
തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഓർത്ത്, അവൻ മുഖം വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തി. ശിശിരകാലം കഴിഞ്ഞ് ആത്മാവ് ഉണർന്നതുപോലെ, വസന്തത്തിൽ കുലിർക്കുന്ന താമരപൂവ് പോലെ ആയിരുന്നു.
വനവാരികകുബ്വ്യോമവതീം വസുമതീമ് ഇമാമ് । അന്യാമ് ഏവ പുരഃ പശ്യന് പരം വിസ്മയമ് ആയയൌ
കാട്ടിലെ കുളത്തിൽ ആകാശം പ്രതിഫലിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ഭൂമി തനിക്കു മുന്നിൽ മറ്റൊന്നായി കാണുമ്പോൾ, അവൻ അതിശയത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
കോ ഽഹം കിമ് ഇവ പശ്യാമി കിമ് അകാര്ഷമ് അഹം കില । ഏവം വിചാരയംശ് ചിത്രം സഭ്രൂഭങ്ഗമ് അഭൂത് ക്ഷണമ്
ഞാൻ ആരാണ്? ഞാൻ എന്താണ് കാണുന്നത്? ഞാൻ എന്താണ് ചെയ്തത്? എന്നിങ്ങനെ അവൻ ചിന്തിച്ചു. അത്ഭുതത്തിൽ കണ്പൊട്ടിച്ച് ഒരു നിമിഷം നില്ക്കുകയായിരുന്നു.
ഏതന്മുഹൂര്തമാത്രേണ സമ്ഭ്രമം ദൃഷ്ടവാന് അഹമ് । ഇതി വിജ്ഞായ സലിലാദ് ഉദസ്ഥാദ് ഉദയാര്കവത്
അത് ഒരു നിമിഷം മാത്രം ഞാൻ വലിയ ആശങ്ക അനുഭവിച്ചു. ഇതു മനസ്സിലാക്കി, അവൻ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ ഉയർന്നു.
ചിന്തയാമ് ആസ ച തടേ ക്വ മേ മാതാ ക്വ മേ പ്രിയാ । യദ് അഹം മൃതിമ് ആയാതോ മധ്യേ മാതൃമഹേലയോഃ
കരയിൽ നിന്നു നിൽക്കുമ്പോൾ അവൻ ചിന്തിച്ചു: എവിടെയാണ് എന്റെ അമ്മ, എവിടെയാണ് എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ? ഞാൻ അമ്മയുടെയും അമ്മാവിയുടെയും ഇടയിൽ മരണത്തിലേക്ക് എത്തിയതല്ലേ?
ബാലസ്യ മാതാപിതരൌ നഷ്ടൌ കില മമാമതേഃ । വാതനീതസ്യ പത്ത്രസ്യ വല്ലീവൃക്ഷാവ് ഇവാഗ്നിനാ
ഞാൻ ഒരു ബാലനായിരുന്നപ്പോൾ, എന്റെ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ഞാൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു, മനസ്സ് അന്യായമായിരുന്നു. കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന ഇലയെപ്പോലെ, തീയിൽ കത്തുന്ന രണ്ട് വള്ളികൾപോലെയായിരുന്നു അവർ.
അവിവാഹോ ഽസ്മി ജാനാമി ന സ്വരൂപമ് അപി സ്ത്രിയഃ । ദുഷ്ടായാഃ ക്ഷോഭകാരിണ്യാ മദിരായാ ഇവ ദ്വിജഃ
ഞാൻ വിവാഹം കഴിച്ചിട്ടില്ല, സ്ത്രീയുടെ സ്വഭാവം പോലും എനിക്ക് അറിയില്ല. ദുഷ്ടവും മനസ്സിനെ ഉല്ലാസിപ്പിക്കുന്നതുമായ മദ്യം എങ്ങനെയാണെന്ന് അറിയാത്ത ഒരു ദ്വിജനെപ്പോലെയാണ് ഞാൻ.
തസ്മാദ് ഏതദ് അസദ്ഭൂതമ് അഹം കിം നാമ ദൃഷ്ടവാന് । വിവിധാരമ്ഭസംരമ്ഭം ഗന്ധര്വോ നഗരം യഥാ
അതിനാൽ, ഇതെല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യമല്ല — ഞാൻ എന്താണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കണ്ടത്? പലതരത്തിലുള്ള ആരംഭങ്ങൾക്കുള്ള ഒരുപാട് തിരക്കുകൾ മാത്രം, അതെ, അതൊരു ഗന്ധർവനഗരം പോലെ.
തദ് ആസ്താമ് ഏതദ് ഏഷാ ഹി ബന്ധുമധ്യമൃതസ്ഥിതിഃ । മായാ മോഹേ മനാഗ് അസ്മിന് ന സത്യമ് ഉപലഭ്യതേ
ഇത് ഇങ്ങനെ തന്നെ പോകട്ടെ; ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ ഒരു ചെറുതായുള്ള ജീവതം മാത്രമാണിത്. ഈ മായയും ഭ്രമവും നിറഞ്ഞ ലോകത്ത് സത്യത്തിന്റെ ഒരു സൂക്ഷ്മതയും ഇല്ല.
നിത്യമ് ഏവമ് അനന്താസു ഭ്രമദൃഷ്ടിഷു ദേഹിനാമ് । ചേതോ ഭ്രമതി ശാര്ദൂലോ വനരാജിഷ്വ് ഇവോന്മദഃ
എപ്പോഴും, അനന്തമായ ഈ ഭ്രമഭരിതമായ കാഴ്ചകളിൽ, ശരീരമുള്ളവരുടെ മനസ്സ് കാടുകളിൽ ഉന്മാദിയായ കടുവ പോലെ അലയുന്നു.