അസങ്ഖ്യേയജഗദ്ഭൂതഹൃത്പദ്മകുഹരാലിനേ । ജഗത്ത്രയൈകനലിനീസരസേ വിഷ്ണവേ നമഃ
അനവധി ജീവികളുടെ ഹൃദയത്തിലെ കമലഗുഹയിൽ തങ്ങുന്ന തേനീച്ചയായ, മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ഒരൊറ്റ കമലപൂവുപോലുള്ള തടാകത്തിൽ വസിക്കുന്ന വിഷ്ണുവിന് വന്ദനം.
മായാമ് ഇമാം ത്വദുദിതാം ഭഗവന് പാരമാത്മികീമ് । ദ്രഷ്ടുമ് ഇച്ഛാമി സംസാരനാമ്നീമ് ആശ്ചര്യകാരിണീമ്
ഭഗവാനേ, നീ കാണിച്ച ഈ പരമമായ മായയെ, സംസാരമെന്ന പേരിൽ അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞതായ ഈ മായയെ ഞാൻ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഇമാം ദ്രക്ഷ്യസി മായാം ത്വം തതസ് ത്യക്ഷ്യസി ചേത്യ് അജഃ । ഉക്ത്വാ യയാവ് അദൃശ്യത്വം ഗാന്ധര്വമ് ഇവ പത്തനമ്
നീ ഈ മായയെ കാണും, പിന്നെ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കും — അജൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഗന്ധർവനഗരം പോലെ അപ്രത്യക്ഷനായി.
ഗതേ വിഷ്ണൌ സമുത്തസ്ഥൌ ജലാത് സ ബ്രാഹ്മണേശ്വരഃ । ശീതലാമലമൂര്തിത്വാദ് ഇന്ദുഃ ക്ഷീരോദകാദ് ഇവ
വിഷ്ണു പോയതിനു ശേഷം, ആ ബ്രാഹ്മണേശ്വരൻ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന് വന്നു; തണുത്തും കറുപ്പില്ലാത്തതുമായ രൂപം കൊണ്ട്, ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രൻ ഉയരുന്നതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
ബഭൂവ പരിതുഷ്ടാത്മാ ദര്ശനേന ജഗത്പതേഃ । ദര്ശനസ്പര്ശനൈര് ഇന്ദോര് ഉത്ഫുല്ലമ് ഇവ കൈരവമ്
ലോകനാഥന്റെ ദർശനം ലഭിച്ചതിൽ അവന്റെ മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും തൃപ്തിയായി; ചന്ദ്രന്റെ ദർശനവും സ്പർശനവും കൊണ്ട് കമലം വിരിയുന്നതുപോലെ.
അഥാസ്യ കതിചിത് തസ്മിന് ദിവസാനി യയുര് വനേ । ഹരിസന്ദര്ശനാനന്ദവതോ ബ്രാഹ്മണകര്മണാ
അന്നത്തെ കുറെ ദിവസങ്ങൾ ആ വനത്തിൽ, ഹരിയെ കാണുന്നതിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ മുഴുകി, ബ്രാഹ്മണന്റെ കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു അവന്റെ ജീവിതം.
ഏകദാരബ്ധവാന് സ്നാനം സരസ്യ് ഉദിതപങ്കജേ । ചിന്തയന് വൈഷ്ണവം വാക്യം മഹര്ഷിര് ഇവ മാനസേ
ഒരു ദിവസം, കുളത്തിലെ താമരപ്പൂവുകൾ തുറന്നപ്പോൾ, മഹർഷിയെപ്പോലെ മനസ്സിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ വാക്കുകൾ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ കുളിക്കാൻ തുടങ്ങി.
അഥ സ്നാനവിധാവ് അന്തര്ജലമ് ഏഷ ചകാര ഹ । സകലാഘവിഘാതാര്ഥം പരിവര്തനമ് ആത്മനഃ
കുളി ചെയ്യുന്നതിനിടെ, എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റി ആത്മാവിനെ മാറ്റാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവൻ വെള്ളത്തിനുള്ളിൽ മുഴുകി.
അന്തര്ജലവിധൌ തസ്മിന് വിസ്മൃതധ്യാനമന്ത്രധീഃ । പര്യസ്തസംവിത്പ്രസരസ് സോ ഽപശ്യജ് ജലമധ്യഗഃ
വെള്ളത്തിനുള്ളിൽ കുളി ചെയ്യുമ്പോൾ, അവന്റെ മനസ്സ് ധ്യാനവും മന്ത്രങ്ങളും മറന്നു; അവന്റെ ബോധം ചിതറിപ്പോയി, വെള്ളത്തിനുള്ളിൽ തന്നെയാണെന്ന് അവൻ കണ്ടു.
മൃതമ് ആത്മാനമ് ആത്മീയേ സദനേ ഽസോമ്യതാം ഗതമ് । പതിതം വാതവേഗേന കന്ദരാന്തര് ഇവ ദ്രുമമ്
അവൻ തന്റെ ആത്മാവിനെ, ജീവശക്തി ഇല്ലാതെ, സ്വന്തം വീട്ടിൽ മരിച്ച നിലയിൽ കിടക്കുന്നതായി കണ്ടു. കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ മലകുഴിയിൽ വീണു കിടക്കുന്ന വൃക്ഷംപോലെയായിരുന്നു അത്.
പ്രാണാപാനപ്രവാഹേണ മുക്തമ് അന്തമ് ഉപാഗതമ് । സംശാന്താവയവസ്പന്ദം നിര്വാത ഇവ ഷണ്ഡകമ്
ശ്വാസപ്രവാഹം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, അതിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ശാന്തമായിരുന്നു; കാറ്റില്ലാത്ത പുല്ല്കൂട്ടംപോലെ അവയവങ്ങൾ ഒന്നു പോലും ചലിച്ചില്ല.
പാണ്ഡുരാനനമ് ആമ്ലാനം വൃക്ഷപര്ണമ് ഇവാരസമ് । ശവീഭൂതമ് അനാഹ്ലാദം ഛിന്നനാലമ് ഇവാമ്ബുജമ്
അത് നിറംകെട്ട, ഉണങ്ങിയ മുഖം; വൃക്ഷത്തിലെ രസം നഷ്ടപ്പെട്ട ഇലപോലെയും, തണ്ടു മുറിഞ്ഞു ജീവൻ ഇല്ലാതായ താമരപോലെയും, സന്തോഷം ഒന്നുമില്ലാതെ ശവംപോലെയും ആയിരുന്നു.
വിപര്യസ്തേക്ഷണം പ്രാതര് മജ്ജത്താരമ് ഇവാമ്ബരമ് । സാവഗ്രഹമ് ഇവ ഗ്രാമം സര്വതഃ പാംസുധൂസരമ്
അത് കണ്ണുകൾ തെറ്റായ ദിശയിലായിരുന്നു; പുലർച്ചെ ഇരുണ്ട ആകാശംപോലെയും, എല്ലാടും പൊടിക്കൂറ്റം മൂടിയ ദുരന്തം ബാധിച്ച ഗ്രാമംപോലെയും, അതിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ പൊടിയാൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു.
ബാഷ്പക്ലിന്നമുഖൈര് ദീനൈഃ കരുണാക്രന്ദകാരിഭിഃ । ആവൃതം ബന്ധുഭിഃ ഖിന്നൈഃ കുരരൈര് ഇവ പാദപമ്
കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ മുഖങ്ങളുമായി ദുഃഖിതരായ ബന്ധുക്കൾ കരുണയോടെ വിലപിച്ചു ചുറ്റിനിൽക്കുന്നു; വിഷാദത്തിൽ മുങ്ങിയ കുരരപക്ഷികൾ ഒരു വൃക്ഷത്തെ ചുറ്റി നിൽക്കുന്നതുപോലെ.
സേതുഭങ്ഗഗലദ്വാരിമ്ലായമാനമുഖാബ്ജയാ । നലിന്യാ സമധര്മിണ്യാ ഭാര്യയാ പാദയോശ് ശ്രിതമ്
അവന്റെ കാലടിയിൽ ഭാര്യ ഇരിക്കുന്നു; അവളുടെ മുഖം ഉണങ്ങിയതും മങ്ങിയതുമാണ്, പാലം തകർന്നൊഴുകി നീരൊഴിഞ്ഞു കരിഞ്ഞു പോയ ഒരു താമരക്കുളത്തെപ്പോലെ, ഭർത്താവിന്റെ ദുഃഖം പങ്കുവെച്ച്.
താരാക്രന്ദരണദ്രൂഢപ്രലാപാലാപമുഗ്ധയാ । മാത്രാ ഗൃഹീതം ചിബുകേ നവവ്യഞ്ജനലാഞ്ഛിതേ
കുട്ടിയെ നഷ്ടപ്പെട്ട ദുഃഖത്തിൽ അകമ്പടിയില്ലാതെ അമ്മ അവന്റെ കിന്നരത്തിൽ കൈവെച്ച്, യൗവനത്തിന്റെ ചിഹ്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച മുഖം നോക്കി, വേദനയോടെ ദു:ഖവാക്കുകൾ ഉരിയാടുന്നു.
അന്യൈഃ പാര്ശ്വഗതൈര് ദീനൈസ് സ്രവദസ്രുമുഖൈര് ജനൈഃ । ശ്രിതം ഗലദവശ്യായൈശ് ശുഷ്കപര്ണൈര് ഇവ ദ്രുമമ്
മറ്റു ദുഃഖിതർ അവന്റെ അരികിൽ നിന്ന് കണ്ണുനീർ ചൊരിയുന്ന മുഖങ്ങളോടെ, സഹായം ചെയ്യാനാകാതെ അവനിൽ ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു; ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ വൃക്ഷത്തിൽ ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നതുപോലെ.
വിയോഗഭീത്യാ സംയോഗപരിഹാരപരൈര് ഇവ । ദൂരം പ്രവിസൃതൈര് അങ്ഗൈര് അനാത്മീയൈര് ഇവാവൃതമ്
പിരിയലിന്റെ ഭയത്തിൽ അവയുടെ അവയവങ്ങൾ വളരെ ദൂരത്ത് ചിതറിപ്പോയതുപോലെയും, അവയ്ക്ക് ഇനി തനിക്കു തന്നെ ചേർന്നതല്ലെന്നപോലെ മറച്ചുവെച്ചതുപോലെയും തോന്നി.
പരസ്പരമ് അലഗ്നാഭ്യാമ് ഓഷ്ഠാഭ്യാം ദശനൈശ് ശനൈഃ । സവിരാഗമ് ഇവാമ്ലാനൈര് ഹസന്തം സ്വാത്മജീവിതമ്
ഒന്നുമില്ലാതെ ചേർന്നില്ലാത്ത അധരങ്ങൾ പല്ലുകൾക്ക് നന്നായി സ്പർശിക്കപ്പെട്ടു, തനിക്കു തന്നെ നേരെ മങ്ങിപ്പോയ സ്നേഹത്തോടെ മന്ദഹാസം പകരുന്നതുപോലെയും തോന്നി.
മൌനം ധ്യാനമ് ഇവാപന്നം പങ്കാദ് ഇവ വിനിര്മിതമ് । അപ്രബോധായ സംസുപ്തം വിശ്രാമ്യന്തമ് ഇവോച്ചകൈഃ
മൗനത്തിൽ ധ്യാനത്തിലായതുപോലെയും, ചളിയിൽനിന്ന് ഉണ്ടാക്കിയതുപോലെയും, ആഴത്തിൽ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നവൻ ഉണരാതെ വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെയും തോന്നി.
ബാന്ധവാക്രന്ദസംരമ്ഭകോലാഹലഗതാ ഗിരഃ । സ്നേഹഭാവവിചാരാര്ഥം ശൃണ്വന്തമ് ഇവ യത്നതഃ
ബന്ധുക്കളുടെ കരയലും കലഹവും നിറഞ്ഞ ശബ്ദങ്ങൾ സ്നേഹബന്ധത്തിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നവനുപോലെയും തോന്നി.
അഥ തത്കാലകല്ലോലപ്രലാപാകുലചേഷ്ടിതൈഃ । സോരസ്താഡനമ് ഉച്ഛൂനനേത്രവാരിഭിര് ആപ്ലുതൈഃ
അപ്പോള് ആ സമയത്ത്, ദുഃഖത്തിന്റെ അടിയേറ്റു വീര്ന്ന കണ്ണുനീര് കൊണ്ട് ആ കണ്ണുകള് നിറഞ്ഞു, മനസ്സു കലങ്ങിയ ചലനങ്ങളും പിച്ചവാക്കുകളും നിറഞ്ഞു, എല്ലാം കണ്ണുനീര് കൊണ്ട് തൂമാറി.
ക്രമേണ സ്വജനൈഃ ക്ഷുബ്ധൈസ് താരാക്രന്ദിതഘര്ഘരൈഃ । നിഷ്കാലിതമ് അമങ്ഗല്യമ് അപുനര്ദര്ശനായ തൈഃ
പിന്നീട്, തങ്ങളുടെ സ്വന്തം ബന്ധുക്കള് വിഷമത്തില് കുലുങ്ങി, നക്ഷത്രങ്ങളുപോലെയുള്ള നിലവിളികളും ദു:ഖഭരിതമായ കരച്ചിലും മുഴക്കി, ആ ശവം ദുർദിനമായി, ഇനി ഒരിക്കലും കാണാനാവാത്ത വിധത്തിൽ കൊണ്ടുപോയി.
നീതം ശ്മശാനമ് ആശ്യാനവസാപങ്കകലങ്കിതമ് । ശുഷ്കാശുഷ്കജരത്ക്ലിന്നകങ്കാലശതസങ്കുലമ്
അത് കൊഴുപ്പും ചെളിയും കലങ്ങിയ ശ്മശാനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; അവിടെ ഉണങ്ങിയതും ചീഞ്ഞതുമായ ഒട്ടനവധി അസ്ഥികൂടങ്ങള് കിടക്കുന്നു.
ഗൃധ്രാഭ്രച്ഛന്നസൂര്യാംശു ചിതാജ്വലനനിസ്തമഃ । ശിവാശതമുഖജ്വാലാജാലപല്ലവിതാവനി
അവിടുത്തെ സൂര്യപ്രകാശം കഴുകന്മാരുടെ കൂട്ടം മൂടി; ചിതാജ്വാലയുടെ പ്രകാശം ഇരുട്ട് തുളച്ചു, അനവധി നരിക്കളുടെ വായില്നിന്ന് പടർന്ന തീയുടെ ജ്വാലകള് ഭൂമിയെ പൂത്തിരിക്കുന്നു.
വഹദ്രക്തസരിത്സ്നാതമദ്ഗുകങ്കോഗ്രവായസമ് । രക്താര്ദ്രതന്ത്രീപ്രസരജാലബദ്ധജരത്ഖഗമ്
വലിയ രക്തനദിയിൽ കുളിച്ച പഴകിയ പക്ഷി, രക്തത്തിൽ നനഞ്ഞ നാരുകൾ കൊണ്ട് കെട്ടിയ നിലയിൽ, പുഴു, കാക്ക, കഴുകൻ, നായ്ക്കളാൽ തിന്നപ്പെടുന്നു.
തത്ര തേ ജ്വലനേ ദീപ്തേ ചക്രുസ് തം ഭസ്മസാച് ഛവമ് । ബാന്ധവാസ് സലിലാപൂരം സമുദ്രാ ഇവ വാഡവേ
അവിടെ, കത്തുന്ന തീയിൽ, ബന്ധുക്കൾ ആ ശവം ചിതയിൽ വെച്ച് ചാരമാക്കി. മഴവില്ലിൽ നിന്ന് സമുദ്രം വെള്ളം സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു അത്.
ചിതിശ് ചടചടാസ്ഫോടൈശ് ശവമ് ആശു ദദാഹ തമ് । ശുഷ്കേന്ധനവദ് ഉച്ഛൂനജ്വാലാജാലജടാവതീ
ചിത, കനലിന്റെ ശബ്ദത്തോടെ, ആ ശവം വേഗത്തിൽ കത്തിച്ചു. ഉണങ്ങിയ ഇന്ധനം പോലെ, തീയുടെ ജ്വാലകൾ കുരുക്കുള്ള മുടിപോലെ ഉയർന്നു.
അത്യുല്ലസച്ചടചടാരവമുക്തഗന്ധവ്യാപ്താമ്ബുവാഹപടലോ ഽസ്ഥിചയം ഹുതാശഃ । ദന്തീ വിരന്ധ്രമ് ഇവ വേണുവനം സമന്താദ് ഉദ്വാന്തമേദുരരസം ദലയാം ചകാര
ഉയർന്ന ശബ്ദത്തോടെ കത്തുന്ന തീ, സുഗന്ധം പുറത്ത് വിടുകയും, പുകകൊണ്ട് അസ്ഥിരാശിയെ മൂടുകയും ചെയ്തു. ആന വെൺമരക്കാടിനെ തകർക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലിനുള്ളിലെ നാരുകളും രസവും ചിതറിച്ചു.
അഥാപശ്യദ് അസൌ ഗാധിസ് സ്വാധിപീവരയാ ധിയാ । അന്തര്ജലസ്ഥ ഏവാന്തര് ആത്മനാത്മന്യ് അനിര്മലേ
അപ്പോൾ ഗാധി തന്റെ ഉത്തമമായ മനസ്സോടെ, താനെ തന്നെ അകത്തുള്ള അകത്തിരിപ്പിൽ, അശുദ്ധമായ നിലയിൽ, വെള്ളത്തിനടിയിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നതുപോലെ കണ്ടു.