ജഗന്മായാപ്രപഞ്ചസ്യ വൈചിത്ര്യപ്രതിപത്തയേ । ഇതിഹാസമ് ഇമം വക്ഷ്യേ ശൃണുഷ്വാവഹിതോ ഽനഘ
ലോകത്തിന്റെ ഈ മായാമയമായ വൈവിധ്യം വെളിപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ഒരു കഥ പറയാം. നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം, പാപരഹിതനായവനേ.
അസ്ത്യ് അസ്മിന് വസുധാപീഠേ കോസലാ നാമ മണ്ഡലമ് । കല്പവൃക്ഷവനം മേരോര് ഇവ രത്നഗണാകരമ്
ഈ ഭൂമിയിൽ കോസല എന്നൊരു ദേശം ഉണ്ട്. അതു മനസ്സിലാവുന്ന എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന വൃക്ഷങ്ങളുടെ തോട്ടംപോലെയും, മേരുപർവതത്തിലെ രത്നങ്ങളുടെ ഭണ്ഡാരത്തോടുപോലെയും ആണ്.
തത്രാസീദ് ബ്രാഹ്മണഃ കശ്ചിദ് ഗുണീ ഗാധിര് ഇതി ശ്രുതഃ । പരമശ്രോത്രിയോ ധീമാന് വേദോ മൂര്തിമ് ഇവാശ്രിതഃ
അവിടെ ഗാധി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഗുണസമ്പന്നനും, അത്യന്തം പണ്ഡിതനും, വിവേകശാലിയുമായിരുന്നു അവൻ. വേദം മനുഷ്യരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതുപോലെയായിരുന്നു അവൻ.
ആ ബാല്യാത് പ്രവിരക്തേന ചേതസാ സ വ്യരാജത । നിഷ്കലങ്കാവദാതേന ഭുവനം നഭസാ യഥാ
കുഞ്ഞായ കാലംമുതല് തന്നെ മനസ്സ് എല്ലാം വഷളാക്കി, ആ വ്യക്തി പാറുപോലെയുള്ള ശുദ്ധിയോടെ, മായയില്ലാതെ, ലോകത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ആകാശംപോലെ തിളങ്ങി.
കിമ് അപ്യ് അഭിമതം കാര്യം വിനിധായ സ ചേതസി । ബന്ധുവര്ഗാദ് വിനിഷ്ക്രമ്യ തപസ് തപ്തും വനം യയൌ
മനസ്സില് ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ട ഒരു ലക്ഷ്യം ഉറപ്പാക്കി, ബന്ധുക്കളെ വിട്ട്, കാടിലേക്ക് പോയി കഠിനതപസ്സു ചെയ്തു.
ഉത്ഫുല്ലകമലം തത്ര സരഃ പ്രാപ സ വിപ്രരാട് । ചന്ദ്രഃ പ്രസന്നവിമലം താരാശാരമ് ഇവാമ്ബരമ്
അവിടെ ആ മഹാമുനി പുഷ്പിച്ച താമരകളാല് അലങ്കരിച്ച, നിലാവുപോലെ ശാന്തവും വൃത്തിയുമുള്ള, നക്ഷത്രങ്ങളാല് ഭംഗിയുള്ള ആകാശംപോലെയുള്ള ഒരു തടാകം കണ്ടു.
ആശൌരിദര്ശനം തസ്മിംസ് തപോഽര്ഥം സരസി ദ്വിജഃ । ആകണ്ഠമ് അമ്ബുനിര്മഗ്നഃ പ്രാവൃട്പദ്മ ഇവാവസത്
അവിടെ, തപസ്സിനായി, ആ ദ്വിജന് കഴുത്തുവരെ വെള്ളത്തില് മുങ്ങി, മഴക്കാലത്തെ താമരപോലെ ആ തടാകത്തില് താമസിച്ചു.
യയൌ മാസാഷ്ടകം തസ്യ മഗ്നസ്യ സരസോ ഽമ്ഭസി । മാംസപങ്കജശങ്കോത്കഭൃങ്ഗഭഗ്നമുഖച്ഛവേഃ
അവൻ ആഴത്തിലുള്ള തടാകത്തിൽ മുങ്ങി എട്ടുമാസം കഴിച്ചു; അവന്റെ മുഖം ചെളിയും മാംസ നിറവും ചേർന്നതുപോലും, തവളകൾ തകർത്ത് പോയ കമലപൂവുപോലും ആയിരുന്നു.
അഥൈനം തപസാ തപ്തമ് അജഗമൈകദാ ഹരിഃ । നിദാഘാര്തം ഘനശ് ശ്യാമഃ പ്രാവൃഷീവ ധരാതലമ്
പിന്നീട് ഒരിക്കൽ, കഠിനമായ തപസ്സിൽ ചൂടുപിടിച്ച അവനെ കാണാൻ, മഴക്കാലത്ത് ഉണങ്ങിയ ഭൂമിയിൽ ഇരുണ്ട മേഘം ഇറങ്ങുന്നതുപോലെ, ഹരി അവിടേക്ക് വന്നു.
വിപ്രോത്തിഷ്ഠ പയോമധ്യാദ് ഗൃഹാണാഭിമതമ് വരമ് । അഭീപ്സിതഫലോപേതോ ജാതസ് തേ നിയമദ്രുമഃ
ബ്രാഹ്മണാ, നീ വെള്ളത്തിനടിയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് നിന്റെ ഇഷ്ടമായ വരം സ്വീകരിക്കൂ; നിന്റെ ആചാരവൃക്ഷം ഇപ്പോൾ നീ ആഗ്രഹിച്ച ഫലം കൊടുത്തിരിക്കുന്നു.
അസങ്ഖ്യേയജഗദ്ഭൂതഹൃത്പദ്മകുഹരാലിനേ । ജഗത്ത്രയൈകനലിനീസരസേ വിഷ്ണവേ നമഃ
അനവധി ജീവികളുടെ ഹൃദയത്തിലെ കമലഗുഹയിൽ തങ്ങുന്ന തേനീച്ചയായ, മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ഒരൊറ്റ കമലപൂവുപോലുള്ള തടാകത്തിൽ വസിക്കുന്ന വിഷ്ണുവിന് വന്ദനം.
മായാമ് ഇമാം ത്വദുദിതാം ഭഗവന് പാരമാത്മികീമ് । ദ്രഷ്ടുമ് ഇച്ഛാമി സംസാരനാമ്നീമ് ആശ്ചര്യകാരിണീമ്
ഭഗവാനേ, നീ കാണിച്ച ഈ പരമമായ മായയെ, സംസാരമെന്ന പേരിൽ അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞതായ ഈ മായയെ ഞാൻ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഇമാം ദ്രക്ഷ്യസി മായാം ത്വം തതസ് ത്യക്ഷ്യസി ചേത്യ് അജഃ । ഉക്ത്വാ യയാവ് അദൃശ്യത്വം ഗാന്ധര്വമ് ഇവ പത്തനമ്
നീ ഈ മായയെ കാണും, പിന്നെ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കും — അജൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഗന്ധർവനഗരം പോലെ അപ്രത്യക്ഷനായി.
ഗതേ വിഷ്ണൌ സമുത്തസ്ഥൌ ജലാത് സ ബ്രാഹ്മണേശ്വരഃ । ശീതലാമലമൂര്തിത്വാദ് ഇന്ദുഃ ക്ഷീരോദകാദ് ഇവ
വിഷ്ണു പോയതിനു ശേഷം, ആ ബ്രാഹ്മണേശ്വരൻ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന് വന്നു; തണുത്തും കറുപ്പില്ലാത്തതുമായ രൂപം കൊണ്ട്, ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രൻ ഉയരുന്നതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
ബഭൂവ പരിതുഷ്ടാത്മാ ദര്ശനേന ജഗത്പതേഃ । ദര്ശനസ്പര്ശനൈര് ഇന്ദോര് ഉത്ഫുല്ലമ് ഇവ കൈരവമ്
ലോകനാഥന്റെ ദർശനം ലഭിച്ചതിൽ അവന്റെ മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും തൃപ്തിയായി; ചന്ദ്രന്റെ ദർശനവും സ്പർശനവും കൊണ്ട് കമലം വിരിയുന്നതുപോലെ.
അഥാസ്യ കതിചിത് തസ്മിന് ദിവസാനി യയുര് വനേ । ഹരിസന്ദര്ശനാനന്ദവതോ ബ്രാഹ്മണകര്മണാ
അന്നത്തെ കുറെ ദിവസങ്ങൾ ആ വനത്തിൽ, ഹരിയെ കാണുന്നതിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ മുഴുകി, ബ്രാഹ്മണന്റെ കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു അവന്റെ ജീവിതം.
ഏകദാരബ്ധവാന് സ്നാനം സരസ്യ് ഉദിതപങ്കജേ । ചിന്തയന് വൈഷ്ണവം വാക്യം മഹര്ഷിര് ഇവ മാനസേ
ഒരു ദിവസം, കുളത്തിലെ താമരപ്പൂവുകൾ തുറന്നപ്പോൾ, മഹർഷിയെപ്പോലെ മനസ്സിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ വാക്കുകൾ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ കുളിക്കാൻ തുടങ്ങി.
അഥ സ്നാനവിധാവ് അന്തര്ജലമ് ഏഷ ചകാര ഹ । സകലാഘവിഘാതാര്ഥം പരിവര്തനമ് ആത്മനഃ
കുളി ചെയ്യുന്നതിനിടെ, എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റി ആത്മാവിനെ മാറ്റാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവൻ വെള്ളത്തിനുള്ളിൽ മുഴുകി.
അന്തര്ജലവിധൌ തസ്മിന് വിസ്മൃതധ്യാനമന്ത്രധീഃ । പര്യസ്തസംവിത്പ്രസരസ് സോ ഽപശ്യജ് ജലമധ്യഗഃ
വെള്ളത്തിനുള്ളിൽ കുളി ചെയ്യുമ്പോൾ, അവന്റെ മനസ്സ് ധ്യാനവും മന്ത്രങ്ങളും മറന്നു; അവന്റെ ബോധം ചിതറിപ്പോയി, വെള്ളത്തിനുള്ളിൽ തന്നെയാണെന്ന് അവൻ കണ്ടു.
മൃതമ് ആത്മാനമ് ആത്മീയേ സദനേ ഽസോമ്യതാം ഗതമ് । പതിതം വാതവേഗേന കന്ദരാന്തര് ഇവ ദ്രുമമ്
അവൻ തന്റെ ആത്മാവിനെ, ജീവശക്തി ഇല്ലാതെ, സ്വന്തം വീട്ടിൽ മരിച്ച നിലയിൽ കിടക്കുന്നതായി കണ്ടു. കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ മലകുഴിയിൽ വീണു കിടക്കുന്ന വൃക്ഷംപോലെയായിരുന്നു അത്.
പ്രാണാപാനപ്രവാഹേണ മുക്തമ് അന്തമ് ഉപാഗതമ് । സംശാന്താവയവസ്പന്ദം നിര്വാത ഇവ ഷണ്ഡകമ്
ശ്വാസപ്രവാഹം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, അതിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ശാന്തമായിരുന്നു; കാറ്റില്ലാത്ത പുല്ല്കൂട്ടംപോലെ അവയവങ്ങൾ ഒന്നു പോലും ചലിച്ചില്ല.
പാണ്ഡുരാനനമ് ആമ്ലാനം വൃക്ഷപര്ണമ് ഇവാരസമ് । ശവീഭൂതമ് അനാഹ്ലാദം ഛിന്നനാലമ് ഇവാമ്ബുജമ്
അത് നിറംകെട്ട, ഉണങ്ങിയ മുഖം; വൃക്ഷത്തിലെ രസം നഷ്ടപ്പെട്ട ഇലപോലെയും, തണ്ടു മുറിഞ്ഞു ജീവൻ ഇല്ലാതായ താമരപോലെയും, സന്തോഷം ഒന്നുമില്ലാതെ ശവംപോലെയും ആയിരുന്നു.
വിപര്യസ്തേക്ഷണം പ്രാതര് മജ്ജത്താരമ് ഇവാമ്ബരമ് । സാവഗ്രഹമ് ഇവ ഗ്രാമം സര്വതഃ പാംസുധൂസരമ്
അത് കണ്ണുകൾ തെറ്റായ ദിശയിലായിരുന്നു; പുലർച്ചെ ഇരുണ്ട ആകാശംപോലെയും, എല്ലാടും പൊടിക്കൂറ്റം മൂടിയ ദുരന്തം ബാധിച്ച ഗ്രാമംപോലെയും, അതിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ പൊടിയാൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു.
ബാഷ്പക്ലിന്നമുഖൈര് ദീനൈഃ കരുണാക്രന്ദകാരിഭിഃ । ആവൃതം ബന്ധുഭിഃ ഖിന്നൈഃ കുരരൈര് ഇവ പാദപമ്
കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ മുഖങ്ങളുമായി ദുഃഖിതരായ ബന്ധുക്കൾ കരുണയോടെ വിലപിച്ചു ചുറ്റിനിൽക്കുന്നു; വിഷാദത്തിൽ മുങ്ങിയ കുരരപക്ഷികൾ ഒരു വൃക്ഷത്തെ ചുറ്റി നിൽക്കുന്നതുപോലെ.
സേതുഭങ്ഗഗലദ്വാരിമ്ലായമാനമുഖാബ്ജയാ । നലിന്യാ സമധര്മിണ്യാ ഭാര്യയാ പാദയോശ് ശ്രിതമ്
അവന്റെ കാലടിയിൽ ഭാര്യ ഇരിക്കുന്നു; അവളുടെ മുഖം ഉണങ്ങിയതും മങ്ങിയതുമാണ്, പാലം തകർന്നൊഴുകി നീരൊഴിഞ്ഞു കരിഞ്ഞു പോയ ഒരു താമരക്കുളത്തെപ്പോലെ, ഭർത്താവിന്റെ ദുഃഖം പങ്കുവെച്ച്.
താരാക്രന്ദരണദ്രൂഢപ്രലാപാലാപമുഗ്ധയാ । മാത്രാ ഗൃഹീതം ചിബുകേ നവവ്യഞ്ജനലാഞ്ഛിതേ
കുട്ടിയെ നഷ്ടപ്പെട്ട ദുഃഖത്തിൽ അകമ്പടിയില്ലാതെ അമ്മ അവന്റെ കിന്നരത്തിൽ കൈവെച്ച്, യൗവനത്തിന്റെ ചിഹ്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച മുഖം നോക്കി, വേദനയോടെ ദു:ഖവാക്കുകൾ ഉരിയാടുന്നു.
അന്യൈഃ പാര്ശ്വഗതൈര് ദീനൈസ് സ്രവദസ്രുമുഖൈര് ജനൈഃ । ശ്രിതം ഗലദവശ്യായൈശ് ശുഷ്കപര്ണൈര് ഇവ ദ്രുമമ്
മറ്റു ദുഃഖിതർ അവന്റെ അരികിൽ നിന്ന് കണ്ണുനീർ ചൊരിയുന്ന മുഖങ്ങളോടെ, സഹായം ചെയ്യാനാകാതെ അവനിൽ ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു; ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ വൃക്ഷത്തിൽ ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നതുപോലെ.
വിയോഗഭീത്യാ സംയോഗപരിഹാരപരൈര് ഇവ । ദൂരം പ്രവിസൃതൈര് അങ്ഗൈര് അനാത്മീയൈര് ഇവാവൃതമ്
പിരിയലിന്റെ ഭയത്തിൽ അവയുടെ അവയവങ്ങൾ വളരെ ദൂരത്ത് ചിതറിപ്പോയതുപോലെയും, അവയ്ക്ക് ഇനി തനിക്കു തന്നെ ചേർന്നതല്ലെന്നപോലെ മറച്ചുവെച്ചതുപോലെയും തോന്നി.
പരസ്പരമ് അലഗ്നാഭ്യാമ് ഓഷ്ഠാഭ്യാം ദശനൈശ് ശനൈഃ । സവിരാഗമ് ഇവാമ്ലാനൈര് ഹസന്തം സ്വാത്മജീവിതമ്
ഒന്നുമില്ലാതെ ചേർന്നില്ലാത്ത അധരങ്ങൾ പല്ലുകൾക്ക് നന്നായി സ്പർശിക്കപ്പെട്ടു, തനിക്കു തന്നെ നേരെ മങ്ങിപ്പോയ സ്നേഹത്തോടെ മന്ദഹാസം പകരുന്നതുപോലെയും തോന്നി.
മൌനം ധ്യാനമ് ഇവാപന്നം പങ്കാദ് ഇവ വിനിര്മിതമ് । അപ്രബോധായ സംസുപ്തം വിശ്രാമ്യന്തമ് ഇവോച്ചകൈഃ
മൗനത്തിൽ ധ്യാനത്തിലായതുപോലെയും, ചളിയിൽനിന്ന് ഉണ്ടാക്കിയതുപോലെയും, ആഴത്തിൽ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നവൻ ഉണരാതെ വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെയും തോന്നി.