സര്വവിപ്രര്ഷിസങ്ഘൈശ് ച സര്വസിദ്ധഗണൈസ് തഥാ । മുനിവിദ്യാധരയുതോ ലോകപാലസമന്വിതഃ
എല്ലാ ബ്രാഹ്മണമുനിമാരുടെയും സമാഹാരവും, എല്ലാ സിദ്ധന്മാരുടെയും കൂട്ടവും, മുനിമാരും വിദ്യാധരന്മാരും ലോകപാലന്മാരും കൂടെ ചേർന്ന്.
അഭ്യഷിഞ്ചദ് അമേയാത്മാ ദൈത്യരാജ്യേ മഹാസുരമ് । മരുദ്ഗണൈസ് സ്തൂയമാണം പൂര്വസര്ഗേ ഹരിം യഥാ
അളവുകൂടാത്ത ആത്മാവായ ഹരി, വാതദേവന്മാർ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ആദിപ്രപഞ്ചത്തിൽ ഹരിയെ പോലെ, മഹാസുരനായി ദൈത്യരാജാവിനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
സുരാസുരൈസ് സ്തൂയമാനം സ്തൂയമാനസ് സുരാസുരൈഃ । അഭിഷിക്തമ് ഉവാചേദം പ്രഹ്ലാദം മധുസൂദനഃ
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, അവരുടെ സ്തുതികളോടൊപ്പം അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ട പ്രഹ്ലാദനോട് മധുസൂദനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യാവന് മേരുര് ധരാ യാവദ് യാവച് ചന്ദ്രാര്കമണ്ഡലേ । അഖണ്ഡിതഗുണശ്ലാഘീ താവദ് രാജാ ഭവാനഘ
പാപരഹിതനായ രാജാവേ, ഭൂമിയിൽ മേരുപർവതം നിലകൊള്ളുന്നിടത്തോളം, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, നിന്റെ അക്ഷയമായ സദ്ഗുണങ്ങൾ എപ്പോഴും എല്ലാവരും പ്രശംസിക്കും.
ഇഷ്ടാനിഷ്ടഫലം ത്യക്ത്വാ സമദര്ശനയാ ധിയാ । വീതരാഗഭയക്രോധോ രാജ്യം സമനുപാലയ
സുഖകരമായതോ ദുഃഖകരമായതോ ഫലങ്ങളിൽ ആസക്തി വെച്ചുപോക്കുക, എല്ലാവരെയും ഒരുപോലെ കാണുന്ന മനസ്സോടെ, രാഗവും ഭയവും കോപവും വിട്ട് രാജ്യം ഭരിക്കണം.
രാജ്യേ ഽസ്മിന് ഭോഗസമ്പൂര്ണേ ദൃഷ്ടാനുത്തമഭൂമിനാ । ന ഗന്തവ്യസ് ത്വയോദ്വേഗസ് സ്വര്ഗേ വാ നരകേ ഽഥ വാ
ഇവിടെ ഈ സാമ്രാജ്യത്തിൽ എല്ലാ സുഖസൗകര്യങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അതിനെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ സ്ഥലം എന്നിങ്ങനെ കണ്ടാലും, സ്വർഗ്ഗത്തെയോ നരകത്തെയോ കുറിച്ച് മനസ്സിൽ ഉത്കണ്ഠയോ ആശങ്കയോ വരുത്തേണ്ടതില്ല.
ദേശകാലക്രിയാകാരൈര് യഥാപ്രാപ്താസു ദൃഷ്ടിഷു । പ്രകൃതം കാര്യമ് ആതിഷ്ഠംസ് ത്യക്തവാസനമ് ആസ്സ്വ ഭോഃ
സ്ഥലം, കാലം, പ്രവർത്തി എന്നിവയ്ക്കനുസരിച്ച് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ അനുഭവങ്ങളിലും, സ്വാഭാവികമായ കടമകൾ നിർവഹിച്ച്, ആസക്തി വിട്ട് ഇരിക്കണം മഹാനേ.
അതിഹേയതയാദത്തം മമതാപരിവര്ജിതമ് । ഭാവാഭാവേ സമം കാര്യം കുര്വന്ന് ഇഹ ന ബധ്യസേ
ഇവിടെ എന്ത് വരുമോ അതിനെ അത്രയും മാത്രം സ്വീകരിച്ച്, അതിനോടു ഉടമസ്ഥതയോ അമിതമായ ആഗ്രഹമോ കൂടാതെ, സാന്നിധ്യത്തിലും അഭാവത്തിലും മനസ്സിനെ സമത്വത്തിൽ നിലനിർത്തി പ്രവർത്തിച്ചാൽ, നീ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
ദൃഷ്ടസംസാരപര്യായസ് തുലിതാതുലതത്പദഃ । സര്വം സര്വത്ര ജാനാസി കിമ് അന്യദ് ഉപദിശ്യതേ
ലോകത്തിന്റെ ആവർത്തനങ്ങൾ കണ്ടു, അതിലെ സമത്വവും അസമത്വവും അതിജീവിച്ച്, നീ എല്ലാം എല്ലിടത്തും അറിയുന്നു. ഇനി എന്താണ് ഉപദേശിക്കാനുണ്ടു?
വീതരാഗഭയക്രോധേ ത്വയി രാജനി രാജതി । ഭൂമിഃ പാസ്യതി നേദാനീം ദുര്ഗൃധ്രീവാസൃഗ് ആസുരമ്
രാജാവായ നീ ആസക്തിയും ഭയവും കോപവും വിട്ട് പ്രകാശിക്കുമ്പോൾ, ഭൂമി ഇനി ക്രൂരരും അത്യാഗ്രഹികളും ആയ അസുരന്മാരുടെ രക്തം കുടിക്കേണ്ടതില്ല.
ദലയിഷ്യതി ബാഷ്പശ്രീര് നാസുരീകര്ണമഞ്ജരീമ് । വനരാജീമ് ഇവൌഘോത്ഥാ സരിത് താരതരങ്ഗിണീ
സമ്പത്തിന്റെ കണ്ണുനീർ അസുരന്മാരുടെ ചെവിക്കുലകൾ വനംകാടിലൂടെ ഒഴുകുന്ന തിരമാലകളാൽ നിറഞ്ഞ നദിപോലെ തള്ളിക്കളയും.
അദ്യപ്രഭൃതി സംശാന്തദാനവാമരസങ്ഗരമ് । നിര്മന്ദരാമ്ഭോനിധിവജ് ജഗത് സ്വസ്ഥമ് അവസ്ഥിതമ്
ഇന്നുമുതല് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള പോര് പൂര്ണമായും ശമിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇനി ഈ ലോകം മന്ദരപര്വ്വതം ഇല്ലാതെ സമുദ്രം എത്ര ശാന്തമാണോ അതുപോലെ സമാധാനത്തോടെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ദേവാസുരകുടുമ്ബിന്യോ ഭര്തൃഷ്വ് അന്തഃപുരേഷു ച । സ്വേഷ്വ് ഏവ യാന്തു വിശ്വാസമ് അപരസ്പരമ് ആഹൃതാഃ
ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ഭാര്യമാര് എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ ഭര്ത്താക്കന്മാരെ മാത്രം വിശ്വസിച്ച് അകത്തുള്ള മുറികളില് സമാധാനത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ; പരസ്പരം അവര് ആശ്രയിക്കേണ്ടതില്ല.
ഭവ ബഹുലനിശാനിതാന്തനിദ്രാതിമിരമ് അപാസ്യ സദോദിതാശയശ്രീഃ । ദനുസുത വനിതാവിലാസരമ്യാം ചിരമ് അജിതാമ് ഉപഭുങ്ക്ഷ്വ രാജ്യലക്ഷ്മീമ്
ഭവസാഗരത്തിലെ അന്ധകാരമായ ദീര്ഘമായ രാത്രിയുടെ ഉറക്കം നീക്കം ചെയ്ത്, എപ്പോഴും ഉണര്ന്ന മനസ്സോടെ, അസുരസ്ത്രിയരുടെ സാന്നിധ്യത്തില് മനോഹരമായ ജയിക്കപ്പെടാത്ത രാജസമ്പത്ത് നീ ദീര്ഘകാലം ആസ്വദിക്കൂ.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ പുണ്ഡരീകാക്ഷസ് സനരാമരകിന്നരഃ । ദ്വിതീയ ഇവ സംസാരശ് ചചാലാസുരമന്ദിരാത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം കമലനയനന് ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും കിന്നരന്മാരുമൊക്കെയായി അസുരമന്ദിരത്തില്നിന്ന് മറ്റൊരു ലോകംപോലെ പുറത്ത് പോയി.
പ്രഹ്ലാദാദിവിനിര്മുക്തൈഃ പശ്ചാത് പുഷ്പാഞ്ജലിവ്രജൈഃ । പൂര്യമാണവിഹങ്ഗേശപാശ്ചാത്യാങ്ഗരുഹോത്കരഃ
പ്രഹ്ലാദനും മറ്റു മോചിതരായവരും പിന്നിലായി, പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ കൈകളുമായി, പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശം പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങളാലും വൃക്ഷങ്ങളുടെ കൂമ്പാരങ്ങളാലും നിറച്ചു.
ക്രമാത് ക്ഷീരോദമ് ആസാദ്യ വിസൃജ്യ സുരവാഹിനീമ് । ഭോഗിഭോഗാസനേ തസ്ഥൌ ശ്വേതാബ്ജ ഇവ ഷട്പദഃ
അവൻ ക്രമമായി ക്ഷീരസമുദ്രത്തോട് എത്തി, ദേവനദിയെ വിട്ട്, പാമ്പിന്റെ ചുരുളുകളിൽ വെച്ച് വെള്ളപത്മത്തിൽ തേനീച്ച ഇരിക്കുന്നതുപോലെ ഇരുന്നു.
ഭോഗിഭോഗാസനേ വിഷ്ണുശ് ശക്രസ് സ്വര്ഗേ സഹാമരൈഃ । പാതാലേ ദാനവാധീശ ഇതി തസ്ഥുര് ഗതജ്വരാഃ
പാമ്പിന്റെ ചുരുളുകളിൽ വിഷ്ണു ഇരുന്നു; സ്വർഗത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം; പാതാളത്തിൽ അസുരാധിപൻ—എല്ലാവരും ദുഃഖരഹിതരായി.
ഏഷാ തേ കഥിതാ രാമ നിശ്ശേഷമലനാശിനീ । പ്രാഹ്ലാദീ ബോധസമ്പ്രാപ്തിര് ഐന്ദവദ്രവശീതലാ
രാമാ, എല്ലാ മലിനതകളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന പ്രഹ്ലാദന്റെ കഥ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഇത് ചന്ദ്രപ്രഭയുപമമായ ശീതളതയും ജ്ഞാനലാഭവും നൽകുന്നു.
യ ഏതാം മാനവാ ലോകേ ബഹുദുഷ്കൃതിനോ ഽപി ഹി । ധിയാ വിചാരയിഷ്യന്തി തേ പ്രാപ്സ്യന്ത്യ് അചിരാത് പദമ്
ലോകത്തിൽ അനവധി തെറ്റുകൾ ചെയ്തവരും ഈ ഉപദേശം മനസ്സോടെ ആലോചിച്ചാൽ, അവർക്ക് ഉടൻ തന്നെ പരമാവസ്ഥ നേടാൻ കഴിയും.
സാമാന്യേന വിചാരേണ ക്ഷയമ് ആയാതി ദുഷ്കൃതമ് । യോഗവാക്യവിചാരേണ കോ ന യാതി പരം പദമ്
സാധാരണമായ ആലോചനയിലൂടെ പോലും പാപം ഇല്ലാതാകുന്നു; എന്നാൽ യോഗവാക്യങ്ങൾ ആലോചിച്ചാൽ ആരാണ് പരമാവസ്ഥയിലേക്കു എത്താത്തത്?
അജ്ഞാനമ് ഉച്യതേ പാപം തദ് വിചാരേണ നശ്യതി । പാപമൂലച്ഛിദം തസ്മാദ് വിചാരം ന പരിത്യജേത്
അജ്ഞാനം തന്നെയാണ് പാപം എന്നു പറയുന്നു; ആലോചനയാൽ അത് നശിക്കും. അതുകൊണ്ട് പാപത്തിന്റെ വേരു മുറിക്കുന്ന ആലോചനയെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
ഇമാം പ്രഹ്ലാദസംസിദ്ധിം പ്രവിചാരയതാം നൃണാമ് । സപ്തജന്മകൃതം പാപം ക്ഷയമ് ആപ്നോത്യ് അസംശയമ്
പ്രഹ്ലാദന്റെ ഈ സിദ്ധി ആലോചിക്കുന്നവർക്കു സംശയമില്ലാതെ ഏഴു ജന്മങ്ങളിൽ പറ്റിയ പാപം പോലും നശിക്കും.
പരേ പദേ പരിണതം പാഞ്ചജന്യസ്വനൈര് മനഃ । കഥം പ്രബുദ്ധം ഭഗവന് പ്രഹ്ലാദസ്യ മഹാത്മനഃ
പരമാവസ്ഥയിൽ പൂർണ്ണതയെത്തി, പാഞ്ചജന്യത്തിന്റെ ശബ്ദം പോലെ ഉണർന്നു നില്ക്കുന്ന മഹാത്മാവായ പ്രഹ്ലാദന്റെ മനസ്സ് എങ്ങനെ ഉണർന്നു എന്നു പറയാമോ ഭഗവാനേ?
ദ്വിവിധാ മുക്തതാ ലോകേ സമ്ഭവത്യ് അനഘാകൃതേ । സദേഹൈകാ വിദേഹാന്യാ വിഭാഗോ ഽയം തയോശ് ശൃണു
ഇഹലോകത്ത് പാപരഹിതന്മാർക്ക് രണ്ട് വിധത്തിലുള്ള മോക്ഷം ഉണ്ടാകുന്നു: ഒന്നത് ശരീരത്തോടെ, മറ്റൊന്ന് ശരീരമില്ലാതെ. ഈ രണ്ടിന്റെയും വ്യത്യാസം ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
അസംസക്തമതേര് യസ്യ ത്യാഗാദാനേഷു കര്മണാമ് । നൈഷണാ തത്സ്ഥിതിം വിദ്ധി ത്വം ജീവന്മുക്തതാമ് ഇഹ
ദാനത്തിലും ഉപേക്ഷയിലും ആരുടേയും മനസ്സ് ആസ്വാദനമോ ബന്ധമോ ഇല്ലാതെ നില്ക്കുമ്പോൾ, അങ്ങിനെ ഉള്ള അവസ്ഥയെയാണ് ഇവിടെ ജീവന്മുക്തി എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
സൈവ ദേഹക്ഷയേ രാമ പുനര്ജനനവര്ജിതാ । വിദേഹമുക്തതാ പ്രോക്താ തത്സ്ഥാ നായാന്തി ദൃശ്യതാമ്
രാമാ, ശരീരം നശിച്ചപ്പോൾ വീണ്ടും ജനനം ഇല്ലാത്ത അതേ അവസ്ഥയെ ശരീരമില്ലാത്ത മോക്ഷം എന്നു പറയുന്നു. അങ്ങിനെ നില്ക്കുന്നവരെ ഇനി കാണാൻ കഴിയില്ല.
ഭൃഷ്ടബീജോപമാ ഭൂയോജന്മാങ്കുരവിവര്ജിതാ । ഹൃദി ജീവദ്വിമുക്താനാം ശുദ്ധാ ഭവതി വാസനാ
വെന്തുപോയ വിത്ത് വീണ്ടും മുളപ്പാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ, ജീവിച്ചിരിക്കെ മോക്ഷം നേടിയവരുടെ മനസ്സിലുള്ള വാസനകൾ ഭവിയുടെ ജന്മങ്ങൾക്കുള്ള മുളകൾ ഇല്ലാതെ ശുദ്ധമായിരിക്കുന്നു.
പാവനീ പരമോദാരാ സത്ത്വമാത്രാനുപാതിനീ । ആത്മധ്യാനമയീ നിത്യം സുഷുപ്തസ്ഥേവ തിഷ്ഠതി
അവ വാസനകൾ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതും അത്യന്തം ഉന്നതവും, സത്യസങ്കല്പത്തോടൊപ്പം മാത്രം നടക്കുന്നതുമാണ്. അവ എപ്പോഴും ആത്മധ്യാനത്തിൽ ലീനമായി, ഗഹനമായ ഉറക്കത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.
അപി വര്ഷസഹസ്രാന്തേ തേ തയൈവാന്തരസ്ഥയാ । സതി ദേഹേ പ്രബുധ്യന്തേ ജീവന്മുക്താ രഘൂദ്വഹ
രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ആയിരം വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും, ശരീരം നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, ജീവിച്ചിരിക്കെ മോക്ഷം നേടിയവർ ആന്തരികമായ ശുദ്ധതയിലൂടെ ഉണരുന്നു.