ഏകസ്മിന് വിദ്യമാനേ ഹി കുതശ് ശോകഃ കുതഃ ക്ഷതിഃ । കുതോ ദേഹഃ ക്വ സംസാരഃ ക്വ സ്ഥിതിഃ ക്വ ഭയാഭയേ
ഒറ്റതായത് മാത്രം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ദു:ഖം എവിടെ? നഷ്ടം എവിടെ? ശരീരം എവിടെ? ലോകം എവിടെ? സ്ഥിരത എവിടെ? ഭയമോ ഭയരഹിതത്വമോ എവിടെ?
യഥേച്ഛയൈവാമലയാ കേവലം സ്വസമുത്ഥയാ । ഏവം ദേവാഹമ് അവസം വിതതേ പാവനേ പദേ
എന്റെ സ്വന്തം നിർമ്മലമായ ഇച്ഛാശക്തിയിൽ നിന്നു മാത്രം, സ്വയം ഉദിച്ചുയർന്ന്, ഞാൻ എളുപ്പത്തിൽ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന വിശുദ്ധ അവസ്ഥയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, ദേവാ.
ഹാ വിരക്തോ ഽസ്മി സംസാരം ത്യജാമീത്യ് ആശയേശ്വര । അപ്രബുദ്ധധിയാം ചിന്താ ഹര്ഷശോകവികാരദാ
ഹാ, ഞാൻ വിരക്തനാണ്, ഈ ലോകം ഉപേക്ഷിക്കാം എന്നിങ്ങനെയുള്ള ചിന്തകൾ, ആശയങ്ങളുടെ അധിപനേ, ഉണരാത്ത മനസ്സുള്ളവർക്കു സന്തോഷവും ദു:ഖവും ഉണ്ടാക്കുന്ന കലഹങ്ങൾ മാത്രം നൽകുന്നു.
ദേഹാഭാവേ ന ദുഃഖാനി ദേഹേ ദുഃഖാനി മേ സതി । ഇതി ചിന്താവിഷവ്യാലീ മൂര്ഖമ് ഏവാവലുമ്പതേ
ശരീരം ഇല്ലെങ്കിൽ ദു:ഖം ഉണ്ടാവില്ല; ശരീരം ഉണ്ടെങ്കിൽ ദു:ഖം എന്റെതാണെന്ന് ചിന്തിക്കുന്നതും, ആ സംശയത്തിന്റെ വിഷസർപ്പം പോലെ, മണ്ടന്മാരെ മാത്രം പിടിച്ചെടുക്കുന്നു.
ഇദം സുഖമ് ഇദം ദുഃഖമ് ഇദം നാസ്തീദമ് അസ്തി മേ । ഇതി ദോലായിതം ചേതോ മൂഢമ് ഏവ ന പണ്ഡിതമ്
ഇത് സന്തോഷം, ഇത് ദു:ഖം, ഇത് എന്റെതല്ല, ഇത് എന്റെതാണെന്ന് മനസ്സിൽ ഇരട്ടയാക്കുന്ന ചിന്തകൾ മണ്ടന്മാരുടെതാണ്, ജ്ഞാനികൾക്ക് അങ്ങനെ ആവില്ല.
അയമ് അന്യോ ഽന്യ ഏവാഹമ് ഇത്യ് അജ്ഞാനാന്ധവാസനാഃ । ദൂരോദസ്താസ് സുബുദ്ധീനാം രജന്യോ ഽംശുമതാമ് ഇവ
അവൻ വേറെയാളാണ്, ഞാൻ വേറെയാളാണ് എന്ന അജ്ഞാനത്തിന്റെ കുരുട് വാസനകൾ ജ്ഞാനികൾ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ രാത്രിയെ അകറ്റുന്നതുപോലെ ദൂരേയ്ക്ക് തള്ളിക്കളയുന്നു.
ഇദം ത്യാജ്യമ് ഇദം ഗ്രാഹ്യമ് ഇതി മിഥ്യാ മനോഭ്രമഃ । നോന്മത്തതാം നയത്യ് അന്തര് ജ്ഞമ് അജ്ഞമ് ഇവ ദുര്ധിയമ്
ഇത് ഉപേക്ഷിക്കണം, ഇത് സ്വീകരിക്കണം എന്നതുപോലെയുള്ള തെറ്റായ മനോഭ്രമം, ഉള്ളിലെ ബുദ്ധിയെ പിരിഞ്ഞുപോകുന്നവനാക്കി, ജ്ഞാനിയെ അജ്ഞാനിയെപ്പോലെ ആക്കുന്നു.
സര്വസ്മിന്ന് ആത്മനി തതേ ത്വയി താമരസേക്ഷണ । ഹേയോപാദേയപക്ഷസ്ഥാ ദ്വിതീയാ കലനാ കുതഃ
താമരപ്പൂവിന്റെ കണികൾപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവളേ, എല്ലാം ആത്മാവാണെങ്കിൽ, നിന്നിൽ സ്വീകരിക്കലോ ഉപേക്ഷിക്കലോ എന്ന രണ്ടാമത്തെ ചിന്ത എങ്ങനെയുണ്ടാകാം?
വിജ്ഞാനാഭാസമ് അഖിലം ജഗത് സദസതോസ് സ്ഥിതമ് । കിം ഹേയം കിമ് ഉപാദേയമ് ഇതി യത് ത്യജ്യതേ ന വാ
സകലവും വിജ്ഞാനത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ, സത്തിലും അസത്തിലും നിലകൊള്ളുന്ന ലോകം തന്നെയാണ്. ഇവിടെ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതോ സ്വീകരിക്കേണ്ടതോ, വിട്ടുകളയേണ്ടതോ അല്ലാതിരിക്കേണ്ടതോ എന്താണ്?
കേവലം സ്വസ്വഭാവേന ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യേ വിചാരയന് । ക്ഷണം വിശ്രാന്തവാന് അന്തര് അഹമ് ആത്മാത്മനാത്മനി
സ്വഭാവപ്രകാരം, ദർശകനെയും ദർശ്യത്തെയും നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, ഒരു നിമിഷം ഞാൻ അകത്തായി, ആത്മാവിൽ തന്നെ, വിശ്രമം കണ്ടെത്തി.
ഭാവാഭാവവിനിര്മുക്തോ ഹേയോപാദേയവര്ജിതഃ । ഏവമ് ആസമ് അഹം പൂര്വമ് അധുനേത്ഥമ് അവസ്ഥിതഃ
ഉണ്ടെന്നതിലും ഇല്ലെന്നതിലും നിന്നു മോചിതനായി, സ്വീകരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കലും ഇല്ലാതെ, ഞാൻ മുമ്പ് എങ്ങനെയുണ്ടായിരുന്നോ, ഇപ്പോഴും അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ശമമ് ആത്മീയമ് ആപന്നസ് സര്വഗാത്മന് സതാം ഗതേ । കരോമ്യ് അഹം മഹാദേവ തുഭ്യം യത് പരിരോചതേ
എനിക്ക് എന്റെ മനസ്സിലെ സമാധാനം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു, സകലരിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന മഹാദേവനേ, നല്ലവരുടെ നിലയിലേക്ക് എത്തിയവനേ, നിങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതെന്താണോ, അതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യാം.
ത്വമ് അയം പുണ്ഡരീകാക്ഷ പൂജ്യസ് താവജ് ജഗത്ത്രയേ । തന് മത്തഃ പ്രകൃതപ്രാപ്താം പൂജാമ് ആദാതുമ് അര്ഹസി
കമലനയനനായ ഈ ഭഗവാനെ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ആരാധനയ്ക്ക് അർഹനാണ്. അതുകൊണ്ട്, എന്നിൽ നിന്നു സ്വാഭാവികമായി ലഭിച്ച ഈ ആരാധന നിങ്ങൾ സ്വീകരിക്കണം.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ദാനവാധീശഃ പുരഃ ക്ഷീരോദശായിനഃ । ശൈലേന്ദ്ര ഇവ പൂര്ണേന്ദുമ് അര്ഘപാത്രമ് ഉപാദദേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ദാനവരുടെ അധിപൻ ക്ഷീരസാഗരത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നവന്റെ മുമ്പിൽ, പൂർണചന്ദ്രനെ ചുമക്കുന്ന മലപോലെ അർഘപാത്രം എടുത്തു.
സായുധം സാപ്സരോവൃന്ദം സസുരം സഖഗാധിപമ് । പുജയാമ് ആസ ഗോവിന്ദം സത്രൈലോക്യമ് അഥാഗ്രഗമ്
അയുധങ്ങളോടും, അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടത്തോടും, ദേവന്മാരോടും, പക്ഷിരാജാവിനോടും കൂടെ, അവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠനായ ഗോവിന്ദനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
സബാഹ്യാഭ്യന്തരക്രാന്തഭുവനം ഭുവനേശ്വരമ് । പൂജയിത്വോപവിഷ്ടം തമ് ഉവാച കമലാപതിഃ
അകത്തും പുറത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ലോകങ്ങളുടെ അധിപതിയെ ആരാധിച്ച്, കമലനാഥൻ അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഉത്തിഷ്ഠ ദാനവാധീശ സിംഹാസനമ് ഉപാശ്രയ । യാവദ് ആശ്വ് അഭിഷേകം തേ സ്വയമ് ഏവ ദദാമ്യ് അഹമ്
എഴുന്നേല്, ദാനവന്മാരെ സംഹരിക്കുന്ന രാജാവേ, സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കൂ. ഉടൻ തന്നെ ഞാൻ തന്നെ നിനക്ക് അഭിഷേകം നടത്തും.
പാഞ്ചജന്യരവം ശ്രുത്വാ യ ഇമേ സമുപാഗതാഃ । സിദ്ധാസ് സാധ്യാസ് സുരൌഘാസ് തേ കുര്വന്തു തവ മങ്ഗലമ്
പാഞ്ചജന്യത്തിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട് ഇവിടെ എത്തിയ സിദ്ധന്മാരും സാധ്യന്മാരും ദേവതാസമൂഹവും നിനക്ക് മംഗളം വരുത്തട്ടെ.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ പുണ്ഡരീകാക്ഷോ ദാനവം സിംഹവിഷ്ടരേ । യോജയാമ് ആസ യോഗാന്തേ മേരുശൃങ്ഗ ഇവാമ്ബുദമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, കമലനയനൻ ആ ദാനവനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി; യോഗത്തിന്റെ അവസാനം മേറു പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ മേഘം ഇരിക്കുന്നതുപോലെ.
അഥൈനം ഹരിര് ആഹൂതൈഃ ക്ഷിരോദാദ്യൈര് മഹാബ്ധിഭിഃ । ഗങ്ഗാദിഭിസ് സരിത്പൂരൈസ് സര്വതീര്ഥജലൈസ് തഥാ
അപ്പോൾ ഹരിച്ഛൻ ക്ഷീരസമുദ്രം പോലുള്ള മഹാസമുദ്രങ്ങളും, ഗംഗാദി നദികളുടെയും എല്ലാ തീർത്ഥജലങ്ങളുടെയും ഒഴുക്കും വിളിച്ചു കൂട്ടി.
സര്വവിപ്രര്ഷിസങ്ഘൈശ് ച സര്വസിദ്ധഗണൈസ് തഥാ । മുനിവിദ്യാധരയുതോ ലോകപാലസമന്വിതഃ
എല്ലാ ബ്രാഹ്മണമുനിമാരുടെയും സമാഹാരവും, എല്ലാ സിദ്ധന്മാരുടെയും കൂട്ടവും, മുനിമാരും വിദ്യാധരന്മാരും ലോകപാലന്മാരും കൂടെ ചേർന്ന്.
അഭ്യഷിഞ്ചദ് അമേയാത്മാ ദൈത്യരാജ്യേ മഹാസുരമ് । മരുദ്ഗണൈസ് സ്തൂയമാണം പൂര്വസര്ഗേ ഹരിം യഥാ
അളവുകൂടാത്ത ആത്മാവായ ഹരി, വാതദേവന്മാർ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ആദിപ്രപഞ്ചത്തിൽ ഹരിയെ പോലെ, മഹാസുരനായി ദൈത്യരാജാവിനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
സുരാസുരൈസ് സ്തൂയമാനം സ്തൂയമാനസ് സുരാസുരൈഃ । അഭിഷിക്തമ് ഉവാചേദം പ്രഹ്ലാദം മധുസൂദനഃ
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, അവരുടെ സ്തുതികളോടൊപ്പം അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ട പ്രഹ്ലാദനോട് മധുസൂദനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യാവന് മേരുര് ധരാ യാവദ് യാവച് ചന്ദ്രാര്കമണ്ഡലേ । അഖണ്ഡിതഗുണശ്ലാഘീ താവദ് രാജാ ഭവാനഘ
പാപരഹിതനായ രാജാവേ, ഭൂമിയിൽ മേരുപർവതം നിലകൊള്ളുന്നിടത്തോളം, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, നിന്റെ അക്ഷയമായ സദ്ഗുണങ്ങൾ എപ്പോഴും എല്ലാവരും പ്രശംസിക്കും.
ഇഷ്ടാനിഷ്ടഫലം ത്യക്ത്വാ സമദര്ശനയാ ധിയാ । വീതരാഗഭയക്രോധോ രാജ്യം സമനുപാലയ
സുഖകരമായതോ ദുഃഖകരമായതോ ഫലങ്ങളിൽ ആസക്തി വെച്ചുപോക്കുക, എല്ലാവരെയും ഒരുപോലെ കാണുന്ന മനസ്സോടെ, രാഗവും ഭയവും കോപവും വിട്ട് രാജ്യം ഭരിക്കണം.
രാജ്യേ ഽസ്മിന് ഭോഗസമ്പൂര്ണേ ദൃഷ്ടാനുത്തമഭൂമിനാ । ന ഗന്തവ്യസ് ത്വയോദ്വേഗസ് സ്വര്ഗേ വാ നരകേ ഽഥ വാ
ഇവിടെ ഈ സാമ്രാജ്യത്തിൽ എല്ലാ സുഖസൗകര്യങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അതിനെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ സ്ഥലം എന്നിങ്ങനെ കണ്ടാലും, സ്വർഗ്ഗത്തെയോ നരകത്തെയോ കുറിച്ച് മനസ്സിൽ ഉത്കണ്ഠയോ ആശങ്കയോ വരുത്തേണ്ടതില്ല.
ദേശകാലക്രിയാകാരൈര് യഥാപ്രാപ്താസു ദൃഷ്ടിഷു । പ്രകൃതം കാര്യമ് ആതിഷ്ഠംസ് ത്യക്തവാസനമ് ആസ്സ്വ ഭോഃ
സ്ഥലം, കാലം, പ്രവർത്തി എന്നിവയ്ക്കനുസരിച്ച് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ അനുഭവങ്ങളിലും, സ്വാഭാവികമായ കടമകൾ നിർവഹിച്ച്, ആസക്തി വിട്ട് ഇരിക്കണം മഹാനേ.
അതിഹേയതയാദത്തം മമതാപരിവര്ജിതമ് । ഭാവാഭാവേ സമം കാര്യം കുര്വന്ന് ഇഹ ന ബധ്യസേ
ഇവിടെ എന്ത് വരുമോ അതിനെ അത്രയും മാത്രം സ്വീകരിച്ച്, അതിനോടു ഉടമസ്ഥതയോ അമിതമായ ആഗ്രഹമോ കൂടാതെ, സാന്നിധ്യത്തിലും അഭാവത്തിലും മനസ്സിനെ സമത്വത്തിൽ നിലനിർത്തി പ്രവർത്തിച്ചാൽ, നീ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
ദൃഷ്ടസംസാരപര്യായസ് തുലിതാതുലതത്പദഃ । സര്വം സര്വത്ര ജാനാസി കിമ് അന്യദ് ഉപദിശ്യതേ
ലോകത്തിന്റെ ആവർത്തനങ്ങൾ കണ്ടു, അതിലെ സമത്വവും അസമത്വവും അതിജീവിച്ച്, നീ എല്ലാം എല്ലിടത്തും അറിയുന്നു. ഇനി എന്താണ് ഉപദേശിക്കാനുണ്ടു?
വീതരാഗഭയക്രോധേ ത്വയി രാജനി രാജതി । ഭൂമിഃ പാസ്യതി നേദാനീം ദുര്ഗൃധ്രീവാസൃഗ് ആസുരമ്
രാജാവായ നീ ആസക്തിയും ഭയവും കോപവും വിട്ട് പ്രകാശിക്കുമ്പോൾ, ഭൂമി ഇനി ക്രൂരരും അത്യാഗ്രഹികളും ആയ അസുരന്മാരുടെ രക്തം കുടിക്കേണ്ടതില്ല.