ക്ഷീയതേ ന ക്ഷയം പ്രാപ്തേ വര്ധമാനേ ന വര്ധതേ । ന സ്പന്ദതേ സ്പന്ദമാനേ ദേഹേ ഽസ്മിന് പുരുഷഃ പരഃ
ക്ഷയം വന്നാൽ അതിന് ക്ഷയം സംഭവിക്കില്ല; വളർച്ചയുണ്ടായാൽ അതിന് വളർച്ചയില്ല; ഈ ശരീരം ചലിച്ചാലും പരമപുരുഷൻ ചലിക്കാറില്ല.
ദേഹസ്യാഹമ് അഹം ദേഹ ഇതി ക്ഷീണേ ഽപി തേ ഭ്രമേ । ത്യജാമി ന ത്യജാമീതി കിം മൃഷാ കലനോദിതാ
ഞാൻ ഈ ശരീരമാണെന്നോ, ഈ ശരീരം എന്റേതാണെന്നോ ഉള്ള ഭ്രമം ക്ഷയിച്ചാലും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു, ഉപേക്ഷിക്കില്ല എന്നതൊക്കെ വെറും കൽപ്പനയിൽ നിന്നുള്ള തെറ്റായ ധാരണയല്ലേ?
ഇദം കൃത്വാ കരോമീദമ് ഇദം ത്യക്ത്വേദമ് ആഹരേ । ഇതി തത്ത്വവിദാം താത സങ്കല്പാസ് സങ്ക്ഷയം ഗതാഃ
ഇത് ചെയ്തു കഴിഞ്ഞാൽ അതും ചെയ്യും; ഇത് ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അതും എടുക്കും എന്നതുപോലുള്ള ആഗ്രഹങ്ങൾ, സത്യത്തെ spരിഞ്ഞവർക്ക് അവസാനിച്ചിരിക്കുന്നു.
പ്രബുദ്ധാസ് സര്വകര്താരഃ കിം കരിഷ്യന്തി വൈ നവമ് । നവസ്യാകരണാന് നിത്യമ് അകര്തൃത്വപദം ഗതാഃ
ജ്ഞാനപ്രാപ്തരായവരും എല്ലാം ചെയ്യുന്നവരുമായവർക്ക് ഇനി എന്ത് പുതിയതായി ചെയ്യാനുണ്ട്? അവർ പുതിയ പ്രവൃത്തികൾ എല്ലാം വിട്ട്, എപ്പോഴും ചെയ്യാത്തവരുടെ നിലയിലേക്കാണ് എത്തിയത്.
അകര്തൃത്വാദ് അഭോക്തൃത്വമ് അര്ഥാദ് ഏവ സമാഗതമ് । സങ്ഗൃഹീതം കിലാനുപ്തം കേനേഹ ഭുവനത്രയേ
ചെയ്യുന്നവരല്ലെന്നു മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അനുഭവിക്കുന്നവരല്ല എന്നതും സ്വാഭാവികമായി വരുന്നു. ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ആരാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്വന്തമാക്കാത്തതെന്തെങ്കിലും ഏറ്റെടുത്തതോ, കൈവിട്ടതോ?
ശാന്തേ കര്തൃത്വഭോക്തൃത്വേ ശാന്തിര് ഏവ ഹി ശിഷ്യതേ । പ്രൌഢിമ് അഭ്യാഗതാ സൈവ മുക്തിര് ഇത്യ് ഉച്യതേ ബുധൈഃ
ചെയ്യുന്നവനും അനുഭവിക്കുന്നവനും എന്ന ഭാവങ്ങൾ ശാന്തമായാൽ ശേഷിക്കുന്നത് സമാധാനമേ. ഈ പക്വതയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത് മോക്ഷം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
പ്രബുദ്ധാശ് ചിന്മയാശ് ശുദ്ധാസ് സര്വമ് ആക്രമ്യ സംസ്ഥിതാഃ । കിം ത്യക്തം പരിഗൃഹ്ണന്തു കിം ഗൃഹീതം ത്യജന്തു വാ
ജ്ഞാനപ്രാപ്തരും ചൈതന്യസ്വരൂപികളും ശുദ്ധരും എല്ലാം ആവിഷ്ടരായി നിലകൊള്ളുന്നവർക്കു എന്താണ് ഉപേക്ഷിക്കാനോ സ്വീകരിക്കാനോ ഉള്ളത്? സ്വീകരിച്ചതെന്താണ് വീണ്ടും ഉപേക്ഷിക്കാനോ?
ഗ്രാഹ്യഗ്രാഹകസമ്ബന്ധഃ പ്രമിതാവയവിക്രമഃ । ഹീനഃ പ്രമേയാവയവൈഃ കിം ഗൃഹ്ണാതു ജഹാതു കിമ്
ഗ്രഹ്യവും ഗ്രാഹകനുമായുള്ള ബന്ധവും അളക്കാവുന്ന ഭാഗങ്ങളുടെ ചലനവും അറിയേണ്ട വസ്തുക്കളിൽ ഇല്ലെങ്കിൽ, അവിടെ എടുക്കാനോ ഉപേക്ഷിക്കാനോ എന്താണ് അവശേഷിക്കുന്നത്?
ഗ്രാഹ്യഗ്രാഹകസമ്ബന്ധേ ക്ഷീണേ ശാന്തിര് ഉദേത്യ് അലമ് । സ്ഥിതിമ് അഭ്യാഗതാ സാന്തര് മോക്ഷനാമ്നാഭിധീയതേ
ഗ്രഹ്യ-ഗ്രാഹകബന്ധം അകന്നാൽ പൂർണ്ണമായ ശാന്തി ഉദിക്കുന്നു; ആ നിലയിൽ സ്ഥിരതയെത്തുമ്പോൾ അതാണ് മോക്ഷം എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
തത്ര സ്ഥിതാസ് സദാ സന്തസ് ത്വാദൃശാഃ പുരുഷോത്തമാഃ । സുഷുപ്താവയവസ്പന്ദസാധര്മ്യേണ ചരന്തി ഹി
നിങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള മഹാനുഭവമുള്ളവർ ആ നിലയിൽ എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു; അവർ ഗഹനമായ ഉറക്കത്തിലെ ശാന്തതപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
പരാവബോധവിശ്രാന്തവാസനാ ജാഗതീം സ്ഥിതിമ് । അര്ധസുപ്താ ഇവേഹേമാം പശ്യന്ത്യ് ആത്മസ്ഥയാ ധിയാ
പരമജ്ഞാനത്തിൽ വാസനകൾ അശാന്തമായവർ, ഈ ജാഗ്രതാവസ്ഥയെ അർദ്ധനിദ്രയിൽപോലെ കാണുന്നു, ആത്മാവിൽ സ്ഥിരമായ മനസ്സോടെ.
ന രമന്തി ഹി രമ്യേഷു സ്വാത്മന്യ് ഏകഗതാശയാഃ । നോദ്വിജന്തേ ച ദുഃഖേഷു സ്വാത്മന്യ് ഏകരസാ യതഃ
സ്വയം എന്ന ഒരേ മനസ്സിൽ നിലകൊണ്ടവർ സുഖകരമായ കാര്യങ്ങളിൽ ആനന്ദം കാണുന്നില്ല; ദുഃഖങ്ങളിൽ പോലും അവർ വിഷമിക്കുന്നില്ല. കാരണം, അവർക്കു് എല്ലാം ഒരേ രുചിയിലാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
നിത്യപ്രബുദ്ധാ ഗൃഹ്ണന്തി കാര്യാണീമാന്യ് അസങ്ഗിനഃ । മകുരാ ഇവ ബിമ്ബാനി യഥാപ്രാപ്താന്യ് അവാഞ്ഛയാ
എപ്പോഴും ഉണർന്നിരിക്കുന്ന, ആസക്തിയില്ലാത്തവർ, പ്രവർത്തികൾ വരുന്നതുപോലെ സ്വീകരിക്കുന്നു; ഒരു കണ്ണാടി പ്രതിഫലനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ, ആഗ്രഹമില്ലാതെ.
ജാഗ്രതി സ്വാത്മനി സ്വസ്ഥാസ് സുപ്താസ് സംസാരസംസ്ഥിതൌ । ബാലവത് പ്രവിചേഷ്ടന്തേ സുഷുപ്തസദൃശാശയാഃ
ജാഗ്രതയിൽ അവർ സ്വയം നിലകൊള്ളുന്നു; ലോകത്തിൽ കുട്ടികളെപ്പോലെ പ്രവർത്തിച്ചാലും, അവരുടെ ഉള്ളിലെ ഭാവം ഗഹനമായ ഉറക്കത്തിനെപ്പോലെയാണ്.
ത്വമ് അജിതപദവീമ് ഉപാഗതോ ഽന്തഃ കമലജവാസരമ് ഏകമ് ഏവ ഭുക്ത്വാ । ഗുണഗണകലിതാമ് ഇഹൈവ ലക്ഷ്മീം വ്രജ പരമാസ്പദമ് അച്യുതം മഹാത്മന്
നീ ജയിക്കപ്പെടാത്ത അവസ്ഥയെ നേടിയിരിക്കുന്നു; അകത്തുള്ള ബ്രഹ്മയുടെ ഒരു ദിവസത്തിൽ ഗുണങ്ങളുടെ സമൃദ്ധി അനുഭവിച്ചശേഷം, മഹാത്മാവേ, ഇവിടെയേയ്ക്ക് തന്നെ അച്യുതമായ പരമമായ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ആ നിലയിലേക്കു് എത്തുക.
ജഗദ്രത്നസമുദ്ഗേന ത്രൈലോക്യാദ്ഭുതദര്ശിനാ । ഇത്യ് ഉക്തേ പദ്മനാഭേന ജ്യോത്സ്നാശീതലയാ ഗിരാ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ അത്ഭുതങ്ങൾ കാണുന്ന, ജഗതിന്റെ രത്നപെട്ടിയുമായി, പദ്മനാഭൻ ചന്ദ്രപ്രകാശംപോലുള്ള ശീതളമായ വാക്കുകളിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പ്രഹ്ലാദനാമാ ദേഹോ ഽസൌ വികാസിനയനാമ്ബുജഃ । മൃദൂവാച വചോ ധീരോ ഗൃഹീതമനനക്രമഃ
പ്രഹ്ലാദൻ എന്ന പേരിലുള്ള ആ ശരീരം, വിരിയുന്ന താമരപ്പൂക്കണ്ണുകളോടെ, മൃദുവായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. ധൈര്യത്തോടെയും, മനനം ചെയ്യാനുള്ള മാർഗം മനസ്സിലാക്കി, സമാധാനത്തോടെ.
ചിരമ് അന്തര് മയാ ദേവ ദൃഷ്ടോ ഽസ്യ് അമലയാ ധിയാ । പുനര് ബഹിര് അയം ദൃഷ്ട്യാ ദിഷ്ട്യാ ദേവേശ ദൃശ്യസേ
ദേവനേ, ഞാൻ ദീർഘകാലം ശുദ്ധമായ ബുദ്ധിയാൽ നിന്നെ അകത്തോടെ കണ്ടിരുന്നു. ഇപ്പോൾ, ദൈവസൗഭാഗ്യത്താൽ, ദേവേന്ദ്രാ, ഞാൻ നിന്നെ പുറത്തു കണ്ണുകൊണ്ട് കാണുന്നു.
അഹമ് ആസമ് അനന്തായാമ് അസ്യാം ദൃശി മഹേശ്വര । സര്വസങ്കല്പമുക്തായാം വ്യോമ വ്യോമ്നീവ നിര്മലേ
മഹേശ്വരാ, ഞാൻ അനന്തമായ ഈ ശുദ്ധദർശനത്തിൽ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി, ആകാശം ആകാശത്തിനുള്ളിൽ ശുദ്ധമായി നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ന ശോകേന ന മോഹേന ന ച വൈരാഗ്യചിന്തയാ । ന ദേഹത്യാഗകാര്യേണ ന സംസാരഭയേന ച
ദു:ഖം കൊണ്ടോ ഭ്രമം കൊണ്ടോ, വിരക്തി ചിന്ത കൊണ്ടോ, ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കണമെന്ന തീരുമാനമോ, ലോകഭയം കൊണ്ടോ — ഇതൊന്നും കൊണ്ട് മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല.
ഏകസ്മിന് വിദ്യമാനേ ഹി കുതശ് ശോകഃ കുതഃ ക്ഷതിഃ । കുതോ ദേഹഃ ക്വ സംസാരഃ ക്വ സ്ഥിതിഃ ക്വ ഭയാഭയേ
ഒറ്റതായത് മാത്രം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ദു:ഖം എവിടെ? നഷ്ടം എവിടെ? ശരീരം എവിടെ? ലോകം എവിടെ? സ്ഥിരത എവിടെ? ഭയമോ ഭയരഹിതത്വമോ എവിടെ?
യഥേച്ഛയൈവാമലയാ കേവലം സ്വസമുത്ഥയാ । ഏവം ദേവാഹമ് അവസം വിതതേ പാവനേ പദേ
എന്റെ സ്വന്തം നിർമ്മലമായ ഇച്ഛാശക്തിയിൽ നിന്നു മാത്രം, സ്വയം ഉദിച്ചുയർന്ന്, ഞാൻ എളുപ്പത്തിൽ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന വിശുദ്ധ അവസ്ഥയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, ദേവാ.
ഹാ വിരക്തോ ഽസ്മി സംസാരം ത്യജാമീത്യ് ആശയേശ്വര । അപ്രബുദ്ധധിയാം ചിന്താ ഹര്ഷശോകവികാരദാ
ഹാ, ഞാൻ വിരക്തനാണ്, ഈ ലോകം ഉപേക്ഷിക്കാം എന്നിങ്ങനെയുള്ള ചിന്തകൾ, ആശയങ്ങളുടെ അധിപനേ, ഉണരാത്ത മനസ്സുള്ളവർക്കു സന്തോഷവും ദു:ഖവും ഉണ്ടാക്കുന്ന കലഹങ്ങൾ മാത്രം നൽകുന്നു.
ദേഹാഭാവേ ന ദുഃഖാനി ദേഹേ ദുഃഖാനി മേ സതി । ഇതി ചിന്താവിഷവ്യാലീ മൂര്ഖമ് ഏവാവലുമ്പതേ
ശരീരം ഇല്ലെങ്കിൽ ദു:ഖം ഉണ്ടാവില്ല; ശരീരം ഉണ്ടെങ്കിൽ ദു:ഖം എന്റെതാണെന്ന് ചിന്തിക്കുന്നതും, ആ സംശയത്തിന്റെ വിഷസർപ്പം പോലെ, മണ്ടന്മാരെ മാത്രം പിടിച്ചെടുക്കുന്നു.
ഇദം സുഖമ് ഇദം ദുഃഖമ് ഇദം നാസ്തീദമ് അസ്തി മേ । ഇതി ദോലായിതം ചേതോ മൂഢമ് ഏവ ന പണ്ഡിതമ്
ഇത് സന്തോഷം, ഇത് ദു:ഖം, ഇത് എന്റെതല്ല, ഇത് എന്റെതാണെന്ന് മനസ്സിൽ ഇരട്ടയാക്കുന്ന ചിന്തകൾ മണ്ടന്മാരുടെതാണ്, ജ്ഞാനികൾക്ക് അങ്ങനെ ആവില്ല.
അയമ് അന്യോ ഽന്യ ഏവാഹമ് ഇത്യ് അജ്ഞാനാന്ധവാസനാഃ । ദൂരോദസ്താസ് സുബുദ്ധീനാം രജന്യോ ഽംശുമതാമ് ഇവ
അവൻ വേറെയാളാണ്, ഞാൻ വേറെയാളാണ് എന്ന അജ്ഞാനത്തിന്റെ കുരുട് വാസനകൾ ജ്ഞാനികൾ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ രാത്രിയെ അകറ്റുന്നതുപോലെ ദൂരേയ്ക്ക് തള്ളിക്കളയുന്നു.
ഇദം ത്യാജ്യമ് ഇദം ഗ്രാഹ്യമ് ഇതി മിഥ്യാ മനോഭ്രമഃ । നോന്മത്തതാം നയത്യ് അന്തര് ജ്ഞമ് അജ്ഞമ് ഇവ ദുര്ധിയമ്
ഇത് ഉപേക്ഷിക്കണം, ഇത് സ്വീകരിക്കണം എന്നതുപോലെയുള്ള തെറ്റായ മനോഭ്രമം, ഉള്ളിലെ ബുദ്ധിയെ പിരിഞ്ഞുപോകുന്നവനാക്കി, ജ്ഞാനിയെ അജ്ഞാനിയെപ്പോലെ ആക്കുന്നു.
സര്വസ്മിന്ന് ആത്മനി തതേ ത്വയി താമരസേക്ഷണ । ഹേയോപാദേയപക്ഷസ്ഥാ ദ്വിതീയാ കലനാ കുതഃ
താമരപ്പൂവിന്റെ കണികൾപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവളേ, എല്ലാം ആത്മാവാണെങ്കിൽ, നിന്നിൽ സ്വീകരിക്കലോ ഉപേക്ഷിക്കലോ എന്ന രണ്ടാമത്തെ ചിന്ത എങ്ങനെയുണ്ടാകാം?
വിജ്ഞാനാഭാസമ് അഖിലം ജഗത് സദസതോസ് സ്ഥിതമ് । കിം ഹേയം കിമ് ഉപാദേയമ് ഇതി യത് ത്യജ്യതേ ന വാ
സകലവും വിജ്ഞാനത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ, സത്തിലും അസത്തിലും നിലകൊള്ളുന്ന ലോകം തന്നെയാണ്. ഇവിടെ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതോ സ്വീകരിക്കേണ്ടതോ, വിട്ടുകളയേണ്ടതോ അല്ലാതിരിക്കേണ്ടതോ എന്താണ്?
കേവലം സ്വസ്വഭാവേന ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യേ വിചാരയന് । ക്ഷണം വിശ്രാന്തവാന് അന്തര് അഹമ് ആത്മാത്മനാത്മനി
സ്വഭാവപ്രകാരം, ദർശകനെയും ദർശ്യത്തെയും നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, ഒരു നിമിഷം ഞാൻ അകത്തായി, ആത്മാവിൽ തന്നെ, വിശ്രമം കണ്ടെത്തി.