യസ്യ നോത്ക്രാമതി മതിസ് സ്വാത്മതത്ത്വാവലോകനാത് । യഥാര്ഥദര്ശിനോ ജ്ഞസ്യ ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
തന്റെ ആത്മാവിന്റെ സത്യത്തിൽ മനസ്സ് സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നവനും യാഥാർത്ഥ്യം കാണുന്നവനും ആയാളുടെ ജീവൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.
യസ്യ നാഹങ്കൃതോ ഭാവോ ബുദ്ധിര് യസ്യ ന ലിപ്യതേ । യസ് സമസ് സര്വഭാവേഷു ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
ആഹംഭാവം ഇല്ലാത്തവനും, ബുദ്ധി മലിനമാകാത്തവനും, എല്ലായിടത്തും സമദർശിയുമായവന്റേതാണ് ഉജ്ജ്വലമായ ജീവൻ.
യോ ഽന്തശ്ശീതലയാ ബുദ്ധ്യാ രാഗദ്വേഷവിമുക്തയാ । സാക്ഷിവത് പശ്യതീദം ഹി ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
അകത്തുനിന്ന് ശാന്തമായ ബുദ്ധിയോടെ, ആസക്തിയും വൈരാഗ്യവും വിട്ട് സാക്ഷിപോലെ എല്ലാം കാണുന്നവന്റേതാണ് ഉജ്ജ്വലമായ ജീവൻ.
യേന സമ്യക് പരിജ്ഞായ ഹേയോപാദേയമ് ഉജ്ഝതാ । ചിത്തസ്യാന്തേ ഽര്പിതം ചിത്തം ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
ഏത് മനുഷ്യന് സ്വീകരിക്കേണ്ടതും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതും പൂര്ണമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവയെല്ലാം വിട്ടുവിട്ടു, മനസ്സിനെ അതിന്റെ അവസാനത്തിലേക്ക് സമര്പ്പിച്ചിരിക്കുകയാണോ, അവന്റെ ജീവിതം അതിമനോഹരമാവുന്നു.
അവസ്തുസദൃശേ വസ്തുന്യ് അസ്തസങ്കല്പനാമലേ । യേനാലീനം കൃതം ചേതോ ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
യാതൊരു ആശയവും ഇല്ലാത്ത, വസ്തുക്കളുടെ അഭാവംപോലെയുള്ള ശുദ്ധമായ സത്യത്തില് മനസ്സ് ലയിപ്പിച്ചവന്റെ ജീവിതം അതിമനോഹരമാവുന്നു.
സത്യാം ദൃഷ്ടിമ് അവഷ്ടഭ്യ ലീലയേയം ജഗത്ക്രിയാ । ക്രിയതേ ഽവാസനം യേന ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
സത്യത്തിന്റെ ദൃഷ്ടി ഉറപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, ലോകത്തിലെ പ്രവൃത്തികള് എളുപ്പത്തില് ചെയ്യുകയും, മനസ്സില് യാതൊരു വേറിട്ട ആഗ്രഹങ്ങളോ ചിഹ്നങ്ങളോ ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവന്റെ ജീവിതം അതിമനോഹരമാവുന്നു.
നാന്തസ് തുഷ്യതി നോദ്വേഗമ് ഏതി യോ വിഹരന്ന് അപി । ഹേയോപാദേയസമ്പ്രാപ്തൌ ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
സ്വീകരിക്കേണ്ടതിലും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതിലും ആകൃഷ്ടനാകാതെ, ചെയ്യുമ്പോഴും ഉള്ളില് സന്തോഷമോ വിഷമമോ അനുഭവിക്കാതെ ജീവിക്കുന്നവന്റെ ജീവിതം അതിമനോഹരമാവുന്നു.
ശുദ്ധപക്ഷശ് ച ശുദ്ധശ് ച ഹംസൌഘസ് സരസോ യഥാ । യസ്മാദ് ഗുണൌഘോ നിര്യാതി ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
പൊതുവെ ഒരു തടാകത്തിലെ ശുദ്ധമായ ഹംസക്കൂട്ടം എങ്ങനെ ശുദ്ധമാണോ, അങ്ങനെ തന്നെ ധാരാളം ഗുണങ്ങൾ ഉദിക്കുന്നവന്റെ ജീവിതം പ്രകാശിക്കുന്നു.
യസ്മിഞ് ശ്രുതിപഥം യാതേ ദൃഷ്ടേ സ്മൃതിമ് ഉപാഗതേ । ആനന്ദം യാന്തി ഭൂതാനി ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
ആൾ കേൾവിയുടെ വഴി കണ്ടെത്തി, നേരിട്ട് കാണലും ഓർമ്മയും ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളും ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നവന്റെ ജീവിതം പ്രകാശിക്കുന്നു.
യസ്യോദയേന ഹൃദയേഷു ജനാമ്ബുജാനി ജീവാലിമന്തി സകലാനി വികാസവന്തി । തസ്യാവഭാതി ചിരജീവിതമ് അക്ഷയേന്ദോര് ആപൂര്ണതേവ ദനുജേശ്വര നേതരസ്യ
ആളിന്റെ ഉദയത്തോടെ, ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിലെ കമലങ്ങൾ ജീവന്റെ സാരത്താൽ നിറഞ്ഞ് പുഷ്പിക്കുന്നപോലെ, അവന്റെ ദീർഘായുസ് അക്ഷയചന്ദ്രനുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു; അസുരരാജാവിന്റെ ജീവിതം പോലെ അല്ല.
സ്ഥൈര്യം ദേഹസ്യ ദൃഷ്ടസ്യ ജീവിതം പ്രോച്യതേ ബുധൈഃ । ദേഹാന്തരാര്ഥം ദേഹസ്യ സന്ത്യാഗോ മരണം സ്മൃതമ്
കണ്ടറിയുന്ന ശരീരത്തിന്റെ സ്ഥിരതയെ ജ്ഞാനികൾ ജീവിതം എന്ന് പറയുന്നു; മറ്റൊരു ലക്ഷ്യത്തിനായി ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് മരണം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ദ്വാഭ്യാമ് ഏവാസി പക്ഷാഭ്യാമ് ആഭ്യാം മുക്തോ മഹാമതേ । കിം തേ മരണമ് അസ്തീഹ കിം വാ ജീവിതമ് അസ്തി തേ
ഈ രണ്ടു ചിറകുകൾ കൊണ്ട് മാത്രം നീ മോചിതനാകുന്നു, മഹാമനസാ. ഇവിടെ മരണം നിനക്കെന്ത്? ജീവൻ നിനക്കെന്ത്?
നിദര്ശനാര്ഥമ് ഏതത് തു മയോക്തമ് അരിമര്ദന । ന ത്വം ജീവസി സര്വജ്ഞ മ്രിയസേ ന കദാചന
ഇത് ഞാൻ ഉദാഹരണത്തിനായി പറഞ്ഞതാണ്, ശത്രുനാശകാ. സർവ്വജ്ഞനേ, നീ ജീവിക്കുന്നില്ല, ഒരിക്കലും മരിക്കുന്നുമില്ല.
ദേഹസംസ്ഥോ ഽപ്യ് അദേഹത്വാദ് അദേഹോ ഽസി വിദേഹദൃക് । വ്യോമസംസ്ഥോ ഽപ്യ് അസക്തത്വാദ് അവ്യോമൈവ ഹി മാരുതഃ
ദേഹത്തിൽ നിലകൊണ്ടിട്ടും, ദേഹബോധമില്ലാത്തവനായി നീ ദേഹരഹിതനാണ്. ആകാശത്തിൽ നിലകൊണ്ടിട്ടും, ആകാശത്തിൽ ചേരാതെ, നീ വാതുപോലെ ആകാശരഹിതനാണ്.
സ്പര്ശസമ്ബോധകാരിത്വാദ് ദേഹ ഏവാസി സുവ്രത । ഉത്സേധാരോധകത്വേന ഖമ് ഉത്സേധസ്യ കാരണമ്
സ്പർശബോധം ഉണ്ടാക്കുന്നവനായി, നീ തന്നെയാണ് ദേഹം, സുവ്രതാ. ആകാശം ഉയർച്ചയ്ക്കു കാരണം ആകുന്നതുപോലെ, നീയും അതിന് കാരണമാകുന്നു.
പ്രബുദ്ധോ ജ്ഞാതവസ്തുത്വാദ് ഏവ ത്വമ് അസി നാസി ച । ഇയത്തൈകപരിച്ഛിന്നം രൂപമ് അജ്ഞേഷു ദുഃഖിതമ്
ജ്ഞാനത്തോടെ ഉണരുന്നവൻ, യാഥാർത്ഥ്യം അറിഞ്ഞവൻ, നീ ഉണ്ടെന്നും ഇല്ലെന്നും പറയാൻ കഴിയില്ല. പരിധിയുള്ള രൂപം അജ്ഞന്മാരിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്നു, അതിനാൽ അവർക്കു ദു:ഖം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
സര്വദാ സര്വമ് ഏവാസി ചിത്പ്രകാശപരൈകധീഃ । കോ ദേഹഃ കോ ഽപ്യ് അദേഹസ് തേ യം ഗൃഹ്ണാസി ജഹാസി വാ
എപ്പോഴും നീ എല്ലാം തന്നെയാണ്, നീയുടെ മനസ്സ് സത്യജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു. ശരീരം എന്താണ്, ശരീരമില്ലായ്മ എന്താണ്, അവയെ നീ സ്വീകരിക്കാനോ ഉപേക്ഷിക്കാനോ എന്തുണ്ട്?
സമുദേതു വസന്തോ വാ വാതു വാ പ്രലയാനിലഃ । ഭാവാഭാവവിഹീനസ്യ കിമ് അഭ്യാഗതമ് ആത്മനഃ
വസന്തം വരട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ പ്രളയവായു വീശട്ടെ— വരവോ പോകലോ ഇല്ലാത്ത ആത്മാവിന് എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്?
പ്രലുഠത്സ്വ് അപി ശൈലേഷു കല്പാഗ്നിഷു ദഹത്സ്വ് അപി । വഹത്സൂത്പാതവാതേഷ്വ് അപ്യ് ആത്മാത്മന്യ് ഏവ തിഷ്ഠതി
പർവ്വതങ്ങൾ തകർന്നുപോകുമ്പോഴും, യುಗാന്താഗ്നി ദഹിക്കുമ്പോഴും, പ്രളയവായു എല്ലാം കൊണ്ടുപോകുമ്പോഴും, ആത്മാവ് ആത്മാവിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
സര്വഭൂതാനി തിഷ്ഠന്തു സമമ് ഏവ പ്രയാന്തു വാ । നശ്യന്തു വാഥ വര്ധന്താമ് ആത്മാത്മന്യ് ഏവ തിഷ്ഠതി
എല്ലാ ജീവികളും നിലനിൽക്കട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാവരും ഒരുപോലെ പോകട്ടെ; അവർ നശിച്ചാലും വളർന്നാലും ആത്മാവ് ആത്മാവിൽ തന്നെ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നു.
ക്ഷീയതേ ന ക്ഷയം പ്രാപ്തേ വര്ധമാനേ ന വര്ധതേ । ന സ്പന്ദതേ സ്പന്ദമാനേ ദേഹേ ഽസ്മിന് പുരുഷഃ പരഃ
ക്ഷയം വന്നാൽ അതിന് ക്ഷയം സംഭവിക്കില്ല; വളർച്ചയുണ്ടായാൽ അതിന് വളർച്ചയില്ല; ഈ ശരീരം ചലിച്ചാലും പരമപുരുഷൻ ചലിക്കാറില്ല.
ദേഹസ്യാഹമ് അഹം ദേഹ ഇതി ക്ഷീണേ ഽപി തേ ഭ്രമേ । ത്യജാമി ന ത്യജാമീതി കിം മൃഷാ കലനോദിതാ
ഞാൻ ഈ ശരീരമാണെന്നോ, ഈ ശരീരം എന്റേതാണെന്നോ ഉള്ള ഭ്രമം ക്ഷയിച്ചാലും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു, ഉപേക്ഷിക്കില്ല എന്നതൊക്കെ വെറും കൽപ്പനയിൽ നിന്നുള്ള തെറ്റായ ധാരണയല്ലേ?
ഇദം കൃത്വാ കരോമീദമ് ഇദം ത്യക്ത്വേദമ് ആഹരേ । ഇതി തത്ത്വവിദാം താത സങ്കല്പാസ് സങ്ക്ഷയം ഗതാഃ
ഇത് ചെയ്തു കഴിഞ്ഞാൽ അതും ചെയ്യും; ഇത് ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അതും എടുക്കും എന്നതുപോലുള്ള ആഗ്രഹങ്ങൾ, സത്യത്തെ spരിഞ്ഞവർക്ക് അവസാനിച്ചിരിക്കുന്നു.
പ്രബുദ്ധാസ് സര്വകര്താരഃ കിം കരിഷ്യന്തി വൈ നവമ് । നവസ്യാകരണാന് നിത്യമ് അകര്തൃത്വപദം ഗതാഃ
ജ്ഞാനപ്രാപ്തരായവരും എല്ലാം ചെയ്യുന്നവരുമായവർക്ക് ഇനി എന്ത് പുതിയതായി ചെയ്യാനുണ്ട്? അവർ പുതിയ പ്രവൃത്തികൾ എല്ലാം വിട്ട്, എപ്പോഴും ചെയ്യാത്തവരുടെ നിലയിലേക്കാണ് എത്തിയത്.
അകര്തൃത്വാദ് അഭോക്തൃത്വമ് അര്ഥാദ് ഏവ സമാഗതമ് । സങ്ഗൃഹീതം കിലാനുപ്തം കേനേഹ ഭുവനത്രയേ
ചെയ്യുന്നവരല്ലെന്നു മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അനുഭവിക്കുന്നവരല്ല എന്നതും സ്വാഭാവികമായി വരുന്നു. ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ആരാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്വന്തമാക്കാത്തതെന്തെങ്കിലും ഏറ്റെടുത്തതോ, കൈവിട്ടതോ?
ശാന്തേ കര്തൃത്വഭോക്തൃത്വേ ശാന്തിര് ഏവ ഹി ശിഷ്യതേ । പ്രൌഢിമ് അഭ്യാഗതാ സൈവ മുക്തിര് ഇത്യ് ഉച്യതേ ബുധൈഃ
ചെയ്യുന്നവനും അനുഭവിക്കുന്നവനും എന്ന ഭാവങ്ങൾ ശാന്തമായാൽ ശേഷിക്കുന്നത് സമാധാനമേ. ഈ പക്വതയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത് മോക്ഷം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
പ്രബുദ്ധാശ് ചിന്മയാശ് ശുദ്ധാസ് സര്വമ് ആക്രമ്യ സംസ്ഥിതാഃ । കിം ത്യക്തം പരിഗൃഹ്ണന്തു കിം ഗൃഹീതം ത്യജന്തു വാ
ജ്ഞാനപ്രാപ്തരും ചൈതന്യസ്വരൂപികളും ശുദ്ധരും എല്ലാം ആവിഷ്ടരായി നിലകൊള്ളുന്നവർക്കു എന്താണ് ഉപേക്ഷിക്കാനോ സ്വീകരിക്കാനോ ഉള്ളത്? സ്വീകരിച്ചതെന്താണ് വീണ്ടും ഉപേക്ഷിക്കാനോ?
ഗ്രാഹ്യഗ്രാഹകസമ്ബന്ധഃ പ്രമിതാവയവിക്രമഃ । ഹീനഃ പ്രമേയാവയവൈഃ കിം ഗൃഹ്ണാതു ജഹാതു കിമ്
ഗ്രഹ്യവും ഗ്രാഹകനുമായുള്ള ബന്ധവും അളക്കാവുന്ന ഭാഗങ്ങളുടെ ചലനവും അറിയേണ്ട വസ്തുക്കളിൽ ഇല്ലെങ്കിൽ, അവിടെ എടുക്കാനോ ഉപേക്ഷിക്കാനോ എന്താണ് അവശേഷിക്കുന്നത്?
ഗ്രാഹ്യഗ്രാഹകസമ്ബന്ധേ ക്ഷീണേ ശാന്തിര് ഉദേത്യ് അലമ് । സ്ഥിതിമ് അഭ്യാഗതാ സാന്തര് മോക്ഷനാമ്നാഭിധീയതേ
ഗ്രഹ്യ-ഗ്രാഹകബന്ധം അകന്നാൽ പൂർണ്ണമായ ശാന്തി ഉദിക്കുന്നു; ആ നിലയിൽ സ്ഥിരതയെത്തുമ്പോൾ അതാണ് മോക്ഷം എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
തത്ര സ്ഥിതാസ് സദാ സന്തസ് ത്വാദൃശാഃ പുരുഷോത്തമാഃ । സുഷുപ്താവയവസ്പന്ദസാധര്മ്യേണ ചരന്തി ഹി
നിങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള മഹാനുഭവമുള്ളവർ ആ നിലയിൽ എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു; അവർ ഗഹനമായ ഉറക്കത്തിലെ ശാന്തതപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.