ജീവന്മുക്തേന ഭവതാ രാജ്യ ഏവേഹ തിഷ്ഠതാ । ക്ഷപണീയാ ഗതോദ്വേഗമ് ആകല്പാന്തമ് ഇയം തനുഃ
ഇവിടെ ജീവൻമുക്തനായ് രാജ്യം ഭരിച്ച് നീ തുടരണം; ഇനിയും ആശങ്കയില്ലാത്ത ഈ ശരീരം കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുന്നതുവരെ നിലനിർത്തണം.
തനൌ കല്പാന്തശീര്ണായാം സ്വേ മഹിമ്നി ത്വയാനഘ । വസ്തവ്യം സ്ഫുടിതേ കുമ്ഭേ കുമ്ഭാകാശേന ഖേ യഥാ
കാലഘട്ടം കഴിഞ്ഞ് ഈ ശരീരം ക്ഷീണിച്ചാൽ, പാപരഹിതനായവളേ, നീ നിന്റെ മഹത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളും; പൊട്ടിയ കുമ്പത്തിൽ ആകാശം ലയിക്കുന്നതുപോലെ.
കല്പാന്തസ്ഥായിനീ ശുദ്ധാ ദൃഷ്ടലോകപരാവരാ । ഇയം തവ തനുര് ജാതാ ജീവന്മുക്തിവിലാസിനീ
കാലാന്ത്യം വരെയും നിലനിൽക്കുന്ന, എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും കാണുന്ന, ശുദ്ധമായ ഈ ശരീരം, നിന്റെ ജീവൻമുക്തിയുടെ ലീലയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
നോദിതാ ദ്വാദശാദിത്യാ ന വിലീനാസ് ശിലോച്ചയാഃ । ന ജഗജ് ജ്വലിതം സാധോ തനും ത്യജസി കിം മുധാ
പന്ത്രണ്ട് സൂര്യന്മാർ ഉദിച്ചിട്ടില്ല, പർവതങ്ങൾ ഉരുകിയില്ല, ലോകം അഗ്നിയിൽ കത്തുന്നുമില്ല—മഹാനുഭാവാ, നീ ശരീരം വെറുതെ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടത് എന്തിന്?
വായുര് വഹതി നോന്മത്തസ് ത്രിലോകീഭസ്മധൂസരഃ । ലോലാമരകപാലാങ്കസ് തനും ത്യജസി കിം മുധാ
വായു ഭ്രാന്തായി വീശി മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ചാരും പൊടിയുമാക്കുന്നില്ല, ദിശകൾ അസ്ഥിരമായുമില്ല—ശരീരം നീ വെറുതെ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടത് എന്തിന്?
അശോക ഇവ മഞ്ജര്യഃ പുഷ്കരാവര്തവിദ്യുതഃ । ന സ്ഫുരന്തി ജഗത്കോശേ തനും ത്യജസി കിം മുധാ
അശോകവൃക്ഷത്തിന്റെ പുതിയ കൊമ്പുകളും താമരപ്പൂവിന്റെ കിരണങ്ങളിലുണ്ടാകുന്ന മിന്നലും പോലെ, ലോകത്തിൽ ഒന്നും ഉണരുന്നില്ല—ശരീരം നീ വെറുതെ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടത് എന്തിന്?
ധാരാസാരരണച്ഛൈലാഃ പ്രജ്വലജ്ജ്വലനോജ്ജ്വലാഃ । കകുഭോ ന വിശീര്യന്തേ തനും ത്യജസി കിം മുധാ
അഗ്നിവർഷംകൊണ്ട് കത്തുന്ന പർവതശിഖരങ്ങൾ ദിശകളെ തകർക്കുന്നുമില്ല—ശരീരം നീ വെറുതെ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടത് എന്തിന്?
ന ബ്രഹ്മവിഷ്ണുരുദ്രാഖ്യത്രയശേഷമ് ഇദം ജഗത് । സ്ഥിതം ജരഢജീമൂതം തനും ത്യജസി കിം മുധാ
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും രുദ്രനും എന്നിങ്ങനെ പറയുന്നവയും ഈ ലോകവും എല്ലാം പഴയതും മങ്ങിയതുമായ നിലയിലാണ്. അപ്രയോജനമായി ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് എന്തിന്?
സ്ഫുടദദ്രീന്ദ്രടാങ്കാരകരാലാരാവവന്തി ഖേ । കല്പാഭ്രാണി ന ഗര്ജന്തി തനും ത്യജസി കിം മുധാ
പർവ്വതങ്ങൾ പൊട്ടുന്ന ഭയങ്കര ശബ്ദത്തോടെ ആകാശത്ത് യുക്തമായ ആ മഹാമേഘങ്ങൾ ഇടിമുഴങ്ങുന്നില്ല. അപ്രയോജനമായി ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് എന്തിന്?
അഹം ഭൂതാവകീര്ണാസു സാലോകാസു ഖഗധ്വജഃ । വിഹരാമി ദശാശാസു മാ ദേഹമ് അവധീരയ
എന്റെ പതാകയുമായി ഞാൻ, എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ജീവികളാൽ നിറഞ്ഞ ലോകങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ശരീരത്തെ അവഹേളിക്കരുത്.
ഇമേ വയമ് ഇമേ ശൈലാ ഭൂതാനീമാന്യ് അയം ഭവാന് । ഇദം ജഗദ് ഇദം വ്യോമ മാ ദേഹമ് അവധീരയ
ഇവരാണ് നമ്മൾ, ഇവയാണ് പർവ്വതങ്ങൾ, ഇവയാണ് ജീവികൾ, നീയാണിത്, ഇതാണ് ലോകം, ഇതാണ് ആകാശം. ശരീരത്തെ അവഹേളിക്കരുത്.
പീവരാജ്ഞാനയോഗേന യസ്യ പര്യാകുലം മനഃ । ദുഃഖാനി വിനികൃന്തന്തി മരണം തസ്യ രാജതേ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഭാരത്തിൽ മനസ്സ് അശാന്തമായവനു ദു:ഖങ്ങൾ വെട്ടിക്കളയുന്നു, മരണമാണ് അവനെ ആളുന്നത്.
കൃശോ ഽതിദുഃഖീ മൂഢോ ഽഹമ് ഏതാശ് ചാന്യാശ് ച ഭാവനാഃ । മതിം യസ്യാവലുമ്പന്തി മരണം തസ്യ രാജതേ
"ഞാൻ ദുർബലൻ, അത്യന്തം ദു:ഖിതൻ, ഭ്രമിച്ചവൻ" എന്നിങ്ങനെയുള്ള ചിന്തകളാൽ മനസ്സ് പിടികൂടപ്പെട്ടവനു മരണമാണ് ആധിപത്യം വഹിക്കുന്നത്.
ആശാപാശനിബദ്ധോ ഽന്തര് ഇതശ് ചേതശ് ച നീയതേ । യോ വിലോലമനോവൃത്ത്യാ മരണം തസ്യ രാജതേ
ആശയുടെ കയറുകളിൽ അകത്തുള്ള മനസ്സ് കെട്ടിയിട്ടു, ചഞ്ചലമായ ചിന്തകളാൽ ഇവിടെ അവിടെ ഇഴയ്ക്കപ്പെടുന്നവനു മരണമാണ് ആൾക്കാരൻ.
യസ്യ തൃഷ്ണാഃ പ്രഭഞ്ജന്തി ഹൃദയം ഹൃതഭാവനാഃ । കുഗേഹമ് ഇവ ഗര്ഗട്യോ മരണം തസ്യ രാജതേ
തൃശ്യകൾ ഹൃദയം തകർക്കുമ്പോഴും ചിന്തകൾ നഷ്ടപ്പെടുമ്പോഴും, ഒരു പാഴ് വീട് എലി തകർക്കുന്നതുപോലെ, മരണമാണ് അവനെ ആളുന്നത്.
ചിത്തവൃത്തിലതാ യസ്യ താലോത്താലമനോവനേ । ഫലിതാ സുഖദുഃഖാഭ്യാം മരണം തസ്യ രാജതേ
ആളുടെ മനസ്സിന്റെ കാട്ടിൽ, ചിന്തകളുടെ വള്ളികൾ താളിന്റെ പോലെ ഇളകി, സുഖവും ദുഃഖവും ഫലമായി ലഭിച്ചാൽ, അവനെ മരണമാണ് ആധിപത്യം വഹിക്കുന്നത്.
രോമരാജിലതാജാലം യസ്യേമം ദേഹദുര്ദ്രുമമ് । അനര്ഥൌഘോ ഹരത്യ് ഉച്ചൈര് മരണം തസ്യ രാജതേ
ആളുടെ ശരീരം, രോമരേഖകളാൽ പൊതിഞ്ഞ ഒരു ദുർബലവൃക്ഷം പോലെ, അനർത്ഥങ്ങളുടെ പ്രളയം ഉച്ചത്തിൽ ഒഴുകിക്കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, അവനിൽ മരണമാണ് വാഴുന്നത്.
യസ്യ സ്വദേഹവിപിനമ് ആധിവ്യാധിദവാഗ്നയഃ । ദഹന്തി ലോലാങ്ഗലതം മരണം തസ്യ രാജതേ
ആളുടെ സ്വന്തം ശരീരവനം, ദു:ഖവും രോഗവും എന്ന കാട്ടുതീയിൽ കത്തിക്കളയുമ്പോൾ, അവന്റെ ചഞ്ചലമായ അവയവങ്ങൾ ദഹിക്കുമ്പോൾ, അവനിൽ മരണമാണ് ആധിപത്യം വഹിക്കുന്നത്.
കാമകോപാത്മകോ യസ്യ സ്ഫുരത്യ് അജഗരസ് തനൌ । അന്തശ് ശുഷ്കദ്രുമസ്യേവ മരണം തസ്യ രാജതേ
ആളുടെ ശരീരത്തിൽ, കാമവും കോപവും എന്ന പാമ്പ് ഉണരുമ്പോൾ, ഉണങ്ങിയ വൃക്ഷത്തിനുള്ളിൽപോലെ, അവനിൽ മരണമാണ് വാഴുന്നത്.
യോ ഽയം ദേഹപരിത്യാഗസ് തല് ലോകേ മരണം സ്മൃതമ് । ന സതാ നാസതാ തേന കാരണം വേദ്യവേദിനാമ്
ഇവിടെ ദേഹത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതെയാണ് മരണമെന്നു പറയുന്നത്. അറിവുള്ളവർക്കും അറിവില്ലാത്തവർക്കും അതു സത്യവുമല്ല അസത്യവുമല്ല.
യസ്യ നോത്ക്രാമതി മതിസ് സ്വാത്മതത്ത്വാവലോകനാത് । യഥാര്ഥദര്ശിനോ ജ്ഞസ്യ ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
തന്റെ ആത്മാവിന്റെ സത്യത്തിൽ മനസ്സ് സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നവനും യാഥാർത്ഥ്യം കാണുന്നവനും ആയാളുടെ ജീവൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.
യസ്യ നാഹങ്കൃതോ ഭാവോ ബുദ്ധിര് യസ്യ ന ലിപ്യതേ । യസ് സമസ് സര്വഭാവേഷു ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
ആഹംഭാവം ഇല്ലാത്തവനും, ബുദ്ധി മലിനമാകാത്തവനും, എല്ലായിടത്തും സമദർശിയുമായവന്റേതാണ് ഉജ്ജ്വലമായ ജീവൻ.
യോ ഽന്തശ്ശീതലയാ ബുദ്ധ്യാ രാഗദ്വേഷവിമുക്തയാ । സാക്ഷിവത് പശ്യതീദം ഹി ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
അകത്തുനിന്ന് ശാന്തമായ ബുദ്ധിയോടെ, ആസക്തിയും വൈരാഗ്യവും വിട്ട് സാക്ഷിപോലെ എല്ലാം കാണുന്നവന്റേതാണ് ഉജ്ജ്വലമായ ജീവൻ.
യേന സമ്യക് പരിജ്ഞായ ഹേയോപാദേയമ് ഉജ്ഝതാ । ചിത്തസ്യാന്തേ ഽര്പിതം ചിത്തം ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
ഏത് മനുഷ്യന് സ്വീകരിക്കേണ്ടതും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതും പൂര്ണമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവയെല്ലാം വിട്ടുവിട്ടു, മനസ്സിനെ അതിന്റെ അവസാനത്തിലേക്ക് സമര്പ്പിച്ചിരിക്കുകയാണോ, അവന്റെ ജീവിതം അതിമനോഹരമാവുന്നു.
അവസ്തുസദൃശേ വസ്തുന്യ് അസ്തസങ്കല്പനാമലേ । യേനാലീനം കൃതം ചേതോ ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
യാതൊരു ആശയവും ഇല്ലാത്ത, വസ്തുക്കളുടെ അഭാവംപോലെയുള്ള ശുദ്ധമായ സത്യത്തില് മനസ്സ് ലയിപ്പിച്ചവന്റെ ജീവിതം അതിമനോഹരമാവുന്നു.
സത്യാം ദൃഷ്ടിമ് അവഷ്ടഭ്യ ലീലയേയം ജഗത്ക്രിയാ । ക്രിയതേ ഽവാസനം യേന ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
സത്യത്തിന്റെ ദൃഷ്ടി ഉറപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, ലോകത്തിലെ പ്രവൃത്തികള് എളുപ്പത്തില് ചെയ്യുകയും, മനസ്സില് യാതൊരു വേറിട്ട ആഗ്രഹങ്ങളോ ചിഹ്നങ്ങളോ ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവന്റെ ജീവിതം അതിമനോഹരമാവുന്നു.
നാന്തസ് തുഷ്യതി നോദ്വേഗമ് ഏതി യോ വിഹരന്ന് അപി । ഹേയോപാദേയസമ്പ്രാപ്തൌ ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
സ്വീകരിക്കേണ്ടതിലും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതിലും ആകൃഷ്ടനാകാതെ, ചെയ്യുമ്പോഴും ഉള്ളില് സന്തോഷമോ വിഷമമോ അനുഭവിക്കാതെ ജീവിക്കുന്നവന്റെ ജീവിതം അതിമനോഹരമാവുന്നു.
ശുദ്ധപക്ഷശ് ച ശുദ്ധശ് ച ഹംസൌഘസ് സരസോ യഥാ । യസ്മാദ് ഗുണൌഘോ നിര്യാതി ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
പൊതുവെ ഒരു തടാകത്തിലെ ശുദ്ധമായ ഹംസക്കൂട്ടം എങ്ങനെ ശുദ്ധമാണോ, അങ്ങനെ തന്നെ ധാരാളം ഗുണങ്ങൾ ഉദിക്കുന്നവന്റെ ജീവിതം പ്രകാശിക്കുന്നു.
യസ്മിഞ് ശ്രുതിപഥം യാതേ ദൃഷ്ടേ സ്മൃതിമ് ഉപാഗതേ । ആനന്ദം യാന്തി ഭൂതാനി ജീവിതം തസ്യ ശോഭതേ
ആൾ കേൾവിയുടെ വഴി കണ്ടെത്തി, നേരിട്ട് കാണലും ഓർമ്മയും ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളും ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നവന്റെ ജീവിതം പ്രകാശിക്കുന്നു.
യസ്യോദയേന ഹൃദയേഷു ജനാമ്ബുജാനി ജീവാലിമന്തി സകലാനി വികാസവന്തി । തസ്യാവഭാതി ചിരജീവിതമ് അക്ഷയേന്ദോര് ആപൂര്ണതേവ ദനുജേശ്വര നേതരസ്യ
ആളിന്റെ ഉദയത്തോടെ, ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിലെ കമലങ്ങൾ ജീവന്റെ സാരത്താൽ നിറഞ്ഞ് പുഷ്പിക്കുന്നപോലെ, അവന്റെ ദീർഘായുസ് അക്ഷയചന്ദ്രനുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു; അസുരരാജാവിന്റെ ജീവിതം പോലെ അല്ല.