ആകല്പാന്തം ത്രിഭുവനം യദ് ഇദം നിര്മിതം മയാ । ലയമ് ഏഷ്യത്യ് അകാലേ തത് താപേ ഹിമകണോ യഥാ
എന്റെ സൃഷ്ടിയായ ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും, കാലാവധിക്ക് മുമ്പേ, ചൂടിൽ ഹിമബിന്ദു ഉരുകുന്നതുപോലെ, ലയിച്ചുപോകും.
കിമ് ഏവമ് അസ്മിന്ന് ആഭാസേ വിലീയ ക്ഷയമ് ആഗതേ । കൃതം മയേഹ ഭവതി സ്വലീലാക്ഷയകാരിണാ
ഈ ഭ്രമം ലയിച്ച് നശിച്ചാൽ, ഞാൻ ഇവിടെ ചെയ്തതൊക്കെയും എന്റെ സ്വന്തം ലീലയായി, അതിന്റെ അവസാനം തന്നെ വരുത്തുന്നതായി, മാറിപ്പോകും.
തതോ ഽഹമ് അപി ശൂന്യേ ഽസ്മിന് നഷ്ടചന്ദ്രാര്കതാരകേ । വപുഃപ്രശാന്തിമ് ആദായ സ്ഥിതിമ് ഏഷ്യാമി തത്പദേ
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നക്ഷത്രങ്ങളും ഇല്ലാത്ത ഈ ശൂന്യതയിൽ, ഞാൻ എന്റെ രൂപം ശാന്തമാക്കി, ആ പരമാവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളും.
അകാണ്ഡ ഏവമ് ഏവം ഹി ജഗത്യ് ഉപശമം ഗതേ । നേഹ ശ്രേയോ ഽനുപശ്യാമി മന്യേ ജീവന്തു ദാനവാഃ
ഇങ്ങനെ ലോകം മുഴുവനും ശാന്തമായിരിക്കുമ്പോള് ഇവിടെ എനിക്ക് യാതൊരു ഗുണവും കാണുന്നില്ല; ദാനവന്മാര് ജീവിച്ചിരിക്കട്ടെ എന്നു ഞാൻ വിചാരിക്കുന്നു.
ദൈത്യോദ്വേഗേന വിബുധാസ് തതോ യജ്ഞതപഃക്രിയാഃ । തേന സംസാരസംസ്ഥാനമ് അസംസാരക്രമോ ഽന്യഥാ
ദാനവരുടെ ഉപദ്രവം മൂലം ദേവന്മാര് യജ്ഞങ്ങളും തപസ്സും മറ്റ് കര്മ്മങ്ങളും നടത്തുന്നു; അതിനാലാണ് ഈ ലോകചക്രം നിലനില്ക്കുന്നത്, അല്ലാതിരുന്നാല് ലോകത്തിന്റെ പ്രവാഹം മറ്റെങ്ങനെ ആയിരിക്കും.
തസ്മാദ് രസാതലം ഗത്വാ യഥാവത് സ്ഥാപയാമ്യ് അഹമ് । സ്വേ ക്രമേ ദാനവാധീശമ് ഋതുഃ പുനര് ഇവ ദ്രുമമ്
അതിനാല് ഞാൻ രസാതലത്തിലേക്ക് പോയി, ദാനവരുടെ അധിപനെ അവന്റെ സ്ഥാനം പോലെ തന്നെ സ്ഥാപിക്കും; ঋതു ഒരു വൃക്ഷത്തെ വീണ്ടും നിലനിര്ത്തുന്നതുപോലെ.
വിനാ പ്രഹ്ലാദമ് അഥ ചേദ് ഇതരം ദാനവേശ്വരമ് । കരോമി തദ് അസൌ മന്യേ ദേവാന് ഉത്സാദയിഷ്യതി
പ്രഹ്ലാദനെ ഒഴിവാക്കി മറ്റാരെയെങ്കിലും ദാനവരുടെ രാജാവായി ഞാൻ ആക്കിയാല്, അവന് ദേവന്മാരെ നശിപ്പിക്കുമെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.
പ്രഹ്ലാദസ്യ ത്വ് അയം ദേഹഃ പശ്ചിമഃ പാവനോ മഹാന് । ആകല്പമ് ഇഹ വസ്തവ്യം ദേഹേനാനേന തേന ച
ഇത് പ്രഹ്ലാദന്റെ അവസാനവും ഏറ്റവും വിശുദ്ധിയുള്ളതുമായ ശരീരമാണ്. ഈ ശരീരത്തിൽ അവൻ ഈ കാലഘട്ടം മുഴുവൻ ഇവിടെ തന്നെ തുടരേണ്ടതുണ്ട്.
ഏവം ഹി നിയതിര് ദൈവീ നിശ്ചിതാ പാരമേശ്വരീ । പ്രഹ്ലാദേന യഥാകല്പം സ്ഥാതവ്യമ് ഇഹ ദേഹിനാ
ഇതാണ് ദൈവികമായ നിർണ്ണയം, പരമേശ്വരന്റെ ആജ്ഞ. പ്രഹ്ലാദൻ ഈ ശരീരത്തിൽ ഈ കാലം മുഴുവൻ ഇവിടെ തന്നെ തുടരേണ്ടതാണ്.
തസ്മാത് തമ് ഏവ ഗത്വാശു ദൈത്യേന്ദ്രം ബോധയാമ്യ് അഹമ് । ഗര്ജന് ഗിരിദരീസുപ്തം മയൂരമ് ഇവ വാരിദഃ
അതിനാൽ ഞാൻ ഉടൻ തന്നെ ആ ദൈത്യാധിപതിയെ സമീപിച്ച് ഉണർത്തും, മലക്കുഴിയിൽ ഉറങ്ങുന്ന മയിലിനെ മഴമേഘം ഉണർത്തുന്നതുപോലെ.
ജീവന്മുക്തസമാധിസ്ഥഃ കരോത്വ് അസുരനാഥതാമ് । മണിര് മുക്തമനസ്കാരഃ പ്രതിബിമ്ബക്രിയാമ് ഇവ
ജീവൻകൊണ്ടു തന്നെ മുക്തനായ സമാധിയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പ്രഹ്ലാദൻ അസുരന്മാരുടെ അധിപത്യം ഏറ്റെടുക്കട്ടെ. ആകർഷണം ഇല്ലാത്ത മണി പ്രതിഫലനം സൃഷ്ടിക്കുന്നതുപോലെ.
ന വിനശ്യതി സര്ഗോ ഽയമ് ഏവം സഹ സുരാസുരൈഃ । ഭവിഷ്യതി ച നാദ്വന്ദ്വം തന് മേ ക്രീഡാ ഭവിഷ്യതി
ഈ സൃഷ്ടി ദേവന്മാരോടും അസുരന്മാരോടും കൂടെ ഇങ്ങനെ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ നശിക്കുകയില്ല; ഇരട്ടത്വം ഇല്ലാതെ ഇത് ഉണ്ടാകുകയുമില്ല—ഇതെല്ലാം എന്റെ വിനോദമാണ്.
സര്ഗക്ഷയോദയാവ് ഏതൌ സുസമൌ മമ യദ്യ് അപി । തഥാപീദം യഥാസംസ്ഥം ഭവത്വ് അന്യേന കിം മമ
സൃഷ്ടിയുടെ ഉത്ഭവവും നാശവും എനിക്ക് സന്തോഷം തന്നെയാണെങ്കിലും, അതു പോലെ തന്നെ ഇതെങ്ങനെ ഉണ്ടോ അങ്ങനെ തന്നെ ഇരിക്കട്ടെ; അതിന് വ്യത്യാസം വന്നാൽ എനിക്ക് എന്ത്?
ഭാവാഭാവേഷു യത് തുല്യം തന്നാശേ തത്സ്ഥിതൌ ച വാ । യഃ പ്രയത്നഃ കുബുദ്ധിത്വാത് തദ് വ്യോമഹനനം ഭവേത്
ഉണ്ടാകുന്നതിലും ഇല്ലാതാകുന്നതിലും ഒരുപോലെ ഇരിക്കുന്നതും, നശിച്ചാലും നിലനിൽക്കുമ്പോഴും മാറ്റമില്ലാത്തതും, അതിനെ കുറിച്ച് അജ്ഞതയാൽ ചെയ്യുന്ന ശ്രമം ആകാശത്തെ അടിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
തസ്മാത് പ്രയാമി പാതാലം ബോധയാമ്യ് അസുരേശ്വരമ് । സ്ഥൈര്യം നയാമി സംസാരം ലീലാം സമ്പാദയാമ്യ് അഹമ്
അതിനാൽ ഞാൻ പാതാളത്തിലേക്ക് പോകുന്നു, അസുരാധിപനെ ഉണർത്തുന്നു, ലോകത്തിൽ സ്ഥിരത സ്ഥാപിക്കുന്നു, എന്റെ വിനോദം പൂർത്തിയാക്കുന്നു.
അസുരപുരമ് അവാപ്യ പ്രോദ്ധതാചാരഘോരം കമലമ് ഇവ വിവസ്വാന് ദൈത്യമ് ഉദ്ബോധയാമി । ജഗദ് ഇദമ് അഖിലാസ്ഥം സ്ഥൈര്യമ് അഭ്യാനയാമി ഘനവിധിര് ഇവ ശൈലേ ചഞ്ചലം മേഘജാലമ്
അസുരരുടെ നഗരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, അതിലെ ഭയങ്കരമായ അക്രമങ്ങൾക്കിടയിൽ, സൂര്യൻ കമലം ഉണർത്തുന്നതുപോലെ ഞാൻ ആ അസുരനെ ഉണർത്തുന്നു; ഈ മുഴുവൻ ലോകത്തെയും ഞാൻ സ്ഥിരതയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, മഴമേഘങ്ങൾ ചഞ്ചലമായ പർവ്വതത്തിൽ നിൽക്കുന്നതുപോലെ.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ സര്വാത്മാ ക്ഷീരോദാദ് രാമ തത്പുരമ് । ചചാല പരിവാരേണ സഹ സാഭ്ര ഇവാചലഃ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചശേഷം, സകലത്തെയും ആകാവുന്നതായവൻ, ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് തന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം പർവ്വതം മേഘങ്ങളോടൊപ്പം നീങ്ങുന്നതുപോലെ നീങ്ങി.
ക്ഷീരോദതലരന്ധ്രേണ തേനൈവ സ്തമ്ഭിതാമ്ഭസാ । പ്രഹ്ലാദനഗരം പ്രാപ ശക്രലോകമ് ഇവാപരമ്
ക്ഷീരസമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലെ ഒരു പൊള്ളലിലൂടെ, വെള്ളം തടഞ്ഞുകൊണ്ട്, അവൻ പ്രഹ്ലാദന്റെ നഗരത്തിലെത്തി, മറ്റൊരു ഇന്ദ്രലോകത്തിലെത്തിയതുപോലെ.
ഹേമമന്ദിരകോശസ്ഥം ദദര്ശാത്രാസുരം ഹരിഃ । അഥ ശൈലഗുഹാലീനം സമാധിസ്ഥമ് ഇവാബ്ജജമ്
പൊന്നുകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ മഹലുകളുടെ അകത്തുള്ള ധനശാലയിൽ, ഹരിഃ ആ അസുരനെ കണ്ടു; അപ്പോൾ, പർവ്വതഗുഹയിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായ അജ്ഞനെയും പോലെ അവൻ അവിടെ ഇരുന്നിരുന്നു.
തത്ര തേ തേജസാ ദൈത്യാ വൈഷ്ണവേനാവധൂനിതാഃ । ദൂരം യയുര് ദിനേശാംശുവിത്രസ്താ ഇവ കൌശികാഃ
അവിടെ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രകാശം കണ്ട ദൈത്യന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു, സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളിൽ പേടിച്ച് പറക്കുന്ന കുരുവികൾ പോലെ, അകലെക്കു ഓടി മറഞ്ഞു.
ദ്വിത്രൈസ് സഹാസുരൈര് മുഖ്യൈഃ പരിവാരയുതോ ഹരിഃ । പ്രവിവേശാസുരഗൃഹം താരാവാന് ഇവ ഖം ശശീ
രണ്ടു മൂന്നു പ്രധാന അസുരന്മാരോടൊപ്പം ഹരി, നക്ഷത്രങ്ങൾ ചുറ്റിയ ചന്ദ്രൻ ആകാശത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതുപോലെ, അസുരരുടെ വീടിലേക്ക് കടന്നു.
വൈനതേയാസനസ്ഥോ ഽസൌ ലക്ഷ്മീവിധുതചാമരഃ । സ്വായുധാദിപരീവാരോ ദേവര്ഷിപരിവന്ദിതഃ
വൈനതേയനായ ഗരുഡന്റെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, ലക്ഷ്മി ചാമരം വീശി, തന്റെ ആയുധങ്ങളും അനുചിതരും ചുറ്റി, ദേവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും സ്തുതികൾ കേട്ട്, അവൻ അകത്തേക്ക് കടന്നു.
മഹാത്മന് സമ്പ്രബുധ്യസ്വേത്യ് ഏവം വിഷ്ണുര് ഉദാഹരന് । പാഞ്ചജന്യം പ്രദധ്വാന ധ്വനയന് കകുഭാം ഗണമ്
'മഹാത്മാ, ഉണരൂ' എന്നു വിളിച്ച് വിഷ്ണു, പാഞ്ചജന്യശംഖം മുഴക്കി, അതിന്റെ ശബ്ദം എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പടർന്നു.
മഹതാ തേന ശബ്ദേന വൈഷ്ണവപ്രാണജന്മനാ । തുല്യകാലം പരിക്ഷുബ്ധകല്പാഭ്രാര്ണവരംഹസാ
വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രാണനാദംപോലെയുള്ള ആ മഹത്തായ ശബ്ദം മുഴങ്ങുമ്പോൾ, ദിക്കുകളും ഒരേസമയം കുലുങ്ങി; കാലാവസാനത്ത് സമുദ്രവും മേഘങ്ങളും ആഞ്ഞ് കുലുങ്ങുന്നതുപോലെ.
ആസുരീ ജനതാ ഭൂമൌ പപാതാഗതസമ്ഭ്രമാ । മത്തനീലാഭ്രനാദേന രാജഹംസാവലീ യഥാ
ആശുരന്മാർ അത്ഭുതഭയത്തിൽ ആകസ്മാത് നിലത്തേക്ക് വീണു; മിന്നൽമേഘത്തിന്റെ ഗർജനയിൽ രാജഹംസകളുടെ കൂട്ടം പേടിച്ച് താഴെ വീഴുന്നതുപോലെ.
ജഹൃഷേ ജനിതാനന്ദാ വൈഷ്ണവീ വീതസമ്ഭ്രമാ । ജനതാ ജലദധ്വാനഫുല്ലേവ കുടജാവലീ
വിഷ്ണുഭക്തർ ഭയം വിട്ട് ആനന്ദത്തോടെ ഉല്ലസിച്ചു; മഴമേഘങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തിൽ കുചിലപൂക്കൾ വിരിയുന്നതുപോലെ.
ബഭൂവ സമ്പ്രബുദ്ധാത്മാ ദാനവേശശ് ശനൈശ് ശനൈഃ । മേഘാരവലസത്പുഷ്പഃ കദമ്ബ ഇവ കാനനേ
ദാനവാധിപൻ ക്രമേണ ബോധം വീണ്ടെടുത്തു; മേഘഗർജനയിൽ കാടിലെ കടമ്പമരം പൂക്കൾ വിരിയിക്കുന്നതുപോലെ.
ബ്രഹ്മരന്ധ്രകൃതോത്ഥാനാ പ്രാണശക്തിര് അഥാസുരമ് । ശനൈര് ആക്രമയാമ് ആസ ഗങ്ഗാ സര്വമ് ഇവാര്ണവമ്
തലയുടെ മുകളിൽ ഉള്ള ചെറിയ ദ്വാരത്തിലൂടെ ഉയർന്ന പ്രാണശക്തി, ഗംഗാ സമുദ്രം മുഴുവൻ നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ, ആ അസുരനെ പതിയെ മുഴുവനായി ആവൃതമാക്കി.
ക്ഷണാദ് ആക്രമയാമ് ആസ പ്രാണശ്രീസ് സര്വതോ ഽസുരമ് । ഉദയാനന്തരം സൌരീ പ്രഭേവ ഭുവനാന്തരമ്
ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട്, പ്രാണത്തിന്റെ മഹിമ ആ അസുരനെ മുഴുവനായി ആവൃതമാക്കി; സൂര്യൻ ഉദിച്ചശേഷം പ്രകാശം ലോകമാകെ പടരുന്നതുപോലെ.
പ്രാണേഷു രന്ധ്രനവകേ പ്രവൃത്തേഷ്വ് അഥ തസ്യ ചിത് । ചേത്യോന്മുഖീ ബഭൂവാന്തഃ പ്രാണദര്പണബിമ്ബിതാ
അവന്റെ പ്രാണശക്തിയുടെ ഒമ്പത് വഴികളും പ്രവർത്തനക്ഷമമായപ്പോൾ, അവന്റെ ചൈതന്യം പ്രാണത്തിന്റെ കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലിച്ചുപോലെ, അകത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞു.