പ്രാവൃണ്നിദ്രാവ്യുപരമേ ദേവാര്ഥമ് അരിസൂദനഃ । ധിയാ വിലോകയാമ് ആസ കദാചിജ് ജാഗതീം സ്ഥിതിമ്
ശത്രുക്കളുടെ സംഹാരിയായ ഹരി, ദേവന്മാരുടെ വേണ്ടി ശരദ്കാലനിദ്ര അവസാനിപ്പിച്ച്, ഒരിക്കൽ മനസ്സിൽ ലോകത്തിന്റെ നില പരിശോധിച്ചു.
ത്രൈവിഷ്ടപം സ്വമനസാ പാര്ഥിവം ചാവലോക്യ സഃ । ആചാരമ് ആജഗാമാശു പാതാലമ് അരിപാലിതമ്
അവൻ തന്റെ മനസ്സിലൂടെ സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും നിരീക്ഷിച്ചു, ഉടൻ തന്നെ ശത്രുക്കൾ ഭരിക്കുന്ന പാതാളത്തിലേക്ക് എത്തി.
തത്ര സ്ഥിരസമാധാനസ്ഥിതേ പ്രഹ്ലാദദാനവേ । ദൃഷ്ട്വാപദമ് അരീന്ദ്രസ്യ പുരേ പ്രൌഢിമ് ഉപാഗതാമ്
അവിടെ, അചഞ്ചലമായ ധ്യാനത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്ന പ്രഹ്ലാദനെയും, ദൈവശത്രുവിന്റെ നഗരത്തിൽ വളർന്ന ശക്തിയെയും കണ്ടു.
വ്യാലതല്പതലസ്ഥസ്യ ക്ഷീരോദാര്ണവശായിനഃ । ശങ്ഖചക്രഗദാപാണേര് ദേഹസ്യാന്തരചാരിണാ
പാമ്പിന്റെ കിടക്കയിൽ ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നവനും, ശംഖും ചക്രവും ഗദയും കൈവശം വച്ചിരിക്കുന്നവന്റെ ശരീരത്തിനകത്താണ് അവൻ സഞ്ചരിച്ചു.
പദ്മാസനസ്ഥസ്യ മനശ്ശരീരേണാതിഭാസ്വതാ । ഇദം സഞ്ചിന്തയാമ് ആസ ത്രൈലോക്യാബ്ജമഹാലിനാ
താമരപ്പൂവിൽ ഇരുന്ന്, അത്യന്തം പ്രകാശമുള്ള മനസ്സും ശരീരവും കൊണ്ടു, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും മഹാതാമരയെ അവൻ ചിന്തിച്ചു.
പ്രഹ്ലാദേ പദവിശ്രാന്തേ പാതാലേ ഗതനായകേ । കഷ്ടം സൃഷ്ടിര് ഇയം പ്രായോ നിര്ദൈത്യത്വമ് ഉപാഗതാ
പ്രഹ്ലാദൻ യാത്രയിൽ ക്ഷീണിച്ച് പാതാളത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങിയപ്പോൾ, ഈ സൃഷ്ടി ബുദ്ധിമുട്ടിലായി, ദാനവസ്വഭാവം വളരെ കുറവായി.
ദൈത്യാഭാവേ സുരശ്രേണീ നിര്ജിഗീഷുപദം ഗതാ । ശമമ് ഏഷ്യത്യ് അദൃഷ്ടാബ്ദപടലേവ സരിദ് വരാ
ദാനവന്മാർ ഇല്ലാതായപ്പോൾ, ദേവതകൾ ജയിക്കാൻ തയ്യാറായി; അവശേഷിക്കുന്നതെന്തെന്നാൽ, കാണാനാവാത്ത തിരകളിൽ ഒരു നദി അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ, ഉടൻ ശാന്തി വരും.
മോക്ഷാഖ്യം വിഗതദ്വന്ദ്വം തതോ യാസ്യതി തത് പദമ് । ക്ഷീണാഭിമാനാ വിരസാ ലതേവ പരിശുഷ്കതാമ്
അപ്പോൾ, ഇരട്ടത്വം ഇല്ലാത്ത മോക്ഷം എന്ന അവസ്ഥയിലേക്കു സൃഷ്ടി എത്തും; അഭിമാനം കുറഞ്ഞു, ഉത്സാഹം ഉണർന്നില്ലാതെ, ഉണങ്ങിയ ഒരു വള്ളിപോലെയാകും.
ദേവൌഘേ ശാന്തിമ് ആയാതേ ഭുവി യജ്ഞതപഃക്രിയാഃ । അദേവത്വഫലാസ് സര്വാശ് ശമമ് ഏഷ്യന്ത്യ് അസംശയമ്
ദേവതകൾക്ക് ശാന്തി ലഭിച്ചാൽ, ഭൂമിയിലെ യജ്ഞവും തപസ്സും പോലുള്ള എല്ലാ അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾക്കും ഫലം ഇല്ലാതെ തീർന്നുപോകും; അവയെല്ലാം നിർബന്ധമായും ശമിക്കും.
ക്രിയാസ്വ് അഥോപശാന്താസു ഭൂലോകോ ഽസ്തമ് ഉപൈഷ്യതി । അസംസാരപ്രസങ്ഗോ ഽഥ ശേഷോ ഽപ്യ് അര്ഥോ ഭവിഷ്യതി
പ്രവൃത്തികൾ എല്ലാം ശമിച്ചപ്പോൾ ഭൂമിയിലെ ലോകം അസ്തമിക്കും; പിന്നെ ലോകബന്ധങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത ശേഷം മാത്രം അവിടെ ശേഷിക്കും.
ആകല്പാന്തം ത്രിഭുവനം യദ് ഇദം നിര്മിതം മയാ । ലയമ് ഏഷ്യത്യ് അകാലേ തത് താപേ ഹിമകണോ യഥാ
എന്റെ സൃഷ്ടിയായ ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും, കാലാവധിക്ക് മുമ്പേ, ചൂടിൽ ഹിമബിന്ദു ഉരുകുന്നതുപോലെ, ലയിച്ചുപോകും.
കിമ് ഏവമ് അസ്മിന്ന് ആഭാസേ വിലീയ ക്ഷയമ് ആഗതേ । കൃതം മയേഹ ഭവതി സ്വലീലാക്ഷയകാരിണാ
ഈ ഭ്രമം ലയിച്ച് നശിച്ചാൽ, ഞാൻ ഇവിടെ ചെയ്തതൊക്കെയും എന്റെ സ്വന്തം ലീലയായി, അതിന്റെ അവസാനം തന്നെ വരുത്തുന്നതായി, മാറിപ്പോകും.
തതോ ഽഹമ് അപി ശൂന്യേ ഽസ്മിന് നഷ്ടചന്ദ്രാര്കതാരകേ । വപുഃപ്രശാന്തിമ് ആദായ സ്ഥിതിമ് ഏഷ്യാമി തത്പദേ
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നക്ഷത്രങ്ങളും ഇല്ലാത്ത ഈ ശൂന്യതയിൽ, ഞാൻ എന്റെ രൂപം ശാന്തമാക്കി, ആ പരമാവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളും.
അകാണ്ഡ ഏവമ് ഏവം ഹി ജഗത്യ് ഉപശമം ഗതേ । നേഹ ശ്രേയോ ഽനുപശ്യാമി മന്യേ ജീവന്തു ദാനവാഃ
ഇങ്ങനെ ലോകം മുഴുവനും ശാന്തമായിരിക്കുമ്പോള് ഇവിടെ എനിക്ക് യാതൊരു ഗുണവും കാണുന്നില്ല; ദാനവന്മാര് ജീവിച്ചിരിക്കട്ടെ എന്നു ഞാൻ വിചാരിക്കുന്നു.
ദൈത്യോദ്വേഗേന വിബുധാസ് തതോ യജ്ഞതപഃക്രിയാഃ । തേന സംസാരസംസ്ഥാനമ് അസംസാരക്രമോ ഽന്യഥാ
ദാനവരുടെ ഉപദ്രവം മൂലം ദേവന്മാര് യജ്ഞങ്ങളും തപസ്സും മറ്റ് കര്മ്മങ്ങളും നടത്തുന്നു; അതിനാലാണ് ഈ ലോകചക്രം നിലനില്ക്കുന്നത്, അല്ലാതിരുന്നാല് ലോകത്തിന്റെ പ്രവാഹം മറ്റെങ്ങനെ ആയിരിക്കും.
തസ്മാദ് രസാതലം ഗത്വാ യഥാവത് സ്ഥാപയാമ്യ് അഹമ് । സ്വേ ക്രമേ ദാനവാധീശമ് ഋതുഃ പുനര് ഇവ ദ്രുമമ്
അതിനാല് ഞാൻ രസാതലത്തിലേക്ക് പോയി, ദാനവരുടെ അധിപനെ അവന്റെ സ്ഥാനം പോലെ തന്നെ സ്ഥാപിക്കും; ঋതു ഒരു വൃക്ഷത്തെ വീണ്ടും നിലനിര്ത്തുന്നതുപോലെ.
വിനാ പ്രഹ്ലാദമ് അഥ ചേദ് ഇതരം ദാനവേശ്വരമ് । കരോമി തദ് അസൌ മന്യേ ദേവാന് ഉത്സാദയിഷ്യതി
പ്രഹ്ലാദനെ ഒഴിവാക്കി മറ്റാരെയെങ്കിലും ദാനവരുടെ രാജാവായി ഞാൻ ആക്കിയാല്, അവന് ദേവന്മാരെ നശിപ്പിക്കുമെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.
പ്രഹ്ലാദസ്യ ത്വ് അയം ദേഹഃ പശ്ചിമഃ പാവനോ മഹാന് । ആകല്പമ് ഇഹ വസ്തവ്യം ദേഹേനാനേന തേന ച
ഇത് പ്രഹ്ലാദന്റെ അവസാനവും ഏറ്റവും വിശുദ്ധിയുള്ളതുമായ ശരീരമാണ്. ഈ ശരീരത്തിൽ അവൻ ഈ കാലഘട്ടം മുഴുവൻ ഇവിടെ തന്നെ തുടരേണ്ടതുണ്ട്.
ഏവം ഹി നിയതിര് ദൈവീ നിശ്ചിതാ പാരമേശ്വരീ । പ്രഹ്ലാദേന യഥാകല്പം സ്ഥാതവ്യമ് ഇഹ ദേഹിനാ
ഇതാണ് ദൈവികമായ നിർണ്ണയം, പരമേശ്വരന്റെ ആജ്ഞ. പ്രഹ്ലാദൻ ഈ ശരീരത്തിൽ ഈ കാലം മുഴുവൻ ഇവിടെ തന്നെ തുടരേണ്ടതാണ്.
തസ്മാത് തമ് ഏവ ഗത്വാശു ദൈത്യേന്ദ്രം ബോധയാമ്യ് അഹമ് । ഗര്ജന് ഗിരിദരീസുപ്തം മയൂരമ് ഇവ വാരിദഃ
അതിനാൽ ഞാൻ ഉടൻ തന്നെ ആ ദൈത്യാധിപതിയെ സമീപിച്ച് ഉണർത്തും, മലക്കുഴിയിൽ ഉറങ്ങുന്ന മയിലിനെ മഴമേഘം ഉണർത്തുന്നതുപോലെ.
ജീവന്മുക്തസമാധിസ്ഥഃ കരോത്വ് അസുരനാഥതാമ് । മണിര് മുക്തമനസ്കാരഃ പ്രതിബിമ്ബക്രിയാമ് ഇവ
ജീവൻകൊണ്ടു തന്നെ മുക്തനായ സമാധിയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പ്രഹ്ലാദൻ അസുരന്മാരുടെ അധിപത്യം ഏറ്റെടുക്കട്ടെ. ആകർഷണം ഇല്ലാത്ത മണി പ്രതിഫലനം സൃഷ്ടിക്കുന്നതുപോലെ.
ന വിനശ്യതി സര്ഗോ ഽയമ് ഏവം സഹ സുരാസുരൈഃ । ഭവിഷ്യതി ച നാദ്വന്ദ്വം തന് മേ ക്രീഡാ ഭവിഷ്യതി
ഈ സൃഷ്ടി ദേവന്മാരോടും അസുരന്മാരോടും കൂടെ ഇങ്ങനെ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ നശിക്കുകയില്ല; ഇരട്ടത്വം ഇല്ലാതെ ഇത് ഉണ്ടാകുകയുമില്ല—ഇതെല്ലാം എന്റെ വിനോദമാണ്.
സര്ഗക്ഷയോദയാവ് ഏതൌ സുസമൌ മമ യദ്യ് അപി । തഥാപീദം യഥാസംസ്ഥം ഭവത്വ് അന്യേന കിം മമ
സൃഷ്ടിയുടെ ഉത്ഭവവും നാശവും എനിക്ക് സന്തോഷം തന്നെയാണെങ്കിലും, അതു പോലെ തന്നെ ഇതെങ്ങനെ ഉണ്ടോ അങ്ങനെ തന്നെ ഇരിക്കട്ടെ; അതിന് വ്യത്യാസം വന്നാൽ എനിക്ക് എന്ത്?
ഭാവാഭാവേഷു യത് തുല്യം തന്നാശേ തത്സ്ഥിതൌ ച വാ । യഃ പ്രയത്നഃ കുബുദ്ധിത്വാത് തദ് വ്യോമഹനനം ഭവേത്
ഉണ്ടാകുന്നതിലും ഇല്ലാതാകുന്നതിലും ഒരുപോലെ ഇരിക്കുന്നതും, നശിച്ചാലും നിലനിൽക്കുമ്പോഴും മാറ്റമില്ലാത്തതും, അതിനെ കുറിച്ച് അജ്ഞതയാൽ ചെയ്യുന്ന ശ്രമം ആകാശത്തെ അടിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
തസ്മാത് പ്രയാമി പാതാലം ബോധയാമ്യ് അസുരേശ്വരമ് । സ്ഥൈര്യം നയാമി സംസാരം ലീലാം സമ്പാദയാമ്യ് അഹമ്
അതിനാൽ ഞാൻ പാതാളത്തിലേക്ക് പോകുന്നു, അസുരാധിപനെ ഉണർത്തുന്നു, ലോകത്തിൽ സ്ഥിരത സ്ഥാപിക്കുന്നു, എന്റെ വിനോദം പൂർത്തിയാക്കുന്നു.
അസുരപുരമ് അവാപ്യ പ്രോദ്ധതാചാരഘോരം കമലമ് ഇവ വിവസ്വാന് ദൈത്യമ് ഉദ്ബോധയാമി । ജഗദ് ഇദമ് അഖിലാസ്ഥം സ്ഥൈര്യമ് അഭ്യാനയാമി ഘനവിധിര് ഇവ ശൈലേ ചഞ്ചലം മേഘജാലമ്
അസുരരുടെ നഗരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, അതിലെ ഭയങ്കരമായ അക്രമങ്ങൾക്കിടയിൽ, സൂര്യൻ കമലം ഉണർത്തുന്നതുപോലെ ഞാൻ ആ അസുരനെ ഉണർത്തുന്നു; ഈ മുഴുവൻ ലോകത്തെയും ഞാൻ സ്ഥിരതയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, മഴമേഘങ്ങൾ ചഞ്ചലമായ പർവ്വതത്തിൽ നിൽക്കുന്നതുപോലെ.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ സര്വാത്മാ ക്ഷീരോദാദ് രാമ തത്പുരമ് । ചചാല പരിവാരേണ സഹ സാഭ്ര ഇവാചലഃ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചശേഷം, സകലത്തെയും ആകാവുന്നതായവൻ, ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് തന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം പർവ്വതം മേഘങ്ങളോടൊപ്പം നീങ്ങുന്നതുപോലെ നീങ്ങി.
ക്ഷീരോദതലരന്ധ്രേണ തേനൈവ സ്തമ്ഭിതാമ്ഭസാ । പ്രഹ്ലാദനഗരം പ്രാപ ശക്രലോകമ് ഇവാപരമ്
ക്ഷീരസമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലെ ഒരു പൊള്ളലിലൂടെ, വെള്ളം തടഞ്ഞുകൊണ്ട്, അവൻ പ്രഹ്ലാദന്റെ നഗരത്തിലെത്തി, മറ്റൊരു ഇന്ദ്രലോകത്തിലെത്തിയതുപോലെ.
ഹേമമന്ദിരകോശസ്ഥം ദദര്ശാത്രാസുരം ഹരിഃ । അഥ ശൈലഗുഹാലീനം സമാധിസ്ഥമ് ഇവാബ്ജജമ്
പൊന്നുകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ മഹലുകളുടെ അകത്തുള്ള ധനശാലയിൽ, ഹരിഃ ആ അസുരനെ കണ്ടു; അപ്പോൾ, പർവ്വതഗുഹയിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായ അജ്ഞനെയും പോലെ അവൻ അവിടെ ഇരുന്നിരുന്നു.
തത്ര തേ തേജസാ ദൈത്യാ വൈഷ്ണവേനാവധൂനിതാഃ । ദൂരം യയുര് ദിനേശാംശുവിത്രസ്താ ഇവ കൌശികാഃ
അവിടെ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രകാശം കണ്ട ദൈത്യന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു, സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളിൽ പേടിച്ച് പറക്കുന്ന കുരുവികൾ പോലെ, അകലെക്കു ഓടി മറഞ്ഞു.